Кіріспе

Нью-Йорк қаласындағы жабық мейрамхана.

Windows on the World – төменгі Манхэттендегі алғашқы Әлемдік сауда орталығының Солтүстік мұнарасының (106 және 107-ші қабаттар) жоғарғы қабаттарында орналасқан тамақтану, кездесу және ойын-сауық орындарының кешені. Оған Windows on the World аталған мейрамхана, Wild Blue деп аталған кішкентай мейрамхана, сондай-ақ 106-шы қабатта жеке шаралар үшін шарап мектебі мен конференц- және банкет залдары кірді. Ресторан иесі Джо Баум жасаған және бастапқыда Уоррен Платнер жобалаған Windows on the World Солтүстік мұнарада 50 000 шаршы фут (4600 м²) алаңды құрады. 1 WTC-нің 44-ші қабатында орналасқан, кеңсе қызметкерлері үшін арналған 180 орындық Skydive мейрамханасы да Windows on the World басқаруында болды. Ресторан 1976 жылдың 19 сәуірінде ашылды және 11 қыркүйек шабуылында жойылды. Шабуыл күні мейрамханада болған барлық қызметкерлер қаза тапты; ұшақтың соққысы 92-ші қабаттан жоғары қашудың барлық жолдарын үзіп тастады.

Операциялар

Негізгі асхана солтүстік және шығысқа қарап тұрды, бұл қонақтарға Манхэттеннің көкжиегін көруге мүмкіндік берді. Киім талабы бойынша, ерлер жакет киюге міндетті болды және бұл қатаң сақталды; бронь жасаған, бірақ жакеті жоқ ер адам барға отырғызылды. Ресторан қонақтарға негізгі асханада тамақтану үшін жакеттерді уақытша ұсынды. Ас ішетін ыдыстар, кілемдер, шамдар, мәзірлер және байланыс құралдарын Милтон Глейзер жобалаған. Ресторанның оңтүстік жағында «Wild Blue» деп аталатын, көбірек жекеленген асхана орналасқан. Бар 1 Дүниежүзілік сауда орталығының оңтүстік жағымен және шығыс жағының бұрышымен созылып жатты. Бардан толық ұзындығындағы терезелер арқылы қарағанда, Манхэттеннің оңтүстік ұшын, Гудзон және Ист өзендерінің қосылған жерін көруге болады. Сонымен қатар, Эллис аралы мен Стейтен аралындағы Либерти штатының паркін және Верраццано тар жолының көпірін де көруге болатын. Ресторандағы ас үйлер, қосалқы бөлмелер және конференц-орталық 106-шы қабатта орналасқан. «Windows on the World» 1993 жылғы жарылыстан кейін жабылды, сол кезде қызметкер Уилфредо Меркадо ғимараттың жер асты гаражында жеткізілімдерді тексеріп жатқанда қаза тапты. Жарылыс қабылдау аймақтарына, қоймаларға және ресторан кешені пайдаланған тұрақ орындарына да зиян келтірді. 1994 жылдың 12 мамырында Нью-Йорк және Нью-Джерси портының басқармасы Джозеф Баум мен Майкл Уайтман компаниясының «Windows» бұрынғы операторы Инхилко жалғадан бас тарқаннан кейін ресторандарды басқаруға келісімшарт жеңіп алғанын жариялады. Ол 25 миллион АҚШ долларына қайта жөндеуден өтіп, 1996 жылдың 26 маусымында қайта ашылды. «Cellar in the Sky» (ол мейрамхананың басқа бөлігі болды және тек 60 адамды қабылдай алатын) Еңбек күнінен кейін қайта ашылды. 1999 жылы «Cellar in the Sky» американдық стейкхаусқа айналдырылып, «Wild Blue» деп аталды. 2000 жылы, соңғы толық жұмыс жылында, ол 37 миллион АҚШ доллары табыс тапты, бұл оны АҚШ-тағы ең табысты мейрамханаға айналдырды. «Windows on the World» бас аспазшыларының қатарында Brasserie Julien-нің Филипп Фере болды, ал соңғы аспазшы Майкл Ломонако болды.

11 қыркүйек шабуылдары

2001 жылы 11 қыркүйекте Солтүстік мұнарасы құлаған кезде «Әлемге терезелер» мейрамханасы қирады. Ресторанда әдеттегі таңғы ас тұтынушылары мен «Риск Уотерс» қаржы-технологиялар конгресі өтіп жатқанда, египеттік террорист Мохамед Атта және «Әл-Қаида» ұйымының тағы төрт ұшақ қырып салушысы «Американ Эйрлайнз» әуекомпаниясының 11 рейсін сағат 8:46-да Солтүстік мұнараның 93-ші және 99-шы қабаттары аралығында құлатты. Ресторанда болған барлық адам сол күні қаза тапты, себебі барлық қашу жолдары (соның ішінде соққы алған қабаттардан төменге түсетін баспалдақтар мен лифттер) соққыдан бірден тоқтатылды. «Әлемге терезелердегі» құрбандар өрттен туған түтіннен уланып, немесе мейрамханадан секіріп не құлап қаза тапты, не Солтүстік мұнараның құлауынан көз жұмды. Кем дегенде бес адамның мейрамханадан секіріп не құлап өлгені куәгерлерге көрінді. Ресторанда 72 қызметкер болды, оның ішінде бас менеджердің көмекшісі Кристин Олендер. Оның Порт билігінің полициясына жасаған әрекетсіз шақырулары мейрамхананың соңғы хабарламалары болды. «Incisive Media Risk Waters Group» тобынан 16 қызметкер, сондай-ақ 76 басқа қонақ пен мердігер де болды. Сонымен қатар, таңғы ас ішіп отырған Порт билігінің атқарушы директоры Нил Левин де қатысты. Сағат 9:40-тан кейін мейрамханадан ешқандай көмек шақырулары түспеді. 11 рейсі Солтүстік мұнараға соқтығысқанға дейін, яғни сағат 8:46-да мейрамханадан соңғы болып шыққандар – Майкл Нестор, Лиз Томпсон, Джеффри Уортон және Ричард Тирни бірге лифтпен түсті. Олар сағат 8:44-те кетіп, шабуылдан аман қалды. Дүниежүзілік сауда орталығының жалға берушісі Ларри Сильверштейн жақында Порт билігінен Твин Тауэрлерді сатып алғаннан кейін «Әлемге терезелерде» жалға алушылармен таңғы ас кездесулерін өткізіп тұрды және шабуыл күні таңертең мейрамханада болуы жоспарланған еді. Алайда, оның әйелі сол күні таңертең дерматологқа баруын талап етті, соның арқасында ол өлімнен құтылды.

Санаулы қарау

Соңғы нұсқасында Windows on the World аралас пікірлер алды. Нью-Йорк таймс газетінің тамақ сыншысы Рут Райхл 1996 жылдың желтоқсан айында былай деді: "Ешкім Windows on the World мейрамханасына тек тамақ жеу үшін бармайды, бірақ тіпті талғампаз тамақтанғандар да Нью-Йорктің сүйікті туристік орнының бірінде тамақтанудан ләззат ала алады". Ол мейрамханаға төрт жұлдыздың екеуін берді, бұл "керемет" (үш жұлдыз) немесе "өте керемет" (төрт жұлдыз) емес, "жақсы" сапаны білдіреді. Уильям Граймс өзінің 2009 жылғы "Аппетит" кітабында "Windows-та Нью-Йорк – басты тағам еді" деп жазды. 2014 жылы Eater.com сайтынан Райан Саттон қазіргі уақытта қираған мейрамхананың тағамдарын оның орнындағы One World Observatory мейрамханасының тағамдарымен салыстырды. Ол былай деді: "Windows мейрамхананың өзі мақсатқа ие болғандықтан, маңызды институттың қарапайым қосалқы өнімі емес, тұтқын аудиториясы үшін тамақтанудың жаңа дәуірін бастауға көмектесті".

Мәдени әсері мен мұрасы

Windows of Hope Family Relief Fund 11 қыркүйекте Дүниежүзілік сауда орталығында қаза тапқан тамақ, сусындар және қонақжайлылық саласындағы адамдардың отбасыларына көмек көрсету және қызметтер ұсыну үшін шабуылдардан кейін көп ұзамай құрылды. Windows on the World бас аспазшысы Майкл Ломонако және меншік иесі Дэвид Эмиль осы қордың негізін қалаушыларының бірі болды. 11 қыркүйекте ақ киімдегі адамның басымен төмен қарай құлап түскенін көрсететін танымал суреттегі адамның Windows on the World қызметкері болуы мүмкін деген болжам бар. Оның кім екені нақты анықталмаса да, ол ресторанның аудио техникасының маманы Джонатан Брили болған деп есептеледі. Джонатан – Village People тобының түпнұсқа "G. I." болған Алекс Брилидің кіші інісі. 2005 жылдың 30 наурызында француз жазушысы Фредерик Бейгбедердің "Жердегі терезелер" романы жарық көрді. Роман жеті және тоғыз жастағы екі бауырдың әкесі Картью Йорстенмен бірге ресторанда болу оқиғасын баяндайды. Роман сағат 8:29-да басталады (ұшақ мұнараға соғылар алдында) және құлаудан кейін сағат 10:30-да аяқталады, соңғы минуттардағы оқиғаларды қамтиды. 2012 жылы жарық көрген Кеннет Вомактың "Әлем соңындағы ресторан" романы 11 қыркүйек күні таңертең Windows on the World кешеніндегі қызметкерлер мен келушілердің өмірін көркемдеп суреттейді. 2006 жылдың 4 қаңтарында Windows on the World-тың бірнеше бұрынғы қызметкерлері Манхэттенде Colors кооперативтік ресторанын ашты, ол әріптестеріне құрмет көрсету мақсатында құрылды және оның мәзірі бұрынғы Windows қызметкерлерінің алуан түрлілігін көрсетеді. Алғашқы ресторан жабылды, бірақ оның негізін қалаушыларының бас ұйымы – Restaurant Opportunities Centers United өз миссиясын жалғастыруда, соның ішінде Нью-Йорк және басқа қалалардағы Colors ресторандарында. Windows on the World жаңа One World Trade Center мұнарасы аяқталғаннан кейін жоғарғы қабаттарында қайта ашылуы жоспарланған. Алайда, 2011 жылдың 7 наурызында жобаға қолдау табудағы қиындықтар мен шығынға байланысты бұл жоспар тоқтатылды. Оның орнына One World Observatory-де ONE Dine, ONE Mix және ONE Café атты тамақтанатын орындар бар.