Кіріспе
Фокалды қабық дисплазиясы (ФҚД) – ми дамуының туа біткен аномалиясы, онда мидың бір аймағындағы нейрондар аналық жатырда дұрыс қалыптаспай қалады. «Фокалды» дегеніміз – ол кез келген бөлікшедегі шешілген аймақпен ғана шектеледі. Фокалды қабық дисплазиясының барлық түрлері ми қабығының қалыпты құрылымының бұзылуына әкеледі: 1-түрдегі ФҚД-да қабық қабаттарындағы шағын өзгерістер байқалады. 2a-түрдегі ФҚД-да дисморфты нейрондар (ДН) деп аталатын қалыптыдан үлкен нейрондар кездеседі. ФҚД 2b түрі қабаттық құрылымның толық жоғалуын көрсетеді, ал ДН және ісінген жасушалардың болуы олардың үлкен эллипс тәрізді дене пішініне, жанынан ығысқан ядросына және дендриттер мен аксондардың болмауына байланысты көпіршік жасушалары (КЖ) деп аталады. Қазіргі уақытта көпіршік жасушаларының даму тегі нейрондық немесе глиальды алғашқы жасушалардан туындаған деп есептеледі. Көпіршік жасушалары туберкулездік склероз кешеніндегі алып жасушаларға ұқсас. 3-түрдегі ФҚД – бұл гиппокамп склерозы (3a түрі), ұзақ мерзімді эпилепсиямен байланысты ісіктер (3b), қан тамырларының ақаулары (3c) немесе жарақат/гипоксиялық зақымдану (3d) сияқты басқа зақымданулармен байланысты қабықшалық бұзылу. Бұл гендердің мутациялары ми дамуының маңызды кезеңдерінде mTOR жолының белсенділігінің күшеюіне алып келеді. Кейбір жаңа деректер цитомегаловирус және адам папиллома вирусы сияқты белгілі бір вирустармен жатырдағы инфекцияның да рөлі болуы мүмкін екенін көрсетеді. ФҚД-дағы ұстамалар, ДН және КЖ-ның болуынан туындаған бұзылған нейрондық тізбектердің нәтижесі болуы мүмкін. Бұл аномальді жасушалар бұзылған электр сигналдарын тудырады, олар ми қабығының басқа бөліктеріне таралып, әсер етеді. Дәрілер кортикальдық дисплазияға байланысты туындаған ұстамаларды емдеу үшін қолданылады. FҚД аймақтарын хирургиялық жолмен алып тастау, эпилепсияны емдеудің тиімді әдісі болып табылады.
Type 1 FCD exhibits subtle alterations in cortical lamination. Type 2a FCD exhibits neurons that are larger than normal that are called dysmorphic neurons (DN). FCD type 2b exhibits complete loss of laminar structure, and the presence of DN and enlarged cells are called balloon cells (BC) for their large elliptical cell body shape, laterally displaced nucleus, and lack of dendrites or axons. The developmental origin of balloon cells is currently believed to be derived from neuronal or glial progenitor cells. Balloon cells are similar in structure to giant cells in the disorder tuberous sclerosis complex. Type 3 FCDs are cortical disorganisation associated with other lesions such as hippocampal sclerosis (type 3a), long term epilepsy associated tumors (3b), vascular malformations (3c) or scar/hypoxic damages (3d). Mutations in these genes lead to enhanced mTOR pathway signaling at critical periods in brain development. Some recent evidence may suggest a role for in utero infection with certain viruses such as cytomegalovirus and human papilloma virus. Seizures in FCD are likely caused by abnormal circuitry induced by the presence of DNs and BCs. These abnormal cell types generate abnormal electrical signals which spread out to affect other parts of the cerebral cortex. Medication is used to treat the seizures that may arise due to cortical dysplasia. Epilepsy surgery to remove areas of FCD is a viable treatment option for appropriate candidates.
Емдеу
Кортикальды дисплазияны ерекше емдеу қажет емес, барлық емдеу оның салдарынан туындаған белгілерді (әдетте, ұстамаларды) басуға бағытталған. Егер эпилепсияның себебі кортикальды дисплазия болса, онда эпилепсияға қарсы дәрілер (конвульсанттар) бірінші кезектегі ем болып табылады. Егер конвульсанттар ұстамалық белсенділікті тоқтатуға көмектеспесе, нейрохирургиялық араласу мүмкін, онда бұзық жасушалар мидың қалған бөлігінен алынып тасталады немесе оқшауланады (кортикальды дисплазияның орналасқан жеріне және операцияның қауіпсіздігіне байланысты). Нейрохирургиялық араласу бүкіл ми жарты шарын алып тастаудан (гемисфераэктомия), кішкентай зақымдалған бөлікті жоюдан немесе бұзық тінді мидың қалған бөлігінен ажырату үшін бірнеше кесік жасаудан (көптеген субпиалды кесіктер) тұруы мүмкін. Дене күші әлсіз балалар мен нәрестелерге физиотерапия тағайындалуы керек. Дамудағы кемістіктері бар балаларға көбінесе білім беру терапиясы тағайындалады, бірақ осы кемістіктерді толыққанды емдеу жоқ.