Кіріспе

Арнайы эффекті
екі өлшемді кескіннің өзгеруі

Морфинг – қозғалыс суреттері мен анимацияда қолданылатын, бір кескінді немесе пішінді біртегіздікпен екіншісіне айналдыратын арнайы эффект. Дәстүрлі түрде мұндай көрініс фильмде еріту әдістері арқылы жасалатын. Бірақ 1990 жылдардың басынан бері бұл компьютерлік бағдарламалармен ауыстырылды, осылай көбірек шынайы көшулер жасалады. Осыған ұқсас әдіс аудио жазбаларда да қолданылады, мысалы, дауыстарды немесе ән жолдарын өзгерту арқылы.

Ертедегі түрлендіру әдістері

Цифрлық өңдеуге дейін, ұқсас кескін өзгертулер үшін бірнеше техникалар қолданылды. Кейбір техникалар екі сурет арасындағы пішіндерді бұрмаламайтын, біртекті өтуге жақын болса, ал басқалары өзгертудің бастапқы және соңғы сатылары арасында пішіндерді өзгертетін.

Табула скалата

XVI ғасырдың соңынан бері белгілі болған Tabula scalata – толқынды бетке екі сурет бөлінген сурет салу түрі. Әрбір сурет тек белгілі бір бұрыштан ғана дұрыс көрінеді. Егер суреттер дұрыс үйлестірілсе, бір көру бұрышынан екіншісіне ауысқанда қарапайым түрлендіру эффектісі пайда болады.

Механикалық түрлендірулер

1790 жылы француз көлеңке театры шебері Франсуа Доминик Серафин жас әйелдің бейнесін сиқыршыға айналдыру үшін буынды бөліктері бар металл көлеңке фигурасын пайдаланды. 19 ғасырдағы кейбір механикалық сиқырлы фонарь слайдтары фигуралардың сыртқы келбетін өзгерте алды. Мысалы, мұрын қара бояумен жабылған шыны бөлігін ақырындап жылжыту арқылы едәуір үлкейтілуі мүмкін, бұл басқа шыны табақтағы суреттің бір бөлігін жасырып тастады.

Бiрiктiрiлген ерiтiндiлер

XIX ғасырдың бірінші жартысында "көріністердің жоғалуы" сиқырлы фонарь көрсетілімдерінің танымал түрі болды, көбінесе күндізгі пейзаждардың түнгіге немесе жаздың қысқа біртіндеп өтуін көрсетті. Басқа қолданыстар да белгілі, мысалы Генри Лэнгдон Чайлд бақтардың соборларға айналуын көрсетті. 1910 жылғы "Наррен граппен" атты қысқа фильмде әйел кейіпкерінің киімінің жоғалу арқылы өзгеруі бейнеленген. Морис Турнеурдың 1915 жылғы "Алиас Джимми Валентин" фильмінде басты кейіпкердің құрметті азамат Ли Рэндаллдан қылмыстық өзі Джимми Валентинге біртіндеп өтуі көрсетілген. "Диснейленд" телесериалының 1959 жылғы эпизодындағы "Питер Чайковскийдің өмірі" бөлімінде қарлығаш автоматының нағыз балеринаға айналуы бейнеленген. 1985 жылы Godley & Creme "Cry" бейнеклипінде әртүрлі беттердің бөліктерін аналогтық қиылыс арқылы біріктіріп, "морф" эффектісін жасады.

Анимация

Анимацияда морфинг эффектісі киноның пайда болуынан көп бұрын қалыптасқан. Оны ойлап тапқан Джозеф Платоның 1835 жыл шамасында жасалған фенкакистоскопы әйел басының сиқыршыға, кейін жынға айналуын көрсетеді. Эмиль Кольдің 1908 жылғы "Фантасмагория" анимациялық фильмінде қарапайым сызбалармен салынған кейіпкерлер мен заттардың көптеген морфингтері кездеседі.

Цифрлық түрлендіру

1990 жылдардың басында көбірек сенімді нәтижелер бере алатын компьютерлік техникалардың қолданысы артты. Бұл техникалар бір суретті бұрмалауды және морф жасау үшін қолданылатын "бастапқы" және "соңғы" суреттердегі сәйкес нүктелер мен векторларды анықтау арқылы оны екінші суретке ауыстыруды қамтиды. Мысалы, біреудің бетін екінші бетке морфтеу үшін, бірінші беттегі мұрын контуры сияқты немесе көздің орнындай маңызды нүктелерді белгілеп, содан кейін осы нүктелердің екінші бетте қай жерде екенін анықтау қажет. Компьютер бірінші бетті екінші беттің пішініне сәйкес бұрмалап, екі бетті бірден араластырады. Бұрмалау үшін қажетті сурет координаттарының өзгеруін есептеу үшін Бейер және Нили алгоритмін қолдануға болады.

Алғашқы мысалдар

1986 жылы немесе одан бұрын компьютерлік графика компаниясы Omnibus, Tide жуғыш ұнтағының бөтелкесі АҚШ картасының пішініне айналатын, «Tide» жарнамасы үшін цифрлық анимация жасады. Эффектті Боб Хоффман бағдарламалады. Omnibus осы техниканы «Навигатордың ұшуы» (1986) фильмінде қайта қолданды. Фильмде пішіні өзгеретін компьютерлік ғарыш кемесінің кадрлары бар. Ғарыш кемесінің моделінің гипстен жасалған қалыбы сканерленді және бағдарламашы Боб Хоффман әзірлеген рефлексиялық карталау техникасын қамтитын әдістермен цифрлық түрде өңделді. 1986 жылғы «Алтын бала» фильмінде алғашқы рет жануардан адамға және кері трансформация эффектісі қолданылды. «Willow» (1988) фильмінде адамның түрлі жануарларға айналуы егжей-тегжейлі көрсетілді. Осыған ұқсас процесс бір жылдан кейін «Индиана Джонс және соңғы крест жорығы» фильмінде Уолтер Донованның қорқынышты қазасын жасау үшін пайдаланылды. Екі эффектіні де Industrial Light & Magic, Том Бригам және Дуг Смит (AMPAS) жасаған бағдарламалық жасақтаманы пайдалана отырып жасады. 1991 жылы морфинг Майкл Джексонның «Black or White» музыкалық видеосымен қатар «Терминатор 2: Сот күні» және «Жұлдызды жол VI: Ашылмаған ел» фильмдерінде де пайда болды. Жеке компьютерлерде морфинг эффектін ұсынатын алғашқы бағдарлама – Macintosh жүйесіндегі Gryphon Software Morph болды. Басқа ерте морфинг жүйелеріне ImageMaster, MorphPlus және CineMorph кірді, олардың барлығы 1992 жылы Amiga үшін алғаш рет көрсетілді. Бір жыл ішінде басқа бағдарламалар кеңінен таралды, ал кейбір уақыттарда бұл эффект клишеге айналды. Жоғары сапалы қолдану үшін Elastic Reality (MorphPlus негізінде) алғашқы толық метражды фильмде «In The Line of Fire» (1993) фильмінде пайдаланылды және «Quantum Leap» (Post Group жүзеге асырған жұмыс) фильмінде қолданылды. VisionArt-та Тед Фэй Elastic Reality-ді «Жұлдызды жол: Терең ғарыш тоғызыншы» сериалы үшін Одоны өзгертуге пайдаланды. Снуп Догтың «Кіммін мен? (Менің атым кім?)» музыкалық видеосында Снуп Дог және басқалар итке айналады. Кейіннен Elastic Reality Avid компаниясы сатып алды, ол көптеген фильмдерде қолданылатын стандартты жүйеге айналды. Elastic Reality технологиясы 1996 жылы Гарт Дикки мен Перри Киволовицке ғылыми және техникалық жетістіктері үшін екі «Оскар» сыйлығын әкелді. Бұл эффектіні техникалық тұрғыдан «кеңістікте бұрылған келісімді еріту» деп атайды. Пайдаланушылар жасаған морфинг үлгілерін онлайн жариялауға арналған алғашқы әлеуметтік желі – Morpheus Galleries болды. Тайваньда шаш жоғалту мәселесін шешетін Aderans компаниясы «Қара немесе ақ» видеосының соңғы кадрларын еске түсіретін, қалың шашы бар адамдардың бір-біріне айналатын телереклама жасады.

Қазіргі қолданысы

Морфтау алгоритмдері дамуда және бағдарламалар пайдаланушыдан салыстырмалы түрде аз нұсқаулармен жеткілікті дәрежеде сәйкес келетін кескіндерді автоматты түрде өзгерте алады. Бұл, бастапқы фильмде немесе бейнематериалда жоқ баяу қозғалыс эффектілерін жасауға мүмкіндік берді, оптикалық ағын технологиясын қолдана отырып, әрбір жеке кадрдың арасында морфтау арқылы. Морфинг телешоуларда бір көріністен екіншісіне өту әдісі ретінде де пайда болды, тіпті екі кескіннің мазмұны мүлдем байланысты болмаса да. Бұл жағдайда алгоритм кескіндер арасындағы сәйкес нүктелерді табуға тырысады және олар бірімен бірі үйлесетін кезде бірін екіншісіне бұрмалайды. Бұл бұрынғыдан аз байқалатын болғанымен, қазіргі күні морфинг кеңінен қолданылады. Әсер бастапқыда жаңалық болғанмен, бүгінде морфинг эффектілері көбінесе білікті және көзге көрінбейтін етіп жасалады. Морфинг эффектілерін пайдаланудың ерекше саласы – қазіргі заманғы цифрлық шрифттерді жобалау. Морфтау технологиясын, интерполяция немесе көп мастерлік технология деп те атайды, қолдана отырып, дизайнер екі стильдің арасындағы аралық нұсқаны жасауға болады, мысалы, қалың және тұрақты стильдер арасындағы келісім арқылы жартылай қалың шрифт жасауға немесе трендті кеңейтіп, өте жеңіл немесе өте қалың шрифт жасауға болады. Бұл әдіс көбінесе шрифттерді жобалау студиялары қолданады.