Халықаралық Орнитологтар Одағы және құстар туралы ғылымның дамуы

Кіріспе

Халықаралық орнитологтар одағы (IOU) – орнитологияны дамытуға бағытталған халықаралық ұйым. Ол теориялық және қолданбалы зерттеулерді үйлестіріп, білім беру және насихаттау шараларын қолдайды. Атап айтқанда, IOU орнитология саласындағы әлемдік конгрестерді белгілі бір мерзімде ұйымдастырып, қаржыландырады, құстар биологиясы және оларды қорғау мәселелері бойынша комиссиялар мен комитеттер құрып, қолдау көрсетеді, сондай-ақ өз миссиясы мен мақсатына сай келетін басқа да халықаралық орнитологиялық жобаларды бастап, демеушілік етеді. Халықаралық ынтымақтастық пен байланыстарды жандандыру мақсатында, ұйым өз мүшелерінің аттары мен қызмет орнын веб-сайтында жариялайды. IOU IUBS-тің орнитология бөлімшесі болып табылады.

Көрініс

IOU-ның мақсаты – ғылыми қауымдастық пен жұртшылыққа орнитологиялық білімді тарату арқылы құс биологиясын қолдау, дамыту және ілгерілету; ұқсас мүдделер мен мақсаттарды бөлісетін басқа да ғылыми ұйымдармен, қорлармен және мекемелермен өзара әрекеттесу; құнды деректер мен түсініктер ұсынатын әуесқой орнитологтардың қатысуын қамтитын жергілікті зерттеулерді ынталандыру және күшейту; халықаралық деңгейде орнитологтар арасындағы қарым-қатынастарды нығайту; сондай-ақ орнитологияның нәтижелері мен ұсыныстарынан пайда көре алатын консервация сияқты негізгі зерттеулер мен қолданбалы ғылымдар арасындағы білім алмасуды дамыту.

Тарих

XIX ғасырдың соңына дейін ғылыми халықаралық конгрестер сирек өткізілді. 1884 жылғы 1-ші Халықаралық орнитологиялық конгресс құс биологиясындағы шекарасыз мәселеге: құстардың көші-қонына негізделген еді. Бұл құстар биологиясының ең таңғажайып аспектілерінің бірі, себебі көптеген құс түрлері жыл сайын солтүстікке және оңтүстікке ұшып, бірақ сол кезде осы құбылыс туралы аз мәлімет болды. Еуропада, көптеген елдердің қатысуымен, құстардың көші-қонын зерттеу үшін халықаралық күш-жігер қажет болды. Рудольф Бласиус және Густав фон Хайек Еуропадағы құстардың көші-қоны бойынша көпұлттық бағдарламаның жоспарын жасады, Австрия-Венгрияның тәждік ханзадасы Рудольфтың қолдауын алды және 1884 жылдың сәуірінде Венада 1-ші Халықаралық орнитология конгресін ұйымдастырды, ол көбінесе көші-қонды зерттеуге бағытталған. Олар Еуропадан көші-қон туралы мәліметтерді жинап, жариялау үшін күрделі жүйені құрды, бірақ 1890 жылдары жеткілікті талдама жасалмаған көптеген мәліметтер салдарынан жүйе тоқырады. 1891 жылы Будапештте өткен 2-ші конгресс негізінен құстардың көші-қонына назар аударды, сонымен қатар құс биологиясының басқа да салаларын қамтыды, мысалы Ричард Боудлер Шарптың құстар жіктелуінің маңызды шолуы. Париждегі 3-ші конгресс орнитологиялық зерттеулердің барлық саласын қамтыды, одан кейін 1905 жылы Лондон мен 1910 жылы Берлинде өтті. Эрнст Хартерт 1926 жылы Копенгагенде конгрестерді қайта жандандыруға жауапкершілік жүктеді, онда келесі кездесулер әр төрт жылда бір рет өткізілуі белгіленді. 1932 жылы қабылданған "Халықаралық орнитологиялық конгрестер ережесі" 1938 жылы Руандағы конгресте ғана жарияланды. Ол Халықаралық орнитологиялық комитеттің құрылуын және жұмыс істеуін ресмиледірді. Әлемдік оқиғалар 1942 жылы АҚШ-та жоспарланған конгрес өткізілуіне кедергі келтірді, ал келесі конгресс 1950 жылы Швецияның Упсала қаласында 10-шы болып өтті. Сол кездегі орнитологияның әртүрлі салаларындағы жетістіктерді қорытындылайтын әлемдік сарапшылардың пленарлық баяндамалары конгрестердің басты оқиғасы болды: 5-ші конгресте қаздардың этиологиясы туралы Хайнрот және құстар физиологиясы туралы Луканус; 7-ші конгресте құстар физиологиясы туралы Ламбрехт және құстар генетикасы туралы Дункер; 8-ші конгресте әнші құстың өмір тарихы туралы Ницца; 10-шы конгресте құстардың түрленуі туралы Майр, құстардың көші-қоны туралы Дорст, мінез-құлық туралы Тинберген және экология туралы Лак; 19-шы конгресте Сибли мен Ахликвист "Тарқым" – құстардың алғашқы молекулалық филогенеясы; 20-шы конгресте Австралиялық құстардың Гондваналық шығу тегі және оның жаһандық салдары туралы Шодде мен Кристис; 23-ші конгресте Уолтер Бок пен Мартин Серено арасындағы президенттік пікірсайыс; 26-шы конгресте Дорсттан бері үлкен жетістіктерді көрсете отырып, Баук. Президенттік сөздер кейде орнитологияның маңызды тарихи аспектілерін қарастырды, мысалы, биологияға әуесқойлардың үлесі, мұражайлардың дамуының рөлі және 23-ші конгрестегідей, халықаралық орнитологиялық конгрестердің тарихы. Еуропадан тыс жерлерде алғашқы конгресс 1962 жылы Нью-Йорк штатындағы Итака қаласында, ал Оңтүстік жарты шарда алғашқы конгресс 1974 жылы Австралияның Канберра қаласында өтті. Конгрестердің қазіргі форматтағы өтуі 1978 жылы Берлинде басталды, онда Дональд Фарнер алғашқы Халықаралық ғылыми бағдарлама комитетін құрды және Регламентты алмастыру үшін жаңа ұйымдастырушылық жарғылар мен ережелерді жасады. Пленарлық баяндамалар, симпозиумдар, баяндамалар және дөңгелек үстел талқылаулары да сол жерде қалыптасты. 1986 жылға қарай конгрестерді ұйымдастыруға тағайындалған бас хатшылардың міндеттері тым ауыр болғаны және Халықаралық орнитологиялық комитетті басқару үшін ұйымдық сабақтастықтың қажеттігі анықталды. Бұл 1986 жылы Канададағы Оттавадағы конгресте тұрақты хатшы лауазымын құруға әкелді; Уолтер Бок бұл лауазымға 1998 жылға дейін тағайындалды, ол кезде доктор Доминик Хомбергер Оңтүстік Африкадағы Дурбандағы конгресте орын алды.

International congresses in science were rare until the late nineteenth century. One of the first ones was the 1st International Ornithological Congress in 1884, which was motivated by a borderless problem in avian biology: avian migration. This is one of the most remarkable aspects of avian biology, as many bird species travel north and south every year, but little was understood about it at that time. In Europe, where many countries were involved, studying avian migration demanded an international effort. Rudolf Blasius and Gustav von Hayek devised a grand plan for a multi nation program on avian migration in Europe, secured the support of Crown Prince Rudolf of Austria Hungary, and arranged the 1st International Congress of Ornithology in Vienna, April 1884, which concentrated mainly on migration studies. They established a complicated system to collect and publish migration data from Europe, but it collapsed in the 1890s due to too much information that was not analyzed. The 2nd Congress in Budapest in 1891 focused mainly on avian migration, but also included other areas of avian biology such as a major summary of avian classification by Richard Bowdler Sharpe. The 3rd Congress in Paris covered the whole range of ornithological research, and this was followed in London, 1905 and Berlin, 1910 where the next congress, planned for Sarajevo, Yugoslavia, in 1915 became a sign of the upcoming First World War. Ernst Hartert was largely responsible for reviving the congresses in Copenhagen, in 1926, where future meetings were set at every four years. The Règlement des Congrès Ornithologiques Internationaux, adopted in 1932, was only published at the Rouen Congress in 1938. It formalized the establishment and operation of the International Ornithological Committee. World events again prevented the staging of the 1942 Congress scheduled for the USA, and the next congress to be held was the 10th in Uppsala, Sweden, in 1950. Plenary lectures by world specialists giving summaries of advances in the various fields of ornithology at the time have been a highlight of congresses: Heinroth on the ethology of ducks and Lucanus on avian physiology at the 5th Congress; Lambrecht on avian physiology and Dunker on avian genetics at the 7th; Nice on the life history of the Song Sparrow at the 8th; Mayr on avian speciation, Dorst on avian migration, Tinbergen on behavior and Lack on ecology at the 10th; Sibley and Ahlquist with The Tapestry – the first molecular phylogeny of the Aves – at the 19th; Schodde and Christidis on the Gondwanan origin of the Australasian avifauna and global implications at the 20th; Walter Bock’s Presidential debate between Martin and Sereno on the origin of birds from reptilian ancestors at the 23rd ; and Bairlein on migration, illustrating the huge advances since Dorst, at the 26th. Presidential addresses, moreover, sometimes reviewed important historical aspects in ornithology, such as the contribution of amateurs in biology, the role of museum development, and, as at the 23rd Congress, the history of the international ornithological congresses themselves. The first congress outside Europe was held in Ithaca, New York, in 1962, and the first for the southern hemisphere was held in Canberra, Australia, in 1974. Congresses in their current format began in Berlin, 1978, where Donald Farner set up the first International Scientific Program Committee, and formulated new organizational Statutes and bylaws to replace the Règlement. A pattern of plenary lectures, symposia, contributed papers, and round table discussions was established there too. By 1986, it became clear that the tasks of secretaries general appointed to arrange congresses had become too extensive, and that more organizational continuity was needed for managing the International Ornithological Committee. That led to the creation of the position of permanent secretary at the Ottawa Congress in Canada in 1986; Walter Bock was the foundation appointee, holding the position until 1998, when Dr. Dominique Homberger took over at the Durban Congress in South Africa.

Халықаралық орнитологиялық конгресс

IOU ұйымдастырған Халықаралық орнитологиялық конгресс сериясы – құс ғалымдары үшін ең көне және ең ірі халықаралық жиын. Бұл серия 1884 жылы басталды және 1926 жылдан бері төрт жылда бір рет өткізіліп келеді, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде екі рет кесте бұзылғаннан басқа.

IOU мүшеліктері

IOU мүшелері орнитологтар жүргізетін IOU вебинарларына қатысуға мүмкіндік алады; таңдалған баспагерлердің кітаптарына жеңілдіктер; Халықаралық орнитологиялық конгрестерге және IOU ұйымдастыратын басқа да шараларға мүшелік бойынша тіркелу ақысы; нақты жобалар немесе мәселелерді қарастыру үшін жұмыс топтарына қатысу және/немесе құру; IOU-ға қатысты белгілі бір мәселелер бойынша дауыс беру құқығы және тағы да басқалары. IOU Дүниежүзілік банк экономикалық табыс жіктемесіне сәйкес түрлі мүшелік опцияларын ұсынады. Мүшелер IOU-ның мақсаты мен бағдарламаларын қайырымдылық көмегі арқылы да қолдау көрсетуге болады.

IOU веб-семинары

IOU вебинарлары – орнитология саласындағы ең соңғы зерттеулер мен жаңалықтарды ұсынатын онлайн лекциялар сериясы. Вебинарларда әртүрлі елдер мен ұйымдардан шақырылған спикерлер құстардың биологиясы, экологиясы, мінез-құлқы, қорғау және білім беру салаларындағы түрлі тақырыптар бойынша өз ойларымен және зерттеу нәтижелерімен бөліседі. Вебинарлар тегін және IOU мүшелеріне қолжетімді. Сондай-ақ вебинарлар жазылып, IOU веб-сайты мен YouTube арнасына жүктеледі, оларды кез келген уақытта қарауға болады.

Жұмыс топтары

IOU жұмыс топтары белгілі бір тақырыптарға арналған платформаларды ұсынады және оларды өз салаларындағы сарапшылар мен мамандар басқарады. Жұмыс топтары орнитологтарға, табиғатты қорғаушыларға, саясаткерлерге, үкіметтік емес ұйымдарға, білім берушілерге және басқа да мүдделі тараптарға қол жеткізу арқылы құс биологиясын қолдауды, насихаттауды және дамытуды мақсат етеді. Қазіргі жұмыс топтарының кейбіреулері:

Құс тізімдері: Бұл жұмыс тобы құс түрлері мен түршелерінің ашық қолжетімді жаһандық тізімін қатаң таксономиялық принциптерге және ашық шешім қабылдау процестеріне негіздеп жасайды және күзетеді. Құс морфологиясы: Бұл жұмыс тобы құстардың пішіні мен функциясын, соның ішінде анатомиясын, физиологиясын, биомеханикасын, дамуын және эволюциясын зерттейтін зерттеушілер арасындағы ынтымақтастық пен байланысты нығайтады. Құстарды таңбалау: Бұл жұмыс тобы құстарды ғылыми және қорғау мақсатында таңбалаудың стандартталған әдістері мен ең жақсы тәжірибелерін қолдануды ілгерілетеді. Тыныштық сақтаушы құстар: Бұл жұмыс тобы зорлық-зомбылық пен тұрақсыздыққа ұшыраған аймақтарда бейбітшілік құру мен қақтығыстарды шешуде құстардың ықпалдастырушы рөлінің мүмкіндіктерін зерттейді. Орнитологиядағы этика: Бұл жұмыс тобы орнитологиялық зерттеулер, білім беру және насихаттау үшін этикалық ережелерді әзірлейді және таратуға жұмыстайды. Psittaciformes: Бұл жұмыс тобы әлемдегі ең қауіпті құстардың бірі – тоңазытқыштардың қорғау мәселелерін және зерттеу қажеттіліктерін қарастырады. Гондвана орнитологиясы: Бұл жұмыс тобы Африка, Оңтүстік Америка, Австралия, Антарктида және Үндістан сияқты бұрын Гондвана құрамына кірген оңтүстік континенттердің орнитологтары арасындағы ынтымақтастық пен тәжірибе алмасуды жеңілдетеді.