Кіріспе

Уильям Лаймбир (ағылш. William Laimbeer Jr., 1957 жылғы 19 мамырда туған) – американдық бұрынғы кәсіби баскетбол жаттықтырушысы және ойыншысы, мансабының көп бөлігін «Детройт Пистонс» командасында өткізген. Ол физикалық ойын стилімен танымал, 1980-жылдардың ортасында «Пистонс» командасының «Жаман жігіттер» деген лақап атын алуына үлкен үлес қосты және оларға екі рет NBA чемпионатында жеңіске жетуге көмектесті. Ұлттық баскетбол қауымдастығында (NBA) Лаймбир «Жаман жігіттер» дәуірінде «Детройт Пистонс» командасында 11 жыл қызмет еткенімен белгілі болды. Лаймбир жақсы атушы және допты қайтарып алуда шебер болғанымен, физикалық ойынымен және қатаң, көбінесе ереже бұзушы фолдар жасауымен танымал болды. Лаймбир «Даңқ залына» енген қорғаушылар Исаиа Томас және Джо Дюмарс, сондай-ақ шабуылшы Деннис Родманмен ортада ойнады, «Пистонс» командасымен 1989 және 1990 жылдары екі рет NBA чемпионатында жеңіске жетті және төрт рет NBA All-Star атанды. NBA-ға дейін ол Нотр-Дам университеті мен Оңтүстік Калифорниядағы Палос-Вердес жоғары мектебінде ойнады. Ойыншылық мансабынан кейін Лаймбир 2002 жылдан 2009 жылға дейін WNBA-дағы «Детройт Шок» командасының бас жаттықтырушысы және бас менеджері болды, команданы 2003, 2006 және 2008 жылдары үш лига чемпионатында жеңіске жеткізді. 2013 жылдан 2017 жылға дейін «Нью-Йорк Либерти» командасын, ал 2018 жылдан 2021 жылға дейін «Лас-Вегас Эйсес» командасын басқарды. Ол екі рет WNBA-ның «Жыл жаттықтырушысы» атанды.

Ерте өмір

Лаймбир Бостонда дүниеге келіп, Чикагоның Кларендон Хиллз қалашығында өсті, содан кейін отбасымен Калифорнияның Палос-Вердес-Эстейтс қаласына көшіп барды. Оның әкесі, Уильям Лаймбир аға, Owens Illinois компаниясының бас директоры болған, тіпті компания президенті де болды. Кіші Лаймбир бірде әдемі әзіл айтқан: "Мен NBA-да әкесінен азырақ табыс табатын жалғыз ойыншымын". Лаймбир Нотр-Дамға түсер алдында "Жоғалғандардың жері" балалар телесериалында Слистак рөлін ойнады. Ол Палос-Вердес орта мектебінің оқушысы болды, ал "Жоғалғандардың жері" шоуы баскетбол командасынан биік бойлы адамдарды Слистак рөліне шақырды. 1975 жылы жоғары мектептің соңғы курсында Лаймбир Палос-Вердес командасын CIF баскетбол турнирінде жеңіске жеткізіп, 6 рет қатарынан чемпион атанған Verbum Dei командасын күтпеген жеңіліске ұшыратты.

Колледж мансабы

Колледжге Лаймбир Нотр-Дам университетіне оқуға түсті, онда баскетбол ойнады, бірақ бірінші курсты бітіре алмады. Оның құқығын қайтару үшін ол Огайо штатының Толедо қаласындағы Оуэнс техникалық колледжінде екі семестр оқыды. Содан кейін Лаймбир Нотр-Дамға қайта оқуға түсті. Ол екі жыл Нотр-Дам баскетбол командасында өнер көрсетті. Колледждің соңғы екі жылында ол әр ойында орташа есеппен 7,3 ұпай және 6,0 допты қайтару жинады, ойынға 20 минут қатысты, көбінесе қосалқы ойыншы ретінде. "Файтинг Ирланд" командасымен Лаймбир 1978 жылы NCAA турнирінің жартылай финалына, ал 1979 жылы элиталық сегіздікке қатысты.

Брешиа (1979-1980 жылдар)

Лаймбир 1979 жылы «Кливленд Кавальерс» клубымен драфтталды, бірақ алғашқы кәсіби маусымын Еуропада өткізді. Ол Италияда «Pinti Inox Brescia» командасы үшін өнер көрсетіп, ойын барысында орташа есеппен 21,1 ұпай және 12,5 допты қайтарып алды.

Кливленд Кавальерс (1980-1982)

Лаймбир 1980 жылы «Кавальерс» сапына оралып ойнады. 1980–81 маусымында ол толыққанды резервтік ойыншы болды және 1981–82 жылғы командада бар болғаны 4 ойынның негізгі құрамында шықты.

Детройт Пистонс (1982-1993)

1982 жылғы 16 ақпанда Лаймбир «Детройт Пистонс» клубына ауыстырылды, және ол мансабының соңына дейін сол командада ойнады. Ол бірден «Пистонс» командасының негізгі орталық ойыншысы болып тағайындалды. Ойыншылық карьерасы барысында Лаймбир НБА-дағы ең танымал ойыншылардың біріне айналды. «Пистонс» жанкүйерлері арасында өте жақсы қабылданып, қарсыластары мен жанкүйерлерінің наразылығына түрткі болды. Оның қарсыластарына деген жек көруі, нашар спорттық мінез-құлқы және қауіпті ойын стилі (мысалы, бірнеше рет қасақана жасалған зорлыққа толы фолдар) оның беделін түсірді. Көпшілік алдында Лаймбирдің физикалық ойынға бейімділігі оның шеберлігін жасырды. Оның бұрынғы командаласы Деннис Родман «Мен қалаймын, солай жаман болайын» атты кітабында: «Ол [Лаймбир] қарақшыдан да жаман болды, бірақ оны солай есте сақтайды» деп жазды. 1990 жылғы «Pure Pistons» видеофильміндегі сұхбатында Исайя Томас Лаймбирдің қарсыластарға тигізген әсері туралы айтып: «Ол адамдарды қынжырлатады», – деді, сосын қосты: «Ол адамдарды қынжыртатады, себебі ол өте жақсы ойыншы». ESPN 30 for 30 «Жаман жігіттер» фильмінде Лаймбир ойынға қатысу тәсілінің психологиялық екенін айтты. «Пистонс» командасы ойынға шығар алдында Лаймбир команданың қалған бөлігін киім ауыстыру бөлмесінен алаңға шығарып, ешкім оны қорқытпағанын көрсету үшін әрқашан қабақты шығаратын. Мансабының көп бөлігінде жақсы және сенімді ойыншы болған Лаймбир өзінен жақсы дағдыларға ие ойыншылардың бар екенін білді. Дегенмен, одан да физикалық күшті ойыншылар көп емес еді, және Лаймбир осы артықшылығын пайдалана білді. Оның қолданған қатал тәсілі қарсыластарды шаршатып, жеңіске жетуге тырысудың орнына оған және «Пистонс» командасының қалған бөлігіне қарсы кек алуға бағытталған жағдайға жеткізуге арналған. Лаймбир ойын барысында қарсыластың осы деңгейге жеткізе алса, оны жеңгенін айтты. Ол тіпті жергілікті БАҚ-тың да рөл атқаратынын айтты, себебі оның және команданың беделі олардан бұрыннан таныс еді: «Пистонс» қалаға келгенде, БАҚ-тың бәрі «Жаман жігіттер» және біздің қаншалықты қатал ойнағанымыз туралы жазатын. Олар ойыншылардан бізге қарсы тұра ма, жоқ па деп сұрайтын. Егер командалар осылай ойласа, біз оларды жеңдік. Біз оларды ойыннан шығардық». Лаймбир өз дәуіріндегі сырттан жақсы атуға бейім орталық ойыншылардың бірі болды, мансабында 200-ден астам үш ұпайлық доп соқты және Исайя Томас пен Джо Думарспен бірге «пик-энд-поп» комбинациясын орындауда шеберлік танытты. Бас жаттықтырушы Чак Дейли Лаймбирдің жақын және алыс қашықтықтағы дағдыларын тиімді пайдаланды. Қорғаныс жағынан Лаймбир лигадағы ең жақсы ребоундерлердің бірі болды. Шабуылда Дейли Лаймбирді себетке қарай жылжудың орнына периметрге қарай жылдырып жіберуді жиі қолданды, бұл қарсыластың ең жақсы ребоундерін себеттен алыс ұстауға көмектесті. Лаймбир төрт рет (1983, 1984, 1985 және 1987) НБА «Жұлдыздар» ойынына шақырылды және бірнеше рет ребоунд және еркін лақтыру пайызы бойынша лига көшбасшыларының қатарында болды, 1985-86 маусымда ребоунд титулын жеңіп алды. Лаймбир 1989 және 1990 жылдары «Пистонс» командасының НБА чемпиондық титулдарын жеңіп алуына көмектесті. Лаймбир НБА-да 14 маусым ойнады, көбінесе «Детройт Пистонс» командасының құрамында. Лаймбир лига тарихында 10 000-нан астам ұпай және 10 000-нан астам ребоунд жинаған 19-шы ойыншы болды. Лаймбир қорғаныс ребоундтарында ең тиімді болды – 1982 жылдан 1990 жылға дейін лигадағы ешбір ойыншы одан көп қорғаныс ребоундтарын жинамады. Ол сондай-ақ өте төзімді болды, алғашқы 13 маусымында 79-дан кем емес тұрақты маусым ойындарын ойнады және жеті рет барлық 82 ойында ойнады. Оның қатарынан 685 ойын ойнаған сериясы (1988-89 маусымда дисквалификация салдарынан тоқтатылды) лига тарихындағы бесінші ең ұзақ серия болып табылады. Лаймбир 1993-94 маусымының басында 36 жасында ұзақ жылдар бойы досы болған Исайя Томаспен жаттығуда болған оқиғадан кейін зейнеткерлікке шықты, нәтижесінде Томас қолынан жарақат алды. Лаймбир жекпе-жекке ашуланып, команда капитанына жарақат салғаны үшін «Пистонс» жанкүйерлерінің реакциясынан қорқып, Исайямен болған төбелес өзінің «күлдырауы» деп санай отырып, зейнеткерлікке шығуға шешім қабылдады. Ол Томас пен бас жаттықтырушы Дон Чейнимен кездесуден кейін зейнеткерлік туралы жариялады, ол Томаспен көздерінен жас шығып, ең жақсы достар болып қалды. 1995 жылғы ақпанда «Пистонс» командасы Лаймбирдің футболкасының нөмірін (40) зейнеткерлікке шығарды. Ол команданың барлық кездегі ребоундтар бойынша көшбасшысы болып қала береді. Лаймбир Super Nintendo Entertainment System ойын консолі үшін «Bill Laimbeer's Combat Basketball» атты бейне ойынды жарнамалады, бұл физикалық ойынға шақыратын футуристикалық баскетбол ойыны. «Cheers» сериалының тоғызыншы маусымында қарсылас «Селтикс» командасының ойыншысы Кевин МакХейл қарсыластың рентгендік суретін көргенде: «Бұл Лаймбир болуы мүмкін» деді.

Ойыннан кейінгі өмір

1994 жылы Лаймбир және оның әкесі Уильям Сниор Лаймбир Packaging Corp. компаниясын құрды. Бұл компания Мичиган штатының Детройт қаласының маңындағы Мельвиндейл қаласында орналасып, сопақша картон қораптар өндірді. Компания 1990-шы жылдардың соңында қиындықтарға тап болып, 2002 жылдың басында жабылды. Лаймбир 2007 жылы Лас-Вегаста өткен «Жұлдызды демалыс» кезінде «НБА ату жұлдыздары» бәйгесінде «Детройт Пистонс» командасының Чонси Биллапс және «Детройт Шок» командасының Суин Кэшпен бірге жеңіске жетті. 2009 жылдың ақпанында ол Арон Аффлало мен Кэти Смитпен бірге бәйгеде жеңімпаз атанды. 1999 жылы Лаймбир Мичиган штатының спорттық даңқ залына енгізілді. Лаймбир бұрын «Пистонс» командасының түсті комментаторы болған, ал 2003 жылы ESPN студиясының аналитигі қызметін атқарды.

Детройт шогы (2002-2009)

2002 жылғы WNBA маусымының ортасында Лаймбир «Детройт Шок» командасының бас бапкері лауазымын қабылдады. Бір жыл өткен соң, ол команданы алғашқы WNBA чемпионатында жеңіске жеткізді және сол жылы «Жыл бапкері» атанды. Бұл WNBA тарихында «Лос-Анджелес» немесе «Хьюстоннан» басқа команданың титул жеңіп алғанының тұңғыш жағдайы болды. 2006 жылдың 9 қыркүйегінде Лаймбир «Шок» командасын бес ойында «Сакраменто Монархс» клубына қарсы екінші WNBA чемпионатында жеңіске жеткізді. Екі жылдан кейін, 2008 жылдың 5 қазанында Лаймбир «Сан-Антонио» клубын жеңіп, команданы алты жылдың ішінде үшінші лига чемпионы атанды. Лаймбир бір күні НБА-да бапкер болу мүмкіндігі туралы айтқан. «Нью-Йорк Никс» клубының бұрынғы президенті, «Пистонс» командасының бұрынғы ойыншысы Исаи Томас бір кезде Лаймбирді қарастырған. «Пистонс» клубы, бұрынғы ойыншысы Джо Дюмарс басқарып тұрғанда, Флип Сондерсті жалдамас бұрын, Лаймбирдің кетіп бара жатқан бапкер Ларри Браунды алмастыру мүмкіндігін қарастырған. 2009 жылдың 15 маусымында Лаймбир отбасылық жағдайларға және НБА-да бас бапкер болу ниетіне байланысты «Детройт Шок» командасының бас бапкері лауазымынан кетті.

Миннесота Тимбервулфс (2009-2012)

Ол NBA бас бапкері лауазымын алуға мүмкіндік таппаса да, сол жылы Лаймбирге Миннесота Тимбервульвз командасының көмекші бапкері қызметі ұсынылып, ол оны қабылдады.

Нью-Йорк Либерти (2012 2017)

2012 жылы Лаймбир WNBA-ға оралып, Нью-Йорк Либерти командасының бас бапкері және бас менеджері болды, Джон Уизенантты алмастырды. Ол өте тез өзінің ұрысқақ мінезін көрсетіп, Миннесота Линксінің ойыншысы Майя Мурға "жарақат алған дұрыс" деген сөздері үшін айыппұл төледі, себебі ол командасы жеңіліс алған ойынның соңына дейін ойнаған. 2014 жылдың 14 қазанында Либерти екі маусымнан кейін Лаймбирмен жол ашты, бірақ ол 2015 жылдың 8 қаңтарында Либертидің бас бапкері қызметіне қайта тағайындалды.

Лас-Вегас Aces (20182021)

2017 жылдың 17 қазанында әлі атауы белгісіз Лас-Вегас Акс командасы Лаймбирді бас жаттықтырушы және баскетбол операцияларының президенті етіп тағайындады. Лаймбир 2021 жылға дейін "Ас" командасын жаттықтырды. 2021 жылғы маусым аяқталғаннан кейін Лаймбир жаттықтырушылық мансабынан қанағаттанды.

Танымал мәдениетте

1994 жылы жарық көрген Beastie Boys тобының "Ill Communication" альбомынан шыққан "Tough Guy" әні Лаймбер туралы айтады және оның баскетболдағы агрессивті ойын стилін сынап көрсетеді.