Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Руандалық саясаткер (1945–2023)
Rwandan politician (1945–2023)
Фаустин Твагирамунгу (14 тамыз 1945 – 2 желтоқсан 2023) – руандалық саясаткер. 1994 жылдан 1995 жылы отставкаға кеткенге дейін Руанданың премьер-министрі болды, Руанда патриоттық майданы (РПФ) Кигалиді басып алғаннан кейін тағайындалған алғашқы үкімет басшысы. Ол көп ұзамай РПФ-тің саясаты мен іс-әрекеттерімен келіспей, отставкаға кетіп, үй қамауына алынды, бірақ елден шығып, Бельгияда қоныстанды. Содан кейін ол сайлауға түсті, бірақ сәттілікке жете алмады.
Faustin Twagiramungu (14 August 1945 – 2 December 2023) was a Rwandan politician. He was Prime Minister of Rwanda from 1994 until his resignation in 1995, the first head of government appointed after the Rwandan Patriotic Front (RPF) captured Kigali. He soon came to disagree with the RPF's policies and actions, resigned and was placed under house arrest, but managed to leave the country and settle in Belgium. and standing for elections, but without success.
Ерте өмір және мансап
Твагирамунгу 1945 жылғы 14 тамызда Цянгугу префектурасында дүниеге келген. Ол хуту тегінен болса да, этникалық белгіге қарамастан, өзін руандалық санағанды жөн көрді. Твагирамунгу киньяруанда, француз, суахили және ағылшын тілдерінде сөйледі. Руандаға қайтқаннан кейін ол STIR — Société des Transports Internationaux au Rwanda деп аталатын көлік компаниясын басқарды. МДР 1992 жылғы сәуірде құрылған көппартиялық үкіметке қосылды, ал МДР саясаткері Дисмас Нсенгиярьеме премьер-министр болды. Бірақ 1993 жылғы шілдеде МДР екі топқа бөлінді: біріншісіне Нсенгиярьеме, екіншісіне Твагирамунгу жетекшілік етті. Екеуі де болашақта құрылатын Кеңейтілген Кезеңдік Үкіметте (BBTG) премьер-министр болуды қалады, бұл мәселе Аруша келісіміне қол қойылғанға дейін шешілуі керек еді. Твагирамунгудың тобы әлсіз болғанымен, ол басқа саяси партиялардың қолдауы арқасында сәттілікке жетті. 1993 жылғы 4 тамызда Аруша келісіміне қол қойылды және Твагирамунгу премьер-министр болып тағайындалды. Бірақ BBTG ешқашан құрылмады.
Twagiramungu was born in Cyangugu prefecture on 14 August 1945. Although Hutu in origin, Twagiramungu rejected the ethnic label and preferred to see himself as a Rwandan. Twagiramungu spoke Kinyarwanda, French, Swahili and English. After returning to Rwanda, he ran a transportation company called STIR — Société des Transports Internationaux au Rwanda. MDR joined the multiparty government set up in April 1992, and an MDR politician, Dismas Nsengiyaremye, became the Prime Minister. However, in July 1993, MDR was split between two factions headed by Nsengiyaremye and Twagiramungu, who both wanted to be the Prime Minister in the anticipated Broad Based Transitional Government (BBTG), a post which was to be decided prior to the signing of the Arusha Accords. Twagiramungu's faction was weak, but he succeeded thanks to support from the other political parties. The Arusha Accords were signed on 4 August 1993, and Twagiramungu was chosen to be the Prime Minister. The BBTG was never installed.
Ұлт қырылысынан кейінгі премьер-министр
1994 жылдың шілдесінде Твагирамунгу Руанда геноцидінен кейін билікті басып алған РПФ құрған, Аруша келісімдеріне негізделген «Ұлттық бірлік үкіметінде» премьер-министр болды. Оның тағайындалуы көптеген руандалықтар үшін символдық мәнге ие болды, себебі ол Грегуар Кейибанданың күйеу баласы еді. Қызметке келгеннен кейін Твагирамунгу РПФ жасаған адам құқықтарын бұзу мәселесімен бетпе-бет келді. Ішкі істер министрі Сет Сендашонга сияқты, ол белгілі бір деңгейде төзімділік болуы керек деп ойлады, бірақ шешімі көрінбейтініне алаңдады. Тарихшы Жерар Прунье Твагирамунгумен кеңінен талқылағандай, «Хуту министрлері олардың ең соңғы отставкасының қандай апатқа әкелуі мүмкін екенін жақсы білгендіктен, ұлттық бірлік атынан барлығын көтерді. Кездескен қиындықтар Кибеходағы қырғынға дейін оларды шегіне жеткізді». Әкімшілік ішіндегі шиеленіс 1995 жылдың 23 тамызында өткен «Қауіпсіздік мәселелері жөніндегі төтенше министрлер кеңесінде» күшейді. Екі күннен кейін Руанда мен РПФ-тің де-факто басшысы Пауль Кагаме сарказммен әңгіме айтып, бөлмеден шығып кетті. Твагирамунгу үй қамауына алынды, бірақ жыл соңына дейін елден кетуге үлкерді. FRD 1997 жылдың сәуір айында ресми түрде құрылды. 1998 жылдың 16 мамырында бұрынғы қастандықтан аман қалған Сендашонга Найробиде қаза тапты. Твагирамунгу осы кісі өлтіруді айыптап, Руанда үкіметін кінәлады. 2001 жылы Кения соты оқиғаның саяси себептері бар екенін анықтады және Руанда үкіметін кінәлады. 1998 жылы FRD тағы төрт эмигранттық қозғалысты (RDR, GID (Диалогтық бастама тобы), RNLM (Руанда Ұлттық Азаттық қозғалысы) және UNAR) Аруша келісімдері сияқты жаңа билік бөлісу келісіміне қол жеткізу мақсатымен біріктіруге шақырды, ал Твагирамунгу 1998-2002 жылдар аралығында оның президенті болуы тиіс еді. UFDR президенті ретінде Твагирамунгу, есептерге сәйкес, жалғыз жұмыс істегендей болды, «партия ішіндегі партияны» құрды және тіпті өзінің FRD партиясының көпшілігінен де алшақтады. Ол сондай-ақ Ювенал Хабиаримана үкіметіне қарсы оппозициядағы жетекші рөлі мен МДР-дің орталық қанатындағы позициясы үшін РДР-дің ескі гвардиясынан да жиренбеді. Толық жұмыспен қамту, аймақтық қауіпсіздік және прогрессивті салық салу платформасымен сайлауға түскен ол үкіметті өзінің көзқарастарын басуға тырысуда деп айыптады. Саяси партиясы МДР-ге тыйым салынғандықтан, ол тәуелсіз кандидат болуға мәжбүр болды. Дауыс берудің қорытындысы бойынша ол үш кандидаттың ішінде екінші орынды (3,62 пайыз) иеленді. Ол нәтижеге келіспеді, Пауль Кагаме елді бірпартиялық жүйеге қарай жетелеуге тырысып жатқанын мәлімдеді. Сыртқы бақылаушылар сайлауды алаяқтық деп бағалады. Твагирамунгу сайлаудан кейін қамаудан қорқып, Руанданы дереу тастап кетті. 2010 жылы Твагирамунгу «Руанда арманы бастамасы» (RDI) деп аталатын «жаңа саяси бағытты» құрды. 2014 жылдың басында RDI үш партиямен (PS Imberakuri, UDR (Руанда Демократиялық Одағы) және FDLR) бірігіп, Өзгеріс үшін саяси партиялар коалициясын (CPC) құрды. FDLR-дің коалицияға енуі дау тудырды. Жыл соңына дейін коалицияның ыдырауы туралы хабарлар тарады. 2014 жылдың 4 сәуірінде, Кагаме Брюссельге сапар шеккеннен кейін екі күн өткен соң, Твагирамунгу Бельгия полициясы мен мемлекеттік қауіпсіздік қызметкерлері өміріне қауіп төніп тұрғаны туралы ескертті, ал үйіне төрт күнге полиция күзеті қойылды. «Глоб энд мейл» газеті «Кагаме мырзаның агенттері эмигранттағы диссиденттерді өлтіруге ұйымдасқан күш салуға қатысы бар екенін көрсететін дәлелдер көбейіп келеді» деп хабарлады. Твагирамунгу 2023 жылдың 2 желтоқсанында 78 жасында Брюссельде қайтыс болды.
In July 1994, Twagiramungu finally became Prime Minister in the Arusha inspired "Government of National Unity" set up by the RPF after taking power in wake of the Rwandan genocide. His appointment was tinged with symbolism for many Rwandans, as he was the son in law of Grégoire Kayibanda. After taking office, Twagiramungu was faced with the vexing problem of human rights abuses by the RPF. Like interior minister Seth Sendashonga, he believed there had to be a certain amount of tolerance, but was worried when there seemed to be no end in sight. According to the historian Gérard Prunier who has discussed the issue with Twagiramungu at length, "The Hutu ministers were so conscious of the potential catastrophe their eventual resignations could cause that they swallowed it all in the name of national unity. Until the Kibeho slaughter pushed them over the brink." The tension within the administration came to a head when Twagiramungu called for an "extraordinary council of ministers on security matters" which met on 23 August 1995 and ended two days later when Paul Kagame—the de facto leader of Rwanda and the RPF—made a sardonic comment and left the room. Twagiramungu was put under house arrest, but managed to leave the country by the end of the year. FRD was officially launched in April 1997. On 16 May 1998, Sendashonga, who had survived an earlier attempt on his life, was assassinated in Nairobi. Twagiramungu denounced the murder and accused the Rwandan government of culpability. In 2001, a Kenyan court found that the murder was political and blamed the Rwandan government. In 1998, FRD invited four other exiled movements (RDR, GID (Initiative Group for Dialogue), RNLM (Rwandan National Liberation Movement) and UNAR) to form the Union of Rwandan Democratic Forces (UFDR (Union des Forces Démocratiques Rwandaises)), which wanted to press for a new power sharing agreement along the lines of the Arusha Accords, and Twagiramungu was slated to be its president from 1998 to 2002. As president of UFDR, Twagiramungu reportedly worked as if he was alone, creating "a party within a party", and was distanced even from the majority of his own party, the FRD. He was also unpopular with the old guard of the RDR "because of his leading role in the Rwandan opposition to Juvénal Habyarimana's government and his position in the moderate section of the MDR." Running on a platform of full employment, regional security, and progressive taxation, he accused the government of attempting to silence his views. He was forced to stand as an independent as his political party, the MDR, was banned. In the final count, he placed second (out of three) with 3.62 percent of the vote. He did not accept the result, claiming that Paul Kagame was leading the country towards a one party system. The elections were widely condemned as fraudulent by outside observers. Twagiramungu left Rwanda immediately after the election, fearing arrest. In 2010, Twagiramungu founded a "new political trend" called the Rwandan Dream Initiative (RDI). In early 2014, RDI teamed up with three other parties (PS Imberakuri, UDR (Rwandan Democratic Union) and FDLR) to form the Coalition of Political Parties for Change (CPC). The inclusion of FDLR was a point of controversy. The coalition was reportedly falling apart before the end of the year. On 4 April 2014, only two days after Kagame had visited Brussels, Twagiramungu was informed by Belgian police and state security that his life was in danger, and his house was provided with police protection for four days. The Globe and Mail reported that "there is mounting evidence that Mr. Kagame's agents are involved in organized efforts to kill exiled dissidents". Twagiramungu died in Brussels on 2 December 2023, at age 78.