Кіріспе

Амакузак – Мексиканың Морелос штатындағы қала. Бұл атау «Сары Аматес өзенінде» дегенді білдіреді. Амакузак теңіз деңгейінен 900 метр биіктікте орналасқан. 2020 жылғы халық санауы бойынша муниципалитетте 17 598 тұрғын, ал Амакузак қаласында 5 575 адам тұрады. Отарлық дәуірде Амакузак Оахака аңғарының маркизатына қарасты. Мартин Кортес Сан-Габриэль ранчосын салған, ал 1554 жылы Акапулькоға қарайтын жол бойында шіркеу салу үшін жер берген. Үш жүз жылға созылған құрылыс Францискан миссионерлерімен жүзеге асырылды және Габриэль Дж. де Йермоның құрметіне Сан-Габриэль Йермо деп аталды. 16-18 ғасырларда Амакузак өзінің аумағының көп бөлігін Сан-Габриэль ранчосына жоғалтты. Мексиканың тәуелсіздік соғысы кезінде генерал Агустин де Итурбиде Сан-Габриэль-Амакузактағы штабын орнатқан. 1821 жылы соғысты аяқтаған Игуала жоспарына келісуден бұрын ол хасиендада генерал Висенте Герреромен кездесті. 1850 жылы холера эпидемиясынан Амакузак қаласы дерлік құрып кетті. Бұл қаланың қираған қалдықтары қазіргі қаладан оңтүстікке қарай шамамен бір километр қашықтықта орналасқан. Қала 1853 жылы Анисето Аранданың күш-жігерінің арқасында қайта құрылды. 1884 жылға қарай Теакалько мен Контлалькодан бірнеше отбасы осы жерге қоныстанды, ал 1890 жылы Амакузак тұрғындары Акапулькодан тауар тасымалдау үшін шалана (баржа) жасады. 1891 жылы Амакузак Морелос және Герреро штаттарының өкілдері шекараны белгілеу жөніндегі конференция өткізген жер болды. Нәтижесінде шекара Серрания-де-Окотлан тауларында белгіленді, 1892 жылдың 30 сәуірінде қол қойылды және 1923 жылдың 23 мамырында президент Альваро Обрегон бекітті. Сан-Габриэль ауылының діни сенімдеріне наразы болған президент Плутарко Элиас Кальес осы ауылға тиесілі жерді тартып алып, Лас-Пальмасқа берді, осылайша Сан-Габриэль-Лас-Пальмас қаласын құрды. 2018 жылдың 1 шілдесінде өткен сайлауда «Juntos Haremos Historia» коалициясының үміткері Альфонсо Миранда Гальегос 57% дауыспен муниципалитет президенті болып сайланды. 2500 дауыспен жеңіске жеткеніне қарамастан, ол ұйымдасқан қылмыс және кісі өлтіруге қатысқандығы үшін алты апта бұрын тұтқындалғандықтан жеңімпаз ретінде тіркелмеді (ол Лос Рохос есірткі картелінің басшысының туысы). Рамиро Итурбе Парра 2019 жылдың 2 қазанында уақытша мэр болып ант берді. 2 маусымда Амакузак бес расталған жағдайды тіркеді, штаттың қайта ашылуы кем дегенде 13 маусымға дейін кейінге шегерілді. 31 тамыз күні Амакузак 19 жағдай, 16 жазылған және бір өлім туралы хабарлады. 2020 жылдың 27 желтоқсанында 40 жағдай тіркелді.

Гидрографиялық

Амакузақтың су ресурстары негізінен Касауатлан және Коахуиштла қалаларынан өтетін Рио Саладодан құралады. Амакузак өзені муниципалитет шекарасының бір бөлігімен ағып өтеді, оған Тетекала муниципалитетінен бастау алатын Барранка де Xoapa арнасымен толығады. Амакузак өзені.

Климат

Амакузак муниципалитеті ылғалды тропикалық климатқа ие, жылдық орташа температурасы 25°C (77°F) құрайды, жылдық жауын-шашын мөлшері 1187 миллиметр (47 дюйм) және жаңбырлы маусымы маусымнан қазанға дейін созылады.

Өсімдіктер мен жануарлар дүниесі

Өсімдіктерге казахуат (биіктігі 15-50 фут, ұзын жапырақтары және ақ гүлдері бар ағаш), сеиба, куаджилот (қырлы ағаш), тепехуахе (биіктігі 25-40 фут аралығында болатын ағаш), шапулистл (дәрілік өсімдік), мескейт, парота, қызыл және ақ хуахе (бұршақ тұқымдас өсімдік), нопал (тұмшақ), гуамучил (орта өлшемді жеміс ағашы), копал (дәстүрлі түрде құрбандыққа арналған хош иіс үшін қолданылатын), және хуизаче (акация) жатады. Жануарлардың ішінде бажеркен, аққұйрықты бұғы, қоян, қара қоян, койот, күзен, какомикстл (ракунга ұқсас), опоссум, түлкілер, скункстар, армадильо, ракун, тоғай, куиник (чипмунк), жартастар, жалаулы құс, чахалака, шұбар, қызылқұйрық, аура, қарға және сұрқайырқ бар. Осы түрлердің көптегені жойылу қаупінде.

Сиерра де Хуатла

2006 жылы құрылған Сиерра-де-Хуатулла биосфералық қорығы (REBIOSH) Амакузак, Тлакильтенанго, Тепальцинго, Жотулла және Пюенте-де-Икстла муниципалитеттерінің Балсас өзенінің алабында 59 031 гектар (145 869 акр) жерді қамтиды. Оның құрғақты географиясы Бальсас бассейнінде теңіз деңгейінен 700 метрден 2240 метрге дейін өзгереді және Мексикаға ендемік түрлердің бай қоры болып табылады. Жапырақты орман, галереялық өсімдіктер, қарағай және емен ормандары сияқты әртүрлі экожүйелер кездеседі. 939 түрлі өсімдік, 44 түрлі көбелек, 71 түрлі сүтқоректі, 208 түрлі құс, 53 түрлі бауырымен жорғалаушы, 18 түрлі қосмекенді және 14 түрлі балық тіркелді. Жануарлардың арасында ягуарлар, қысқа мүйізді Барония көбелегі, мұршалы кекірек, әскери ара, қызыл арқалы робин, Балсас сұңғыла соу, Пилеатты ұшқалғыш, тау арыстаны, оцелот, маргай, бобкат және ягуарунди сияқты түрлер бар.

Табиғи ресурстар

Шағын құм және тас карьерлері бар, оларды ауыл тұрғындары пайдаланады және бұл материалдар муниципалитет шегінде жеке тұтынуға арналған. Құрылыс саласында цемент өндіруге қажетті шикізат кен орындары бар. Өзен сондай-ақ құрылысқа қолданылатын құм-қиыршық өндірудің де көзі болып табылады.

Сан-Габриэль Лас-Пальмас ауылы

Монастырь 1529 жылы Эрнан Кортестің бұйрығымен салынды. 1558 жылы францискандар монастырды тастап кетуге мәжбүр болғанда Сан-Габриэль қант қамысы плантациясына айналдырылды, соңынан Мексикадағы ең ірі маңызды қант фабрикасы болды. Гасиенда Акапулько – Мехико тас жолымен саяхаттайтындар үшін маңызды демалыс орны болды. Мексика Тәуелсіздік соғысы кезінде көтерілісші Леонардо Браво Сан-Габриэль гасиендасында сатқындыққа ұшырап тұтқындалды, кейіннен Мехико қаласында өлім жазасы алды. 1821 жылы гасиенда Висенте Герреро мен Агустин де Итурбиде арасындағы соңғысын Мексика императоры етіп тағайындау жоспарының орын алған жері болды. Порфириато кезінде Сан-Габриэль гасиендасында президент Порфирио Диас жер реформасын қолдаған жетекші тұлға Андрес Молина Энрикестің өлім жазасын орындауға бұйрық берді. Мексика революциясы кезінде гасиенда Эмилиано Запатаның штабы ретінде пайдаланылды. Бүгінде бұл бұрынғы гасиенда қонақ үй, мейрамхана, спа және мұражай болып табылады. Келушілер тарихи күзет мұнарасы мен түрмені де көре алады.

Зоофари

Зоофари – Теакалькодағы сафари паркі, онда 130 түрлі түрі мен 1500-нен астам жануар бар. 1984 жылдың мамыр айында құрылған бұл парк табиғатқа құрметпен қарау, өмірді қорғау туралы хабардарлықты арттыру, сондай-ақ жанашырлық, сүйіспеншілік сезімдерін дамыту және жануарлар әлемі мен қоршаған ортаны тану мақсатында жұмыс істейді. Парк алты бөлікке бөлінген, оның бесеуінде көлікпен жүріп, жануарлардың өмірін жақыннан тамашалауға болады. Паркте тарзанка, мейрамхана және сыйлық дүкені бар. 2018 жылдың шілде айында Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі федералды прокурор 5 Centrochelys sulcata тасбақасын қауіпсіздікке аманаттап Зоофариге жіберді.

Басқа

Амакузак қаласындағы Сан-Габриэль-Лас-Пальмас шіркеуі мен Хуахинтлан шіркеуі 16 ғасырда францискандар мен иезуиттермен құрылған. Сан-Габриэль мерекесі наурыздың 24-нен 30-ына дейін тойланады. Ассизилік Франциск қасиеттісінің мерекесі Хуахинтлан қаласында қыркүйектің 29-ы мен қазанның 5-і аралығында, ал Гвадалупаның Күңілі 12 желтоқсаннан 18 желтоқсанға дейін Теакалькода тойланады. Мерекелерде мыс оркестрі мен Чинело бишілері болады. Хуахинтлан және Амакузак қалаларындағы Амакузак өзенінің бойында, сондай-ақ Сан-Габриэль-де-лас-Пальмасқа жақын Теммбе өзенінің бойында табиғи жағажайлар бар. Сан-Габриэль-де-лас-Пальмас қаласында Сан-Хуан II деп аталатын шағын су паркі бар. Қолөнер бұйымдарына гуиро, дабыл, марака (соққы аспаптары) жатады. Дәстүрлі тағамдарға игуана қайнатылмасы, қоян қайнатылмасы, қызыл және жасыл моле, тамаринд кіреді. Мексикадағы ең ірі мескаль дистиллериясы – Санта-Тересада орналасқан Каса-Ресиу Мескаль.

Негізгі қауымдастықтар

Амакузак муниципалитет орталығы. Оның негізгі экономикалық қызметі – ауыл шаруашылығы және сауда. Мұнда 5 575 тұрғын бар. Үш балабақша, үш бастауыш мектеп (1-6 сыныптар), орта мектеп (7-9 сыныптар) және жоғары мектеп (10-12 сыныптар) бар. Бұл теңіз деңгейінен 899 метр (2949 фут) биіктікте орналасқан. Сан-Габриэль-лас-Пальмас қаласында 2955 адам тұрады. Мұнда бір балабақша, екі бастауыш мектеп (1-6 сыныптар) және орта мектеп (7-9 сыныптар) бар. Ол теңіз деңгейінен белгілі бір биіктікте орналасқан. Касауатланның 1915 тұрғыны бар. Бұл қала теңіз деңгейінен биік, онда бір балабақша, екі бастауыш мектеп және бір орта мектеп бар. Коахуистлада 1151 адам тұрады. Бұл қала теңіз деңгейінен биік, онда балабақша, бастауыш мектеп және орта мектеп бар. Миауатлан (Эль Куйжи) қаласында 561 адам тұрады. Өзенде балық аулау және балық шаруашылығы да жұмыспен қамтудың маңызды көзі болып табылады.