Кіріспе
Американдық лютеран дін қызметкері Франклин Кларк Фрай (30 тамыз 1900 – 6 маусым 1968) – түрлі конфессиялардың бірлігі үшін жұмыстанып, танымал болған жетекші американдық лютеран дін қызметкері.
Franklin Clark Fry (August 30, 1900 – June 6, 1968) was a leading American Lutheran clergyman, known for his work on behalf of interdenominational unity.
Діндер аралық жұмыс
1944 жылы Фрай Америкадағы Біріккен лютеран шіркеуінің президенті болып сайланды, ол 1918 жылы үш тәуелсіз неміс синодының бірігуімен құрылған, АҚШ-тағы көптеген лютеран конфессияларының ішіндегі ең ірілерінің бірі еді. Сайланғаннан кейін ол "пасторлық қызметті шіркеу машиналарына май құюдан гөрі артық көрер едім" деп, қос ойлы екенін білдірді. Бірақ президенттік қызметін атқару кезінде Фрай көптеген шіркеу басшылары арасында "Протестант мырзасы" деп танылды, бұл атау оның протестант шіркеулері арасындағы ынтымақты күшейтудегі тынбай еңбек еткенін көрсетеді және 1958 жылы Time журналындағы Фрай туралы мақаланың мұқабасында кеңінен танымал болды. Христиан шіркеуінің көптеген шағын топтарға бөлінуіне шипа беруді өзінің міндеті санаған Фрай 1947 жылы Лютерандық әлемдік федерациясын, 1948 жылы Әлемдік шіркеулер кеңесін және 1950 жылы Ұлттық шіркеулер кеңесін құруға белсенді түрде атсалысты. Осы ұйымдармен бірге жүргізген көптеген іс-шараларының ішінде Фрай Ұлттық шіркеулер кеңесінің құрылтай жиналысын төрағалық етті және Әлемдік шіркеулер кеңесінің саясатты қалыптастырушы орталық комитетін басқарды. Ол Әлемдік кеңесті "христиандық дінді біріктіруге, байланыс жолдарын ашық ұстауға және тіпті өмірімізде табысқа жетпесек те, әңгімелесуді жалғастыруға" мүмкіндік беретін құрал ретінде сипаттады. Фрай 1957 жылы 72 миллион мүшелі Лютерандық әлемдік федерациясының президенті де болды.
Америкадағы лютеран шіркеуінің қалыптасуы
1960 жылдардың басында елдегі көптеген тәуелсіз лютеран шіркеулері бірігуге ұмтылды. Мысалы, 1960 жылы мұндай бірнеше шіркеу бірігіп, Америка лютеран шіркеуін құрды. Америкадағы Біріккен лютеран шіркеуінің басшысы болған Фрай 1962 жылы ұқсас қадам жасады, өзінің шіркеуін фин евангелистік-лютеран шіркеуі, американдық евангелистік-лютеран шіркеуі және Аугустана евангелистік-лютеран шіркеуі сияқты үш тәуелсіз шіркеумен біріктірді. Осының нәтижесінде Америка лютеран шіркеуі (LCA) құрылды, және Фрай оның президенті болып сайланды. Фрай 1957 жылы Лютерандық әлемдік федерациясының төрағасы болып сайланды, бұл оны АҚШ-тағы лютерандардың арасындағы ең беделді тұлғаға және әлемдік протестантизмнің ықпалды көшбасшыларының біріне айналдырды. Жаңа LCA фин, дат, неміс және швед лютерандары арасындағы дәстүрлі этникалық ерекшеліктерді жойды және 3,3 миллион мүшесімен АҚШ-тағы ең ірі лютеран шіркеуіне айналды. Теологиялық тұрғыдан алғанда, LCA американдық лютерандық ағымдағы ең либералды және экуменикалық бағыт саналды. Шіркеу басқаруында LCA дін қызметкерлеріне басымдық беріп, орталықтандырылған жүйеге көшті, бұл американдық христиандықтағы қауымдық немесе "қарапайым" шіркеулерден өзгеше болды. Оның атқаратын лауазымдарының саны өте көп болды: ол Әлемдік шіркеулер кеңесінің саясатты қалыптастыру орталық және атқару комитеттерінің төрағасы, Ұлттық шіркеулер кеңесінің саясат және стратегия комитетінің мүшесі болды. Сонымен қатар, ол 1944 жылдан бері Америкадағы Біріккен лютеран шіркеуінің президенті, Ұлттық лютеран кеңесінің атқару комитетінің мүшесі және 50 миллион мүшелі Лютерандық әлемдік федерациясының президенті болып сайланған алғашқы американдық болды. Фрай Нью-Йорктің Вестчестер округіндегі Нью-Рошель қаласында тұрып, Манхэттендегі Мэдисон авенюсіндегі бұрынғы Дж. П. Морган сарайында орналасқан кеңсесіне жұмысқа барып тұрды. 1962 жылы Американың діни мұрасы оны "Жылдың діни қайраткері" деп таныды. Ол сонымен қатар "Нью-Йорк Янкиз" бейсбол клубының жанкүйері ретінде де танымал болды.
Өлім және соңынан
Фрай екінші төрт жылдық президенттік мерзімінің ортасында, қатерлі ісіктен қайтыс болғанға дейін бірнеше күн бұрын, оның көп өмір сүре алмайтыны анық болған кезде, қызметтен кетті. Қасиетті дін қызметкері, LCA-ның Иллинойс Синодының президенті доктор Роберт Дж. Маршалл Фрайдың қалған мерзімін аяқтау үшін таңдалды, ал Маршалл 1970 жылы бұл лауазымды жеңіп алды. Фрай 1968 жылғы 6 маусымда Нью-Рошель ауруханасында қатерлі ісіктен қайтыс болды. Оның қосылу рәсімі Нью-Йорк қаласындағы Манхэттендегі Сент-Томас епископальдық шіркеуінде өтті, және ондаған шіркеу басшылары қатысты. Фрай Пенсильвания штатының Траппе қаласындағы Аугуст лютеран шіркеуіне жерленген. Оның ұлы Франклин Дрюс Фрай оның ізімен дін қызметкері болды, ELCA-дағы жетекші дін қызметкері болды және 2006 жылы 78 жасында қайтыс болды. Ал Америкадағы лютеран шіркеуі Фрайдың экуменикалық жоспарымен 1988 жылы тағы екі лютеран тобымен бірігіп, Америкадағы евангелистік лютеран шіркеуін құрды, ол бүгінде АҚШ-тағы ең ірі және либералды лютеран шіркеуі болып табылады.
Фрай туралы шығармалар
Роберт Х. Фишер (ред.), Франклин Кларк Фрай: Портретке түс палитрасы (Спрингфилд, Огайо: Лютерандық шолу, Виттенберг университеті, 1972).
Фрайдың шығармалары
Франклин Кларк Фрай, Оңтүстік Африкадағы миссия (Женева: Дүниежүзілік шіркеулер кеңесі, 1961). Франклин Кларк Фрай (ред.), Geschichtswirklichkeit und Glaubensbewährung: Фридрих Мюллерге арналған құрметті жинақ (Штутгарт: Евангелистік баспа үйі, 1967).