Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қозғалыс суретінің түсірілген фильмін көрсетуге арналған құрылғы
Device for showing motion picture film
цифрлық кинопроекторлар
digital movie projectors
Кинопроектор (немесе фильмпроектор) – қозғалыс суретінің фильмін экранға проекциялау арқылы көрсетуге арналған оптикалық-механикалық құрылғы. Жарықтандыру және дыбыс құрылғыларын қоспағанда, оптикалық және механикалық элементтердің көп бөлігі кинокамераларда да кездеседі. Қазіргі заманғы кинопроекторлар – арнайы жасалған бейнепроекторлар (сондай-ақ цифрлық киноны қараңыз). Көптеген проекторлар нақты бір фильмнің өлшеміне сәйкес келеді, және барлық кинопроекторлар фильмді пайдалануды талап ететіндіктен, фильмпроекторлар емес.
A movie projector (or film projector) is an opto mechanical device for displaying motion picture film by projecting it onto a screen. Most of the optical and mechanical elements, except for the illumination and sound devices, are present in movie cameras. Modern movie projectors are specially built video projectors (see also digital cinema). Many projectors are specific to a particular film gauge and not all movie projectors are film projectors since the use of film is required.
Алдыңғылар
Сиқырлы фонарь кинопроектордың басты алғышелі болды. Оның ең көп таралған құрылымында жарық көзінің артында ойыс айна болды, ол жарықты боялған шыны слайд пен линза арқылы, фонарьдан экранға мүмкіндігінше көп бағыттауға көмектесетін. 1659 жылы Христиан Гюйгенс аппаратты ұсынғаннан бері суреттелген бейнелерді қозғалтудың қарапайым механизмі енгізілген болуы мүмкін. Бастапқыда шам мен майлы шамдар қолданылды, бірақ арған шамдары мен жарық шамдары сияқты басқа жарық көздері де оларды енгізгеннен кейін көп ұзамай қолданысқа алынды. Сиқырлы фонарь көрсетілімдері көбінесе салыстырмалы түрде аз көрермендерге арналған, бірақ өте танымал фантомгагориялар мен ерітетін көріністер әдетте тиісті театрларда, үлкен шатырларда немесе көп орындықтармен жабдықталған арнайы кеңістіктерде көрсетілді. Джозеф Плато мен Симон Штампфер 1833 жылы стробоскопиялық дискімен (фенакистоскоп деп аталды) стробоскопиялық анимацияны тәуелсіз түрде ұсынғанда фонарь проекциясы туралы ойлады, бірақ олардың ешқайсысы проекция бойынша жұмыс істеуге ниеттенбеді. Стробоскопиялық анимацияның ең ескі танымал сәтті көрсетілімдерін Людвиг Дёблер 1847 жылы Венада орындады және бір жылдан астам уақыт бойы бірнеше еуропалық ірі қалаларға гастрольдік сапар жасады. Оның Фантаскобының алдыңғы жағында әрбір 12 сурет үшін жеке линзалар болды, ал екі жеке линза суреттер арқылы жарықты бағыттау үшін айналдырылды. Уордсворт Донисторп 1876 жылы кинематографиялық кинокамера мен кино көрсету жүйесін патенттеді. Фонографтың пайда болуына және бір журналда оның стереоскопиялық фотосуреттерді проекциялаумен біріктіруге болатыны туралы ұсынысқа жауап ретінде Донисторп одан да жақсы жасай алатынын және осындай бейнелерді қозғалыста көрсете алатынын мәлімдеді. Оның алғашқы Кинезиграф камерасы қанағаттандырмайтын нәтижелер берді. 1889 жылы ол жаңа камерамен жақсы нәтижелерге қол жеткізді, бірақ өзінің фильмдерін көрсетуде сәтті болған жоқ. Эдвард Муйбридж 1879 жылы өзінің Зоопраксископын жасады және 1880 жылдан 1894 жылға дейін машинамен көптеген лекциялар оқыды. Ол айналмалы шыны дискілерден суреттерді көрсетті. Бастапқыда суреттер шыныға силуэт түрінде боялды. 1892-94 жылдары жасалған екінші дискілер сериясында суреттер дискілерге басылып шығарылған контурлық суреттер қолданылды, содан кейін қолмен боялды. Оттомар Аншутц өзінің алғашқы Электротахископын 1886 жылы жасады. Әрбір көрініс үшін хронофотографиялық суреттері бар 24 шыны тақташа үлкен айналмалы дөңгелектің шеттеріне бекітіліп, Гейслер түтігінен өте қысқа синхронды жарқыраулар арқылы кішкентай опал шыны экранына түсірілді. Ол өзінің фотосуреттегі қозғалысын 1887 жылдың наурыз айынан бастап 1890 жылдың қаңтарына дейін Берлинде, Германияның басқа да ірі қалаларында, Брюсселде (1888 жылғы Универсалды көрмеде), Флоренцияда, Санкт-Петербургте, Нью-Йоркте, Бостонда және Филадельфияда бір уақытта шамамен 4 немесе 5 адамға көрсетті. 1890 және 1894 жылдар аралығында ол Эдисон компаниясының Кинетоскопын жасауға ықпал еткен автоматты монетамен жұмыс істейтін нұсқаны пайдалануға көңіл бөлді. 1894 жылдың 28 қарашасынан 1895 жылдың мамыр айына дейін ол бірнеше неміс қалаларында, негізінен 300 орындық залдарда екі аралықта айналатын дискілерден жазған жазбаларын көрсетті. 1895 жылдың ақпан және наурыз айларында ескі Берлин рейхстагында 5 апта бойы көрсетілімдер кезінде 7000-ге жуық билет алған келушілер шоуды көруге келді. Бұл алғашқы коммерциялық көрсетілім болды. Макс және Эмиль Складановский 1895 жылдың 1-31 қараша аралығында екі қабатты конструкциясы бар Биоскоппен кинофильмдерді көрсетіп отырды. Олар өздерінің кинофильмдерімен гастрольдік сапарлар жасады, бірақ 1895 жылдың 28 желтоқсанында Парижде өткен Люмьер кинотеатрының екінші көрсетіліміне қатысқаннан кейін бәсекелеспеуге шешім қабылдады. Олар 1897 жылдың наурызына дейін бірнеше еуропалық қалаларда өздерінің кинофильмдерін көрсетті, бірақ ақырында Биоскоп коммерциялық сәтсіздікке ұшырағандықтан пайдаланудан шығарылды. Лионда Луи мен Огюст Люмьер кинотасуды, оны түсіріп, басып шығарып, проекциялайтын жүйені жетілдірді. 1895 жылдың соңында Парижде Антуан Люмьер әкесі киноны жалпы аудитория алдында көрсетіп, ортаны проекцияға айналдыруды бастады. Олар тез арада Еуропаның негізгі өндірушілеріне айналды, олардың Lumière фабрикасынан шыққан жұмысшылар және The Sprinkler Sprinkled сияқты комик виньеткалары (екеуі де 1895). Тіпті Эдисон да алты айдың ішінде Дженкинстің Фантаскопын өңдеу арқылы жасалған Витаскоппен бұл үрдіске қосылды. 1910 жылдары отбасылық әрекеттерге бағытталған жаңа тұтыну тауары ұсынылды, яғни үнсіз үй кинотеатры. Стандартты 35 мм 8 перфорациялық үнсіз кинофильмдерді қолданатын қолмен айналдырылатын қаңылдан жасалған ойыншық кинопроекторлар, сондай-ақ винтаждық проекторлар қолданылды.
The main precursor to the movie projector was the magic lantern. In its most common setup it had a concave mirror behind a light source to help direct as much light as possible through a painted glass picture slide and a lens, out of the lantern onto a screen. Simple mechanics to have the painted images moving were probably implemented since Christiaan Huygens introduced the apparatus around 1659. Initially candles and oil lamps were used, but other light sources, such as the argand lamp and limelight were usually adopted soon after their introduction. Magic lantern presentations may often have had relatively small audiences, but the very popular phantasmagoria and dissolving views shows were usually performed in proper theatres, large tents or especially converted spaces with plenty seats. Both Joseph Plateau and Simon Stampfer thought of lantern projection when they independently introduced stroboscopic animation in 1833 with a stroboscopic disc (which became known as the phenakistiscope), but neither of them intended to work on projection themselves. The oldest known successful screenings of stroboscopic animation were performed by Ludwig Döbler in 1847 in Vienna and taken on a tour to several large European cities for over a year. His Phantaskop had a front with separate lenses for each of the 12 pictures on a disc and two separate lenses were cranked around to direct light through the pictures. Wordsworth Donisthorpe patented ideas for a cinematographic film camera and a film presentation system in 1876. In reply to the introduction of the phonograph and a magazine's suggestion that it could be combined with projection of stereoscopic photography, Donisthorpe stated that he could do even better and announce that he would present such images in motion. His original Kinesigraph camera gave unsatisfactory results. He had better results with a new camera in 1889 but never seems to have been successful in projecting his movies. Eadweard Muybridge developed his Zoopraxiscope in 1879 and gave many lectures with the machine from 1880 to 1894. It projected images from rotating glass disks. The images were initially painted onto the glass, as silhouettes. A second series of discs, made in 1892–94, used outline drawings printed onto the discs photographically, then colored by hand. Ottomar Anschütz developed his first Electrotachyscope in 1886. For each scene, 24 glass plates with chronophotographic images were attached to the edge of a large rotating wheel and thrown on a small opal glass screen by very short synchronized flashes from a Geissler tube. He demonstrated his photographic motion from March 1887 until at least January 1890 to circa 4 or 5 people at a time, in Berlin, other large German cities, Brussels (at the 1888 Exposition Universelle), Florence, Saint Petersburg, New York, Boston and Philadelphia. Between 1890 and 1894 he concentrated on the exploitation of an automatic coin operated version that was an inspiration for Edison Company's Kinetoscope. From 28 November 1894 to at least May 1895 he projected his recordings from two intermittently rotating discs, mostly in 300 seat halls, in several German cities. During circa 5 weeks of screenings at the old Berlin Reichstag in February and March 1895, circa 7.000 paying visitors came to see the show. It was the first commercial projection. Max and Emil Skladanowsky projected motion pictures with their Bioscop, a flickerfree duplex construction, from 1 to 31 November 1895. They started to tour with their motion pictures, but after catching the second presentation of the Cinématographe Lumière in Paris on 28 December 1895, they seemed to choose not to compete. They still presented their motion pictures in several European cities until March 1897, but eventually the Bioscop had to be retired as a commercial failure. In Lyon, Louis and Auguste Lumière perfected the Cinématographe, a system that took, printed, and projected film. In late 1895 in Paris, father Antoine Lumière began exhibitions of projected films before the paying public, beginning the general conversion of the medium to projection. They quickly became Europe's main producers with their actualités like Workers Leaving the Lumière Factory and comic vignettes like The Sprinkler Sprinkled (both 1895). Even Edison, joined the trend with the Vitascope, a modified Jenkins' Phantoscope, within less than six months. In the 1910's a new consumer commodity was introduced aiming at familial activity, the silent home cinema. Hand cranked tinplate toy movie projectors, also called vintage projectors, were used taking standard 35 mm 8 perforation silent cinema films.
Цифрлық проекторлар
1999 жылы кейбір кинотеатрларда цифрлық кинопроекторлар сынақтан өтті. Бұл алғашқы проекторлар компьютерде сақталған фильмін ойнатып, оны проекторға электрондық түрде жіберді. Кейінгі цифрлық киножүйелерімен салыстырғанда олардың ажыратымдылығы төмен болғандықтан (көбінесе 2K ғана), сол кездегі бейнелерде пиксельдер көрінетін еді. 2006 жылға қарай, әлдеқайда жоғары 4K ажыратымдылығына қол жеткізу пиксельдердің көрінуін азайтты. Жүйелер уақыт өте келе ықшамдала бастады. 2009 жылы кинотеатрлар кинопроекторларды цифрлық проекторлармен алмастыра бастады. 2013 жылы АҚШ-тағы кинотеатрлардың 92% цифрлық форматқа көшкені, ал 8% әлі де фильм көрсетіп тұрғаны есептелді. 2014 жылы Квентин Тарантино және Кристофер Нолан сияқты көптеген белгілі кинорежиссерлер Kodak компаниясынан 35 мм пленканың белгілі бір көлемін сатып алуға міндеттеме беру үшін ірі студияларға ықпал етті. Бұл шешім Kodak компаниясының 35 мм пленкасын бірнеше жыл бойы өндіруін қамтамасыз етті. Жоғары ажыратымдылығы бар цифрлық проекторлар фильм проекторларына қарағанда әдетте қымбат болғанымен, дәстүрлі фильм проекторларынан көптеген артықшылықтары бар. Мысалы, цифрлық проекторларда желдеткіштерден басқа қозғалмалы бөліктер жоқ, оларды қашықтан басқаруға болады, олар салыстырмалы түрде ықшам және пленканы жырту, сызып алу немесе орамдарын ауыстыру қажеттілігі жоқ. Сонымен қатар, олар контентті әлдеқайда оңай, арзан және сенімді сақтауға және таратуға мүмкіндік береді. Толық электрондық тарату физикалық медианың барлық жіберулерін жояды. Сондай-ақ, арнайы жабдықталған кинотеатрларда тікелей эфирді көрсету мүмкіндігі де бар.
In 1999, digital cinema projectors were being tried out in some movie theatres. These early projectors played the movie stored on a computer, and sent to the projector electronically. Due to their relatively low resolution (usually only 2K) compared to later digital cinema systems, the images at the time had visible pixels. By 2006, the advent of much higher 4K resolution digital projection reduced pixel visibility. The systems became more compact over time. By 2009, movie theatres started replacing film projectors with digital projectors. In 2013, it was estimated that 92% of movie theatres in the United States had converted to digital, with 8% still playing film. In 2014, numerous popular filmmakers—including Quentin Tarantino and Christopher Nolan—lobbied large studios to commit to purchase a minimum amount of 35 mm film from Kodak. The decision ensured that Kodak's 35 mm film production would continue for several years. Although usually more expensive than film projectors, high resolution digital projectors offer many advantages over traditional film units. For example, digital projectors contain no moving parts except fans, can be operated remotely, are relatively compact and have no film to break, scratch or change reels of. They also allow for much easier, less expensive, and more reliable storage and distribution of content. All electronic distribution eliminates all physical media shipments. There is also the ability to display live broadcasts in theaters equipped to do so.
Физиологиясы
Проекцияланған фильмдердегі қозғалыс иллюзиясы – бұл дәстүрлі түрде көрудің инерциясына және кейінірек көбінесе бета қозғалысының (дұрыс түсіндірілмегендіктеріне) және/немесе гештальт психологиясынан белгілі фи-құбылысына байланысты болатын стробоскопиялық эффект. Нейрологиялық принциптер әлі толыққанды анықталған жоқ, бірақ торша, жүйкелер және/немесе ми бір-біріне ұқсас кадрлар мен үзілістердің жылдам тізбегімен ұсынылғанда, көзге көрінбейтін (немесе жыпылықтағандай сезілетін) қозғалыс әсерін жасайды. Бұл визуалды қабылдау құбылысын түсінудің маңызды бөлігі – көз камера емес, яғни: адам көзі немесе миы үшін кадр жылдамдығы жоқ. Керісінше, көз-ми жүйесінде қозғалыс детекторы, егжей-тегжейлі детекторы және үлгі детекторы бар, олардың барлығы көрнекі тәжірибе жасау үшін біріктіріледі. Жыпылықтаудың көрінбейтін жиілігі – жыпылықтау бірігу шегі деп аталады және жарықтандыру деңгейіне және көрерменнің көзінің жағдайына байланысты. Жалпы алғанда, секундына 16 кадр (фрейм/с) жиілігі адамдардың үздіксіз қозғалысты қабылдай алатын ең төменгі жиілік ретінде қарастырылады. Бұл шек түрлерге қарай өзгереді; торшадағы таяқша жасушаларының үлесі жоғары болса, шекті деңгей де жоғары болады. Көз бен мидың белгілі бір түсіру жылдамдығы болмағандықтан, бұл серпімді шек, сондықтан әртүрлі көрермендер кадр жылдамдығын сезінуде әртүрлі болуы мүмкін. Көзді белгілі бір жылдамдықпен жылдам жыпылықтатқанда кадрлар арасындағы қараңғы кеңістікті және жалюзидің қозғалысын көруге болады. Егер бұл жылдам жасалса, көрермен кездейсоқ түрде кадрлар арасындағы қараңғылықты немесе жалюзидің қозғалысын "ұстап" ала алады. Бұл фосфорлардың инерциясына байланысты (қазір ескірген) катодты сәулелі түтік дисплейлерінде, сондай-ақ LCD немесе DLP жарық проекторларында жұмыс істемейді, өйткені олар дәстүрлі кинопроекторлар сияқты қараңғылық аралықтарынсыз суретті бірден жаңартады. Үнсіз фильмдер әдетте тұрақты жылдамдықпен көрсетілмейтін, бірақ шоу барысында өзгеруі мүмкін, өйткені проекторлар проекторшының қалауынша қолмен айналдырылатын, көбінесе дистрибьютор ұсынған жазбаларды орындатын. Электр моторы кинокамералар мен проекторларда қолмен айналдыруды алмастырған кезде, кадр жылдамдығы біркелкі болды. Жылдамдық шамамен 18 кадр/с-тан бастап – кейде тіпті қазіргі дыбыстық фильм жылдамдығынан (24 кадр/с) жоғары болды. 16 кадр/с – кейде камера түсіру жылдамдығы ретінде қолданылса да – проекция үшін ұсынылмайды, себебі нитрат негізіндегі пленкалар проекторда өртенуі мүмкін. 1948 жылы нитратты пленкалар целлюлоза триацетатымен алмастырыла бастады. Нитратты пленканың өртенуі және оның салдары Cinema Paradiso (1988) фильмінде көрсетілген, бұл көркем фильм ішінара проекторшы мен оның шәкірті туралы. Дыбыстық фильмнің пайда болуы диалог пен музыканың биіктігін өзгертіп, көрерменнің назарын аударуын болдырмау үшін тұрақты ойнату жылдамдығын қажет етті. Кәсіптік кинотеатрлардағы барлық кинопроекторлар 24 кадр/с жылдамдықпен тұрақты жылдамдықпен проекциялайды. Бұл жылдамдық қаржылық және техникалық себептермен таңдалды. Жоғары кадр жылдамдығы жақсырақ көрінетін суретті береді, бірақ пленка жылдам тұтынылатындықтан қымбатқа түседі. Warner Bros. және Western Electric жаңа дыбыстық фильмдер үшін идеалды компромистік проекция жылдамдығын табуға тырысқанда, Western Electric Лос-Анджелестегі Warner театрына барып, фильмдердің орташа жылдамдығын анықтады. Олар оны дыбысты қанағаттанарлықтай жаңғырту және күшейту үшін дыбыс жылдамдығы деп белгіледі. Кейбір арнайы форматтар (мысалы, Showscan және Maxivision) бар, олар Showscan үшін 60 кадр/с және Maxivision үшін 48 кадр/с жылдамдықпен жоғары жылдамдықпен проекциялайды. "Хоббит" 48 кадр/с жылдамдықпен түсірілді және арнайы жабдықталған кинотеатрларда жоғары кадр жылдамдығымен көрсетілді. 24 кадрлық фильмдердің әрбір кадры "қос жалюзи" деп аталатын процесте екі немесе одан да көп рет көрсетіледі, бұл жыпылықтауды азайтуға мүмкіндік береді.
The illusion of motion in projected films is a stroboscopic effect that has been traditionally been attributed to persistence of vision and later often to (misinterpretations of) beta movement and/or the phi phenomenon known from Gestalt psychology. The exact neurological principles are not yet entirely clear, but the retina, nerves and/or brain create the impression of apparent movement when presented with a rapid sequence of near identical still images and interruptions that go unnoticed (or are experienced as flicker). A critical part of understanding this visual perception phenomenon is that the eye is not a camera, i. e.: there is no frame rate for the human eye or brain. Instead, the eye/brain system has a combination of motion detectors, detail detectors and pattern detectors, the outputs of all of which are combined to create the visual experience. The frequency at which flicker becomes invisible is called the flicker fusion threshold, and is dependent on the level of illumination and the condition of the eyes of the viewer. Generally, the frame rate of 16 frames per second (frame/s) is regarded as the lowest frequency at which continuous motion is perceived by humans. This threshold varies across different species; a higher proportion of rod cells in the retina will create a higher threshold level. Because the eye and brain have no fixed capture rate, this is an elastic limit, so different viewers can be more or less sensitive in perceiving frame rates. It is possible to view the black space between frames and the passing of the shutter by rapidly blinking ones eyes at a certain rate. If done fast enough, the viewer will be able to randomly "trap" the darkness between frames, or the motion of the shutter. This will not work with (now obsolete) cathode ray tube displays, due to the persistence of the phosphors, nor with LCD or DLP light projectors, because they refresh the image instantly with no blackout intervals as with traditional film projectors. Silent films usually were not projected at constant speeds, but could vary throughout the show because projectors were hand cranked at the discretion of the projectionist, often following some notes provided by the distributor. When the electric motor supplanted hand cranking in both movie cameras and projectors, a more uniform frame rate became possible. Speeds ranged from about 18 frame/s on up – sometimes even faster than modern sound film speed (24 frame/s). 16 frame/s – though sometimes used as a camera shooting speed – was inadvisable for projection, due to the risk of the nitrate base prints catching fire in the projector. Nitrate film stock began to be replaced by cellulose triacetate in 1948. A nitrate film fire and its devastating effect is featured in Cinema Paradiso (1988), a fictional film which partly revolves around a projectionist and his apprentice. The birth of sound film created a need for a steady playback rate to prevent dialog and music from changing pitch and distracting the audience. Virtually all film projectors in commercial movie theaters project at a constant speed of 24 frame/s. This speed was chosen for both financial and technical reasons. A higher frame rate produces a better looking picture, but costs more as film stock is consumed faster. When Warner Bros. and Western Electric were trying to find the ideal compromise projection speed for the new sound pictures, Western Electric went to the Warner Theater in Los Angeles, and noted the average speed at which films were projected there. They set that as the sound speed at which a satisfactory reproduction and amplification of sound could be conducted. There are some specialist formats (e. g. Showscan and Maxivision) which project at higher rates—60 frames/sec for Showscan and 48 for Maxivision. The Hobbit was shot at 48 frames/sec and projected at the higher frame rate at specially equipped theaters. Each frame of regular 24 fps movies are shown twice or more in a process called "double shuttering" to reduce flicker.
Жарық көзі
Инкаденденттік жарықтандыру және тіпті прожекторлар фильмді көрсетуде қолданылған алғашқы жарық көздері болды. 20 ғасырдың басында 1960 жылдардың соңына дейін көміртектік доға шамдары әлемдегі дерлік барлық театрларда жарық көзі болып келді. Ксенон доға шамдары 1957 жылы Германияда, ал 1963 жылы АҚШ-та пайда болды. 1970 жылдары фильмдік катушкалар кеңінен қолданысқа енгеннен кейін, ксенон шамдары ең көп таралған жарық көзіне айналды, себебі олар ұзақ уақыт бойы жанып тұра алды, ал көміртектік доғаға қолданылатын көміртек таяқшасы ең көп дегенде бір сағатқа жеткілікті болатын. Кәсіби театрлық ортадағы көптеген шамдар фильмді бір секундтан астам уақыт бойы тоқтатса, оны өртеп жіберуге жететін жылуды бөліп шығарады. Осы себепті, фильмді тексеру кезінде ең жоғары сақтық таныту қажет, оның қақпадан үзіліп, зақымдануын болдырмау керек, әсіресе тұтанғыш целлюлоза нитраты пленкасы қолданылған кезде.
Incandescent lighting and even limelight were the first light sources used in film projection. In the early 1900s up until the late 1960s, carbon arc lamps were the source of light in almost all theaters in the world. The Xenon arc lamp was introduced in Germany in 1957 and in the US in 1963. After film platters became commonplace in the 1970s, Xenon lamps became the most common light source, as they could stay lit for extended periods of time, whereas a carbon rod used for a carbon arc could last for an hour at the most. Most lamp houses in a professional theatrical setting produce sufficient heat to burn the film should the film remain stationary for more than a fraction of a second. Because of this, absolute care must be taken in inspecting a film so that it should not break in the gate and be damaged, particularly necessary in the era when flammable cellulose nitrate film stock was in use.
Айналдырғыш және конденсаторлы линза
Иілген рефлектор, әйтпесе ысырап болар жарықты, конденсирлейтін линзаға қайта бағыттайды. Оң қисықтығы бар линза шағылысқан және тікелей жарықты пленка қақпасына шоғырландырады.
A curved reflector redirects light that would otherwise be wasted toward the condensing lens. A positive curvature lens concentrates the reflected and direct light toward the film gate.
Доузер
(Dowser деп те жазылады.) Металл немесе асбесттен жасалған жапырақша, ол жарықты пленкаға жетпей тұрып тоқтатады. Дюзер әдетте лампа бөлімінің құрамы болып табылады және қолмен немесе автоматты түрде жұмыс істей алады. Кейбір проекторларда екінші, электрмен басқарылатын дюзер болады, ол ауыстыру үшін қолданылады (кейде "ауыстыру дюзері" немесе "ауыстыру жапқышы" деп аталады). Кейбір проекторларда үшінші, механикалық басқарылатын дюзер болады, ол проектордың жылдамдығы төмендегенде автоматты түрде жабылады ("өрттен сақтайтын жапқыш" немесе "өрт сөндіргіш дюзер" деп аталады), проектор тоқтағанда, бірінші дюзер әлі де ашық болса, пленканы қорғау үшін. Дюзерлер шам жанғанда, бірақ пленка қозғалмағанда, пленканың шамның тікелей ыстығынан ұзақ уақыт әсер етуінен балқып кетуіне жол бермейді. Сондай-ақ, линзаның жоғары температурадан зақымдануына немесе жарылуына да қатысты алдын алады.
(Also spelled dowser.) A metal or asbestos blade which cuts off light before it can get to the film. The douser is usually part of the lamphouse, and may be manually or automatically operated. Some projectors have a second, electrically controlled douser that is used for changeovers (sometimes called a "changeover douser" or "changeover shutter"). Some projectors have a third, mechanically controlled douser that automatically closes when the projector slows down (called a "fire shutter" or "fire douser"), to protect the film if the projector stops while the first douser is still open. Dousers protect the film when the lamp is on but the film is not moving, preventing the film from melting from prolonged exposure to the direct heat of the lamp. It also prevents the lens from scarring or cracking from excessive heat.
Фильмге арналған қақпа және кадрды алға жылжыту
Егер жарық көзі мен проектордың линзасы арасында пленка ролі үздіксіз өткізілсе, экранда бір шеттен екінші шетке қарай сырғып өтетін, нашар көрінетін суреттердің үздіксіз тізбегі ғана көрінеді. Көрерменге қозғалыстағы айқын суретті көрсету үшін, пленканы тоқтатып, жалюзи ашылып, жабылар алдында қысқа уақытқа тоқтату қажет. Қақпа – жалюзи ашылғанға дейін пленка тоқтатылатын жер. Бұл түсіру және көрсету процесінде орын алады. Фильмді құрайтын суреттер тізбегінен бір сурет қақпа ішінде орналасып, тегіс ұсталады. Қақпа сондай-ақ, пленка келесі суретке жылжытылған кезде ғана жылжуын қамтамасыз ететін аз ғана қарсылық күшін де береді. Үзіліспен жұмыс істейтін механизм жалюзи жабық тұрғанда пленканы қақпа ішіндегі келесі кадрға жылжытады. Бейімдеу тіректері жалюзи ашық тұрғанда пленканың жылжуына жол бермейді. Көп жағдайларда кадрды бейімдеуді проектор операторы қолмен реттей алады, ал жетілдірілген проекторлар бұл бейімдеуді автоматты түрде сақтай алады.
If a roll of film is continuously passed between the light source and the lens of the projector, only a continuous blurred series of images sliding from one edge to the other would be visible on the screen. In order to see an apparently moving clear picture, the moving film must be stopped and held still briefly while the shutter opens and closes. The gate is where the film is held still prior to the opening of the shutter. This is the case for both filming and projecting movies. A single image of the series of images comprising the movie is positioned and held flat within the gate. The gate also provides a slight amount of friction so that the film does not advance or retreat except when driven to advance the film to the next image. The intermittent mechanism advances the film within the gate to the next frame while the shutter is closed. Registration pins prevent the film from advancing while the shutter is open. In most cases the registration of the frame can be manually adjusted by the projectionist, and more sophisticated projectors can maintain registration automatically.
Жапқыш
Бұл қақпа мен жапқыш бір толық кадрдың екінші толық кадрдың үстіне дәл орналасқан сияқты көрінуін қамтамасыз етеді. Қақпа пленканы жапқыш ашық тұрғанда бекітіп тұрады. Айналмалы жапырақша немесе қақпалы цилиндрлік жапқыш пленка келесі кадрға жылжытылатын уақытта шығарылатын жарықты тоқтатады. Көрермен бұл өтуді байқамайды, осылайша миды экранда қозғалыс бар деген ойға келтіреді. Заманауи жапқыштар экранның жыпылықтауын азайту үшін фильмнің кадр жылдамдығынан екі есе (48 Гц) немесе кейде тіпті үш есе (72 Гц) жоғары жыпылықтау жиілігімен жасалады. (Кадр жылдамдығы және Flicker қорыту шегін қараңыз.) Жоғары жиілікті жапқыштар жарық тиімділігі төмен, сондықтан экрандағы бірдей жарық мөлшері үшін күшті жарық көздері қажет.
It is the gate and shutter that gives the illusion of one full frame being replaced exactly on top of another full frame. The gate holds the film still while the shutter is open. A rotating petal or gated cylindrical shutter interrupts the emitted light during the time the film is advanced to the next frame. The viewer does not see the transition, thus tricking the brain into believing a moving image is on screen. Modern shutters are designed with a flicker rate of two times (48 Hz) or even sometimes three times (72 Hz) the frame rate of the film, so as to reduce the perception of screen flickering. (See Frame rate and Flicker fusion threshold.) Higher rate shutters are less light efficient, requiring more powerful light sources for the same light on screen.
Кескіндік линза және диафрагма пластинасы
Көптеген оптикалық элементтері бар проекциялық объектив фильмнің бейнесін қарау экранына бағыттайды. Проектор линзалары әртүрлі қажеттіліктерге сәйкес диафрагмасы мен фокустық қашықтығы бойынша әртүрлі болады. Әртүрлі линзалар әртүрлі көперіс қатынастары үшін қолданылады. Көперіс қатынасын орнатудың бір жолы – тиісті диафрагмалық пластинаны пайдалану, ол ортасында дәл кесілген тіктөртбұрышты тесігі бар металл пластина. Диафрагмалық пластина қақпаның артына орналастырылады және көрсетілуге арналған аймақтан тыс жарықтың бейнеге түсуін тоқтатады. Барлық фильмдерде, тіпті стандартты Академия көперіс қатынасындағы фильмдерде де, проекция кезінде жасырылатын қосымша бейне бөлігі болады. Көперіс қатынасын кеңейту үшін диафрагмалық пластинаны пайдалану фильмді ысыраптап, стандартты кадрдың бір бөлігін пайдаланбай қалдырады. Белгілі бір көперіс қатынастарында "2 перф" (екі перфорациялық) иірім пайда болады, онда фильм кадрлар арасындағы пайдаланбаған аумақты азайту үшін бір толық кадрдан кемге жылжытылады. Бұл әдіс үшін камерадан проекторға дейін фильмді өңдеуге қатысатын барлық жабдықта арнайы аралық механизм қажет. Бұл қымбатқа соғады және кейбір кинотеатрлар үшін тым қымбат. Анаморфты формат стандартты Академия кадрына жоғары көперіс қатынасты бейнені сығып салу үшін арнайы оптиканы қолданады, соның арқасында аралық механизмдердің қымбат, дәл қозғалатын бөліктерін өзгерту қажеттілігі жойылады. Бейнені сығып салу үшін камерада арнайы анаморфты линза, ал проекторда бейнені көзделген көперіс қатынасына дейін кеңейту үшін сәйкес линза қолданылады.
A projection objective with multiple optical elements directs the image of the film to a viewing screen. Projector lenses differ in aperture and focal length to suit different needs. Different lenses are used for different aspect ratios. One way that aspect ratios are set is with the appropriate aperture plate, a piece of metal with a precisely cut rectangular hole in the middle of equivalent aspect ratio. The aperture plate is placed just behind the gate, and masks off any light from hitting the image outside of the area intended to be shown. All films, even those in the standard Academy ratio, have extra image on the frame that is meant to be masked off in the projection. Using an aperture plate to accomplish a wider aspect ratio is inherently wasteful of film, as a portion of the standard frame is unused. One solution that presents itself at certain aspect ratios is the "2 perf" pulldown, where the film is advanced less than one full frame in order to reduce the unexposed area between frames. This method requires a special intermittent mechanism in all film handling equipment throughout the production process, from the camera to the projector. This is costly, and prohibitively so for some theaters. The anamorphic format uses special optics to squeeze a high aspect ratio image onto a standard Academy frame thus eliminating the need to change the costly precision moving parts of the intermittent mechanisms. A special anamorphic lens is used on the camera to compress the image, and a corresponding lens on the projector to expand the image back to the intended aspect ratio.
Экранды қарау
Көп жағдайда бұл алюминийленген (орташа жарықта жоғары контраст үшін) немесе кішкентай шыны бөлшектері бар ақ бет (қараңғы жағдайда жоғары жарқырау үшін) болуы мүмкін. Қосылатын проекциялық экран 36В айнымалы токта қауіпсіз кернеумен көлденең емес және көлденең арасында ауыстырылуы мүмкін, және екі жағынан да көрінеді. Коммерциялық кинотеатрда экранда миллиондаған өте кішкентай, тегіс орналасқан тесіктер болады, олар динамиктер мен сабвуферлерден дыбыстың өтуіне мүмкіндік береді, олар көбінесе оның артында орналасқан.
In most cases this is a reflective surface which may be either aluminized (for high contrast in moderate ambient light) or a white surface with small glass beads (for high brilliance under dark conditions). A switchable projection screen can be switched between opaque and clear by a safe voltage under 36V AC and is viewable from both sides. In a commercial theater, the screen also has millions of very small, evenly spaced holes in order to allow the passage of sound from the speakers and subwoofer which often are directly behind it.
Екі катушкалы жүйе
Екі катушкалы жүйеде проектордың екі катушкасы болады – бірі фильмнің көрсетілмеген бөлігін сақтайтын қоректендіру катушкасы, ал екіншісі – көрсетілген фильмді орайтын қабылдау катушкасы. Екі катушкалы проекторда қоректендіру катушкасы фильмге кернеуді сақтау үшін жеңіл созылуға ие, ал қабылдау катушкасы тұрақты кернеумен фильмді орау үшін механикалық «сырғанау» механизмімен үздіксіз жетегімен жұмыс істейді, осылайша фильм тегіс оралады. Фильм қабылдау катушкасына «басы ішке, құйрығы сыртқа» қарай оралады. Бұл катушканың басы (немесе «басы») ортада орналасқандығын, сондықтан оған қол жеткізу мүмкін емес екенін білдіреді. Әрбір катушка проектордан алынғаннан кейін, оны басқа бос катушкаға қайта орау қажет. Театрларда катушкаларды қайта орау үшін көбінесе жеке машина болады. Мектептер мен шіркеулерде жиі қолданылатын 16 мм проекторларды фильмді қайта орау үшін қайта конфигурациялауға болады. Катушкалардың мөлшері проекторларға байланысты өзгеруі мүмкін, бірақ әдетте фильмдер 610 м дейінгі, шамамен 22 минуттық 24 кадр/сек роликтерге бөлініп таратылады. Кейбір проекторлар тіпті 6000 футқа (1829 м) дейін қабылдай алады, бұл көрсетілім кезінде ауыстырулар санын азайтады (төменде қараңыз). Кейбір елдер фильмдік роликтерін басқаша бөледі; мысалы, ресейлік фильмдер көбінесе 1000 футтық (305 м) роликтерде шығады, бірақ ауыстырумен жұмыс істейтін көптеген проекционистер оларды кем дегенде 2000 футтық (610 м) роликтерге біріктіреді, ауыстыруларды азайту және желілеуге және қажет болған жағдайда жөндеуге жеткілікті уақыт беру үшін. Фильмдер «қысқа фильмдер» деп аталады, олар бір немесе одан аз ролик фильмді алады, «екі ролик», екі ролик фильмді қажет етеді (мысалы, Laurel & Hardy, 3 Stooges және басқа комедиялар), ал «көркем фильмдер» – кез келген ролик санын алады (көпшілігі 1,5-2 сағатқа дейін шектелгенімен, театр күні және кеш бойы бірнеше көрсетілімдерді ұйымдастыруға мүмкіндік береді, әр көрсетілімде көркем фильм, жарнамалар және көрермендердің алмасуына мүмкіндік беретін үзіліс болады). «Ескі заманда» (яғни шамамен 1930–1960 жылдары) «киноға бару» дегеніміз – жаңалықтарды, қысқа деректі фильмді, «екі ролик» сияқты қысқа фильмді, мультфильмді және көркем фильмді көруді білдіретін. Кейбір кинотеатрларда жергілікті бизнес үшін фильмге негізделген жарнамалар көрсетілетін, ал Нью-Джерси штаты театрдың барлық эвакуациялық шығуларын көрсететін схеманы көрсетуді талап ететін.
In the two reel system the projector has two reels–one is the feed reel, which holds the part of the film that has not been shown, the other is the takeup reel, which winds the film that has been shown. In a two reel projector the feed reel has a slight drag to maintain tension on the film, while the takeup reel is constantly driven with a mechanism that has mechanical 'slip,' to allow the film to be wound under constant tension so the film is wound in a smooth manner. The film being wound on the takeup reel is being wound "head in, tails out." This means that the beginning (or "head") of the reel is in the center, where it is inaccessible. As each reel is taken off of the projector, it must be re wound onto another empty reel. In a theater setting there is often a separate machine for rewinding reels. For the 16 mm projectors that were often used in schools and churches, the projector could be re configured to rewind films. The size of the reels can vary based on the projectors, but generally films are divided and distributed in reels of up to 2000 feet (610 m), about 22 minutes at 24 frames/sec). Some projectors can even accommodate up to 6000 feet (1829 m), which minimizes the number of changeovers (see below) in a showing. Certain countries also divide their film reels up differently; Russian films, for example, often come on 1000 feet (305 m) reels, although it's likely that most projectionists working with changeovers would combine them into longer reels of at least 2000 feet (610 m), to minimize changeovers and also give sufficient time for threading and any possibly needed troubleshooting time. Films are identified as "short subjects," taking one reel or less of film, "two reelers," requiring two reels of film (such as some of the early Laurel & Hardy, 3 Stooges, and other comedies), and "features," which can take any number of reels (although most are limited to 1½ to 2 hours in length, enabling the theater to have multiple showings throughout the day and evening, each showing with a feature, commercials, and intermission to allow the audiences to change). In the "old days" (i. e., ca. 1930–1960), "going to the movies" meant seeing a short subject (a newsreel, short documentary, a "2 reeler," etc. ), a cartoon, and the feature. Some theaters would have movie based commercials for local businesses, and the state of New Jersey required showing a diagram of the theater showing all of the exits.
Өзгерту жүйелері
Бір ғана фильм катушкасында толық метражды фильмді көрсетуге жеткіліксіз болғандықтан, фильм бірнеше катушкада таратылады. Ролик бітіп, келесісі орнатылған кезде көрсетілімді үзудің алдын алу үшін "ауысу жүйесі" деп аталатын екі проектор қолданылады. Оператор тиісті уақытта бірінші проекторды қолмен тоқтатып, жарығын сөндіріп, екінші проекторды іске қосады, оны проектор дайындаушы алдын ала дайындап қойған болатын. Кейіннен фильмді автоматтандыру жұмыстары біршама жеңілдетілді, бірақ киномеханик әлі де үлкен және ауыр фильм катушкаларын қайта орап, орнатуға тиіс болды. (35 мм катушкалар театрларға оралмаған күйінде келеді; оларды орау оператордың міндеті еді). Екі проекторды пайдаланатын екі катушкалы жүйе, бір катушкалы жүйе пайда болғанға дейін кинотеатрларда кеңінен қолданылды. Бір фильмді толықтай қамтитын, әлдеқайда үлкен катушкаға сыятын проекторлар жасалды. Жаңа мультиплекстерде бір катушкалы ұзақ ойнату жүйелері көбірек танымал болғанымен, екі катушкалы жүйе әлі де маңызды қолданыста. Фильмнің соңы жақындағанда киномеханик суреттің жоғарғы оң жақ бұрышындағы белгілерді іздейді. Әдетте бұл нүктелер немесе шеңберлер, бірақ сызықтар да болуы мүмкін. Кейбір ескі фильмдерде кейде квадраттар немесе үшбұрыштар қолданылған, ал кейде белгілер суреттің оң жақ шетінің ортасына орналастырылған. Бірінші белгі бағдарламаның аяқталуына 4 метр қалғанда пайда болады, бұл стандартты 24 кадр/секундық жылдамдықпен 8 секундқа тең. Бұл сигнал киномеханикке келесі катушканы қамтитын проектордың моторын іске қосуға белгі береді. Тағы 7 секунд (24 кадр/сек) фильм көрсетілгеннен кейін ауысу белгісі пайда болуы керек, бұл киномеханикке ауысуды жасауға белгі береді. Екінші белгі пайда болғанда киномеханикте ауысуды жасауға бір секунд бар. Егер ол бір секунд ішінде жасалмаса, фильм аяқталады және экранға ақ жарық проекцияланады. "Артық әрекет" басталғанға дейін 12 фут қалғанда, кері санау жетекшілері "БАСТАУ" кадрын көрсетеді. Киномеханик "БАСТАУ" кадрын проектордың қақпасына орналастырады. Бірінші белгі көрінетін кезде старт проекторының моторы іске қосылады. Жеті секундтан кейін жаңа катушкадағы бағдарламалық материалдың басталуы проектордың қақпасына жеткенде ауысу белгісі көрінеді. Кейбір проекторларда операторға қоңырау арқылы ескертіледі, ол пленканың тозуына байланысты жетекші катушканың айналу жылдамдығы артқанда немесе қалған пленканың диаметріне байланысты жұмыс істейді (Premier Changeover Indicator Pat. No. 411992), бірақ көптеген проекторларда мұндай дыбыстық жүйе жоқ. Ауысудың бастапқы кезеңінде екі проектор бір-бірімен байланысты электрлік басқаруды қолданады, ол ауысу батырмасына қосылады, сондықтан батырма басылғаннан кейін бірден шығып бара жатқан проектордағы ауысу дөңгелегі кіретін проектордағы дөңгелекпен синхронды түрде жабылады. Дұрыс жасалса, аудиторияға өзгеріс байқалмайды. Ескі театрларда кинотеатр терезелерінің алдында қолмен жылжымалы қақпақтар болуы мүмкін. Бұл жүйемен ауысу экранда сүрту ретінде көрінеді. Ауысу жасалғаннан кейін киномеханик "А" проекторынан толық алған катушканы түсіреді, қазір бос катушканы (жаңа түсірілген фильмді ұстаған) қоректендіру оғынан алу оғына жылжытады және презентацияның 3-катушкасын "А" проекторына жүктейді. "B" проекторындағы 2-кату аяқталғанда, ауысу тікелей эфирді "B" проекторынан "A" проекторына ауыстырады, және т.б. көрсетілімнің соңына дейін. Киномеханик проектордан дайын катушканы алып тастағанда, ол "көктіктен шығып", келесі көрсетілімге дейін қайта оралуы керек. Киномеханик әдетте бөлек кері оралатын машинаны және бос катушканы қолданады, фильмді "басты сыртқа" шығарып, келесі көрсетілімге қайтадан жобалауға дайын болады. Бұл жүйенің бір артықшылығы (кем дегенде театр менеджменті үшін) бағдарлама қандай да бір себеппен бірнеше минут кешіктірілсе, киномеханик уақытты қалпына келтіру үшін фильмнің бір (немесе бірнеше) катушкасын тастап кетеді. Алғашқы жылдары автоматтандырылмаған кезде қателер жиі кездесетін: бұлар қайта оралмаған фильмді бастау және катушкаларды шатастыру, нәтижесінде олар дұрыс емес тәртіппен көрсетілді. Осылардың бірін түзету, егер біреу катушкалар шатастырылғанын анықтай алса, екі проектордың да толығымен тоқтатылуын, көбінесе үйдің жарығын қосуды және киномеханик қатені түзетіп, проекторды қайта іске қосу үшін бір минуттай кешігуді қажет етті. Бұл көзге түсетін қателер театр операторларын ұятқа қалдырды және олар бір катушкалы және цифрлық жүйелермен жойылды.
Because a single film reel does not contain enough film to show an entire feature, the film is distributed on multiple reels. To prevent having to interrupt the show when one reel ends and the next is mounted, two projectors are used in what is known as a "changeover system". A human would, at the appropriate point, manually stop the first projector, shutting off its light, and start the second projector, which the projectionist had ready and waiting. Later the switching was partially automated, although the projectionist still needed to rewind and mount the bulky, heavy film reels. (35mm reels as received by theaters came unrewound; rewinding was the task of the operator who received the reel.). The two reel system, using two identical projectors, was used almost universally for movie theaters before the advent of the single reel system. Projectors were built that could accommodate a much larger reel, containing an entire feature. Although one reel long play systems tend to be more popular with the newer multiplexes, the two reel system is still in significant use to this day. As the reel being shown approaches its end, the projectionist looks for cue marks at the upper right corner of the picture. Usually these are dots or circles, although they can also be slashes. Some older films occasionally used squares or triangles, and sometimes positioned the cues in the middle of the right edge of the picture. The first cue appears 12 feet (4 m) before the end of the program on the reel, equivalent to eight seconds at the standard speed of 24 frames per second. This cue signals the projectionist to start the motor of the projector containing the next reel. After another of film is shown (seven seconds at 24 frames/sec), the changeover cue should appear, which signals the projectionist to actually make the changeover. When this second cue appears, the projectionist has , or one second, to make the changeover. If it does not occur within one second, the film will end and blank white light will be projected on the screen. Twelve feet before the "first frame of action," countdown leaders have a "START" frame. The projectionist positions the "START" in the gate of the projector. When the first cue is seen, the motor of the starting projector is started. Seven seconds later the end of the leader and start of program material on the new reel should just reach the gate of the projector when the changeover cue is seen. On some projectors, the operator would be alerted to the time for a change by a bell that operated when the feed reel rotation exceeded a certain speed (the feed reel rotates faster as the film is exhausted), or based on the diameter of the remaining film (Premier Changeover Indicator Pat. No. 411992), although many projectors do not have such an auditory system. During the initial operation of a changeover, the two projectors use an interconnected electrical control connected to the changeover button so that as soon as the button is pressed, the changeover douser on the outgoing projector is closed in sync with the changeover douser on the incoming projector opening. If done properly, a changeover should be virtually unnoticeable to an audience. In older theaters, there may be manually operated, sliding covers in front of the projection booth's windows. A changeover with this system is often clearly visible as a wipe on the screen. Once the changeover has been made, the projectionist unloads the full takeup reel from projector "A," moves the now empty reel (that used to hold the film just unloaded) from the feed spindle to the takeup spindle, and loads reel #3 of the presentation on projector "A." When reel 2 on projector "B" is finished, the changeover switches the live show from projector "B" back to projector "A," and so on for the rest of the show. When the projectionist removes a finished reel from the projector it is "tails out," and needs to be rewound before the next show. The projectionist usually uses a separate rewind machine and a spare empty reel, and rewinds the film so it is "head out," ready to project again for the next show. One advantage of this system (at least for the theatre management) was that if a programme was running a few minutes late for any reason, the projectionist would simply omit one (or more) reels of film to recover the time. In the early years, with no automation, errors were far from unknown: these included starting a movie that had not been rewound, and getting reels confused, so they were projected in the wrong order. Correcting either of these, assuming that someone could tell that the reels were confused, required a complete stop of both projectors, often turning on the house lights, and a delay of a minute or so while the projectionist corrected the error and restarted a projector. These highly visible gaffes, which embarrassed the theater operators, were eliminated with the single reel and digital systems.
Бір катушкалы жүйе
Қазіргі кезде екі кеңінен қолданылатын бір катушкалы жүйе (сонымен қатар ұзақ ойнату жүйелері деп те аталады) бар: мұнара жүйесі (тік қоректендіру және қабылдау) және табақ жүйесі (қайта орамай, көлденең қоректендіру және қабылдау). Мұнара жүйесі екі катушкалы жүйеге ұқсас, бірақ мұнараның өзі әдетте біршама өзгертілген стандартты проектормен қолданылатын бөлек құрал. Азықтандыру және қабылдау катушкалары проектордың артында емес, 12 000 фут (3658 м) сыйымдылығы бар немесе 24 кадр/с жылдамдықпен шамамен 133 минутқа дейін сақталатын үлкен катушкаларда оське тік орналасады. Бұл үлкен сыйымдылық орташа ұзындықтағы фильмді ауыстыру қажеттілігін азайтады; барлық катушкалар бір алып катушкаға біріктіріледі. Мұнара әр жағында екі-екіден төрт катушкадан тұрады, әрқайсысының жеке қозғалтқышы бар. Бұл көрсетілімнен кейін бүкіл катушканы дереу қайта орауға мүмкіндік береді; екінші жағындағы қосымша екі катушка фильмді көрсетіп жатқанда, екіншісі қайта орала бастағанда немесе тіпті мұнараға тікелей орнатылғанда көрсетуге мүмкіндік береді. Әр катушка фильмге дұрыс кернеуді орнату үшін жеке қозғалтқышты қажет етеді, өйткені фильм проектордың тасымалдау механизмі мен катушкалар арасында (салыстырмалы түрде) ұзақ қашықтықты жүріп өтуі керек. Әр катушкаға пленка қосылғанда немесе алынғанда, пленканың кернеуі мерзімді түрде тексеріліп, реттелуі керек, сонда ғана пленка катушкалардан түсіріліп, орналастырылғанда салбырап немесе жыртылмайды. Табақ жүйесінде 20 минуттық фильмдердің жеке катушкалары бір үлкен катушка ретінде біріктіріледі, бірақ содан кейін фильм табақ деп аталатын көлденең айналатын үстелге оралады. Үш немесе одан да көп табақтар бір-біріне тігіліп, табақ жүйесін құрайды. Табақ жүйесіндегі табақтардың көпшілігі фильмнің түсірілімдерімен толтырылады; қай табақ бос болса, ол басқа табақтан ойнатылатын фильмді қабылдау үшін "алу катушкасы" ретінде қызмет етеді. Фильмді табақтан проекторға беру тәсілі сегіз тректік аудио кассетадан ерекшеленбейді. Фильм табақтың ортасынан ашылады, айналу жылдамдығын басқаратын төлем механизмі арқылы, ол проекторға берілетін фильмнің жылдамдығымен сәйкес келеді. Фильм табақтардан проекторға, проектор арқылы, тағы бір роликтер тізбегі арқылы табақтарға және содан кейін алу катушкасы ретінде қызмет ететін табаққа оралады. Бұл жүйе фильмді қайта орамай бірнеше рет көрсетуге мүмкіндік береді. Проекционист әр көрсетілім үшін проекторды дайындағанда, төлем механизмі бос табақтан толық табаққа ауыстырылады, содан кейін фильм келген табаққа қайта ойнатылады. Егер қос фильм көрсетілсе, әр фильм толық табақтан бос табаққа ойнатылады, күні бойы табақтардың орны ауысады. Табақтың артықшылығы – әр көрсетілімнен кейін фильмді қайта орау қажеттілігі жоқ, бұл еңбекті үнемдейді. Қайта орау фильмді өзімен сүртіп, сызаттар мен суреттерді алып жүретін эмульсияның зақымдануына әкелуі мүмкін. Табақ жүйесінің кемшіліктері – фильмді табақтан проекторға жіктеу кезінде тиісті күтім жасалмаса, фильмге диагональды сызаттар түсуі мүмкін, сондай-ақ фильмдің ұзын бөліктері ауаға ұшырағанда шаң мен кір жинау мүмкіндігі артады. Фильмді көрсету бөлмесінің таза болуы және дұрыс ылғалдылық сақталуы өте маңызды, сондай-ақ фильм ойнатылғанда кірді алып тастайтын тазалау құралдары да қажет.
There are two largely used single reel systems (also known as long play systems) today: the tower system (vertical feed and takeup) and the platter system (non rewinding; horizontal feed and takeup). The tower system largely resembles the two reel system, except in that the tower itself is generally a separate piece of equipment used with a slightly modified standard projector. The feed and takeup reels are held vertically on the axis, except behind the projector, on oversized spools with 12,000 feet (3658 m) capacity or about 133 minutes at 24 frame/s. This large capacity alleviates the need for a changeover on an average length feature; all of the reels are spliced together into one giant one. The tower is designed with four spools, two on each side, each with its own motor. This allows the whole spool to be immediately rewound after a showing; the extra two spools on the other side allow for a film to be shown while another is being rewound or even made up directly onto the tower. Each spool requires its own motor in order to set proper tensioning for the film, since it has to travel (relatively) much further between the projector film transport and the spools. As each spool gains or loses film, the tension must be periodically checked and adjusted so that the film can be transported on and off the spools without either sagging or snapping. In a platter system the individual 20 minute reels of film are also spliced together as one large reel, but the film is then wound onto a horizontal rotating table called a platter. Three or more platters are stacked together to create a platter system. Most of the platters in a platter system will be occupied by film prints; whichever platter happens to be empty serves as the "take up reel" to receive the film that is playing from another platter. The way the film is fed from the platter to the projector is not unlike an eight track audio cartridge. Film is unwound from the center of the platter through a mechanism called a payout unit which controls the speed of the platter's rotation so that it matches the speed of the film as it is fed to the projector. The film winds through a series of rollers from the platter stack to the projector, through the projector, through another series of rollers back to the platter stack, and then onto the platter serving as the take up reel. This system makes it possible to project a film multiple times without needing to rewind it. As the projectionist threads the projector for each showing, the payout unit is transferred from the empty platter to the full platter and the film then plays back onto the platter it came from. In the case of a double feature, each film plays from a full platter onto an empty platter, swapping positions on the platter stack throughout the day. The advantage of a platter is that the film need not be rewound after each show, which can save labor. Rewinding risks rubbing the film against itself, which can cause scratching of the film and smearing of the emulsion which carries the pictures. The disadvantages of the platter system are that the film can acquire diagonal scratches on it if proper care is not taken while threading film from platter to projector, and the film has more opportunity to collect dust and dirt as long lengths of film are exposed to the air. A clean projection booth kept at the proper humidity is of great importance, as are cleaning devices that can remove dirt from the film print as it plays.
Автоматтандыру және мультиплекстің өсуі
Бір катушкалы жүйе, тиісті қосымша жабдықтар болған жағдайда, проекция кабинасының жұмысын толық автоматтандыруға мүмкіндік береді. Фильмдер әлі де бірнеше катушкада тасымалданатындықтан, оларды проектор катушкасына орналастырған кезде біріктіру қажет, ал фильмді дистрибьюторға қайтару үшін ажырату керек. Проекцияны толық автоматтандырудың арқасында қазіргі заманғы "мультиплекс" кинотеатрлары пайда болды – әдетте 8-ден 24-ке дейін залдары бар, бірақ бұрынғы проекционистер тобының орнына тек бірнеше проекция және дыбыс операторлары жұмыс істейтін бір ғимарат. Мультиплекс театр операторларына да үлкен икемділік береді, бірнеше залдарда бірдей танымал фильмді әртүрлі уақытта көрсетуге мүмкіндік туғызады. Сондай-ақ, қажетті жабдық орнатылған болса, бірнеше проектор арқылы бір фильмді үздіксіз көрсетуге, яғни "біріктіруге" (interlock) болады. Бұл өте танымал фильмнің көрсетілімінің алғашқы күндерінде туындайтын көп көрерменге қызмет ету үшін өте пайдалы, себебі бір ғана көшірмемен көп адамды қамтуға болады.
The single reel system can allow for the complete automation of the projection booth operations, given the proper auxiliary equipment. Since films are still transported in multiple reels they must be joined together when placed on the projector reel and taken apart when the film is to be returned to the distributor. It is the complete automation of projection that has enabled the modern "multiplex" cinema – a single site typically containing from 8 to 24 theaters with only a few projection and sound technicians, rather than a platoon of projectionists. The multiplex also offers a great amount of flexibility to a theater operator, enabling theaters to exhibit the same popular production in more than one auditorium with staggered starting times. It is also possible, with the proper equipment installed, to "interlock", i. e. thread a single length of film through multiple projectors. This is very useful when dealing with the mass crowds that an extremely popular film may generate in the first few days of showing, as it allows for a single print to serve more patrons.
Азық-түлік және экстракция тік тіректері
Тегіс дөңгелектер, үшбұрышты тіректері бар, пленка таспасының бір немесе екі жиегінде жасалған тесіктермен байланысады. Бұл тесіктер проектор және оған қосылған дыбыс шығару жүйесі арқылы пленканың жылжу қарқынын анықтайды.
Smooth wheels with triangular pins called sprockets engage perforations punched into one or both edges of the film stock. These serve to set the pace of film movement through the projector and any associated sound playback system.
Фильмдік цикл
Кинокамералардағыдай, қақпаның аралықтағы қозғалысы қақпаның үстінде және астындағы тізбектердің болуын талап етеді, олар қақпадағы аралықтағы қозғалыспен салыстырғанда, қақпаның үстіндегі және астындағы тісті дөңгелектермен қамтамасыз етілген тұрақты жылдамдық арасындағы буферлік аймақ қызметін атқарады. Кейбір проекторларда жоғарғы тізбектің тым үлкен болып кетпеуі үшін қақпаның үстінде сезімтал тоқтату механизмі орнатылған. Егер тізбек осы механизмге тисе, ол суыртқыштарды жауып, проектордың ірі тізбектен бұғатталып қалуын болдырмау үшін моторды тоқтатады.
As with motion picture cameras, the intermittent motion of the gate requires that there be loops above and below the gate in order to serve as a buffer between the constant speed enforced by the sprockets above and below the gate and the intermittent motion enforced at the gate. Some projectors also have a sensitive trip pin above the gate to guard against the upper loop becoming too big. If the loop hits the pin, it will close the dousers and stop the motor to prevent an excessively large loop from jamming the projector.
Қалқалық қақпаның қысым пластинасы
Жазыбамен жабдықталған қысым тақтасы пленканы тұрақты бейне жазықтығында, жазық және оптикалық оське перпендикуляр етіп туралауға арналған. Ол кадр көрсетілу кезінде пленканың қозғалысын болдырмау үшін жеткілікті қарсылық күшін де қамтамасыз етеді, бірақ үзіліспен жұмыс істейтін механизмның бақылауымен еркін қозғалуға мүмкіндік береді. Тақтада пленканы орнында ұстап тұруға және қозғалыс кезінде жылжытуға көмектесетін жазыбамен жабдықталған жүгірушілер де бар.
A spring loaded pressure plate functions to align the film in a consistent image plane, both flat and perpendicular to the optical axis. It also provides sufficient drag to prevent film motion during the frame display, while still allowing free motion under control of the intermittent mechanism. The plate also has spring loaded runners to help hold film while in place and advance it during motion.
Аралық механизм
Аралық механизмді әр түрлі жолмен құрастыруға болады. 8 мм және 16 мм кіші габаритті проекторларда пленканың тісті тесігі бір жағынан немесе екі жағынан тісті тесіктермен байланысады. Бұл құрылғы пленканы тек келесі кадрға жылжыту үшін ғана итеріледі. Келесі цикл үшін құрылғы артқа тартылып, пленкамен байланысын үзеді. Бұл кинокамерадағы иінтірек механизміне ұқсас. 35 мм және 70 мм проекторларда, әдетте, қысым тақтасының тікелей астында арнайы тісті дөңгелек орналасқан, ол үзіліссіз тісті дөңгелек деп аталады. Проектордағы басқа тісті дөңгелектердің барлығы үздіксіз жұмыс істейтін болса, үзіліссіз тісті дөңгелек жалюзимен бірге жұмыс істейді және жалюзи шамды жабатын кезде ғана қозғалады, соның арқасында пленканың қозғалысын көруге болмайды. Ол сонымен қатар бір ретте дискретті мөлшерде қозғалады, бұл мөлшер кадрды құрайтын тесіктер санына тең (35 мм үшін 4, 70 мм үшін 5). Бұл проекторлардағы үзіліссіз қозғалысты әдетте Женева механизмі, сонымен қатар Мальта кресі механизмі қамтамасыз етеді. IMAX проекторлары «дөңгелек цикл» әдісін қолданады, онда әрбір кадр вакуум арқылы қақпаға тартылып, сол кадрға сәйкес келетін тесіктердегі тіркеу штифтері арқылы орналастырылады.
The intermittent mechanism can be constructed in different ways. For smaller gauge projectors (8 mm and 16 mm), a pawl mechanism engages the film's sprocket hole one side, or holes on each side. This pawl advances only when the film is to be moved to the next image. As the pawl retreats for the next cycle it is drawn back and does not engage the film. This is similar to the claw mechanism in a motion picture camera. In 35 mm and 70 mm projectors, there usually is a special sprocket immediately underneath the pressure plate, known as the intermittent sprocket. Unlike all the other sprockets in the projector, which run continuously, the intermittent sprocket operates in tandem with the shutter, and only moves while the shutter is blocking the lamp, so that the motion of the film cannot be seen. It also moves in a discrete amount at a time, equal to the number of perforations that make up a frame (4 for 35 mm, 5 for 70 mm). The intermittent movement in these projectors is usually provided by a Geneva drive, also known as the Maltese Cross mechanism. IMAX projectors use what is known as the rolling loop method, in which each frame is sucked into the gate by a vacuum, and positioned by registration pins in the perforations corresponding to that frame.
Түрлері
Проекторлар қолданылатын пленканың мөлшеріне, яғни пленка форматына қарай жіктеледі. Көбінесе қолданылатын пленка өлшемдері:
Projectors are classified by the size of the film used, i. e. the film format. Typical film sizes:
8 мм
Видеокамера пайда болғанға дейін үй бейнефильмдерін түсіруге көптен бері қолданылған бұл құрылғы, 8 мм-лік екі тістік пленканы пайдаланады. Пленка камерадан өтіп, бір жағы экспонирленеді, содан кейін камерадан алынып, қабылдаушы және беруші катушкалар ауыстырылады, және пленка екінші рет өтіп, екінші жағы экспонирленеді. Содан кейін 8 мм-лік пленка ұзындығы бойынша екіге бөлініп, бір жағында тістік тесіктері бар, көрсетілімге дайын бір пленка жасау үшін біріктіріледі.
Long used for home movies before the video camera, this uses double sprocketed 8 mm film, which is run through the camera, exposing one side, then removed from the camera, the takeup and feed reels are switched, and the film run through a second time, exposing the other side. The 8 mm film is then split lengthwise into two 8 mm pieces that are spliced to make a single projectable film with sprockets holes on one side.
Супер 8
Кодак компаниясы әзірлеген бұл пленка, суреттер үшін пленканың көбірек бөлігін пайдалануға мүмкіндік беретін, жиегіне жақын орналасқан өте кішкентай тісті тесіктерді қолданады. Бұл сурет сапасын жақсартады. Жарықтанбаған пленка 8 мм енінде жеткізіледі, бұрынғы 8 мм пленка сияқты өңдеу кезінде екіге бөлінбейді. Фильмді дамытқаннан кейін қосылатын шифрланған дыбысты тасымалдау үшін магниттік жолақтар қосылуы мүмкін. Сондай-ақ, пленканы кейіннен көрсетуге арналған, тиісті жабдықталған камераларда тікелей дыбыс жазу үшін алдын ала жолақтармен жабуға болады.
Developed by Kodak, this film stock uses very small sprocket holes close to the edge that allow more of the film stock to be used for the images. This increases the quality of the image. The unexposed film is supplied in the 8 mm width, not split during processing as is the earlier 8 mm. Magnetic stripes could be added to carry encoded sound to be added after film development. Film could also be pre striped for direct sound recording in suitably equipped cameras for later projection.
9,5 мм
Pathé Frères компаниясы 1922 жылы Pathé Baby әуесқойлық кино жүйесінің бөлігі ретінде енгізген кино форматы. Ол бастапқыда коммерциялық фильмдердің көшірмелерін үй пайдаланушыларына ұсыну үшін қолжетімді формат ретінде жоспарланған. Бұл форматта әрбір екі кадрдың арасында бір орталық перфорация (тісті дөңгелек үшін ойық) қолданылады, ал 8 мм пленкада перфорация бір жиегі бойымен, ал көптеген басқа кино форматтарында бейне екі жағында перфорация болады. Ол келесі онжылдықтарда Еуропада кең таралды және бүгінде шағын топтағы хоббишілер оны қолданады. 300 000-нан астам проектор өндіріліп, көбінесе Франция мен Англияда сатылды, сонымен қатар көптеген коммерциялық фильмдер осы форматта қол жетімді болды. 1960-шы жылдары осы форматтағы соңғы проекторлар шығарылды. Бұл форматтың өлшемі бүгінгі күнге дейін сақталған. 16 мм проекторлар 9,5 мм-ге түрлендіріледі және фильмдерді (француздық Color City компаниясынан) сатып алу мүмкіндігі әлі де бар.
Film format introduced by Pathé Frères in 1922 as part of the Pathé Baby amateur film system. It was conceived initially as an inexpensive format to provide copies of commercially made films to home users. The format uses a single, central perforation (sprocket hole) between each pair of frames, as opposed to 8 mm film which has perforations along one edge, and most other film formats which have perforations on each side of the image. It became very popular in Europe over the next few decades and is still used by a small number of enthusiasts today. Over 300,000 projectors were produced and sold mainly in France and England, and many commercial features were available in the format. In the sixties the last projectors of this format were being produced. The gauge is still alive today. 16 mm projectors are converted to 9,5mm and it is still possible to buy film stock (from the French Color City company).
16 мм
Бұл мектептерде аудиовизуалды құрал ретінде және теледидар пайда болғанға дейін үйдегі жоғары сапалы ойын-сауық жүйесі ретінде танымал формат болды. Телевизиялық жаңалықтарды тарату кезінде электрондық жаңалықтарды жинау технологиясы енгізілгенге дейін 16 мм пленка қолданылды. Үйде ең көп таралған контент – комедиялық қысқа фильмдер (көбінесе бастапқы нұсқасында 20 минуттан кем) және бұрын кинотеатрларда көрсетілген мультфильмдер еді. 16 мм бүгінде қысқаметражды фильмдер, тәуелсіз фильмдер және музыкалық бейнелер үшін кеңінен қолданылады, себебі ол 35 мм-ге қарағанда салыстырмалы түрде экономикалық балама болып табылады. 16 мм пленка HDTV дәуіріне дейін телешоуларды түсіру үшін танымал формат ретінде қолданыла берді.
This was a popular format for audio visual use in schools and as a high end home entertainment system before the advent of broadcast television. In broadcast television news, 16 mm film was used before the advent of electronic news gathering. The most popular home content were comedic shorts (typically less than 20 minutes in length in the original release) and bundles of cartoons previously seen in movie theaters. 16 mm enjoys widespread use today as a format for short films, independent features and music videos, being a relatively economical alternative to 35 mm. 16 mm film was a popular format used for the production of TV shows well into the HDTV era.
35 мм
ХХ ғасырда театрлық көрсетімдер үшін ең көп қолданылған фильмнің форматы. Шындығында, Leica компаниясы жасаған әдеттегі 35 мм камера осы пленканы пайдалану үшін жасалған және бастапқыда кинорежиссерлер мен операторлардың сынақ түсірілімдері үшін көзделген. 35 мм пленка әдетте камера мен проекторда тік бағытта жылжып өтеді. 1950 жылдардың ортасында VistaVision жүйесі кең экранды фильмдерді ұсынды, онда пленка көлденең қозғалды, бұл кескінге көбірек пленка қолдануға мүмкіндік берді, себебі бұл кадр еніне сәйкес кескіннің анаморфтық қысқартылуын болдырмады. Бұл үшін арнайы проекторлар қажет болғандықтан, көрсету әдісі ретінде кеңінен таралмады, бірақ түсірілім, аралық кезең және өндіріс баспасы үшін бастапқы материал ретінде, сондай-ақ фильмнің зерністігін азайту үшін арнайы эффектілерде аралық қадам ретінде қолданылды, бірақ соңғысы қазір цифрлық әдістермен алмастырылды.
The most common film size for theatrical productions during the 20th century. In fact, the common 35 mm camera, developed by Leica, was designed to use this film stock and was originally intended to be used for test shots by movie directors and cinematographers. 35 mm film is typically run vertically through the camera and projector. In the mid 1950s the VistaVision system presented wide screen movies in which the film moved horizontally, allowing much more film to be used for the image as this avoided the anamorphic reduction of the image to fit the frame width. As this required specific projectors it was largely unsuccessful as a presentation method while remaining attractive as filming, intermediate, and source for production printing and as an intermediate step in special effects to avoid film granularity, although the latter is now supplanted by digital methods.
70 мм
1950-1960 жылдары жоғары сапалы фильмдер осы форматта түсірілді және көптеген ірі экранды кинотеатрлар оны 21-ші ғасырда да көрсетуге қабілетті. Ол көбінесе 65/70 деп аталады, себебі камера 65 мм енді пленканы пайдаланады, ал көрсетілімге дайындалған түсірілімдер 70 мм енді болады. Қосымша бес миллиметр пленка дыбыр жолағына, әдетте алты тректі магниттік жолаққа арналған. Кинотеатрларда ең көп қолданылатыны – 35/70 мм екі форматты проекторлар. 70 мм пленка IMAX проекция жүйесінде де қолданылады. IMAX-та пленка VistaVision сияқты, фильмге арналған қақпада көлденең жылжытылады. 35 мм анаморфтық түсірілім үшін жасалған кейбір фильмдер 70 мм пленкада да шығарылды. 35 мм негативтен жасалған 70 мм көшірмесі, толығымен 35 мм процеске қарағанда сапасы жақсырақ болады және 6 тректі магниттік дыбыспен шығаруға мүмкіндік береді. 1990 жылдары цифрлық дыбыспен жабдықталған 35 мм көшірмелерінің пайда болуы, қымбат 70 мм көшірмелерін кеңінен таратқанды тоқтатты.
High end movie productions were often produced in this film gauge in the 1950s and 1960s and many very large screen theaters are still capable of projecting it in the 21st century. It is often referred to as 65/70, as the camera uses film 65 mm wide, but the projection prints are 70 mm wide. The extra five millimeters of film accommodated the soundtrack, usually a six track magnetic stripe. The most common theater installation would use dual gauge 35/70 mm projectors. 70 mm film is also used in both the flat and domed IMAX projection system. In IMAX the film is transported horizontally in the film gate, similar to VistaVision. Some productions intended for 35 mm anamorphic release were also released using 70 mm film stock. A 70 mm print made from a 35 mm negative is significantly better in appearance than an all 35 mm process, and allowed for a release with 6 track magnetic audio. The advent of 35 mm prints with digital soundtracks in the 1990s largely supplanted the widespread release of the more expensive 70 mm prints.
Дыбыс
Дыбыс форматына қарамастан, фильмдегі бейнеде көрсетілген кез келген дыбыс, ол орналасқан кадрдың дыбысы бола алмайды. Проектордың бас қақпасында оқырманға арналған орын жоқ, сондай-ақ фильм сол қақпада тегіс жылмайды. Осы себепті, барлық оптикалық дыбыс форматтары бейнеден ығыстырылуы тиіс, себебі дыбыс оқырғышы әдетте проектор басының үстінде (магниттік оқырғыштар мен көптеген цифрлық оптикалық оқырғыштар үшін) немесе астында (аналогтық оптикалық оқырғыштар мен кейбір цифрлық оптикалық оқырғыштар үшін) орналасқан. Цифрлық және аналогты әдістер туралы толық ақпаратты 35 мм пленка туралы мақаладан қараңыз.
Regardless of the sound format, any sound represented on the film image itself will not be the sound for the particular frame it occupies. In the gate of the projector head, there is no space for a reader, and the film is not travelling smoothly at the gate position. Consequently, all optical sound formats must be offset from the image because the sound reader is usually located above (for magnetic readers and most digital optical readers) or below (for analog optical readers and a few digital optical) the projector head. See the 35 mm film article for more information on both digital and analog methods.
Оптикалық
Оптикалық дыбыс – жарық шығаратын шам немесе лазер және фотоэлемент немесе фотодиодты пайдалану арқылы фильмдегі дыбыс жолағы арқылы өтетін жарық мөлшеріне сүйенген амплитуданы жазу және оқу процесі. Фотоэлемент жарықты әртүрлі қарқынмен қабылдайды, соның нәтижесінде электр тогы күшейтіліп, динамикке қуат беріледі, онда электр импульстары ауа тербелісіне, яғни дыбыс толқындарына айналады. 16 мм форматында бұл оптикалық дыбыс жолағы – проекцияланған бейненің оң жағында орналасқан бір моно трек, ал дыбыс басы қақпадан кейін 26 кадр қашықтықта орналасқан. 35 мм форматында ол моно немесе стерео болып келеді, проекцияланған бейненің сол жағында орналасқан, дыбыс басы қақпадан кейін 21 кадр қашықтықта. Оптикалық дыбыстың алғашқы түрі – ашық (ақ) және толық (қара) аймақтардың көлденең жолақтары түрінде бейнеленген. Толық нүктелер арасындағы кеңістік амплитуданы көрсетеді және тұрақты, жұқа жарық сәулесі арқылы оны фотоэлектрлік жасушамен қабылдады. Бұл өзгермелі тығыздық формасының дыбысы түсті фильмдермен үйлесімсіздігіне байланысты бірте-бірте қолданудан шығарылды. Оның орнына және соңғы құрылғысы – өзгермелі аймақ жолы болды, онда дыбыс қара фонға қарсы ашық, тік толқын түрінде бейнеленеді, ал толқынның ені амплитудаға пропорционал. Өзгермелі аймақтың жиілік диапазоны өзгермелі тығыздыққа қарағанда сәл төмен, бірақ әртүрлі фильмдердің түйіршіктілігі мен инфрақызыл сәулені сіңіру қасиеттеріне байланысты, өзгермелі тығыздықтың сигнал-шу қатынасы нашар. Оптикалық стерео дыбыс екі жақты өзгермелі аймақ жолы арқылы жазылады және оқылады. Dolby MP матрицалық кодирование стерео жұптан артық қосымша арналарды қосу үшін қолданылады. Сол, орта, оң және айналадағы арналар екі оптикалық жолға матрицалық түрде кодирленеді және лицензияланған жабдықпен декодирленеді. 1970-ші және 1980-ші жылдарда Super 8 мм форматындағы оптикалық дыбыс көшірмелері әуе компаниялары үшін ұшақта көрсетілетін фильмдерге арналған. Бұл технология видео жабдықтарының пайда болуымен ескіргенімен, кіші форматтағы фильмдердің көпшілігі жоғары жиілік диапазоны үшін оптикалық емес, магниттік дыбысты қолданды.
Optical sound constitutes the recording and reading of amplitude based on the amount of light that is projected through a soundtrack area on a film using an illuminating light or laser and a photocell or photodiode. As the photocell picks up the light in varying intensities, the electricity produced is intensified by an amplifier, which in turn powers a loudspeaker, where the electrical impulses are turned into air vibrations and thus, sound waves. In 16 mm, this optical soundtrack is a single mono track placed on the right side of the projected image, and the sound head is 26 frames after the gate. In 35 mm, this can be mono or stereo, on the left side of the projected image, with the sound head 21 frames after the gate. The first form of optical sound was represented by horizontal bands of clear (white) and solid (black) area. The space between solid points represented amplitude and was picked up by the photo electric cell on the other side of a steady, thin beam of light being shined through it. This variable density form of sound was eventually phased out because of its incompatibility with color stocks. The alternative and ultimately the successor of variable density has been the variable area track, in which a clear, vertical waveform against black represents the sound, and the width of the waveform is equivalent to the amplitude. Variable area does have slightly less frequency response than variable density, but because of the grain and variable infrared absorption of various film stocks, variable density has a lower signal to noise ratio. Optical stereo is recorded and read through a bilateral variable area track. Dolby MP matrix encoding is used to add extra channels beyond the stereo pair. Left, center, right and surround channels are matrix encoded into the two optical tracks, and decoded using licensed equipment. In the 1970s and early 1980s, optical sound Super 8 mm copies were produced mainly for airline in flight movies. Even though this technology was soon made obsolete by video equipment, the majority of small gauge films used magnetic sound rather than optical sound for a higher frequency range.
Магниттік
Магниттік дыбыс коммерциялық кинотеатрларда қолданылмайды, бірақ 1952 жылдан 1990 жылдардың басына дейін (оптикалық цифрлық кино дыбысы оны қолданудан шығарған кезде) ол фильмнен кең жиілік диапазоны мен оптикалық дыбысқа қарағанда жоғары сигнал/шу қатынасы арқасында ең жоғары сапалы дыбысты қамтамасыз етті. Проекциямен байланысты магниттік дыбыстың екі түрі бар: қос басты және жолақты. Магниттік дыбыстың алғашқы түрі – қос басты жүйе, онда кинопроектор 35 мм-лік толық жабынмен немесе магниттік темір оксидімен жабылған фильмді ойнату құрылғысымен байланыстырылған. Бұл 1952 жылы Cinerama жүйесімен алты стереофониялық дыбыс жолағын ұсына отырып енгізілді. 1953 жылы шыққан стереофониялық фильмдер үш каналды стереофониялық дыбыс үшін де толық жабынды қолданды. Қосылған жүйеде дыбыс жеке катушкада болғандықтан, оны бейнеден ығыстыру қажеті жоқ. Бүгінде бұл жүйе көбінесе өте төмен бюджетті немесе студенттік туындылар үшін, сондай-ақ соңғы үйлесімді көшірме жасау алдында фильмдердің қара дайындамаларын көрсету үшін қолданылады. Екі катушка арасындағы синхронизация SMPTE лидерімен, сонымен қатар кері санау лидері деп те аталады, тексеріледі. Егер екі катушка синхронизацияланған болса, кері санаудың «2» кадрында дыбыс басталғанға дейін 2 секунд немесе 48 кадр бұрын дәл бір «бип» дыбысы болуы керек. Жолақты магниттік фильм – бұл кинофильм, онда магниттік оксидтің «жолақтары» тік бұранда тесіктері мен фильмнің жиегі арасына, кейде тік бұранда тесіктері мен бейне арасына орналастырылады. Әр жолақта аудионың бір каналы жазылған. Бұл техника алғаш рет 1953 жылдың қыркүйегінде Хазард Э. Ривз тарапынан Cinemascope үшін енгізілді. Фильмде төрт жол бар: сол, орта, оң және айнала. Бұл 35 мм төрт жолды магниттік дыбыс форматы 1954 жылдан 1982 жылға дейін үлкен бюджетті көркем фильмдердің «роудшоу» көрсетілімдері үшін қолданылды. Оптикалық дыбысы жоқ 70 мм фильмдер 65 мм негатив пен соңғы көшірме арасындағы 5 миллиметрді пайдаланып, фильмнің әр жағындағы перфорациялардың сыртында үш магниттік жолды, барлығы алты жолды орналастырды. Цифрлық дыбыс енгізілгенге дейін 35 мм фильмдерді көбінесе дыбыс жолдарының саны мен аудионың сапасын арттыру үшін 70 мм-ге дейін үлкейту жиі кездесетін. Магниттік дыбыс өте жақсы сапалы болғанымен, маңызды кемшіліктері де болды. Магниттік дыбыс көшірмелері қымбат болды, 35 мм магниттік көшірмелер оптикалық дыбыс көшірмелерінен шамамен екі есе қымбат, ал 70 мм көшірмелер 35 мм көшірмелерге қарағанда 15 есе қымбат болуы мүмкін. Сонымен қатар, оксидті қабаттың тозуы фильмнің өзінен тез болды және магниттік жолдар зақымдануға және кездейсоқ өшірілуге бейім болды. Магниттік дыбыс көбейту жабдығын орнатудың жоғары құнына байланысты кинотеатрлардың аз ғана бөлігі ғана оны орнатты, ал магниттік дыбыс бастарының өнімділігін стандарт деңгейде ұстау үшін тұрақты күтім қажет болды. Осының салдарынан Cinemascope 35 мм төрт жолды магниттік дыбыс форматының қолданылуы 1960 жылдары айтарлықтай төмендеді және Dolby SVA оптикалық кодтау форматынан күшті бәсекеге тап болды. Алайда, 70 мм фильмдер 1990 жылдардың басында 35 мм фильмдердегі цифрлық дыбыстың енгізілуі осы қымбат форматты пайдаланудың маңызды себебін жойғанша, престижді «роудшоу» көрсетілімдері үшін қолданыла берді. Super 8 және 16 мм фильмдердің кейбір түрлерінде дыбысты тікелей синхронды түрде жазу үшін темір оксидті дыбыс жазу жолағы қосылды, одан кейін дыбысты магниттік дыбыс басы бар проекторлармен ойнатуға болады. Алайда, Kodak екі форматта да оны шығаруды тоқтатты.
Magnetic sound is no longer used in commercial cinema, but between 1952 and the early 1990s (when optical digital movie sound rendered it obsolete) it provided the highest fidelity sound from film because of its wider frequency range and superior signal to noise ratio compared to optical sound. There are two forms of magnetic sound in conjunction with projection: double head and striped. The first form of magnetic sound was the double head system, in which the movie projector was interlocked with a dubber playing a 35 mm reel of a full coat, or film completely coated with magnetic iron oxide. This was introduced in 1952 with Cinerama, holding six tracks of stereophonic sound. Stereophonic releases throughout 1953 also used an interlocked full coat for three channel stereophonic sound. In interlock, since the sound is on a separate reel, it does not need to be offset from the image. Today, this system is usually used only for very low budget or student productions, or for screening rough cuts of films before the creation of a final married print. Sync between the two reels is checked with SMPTE leader, also known as countdown leader. If the two reels are synced, there should be one frame of "beep" sound exactly on the "2" frame of the countdown – 2 seconds or 48 frames before the picture start. Striped magnetic film is motion picture film in which 'stripes' of magnetic oxide are placed on the film between the sprocket holes and the edge of the film, and sometimes also between the sprocket holes and the image. Each of these stripes has one channel of the audio recorded on it. This technique was first introduced in September, 1953 by Hazard E. Reeves for Cinemascope. Four tracks are present on the film: Left, Center, Right and Surround. This 35 mm four track magnetic sound format was used from 1954 through 1982 for "roadshow" screenings of big budget feature films. 70 mm, which had no optical sound, used the 5 millimeters gained between the 65 mm negative and the final release print to place three magnetic tracks outside of the perforations on each side of the film for a total of six tracks. Until the introduction of digital sound, it was fairly common for 35 mm films to be blown up to 70 mm often just to take advantage of the greater number of sound tracks and the fidelity of the audio. Although magnetic audio was of excellent quality it also had significant disadvantages. Magnetic sound prints were expensive, 35 mm magnetic prints cost roughly twice as much as optical sound prints, whilst 70 mm prints could cost up to 15 times as much as 35 mm prints. Furthermore, the oxide layer wore out faster than the film itself, and magnetic tracks were prone to damage and accidental erasure. Because of the high cost of installing magnetic sound reproduction equipment only a minority of movie theaters ever installed it and the magnetic soundheads needed considerable maintenance to keep their performance up to standard. As a consequence the use of the Cinemascope 35 mm four track magnetic sound format decreased significantly during the course of the 1960s and received stiff competition from the Dolby SVA optical encoding format. However, 70 mm film continued to be used for prestigious "roadshow" screenings until the introduction of digital sound on 35 mm film in the early 1990s removed one of the major justifications for using this expensive format. On certain stocks of Super 8 and 16 mm an iron oxide sound recording strip was added for the direct synchronous recording of sound which could then be played by projectors with a magnetic sound head. It has since been discontinued by Kodak on both gauges.
Цифрлық
Қазіргі заманғы театр жүйелері сандық түрде кодталған көп арналы дыбыстың оптикалық бейнелерін қолданады. Цифрлық жүйелердің бір артықшылығы – дыбыс және бейне бастары арасындағы қателіктерді өзгертуге және цифрлық процессорлармен реттеуге болады. Цифрлық дыбыс басы әдетте кадрдың үстінде орналасады. Қазіргі уақытта қолданылып жүрген барлық цифрлық дыбыс жүйелері цифрлық деректердің бұзылуы немесе жүйенің толығымен істен шығуы жағдайында, аналогты оптикалық дыбыс жүйесіне дереу және үздіксіз көшуге мүмкіндік береді.
Modern theatrical systems use optical representations of digitally encoded multi channel sound. An advantage of digital systems is that the offset between the sound and picture heads can be varied and then set with the digital processors. Digital sound heads are usually above the gate. All digital sound systems currently in use have the ability to instantly and gracefully fall back to the analog optical sound system should the digital data be corrupt or the whole system fail.
Цифрлық кино дыбысы (CDS)
Кодак пен ORC (Optical Radiation Corporation) жасаған Cinema Digital Sound кинотеатрларға көп арналы цифрлық дыбысты әкелудің алғашқы талпынысы болды. CDS 35 мм және 70 мм фильмдерде қолжетімді болды. CDS-пен жабдықталған фильмдерде цифрлық дыбыс оқылмаған жағдайда резервтік нұсқа ретінде қызмет ететін дәстүрлі аналогты оптикалық немесе магниттік дыбыс жолдары болмады. Аналогты резервтік жолдың болмауының тағы бір кемшілігі – CDS-ті ойнатуға жабдықталған кинотеатрлар үшін қосымша фильмдер басылып шығарылуын қажет етті. Dolby Digital, DTS және SDDS деп аталатын үш формат одан кейін пайда болды, олардың барлығы бір фильмнің бір нұсқасында бір-бірімен және аналогты оптикалық дыбыс жолымен бірге болуы мүмкін. Бұл дегеніміз, егер фильм осы үш форматтың барлығын (және әдетте Dolby SR болатын аналогты оптикалық форматты) камтитын болса, онда оны театр жабдықталған кез келген форматта көрсетуге болады. CDS кеңінен таралмады және нәтижесінде сәтсіздікке ұшырады. Ол алғаш рет «Дик Трейси» фильмімен бірге көрсетілді және «Күндер күндері» және «Терминатор 2: Сот күні» сияқты бірнеше фильмде қолданылды.
Created by Kodak and ORC (Optical Radiation Corporation), Cinema Digital Sound was the first attempt to bring multi channel digital sound to first run theaters. CDS was available on both 35 mm and 70 mm films. Film prints equipped with CDS did not have the conventional analog optical or magnetic soundtracks to serve as a back up in case the digital sound was unreadable. Another disadvantage of not having an analog back up track is that CDS required extra film prints be made for the theaters equipped to play CDS. The three formats that followed, Dolby Digital, DTS and SDDS, can co exist with each other and the analog optical soundtrack on a single version of the film print. This means that a film print carrying all three of these formats (and the analog optical format, usually Dolby SR) can be played in whichever format the theater is equipped to handle. CDS did not achieve widespread use and ultimately failed. It premiered with the film Dick Tracy and was used with several other films, such as Days of Thunder and Terminator 2: Judgment Day.
Sony Dynamic Digital Sound (SDDS) құрылғысы
SDDS 35 мм пленканың сыртында, перфорациялар мен шеттері арасында, пленканың екі шетінде де орналасады. Бұл сегіз дыбыс арнасын қолдай алатын алғашқы цифрлық жүйе болды. Қосымша екі жол, 3 стандартты экран арнасының (сол, орталық және оң) арасында орналасқан қосымша экран арналарына (сол орталық және оң орталық) арналған. Проектордың үстінде орналасқан екі CCD сенсоры екі SDDS жолын оқиды. Ақпарат кинотеатрдың дыбыс процессорына жіберілгенге дейін декодталады және декомпрессияланады. Көбінесе SDDS құрылғылары Sony Cinema дыбыс процессорын пайдаланады, және жүйе осылай құрылғанда, театрдың барлық дыбыс жүйесі цифрлық доменде теңестірілуі мүмкін. SDDS жолындағы аудио деректер 20 биттік ATRAC2 компрессия схемасымен шамамен 4,5:1 қатынаста сығылады. SDDS "Соңғы әрекет батыры" фильмімен дебют жасады. SDDS 35 мм фильмге арналған үш бәсекелес цифрлық дыбыс жүйесінің арасында ең аз коммерциялық сәттілікке жеткені болды. Sony 2001–2002 жылдары SDDS процессорларын сатуды тоқтатты.
SDDS runs on the outside of 35 mm film, between the perforations and the edges, on both edges of the film. It was the first digital system that could handle up to eight channels of sound. The additional two tracks are for an extra pair of screen channels (Left Center and Right Center) located between the 3 regular screen channels (Left, Center and Right). A pair of CCDs located in a unit above the projector reads the two SDDS tracks. The information is decoded and decompressed before being passed along to the cinema sound processor. By default, SDDS units use an onboard Sony Cinema Sound Processor, and when the system is set up in this manner, the theatre's entire sound system can be equalized in the digital domain. The audio data in an SDDS track is compressed in the 20 bit ATRAC2 compression scheme at a ratio of about 4.5:1. SDDS premiered with the film Last Action Hero. SDDS was the least commercially successful of the three competing digital sound systems for 35 mm film. Sony ceased the sale of SDDS processors in 2001–2002.
Dolby Digital дыбысы
Dolby Digital деректері фильмнің дыбыстық жағындағы перфорациялар арасындағы бос орындарда, суретке дейін 26 кадрда жазылады. Dolby Digital технологиясымен шығарылатын көшірмелерде міндетті түрде Dolby SR шуды азайтумен аналогты Dolby Stereo дыбыс жолы болады, сондықтан бұл көшірмелер Dolby SR D көшірмелері деп аталады. Dolby Digital 6 дискретті каналды қамтамасыз етеді. SR D EX деп аталатын нұсқасында сол және оң айнала қоршау каналдары Dolby Pro Logic-қа ұқсас матрицалық жүйе арқылы сол, оң және артқы айнала қоршауға бөлінеді. Dolby Digital трегіндегі аудио деректер шамамен 12:1 қатынасында 16 биттік AC 3 сығымдау схемасымен сығылады. Әрбір перфорация арасындағы кескіндер проектордың үстінде немесе фильм қақпасының астындағы стандартты аналогты дыбыс басында орналасқан CCD арқылы оқылады, процессордағы цифрлық кешігу оқырманның сурет қақпасына қатысты орналасуына қарамастан, дұрыс синхрондауға мүмкіндік береді. Содан кейін ақпарат декодталады, сығылымнан шығарылады және аналогқа түрлендіріледі; бұл жеке Dolby Digital процессорында жүзеге асырылуы мүмкін, ол сигналды кинотеатр дыбыс процессорына жібереді, немесе цифрлық декодтау кинотеатр процессорына енгізілуі мүмкін. Бұл жүйенің бір кемшілігі – егер цифрлық басылым тік бұранда тесіктері арасындағы кеңістікке сыймаса; егер трек жоғарғы немесе төменгі жағынан сәл ауытқыса, дыбыс жолын ойнату мүмкін болмайды және жаңа көшірме тапсырыс беру қажет болады. 2006 жылы Dolby сыртқы SR D процессорын (DA20) сатуды тоқтатты, бірақ CP500 және кейінірек CP650 кино процессорларына Dolby Digital декодтауын енгізді. Dolby Digital-дің тұтынушылық нұсқасы көбінесе DVD-де қолданылады, көбінесе бастапқы фильмге қарағанда жоғары деректер жылдамдығымен. Blu-ray дискілерінде және HD DVD-де Dolby TrueHD деп аталатын биттік нұсқасы қолданылады. Dolby Digital ресми түрде «Бэтмен қайтып келді» фильмімен дебют жасады, бірақ бұрын «Жұлдыз жолы VI: Табылмай қалған ел» фильмінің кейбір көрсетілімдерінде сынақтан өтті.
Dolby Digital data is printed in the spaces between the perforations on the soundtrack side of the film, 26 frames before the picture. Release prints with Dolby Digital always include an analog Dolby Stereo soundtrack with Dolby SR noise reduction, thus these prints are known as Dolby SR D prints. Dolby Digital produces 6 discrete channels. In a variant called SR D EX, the left and right surround channels can be dematrixed into left, right, and back surround, using a matrix system similar to Dolby Pro Logic. The audio data in a Dolby Digital track is compressed in the 16 bit AC 3 compression scheme at a ratio of about 12:1. The images between each perforation are read by a CCD located either above the projector or in the regular analog sound head below the film gate, a digital delay within the processor allowing correct lip sync to be achieved regardless of the position of the reader relative to the picture gate. The information is then decoded, decompressed and converted to analog; this can happen either in a separate Dolby Digital processor that feeds signals to the cinema sound processor, or digital decoding can be built into the cinema processor. One disadvantage of this system is if the digital printing is not entirely within the space between the sprocket holes; if the track was off a bit on either the top or the bottom, the sound track would be unplayable, and a replacement reel would have to be ordered. In 2006, Dolby discontinued the sale of their external SR D processor (the DA20), but included Dolby Digital decoding in their CP500 and later CP650 cinema processors. A consumer version of Dolby Digital is also used on most DVDs, often at higher data rates than the original film. A bit for bit version is used on Blu ray Discs and HD DVDs called Dolby TrueHD. Dolby Digital officially premiered with the film Batman Returns, but it was earlier tested at some screenings of Star Trek VI: The Undiscovered Country.
Цифрлық театр жүйелері (DTS)
DTS дыбыстық ақпаратты фильммен бірге келетін жеке CD-ROM дискілерінде сақтайды. Дискілер арнайы, өзгертілген компьютерге жіберіледі, ол DTS уақыт кодын пайдаланып фильммен синхронизациялайды, дыбысты декомпрессиялайды және оны стандартты кинопроцессорға жібереді. Уақыт коды оптикалық дыбыс жолдары мен нақты суреттің арасында орналасады және қақпаның алдындағы оптикалық LED арқылы оқылады. Уақыт коды – фильмдегі суреттен сменаланбайтын жалғыз дыбыс жүйесі, бірақ үздіксіз қозғалысты сақтау үшін қақпаның алдында физикалық түрде сменаланған болуы керек. Әрбір дискіге 90 минуттан сәл астам дыбыс сыйып, ұзын фильмдерге екінші дискі қажет. DTS дыбысының үш түрі бар: DTS ES (Extended Surround) – 8 арналы цифрлық жүйе; DTS 6 – 6 тректі цифрлық жүйе және қазір ескірген 4 арналы жүйе. DTS ES Dolby Pro Logic-ті пайдаланып сол және оң жақ айналма арналарынан артқы айналма арнасын шығарады. DTS трегіндегі аудио деректер 4:1 қатынасында 20 биттік APTX 100 компрессия схемасымен қысылады. Қазіргі қолданыстағы үш цифрлық форматтың ішінде 70 мм көрсетілімдерде DTS ғана қолданылған. DTS-тің тұсаукесері «Журасик Паркінде» өтті. Datasat Digital Entertainment компаниясы 2008 жылдың мамыр айында DTS кинотеатр бөлімін сатып алып, енді Datasat Digital Sound әлемдегі кәсіби кинотеатрларға таратылады. DTS-тің тұтынушылық нұсқасы кейбір DVD-де бар және DTV-ден бұрын стерео теледидарды тарату үшін қолданылған. DTS саундтрегінің бит-бит нұсқасы Blu-ray дискілерінде және HD DVD-де DTS HD MA (DTS HD Master Audio) деп аталады.
DTS actually stores the sound information on separate CD ROMs supplied with the film. The CDs are fed into a special, modified computer which syncs up with the film through the use of DTS time code, decompresses the sound, and passes it through to a standard cinema processor. The time code is placed between the optical sound tracks and the actual picture, and is read by an optical LED ahead of the gate. The time code is actually the only sound system which is not offset within the film from the picture, but still needs to be physically set offset ahead of the gate in order to maintain continuous motion. Each disc can hold slightly over 90 minutes of sound, so longer films require a second disc. Three types of DTS sound exist: DTS ES (Extended Surround), an 8 channel digital system; DTS 6, a 6 track digital system, and a now obsolete 4 channel system. DTS ES derives a back surround channel from the left surround and right surround channels using Dolby Pro Logic. The audio data in a DTS track is compressed in the 20 bit APTX 100 compression scheme at a ratio of 4:1. Of the three digital formats currently in use, DTS is the only one that has been used with 70 mm presentations. DTS was premiered on Jurassic Park. Datasat Digital Entertainment, purchaser of DTS's cinema division in May 2008, now distributes Datasat Digital Sound to professional cinemas worldwide. A consumer version of DTS is available on some DVDs, and was used to broadcast stereo TV prior to DTV. A bit for bit version of the DTS soundtrack is on Blu ray Discs and HD DVDs called DTS HD MA (DTS HD Master Audio).
Басшылар
Академия жетекшісі фильмді шығару принтерінің басына қойылады, онда проекционерге арналған ақпарат және қара түсті сандар бар, ашық фонда 11-ден 3-ке дейін 16 кадр интервалымен (35 мм фильмдегі 16 кадр = 1 фут). -12 фут жерде START кадры бар. Сандар қара түсті, мөлдір емес бір кадр ретінде көрсетіледі. SMPTE жетекшісі кинопроекторға немесе бейне ойнату техникасына арналған ақпаратты қамтитын фильмнің шығарылымдары немесе бейнемастерлердің басына орналастырылады. Сандар 8-ден 2-ге дейін секунд ішінде 24 кадр интервалымен есептеледі, "2" санының бірінші кадрымен аяқталады, содан кейін 47 кадр қара сұр немесе қара түспен келеді. Әрбір сан 24 кадр бойы экранда ұсталады, ал анимациялық сыпыру қолдары санның артында сағат тілімен қозғалады. Сыпыру қолдары фондық өріс бойынша қозғалғанда, түс ашық сұрдан қара сұрға өзгереді. Басқа сандардан айырмашылығы, "2" саны тек бір кадрда ғана пайда болады. Әдетте, 48 кадрды (2 секунд, 24 кадр/секунд) бірінші кадрдан (FFOA) бұрын ойнататын бір кадрлық аудио POP болады. POP баспа процестері немесе постөндіріс кезінде аудио және бейне/видео синхрондау үшін қолданылады. POP, SMPTE және EBU жетекшісіндегі "2" кадрымен, ал Академия жетекшісіндегі "3" кадрымен редакциялық (деңгей) синхрондауда болады. Көптеген кинотеатрлық шығарылымдардағы POP, көрсету кезінде кездейсоқ ойнатылуын болдырмау үшін зертханада алынып тасталады. EBU (Еуропалық телерадио хабарларын тарату одағы) жетекшісі SMPTE жетекшісіне өте ұқсас, бірақ кейбір сыртқы графикалық айырмашылықтары бар.
Academy leader is placed at the head of film release prints containing information for the projectionist and featuring numbers which are black on a clear background, counting from 11 to 3 at 16 frame intervals (16 frames in 35 mm film = 1 ft). At −12 feet there is a START frame. The numbers appear as a single frame in opaque black leader. SMPTE leader is placed at the head of film release prints or video masters containing information for the projectionist or video playback tech. The numbers count down in seconds from 8 to 2 at 24 frame intervals ending at the first frame of the "2" followed by 47 film frames of dark gray or black. Each number is held on the screen for 24 frames while an animated sweep arm moves clockwise behind the number. As the sweep arm moves across the background field, the color changes from light gray to dark gray. Unlike the other numbers, the "2" only appears for one frame. Usually there's a one frame audio POP that plays 48 film frames (2 seconds at 24 frames per second) before the first frame of action (FFOA). The POP is used to line up and synchronize audio and picture/video during printing processes or postproduction. The POP is in editorial (level) synchronization with the "2" frame on the SMPTE and EBU leader, and with the "3" frame on the Academy leader. On most theatrical release prints, the POP is removed by the laboratory to avoid any accidental playing of it during a screening. EBU leader (European Broadcast Union) is very similar to the SMPTE leader but with some superficial graphics differences.
Сфералық
Кинообъективтердің көпшілігі шар тәрізді болып келеді. Шар тәрізді объективтер кескінді қасақана бұрмаламайды. Стандартты және қысқартылған кең экранды көрсету үшін жеке қолданылатын, ал анаморфты кең экранды көрсету үшін анаморфты адаптермен бірге қолданылатын шар тәрізді объектив – ең көп тараған және әмбебап объектив түрі.
Most motion picture lenses are of the spherical variety. Spherical lenses do not distort the image intentionally. Used alone for standard and cropped wide screen projection, and in conjunction with an anamorphic adapter for anamorphic wide screen projection, the spherical lens is the most common and versatile projection lens type.
Аноморфты
Аноморфты түсіру тек арнайы линзаларды қолданады және камераға, проекторға және аралық жабдыққа басқа өзгерістерді қажет етпейді. Көрсетілген кең экранды бейне линза ішіндегі қосымша цилиндрлік элементтерді пайдаланып оптикалық түрде қысылады, сонда қысылған бейне пленкаға түскенде камераның стандартты кадр өлшемімен сәйкес келеді. Проектордағы сәйкес линза экранда көрінетін кең форматты қалпына келтіреді. Аноморфты элемент қолданыстағы сфералық линзаларға қосымша ретінде орнатылуы мүмкін. Кейбір аноморфты форматтар фильмде көбірек магниттік және/немесе оптикалық жолдарға орын беру үшін шаршырақ форматты қатынасты (1.18:1, Академияның 1.375:1 қатынасына қарағанда) пайдаланды. Әртүрлі аноморфты іске асырулар CinemaScope, Panavision және Superscope сияқты бірнеше брендтермен сатылды, ал Technirama көлденең қысудың орнына тік кеңейтуді қолданатын сәл өзгеше аноморфты техниканы іске асырды. Ірі форматты аноморфты процестерге Ultra Panavision және MGM Camera 65 (60-шы жылдардың басында Ultra Panavision 70 деп аталған) кірді. Аноморфтыны театрлардағы проекцияда көбінесе "скоп" деп атайды, бұл, әдетте, CinemaScope-қа сілтеме жасайды.
Anamorphic filming uses only special lenses, and requires no other modifications to the camera, projector and intermediate gear. The intended wide screen image is compressed optically, using additional cylindrical elements within the lens so that when the compressed image strikes the film, it matches the standard frame size of the camera. At the projector a corresponding lens restores the wide aspect ratio to be seen on the screen. The anamorphic element can be an attachment to existing spherical lenses. Some anamorphic formats utilized a more squarish aspect ratio (1.18:1, vs. the Academy 1.375:1 ratio) on film in order to accommodate more magnetic and/or optical tracks. Various anamorphic implementations have been marketed under several brand names, including CinemaScope, Panavision and Superscope, with Technirama implementing a slightly different anamorphic technique using vertical expansion to the film rather than horizontal compression. Large format anamorphic processes included Ultra Panavision and MGM Camera 65 (which was renamed Ultra Panavision 70 in the early 60s). Anamorphic is sometimes called "scope" in theater projection parlance, presumably in reference to CinemaScope.
Құралы бар балық көзі
IMAX дөңгелек проекция әдісі (ОМНИМАКС деп аталады) кескін аумағын барынша арттыру үшін проектор арқылы бүйінен өтетін 70 мм пленканы және дерлік жарты шар тәрізді кескінді алу үшін өте кең бұрышты линзаларды пайдаланады. Көру бұрышы проекциялық жарты шар сияқты еңкейтілген, сондықтан көрермен алдыңғы жолдағы жердің бір бөлігін көре алады. Кескіннің үлкен ауманына байланысты, ол жалпақ экранды проекциядағыдай жарқын болмайды, бірақ оның құбылыстық әсері өте күшті. Бұл форматты көрсетуге қабілетті театрлар көп емес, бірақ табиғат, саяхат, ғылым және тарих салаларында тұрақты туындылар жасалады және оларды көптеген ірі қалалық аймақтарда көруге болады. Мұндай дөңгелек театрлар көбінесе ірі және дамыған ғылым және технология музейлерінде орналасқан.
The IMAX dome projection method (called "OMNIMAX") uses 70 mm film running sideways through the projector to maximize the image area and extreme wide angle lenses to obtain an almost hemispherical image. The field of view is tilted, as is the projection hemisphere, so one may view a portion of the ground in the foreground. Owing to the great area covered by the picture it is not as bright as seen with flat screen projection, but the immersive qualities are quite convincing. While there are not many theaters capable of displaying this format there are regular productions in the fields of nature, travel, science, and history, and productions may be viewed in most large urban regions. These dome theaters are mostly located in large and prosperous science and technology museums.
Кең және терең жазық экран
IMAX жазық экран жүйесі үлкен форматты фильмді, кең және терең экранды, сондай-ақ жақын орналасқан және тік "стадион" типті орындықтарды қолданады. Бұл эффект көздің көру қабілетін дәстүрлі кең экранды жүйелерге қарағанда күрт арттырады. IMAX күмбезі сияқты, мұндай жүйелер ірі қалаларда табалады, бірақ күмбездік жүйеден өзгеше, бұл форматқа жаңадан түсірілген фильмдерді бейімдеу оңай. Сонымен қатар, театр мен экранның геометриялық пішіні жаңа салынған, бірақ әдеттегі көп экранды кинотеатр кешеніне енгізуге ыңғайлы.
The IMAX flat screen system uses large format film, a wide and deep screen, and close and quite steep "stadium" seating. The effect is to fill the visual field to a greater degree than is possible with conventional wide screen systems. Like the IMAX dome, this is found in major urban areas, but unlike the dome system it is practical to reformat existing movie releases to this method. Also, the geometry of the theater and screen are more amenable to inclusion within a newly constructed but otherwise conventional multiple theater complex than is the dome style theater.
Бірнеше камералар мен проекторлар
1950 жылдары кең экранды дамытудың бірі анаморфты емес проекцияны қолданды, бірақ үш синхронды проекторды қатар тізеп орналастырды. «Синерама» деп аталған бұл жүйеде суреттер өте кең, қисық экранға проекцияланды. Суреттердің арасындағы тігістер көрінетін болса да, көру өрісінің дерлік толыққанды толтырылуы осы кемшілікті жапты. Бұл технология «This is Cinerama» фильмінің ірі қалалардағы шектеулі көрсетілімдері арқылы коммерциялық сәттілікке жетті, бірақ осы технология үшін түсірілген жалғыз есте қаларлық фильм – «Батыс қалай жеңіске жетті» болды, оны көбінесе Cinemascope нұсқасында ғана көруге болады. Техникалық және коммерциялық сәттілікке жетпесе де, бұл бизнес-модель деректі фильмдерді өндіру, шектеулі көрсетім орындары және IMAX күмбездік фильмдерінің ұзаққа созылған көрсетілімдері арқылы сақталды.
One wide screen development during the 1950s used non anamorphic projection, but used three side by side synchronised projectors. Called Cinerama, the images were projected onto an extremely wide, curved screen. Some seams were said to be visible between the images but the almost complete filling of the visual field made up for this. This showed some commercial success as a limited location (only in major cities) exhibition of the technology in This is Cinerama, but the only memorable story telling film made for this technology was How the West Was Won, widely seen only in its Cinemascope re release. While neither a technical nor a commercial success, the business model survives as implemented by the documentary production, limited release locations, and long running exhibitions of IMAX dome movies.
Үш өлшемді
Үш өлшемді (3D) көрініс беретін суреттерді көрсетуге арналған техникалар туралы ақпарат алу үшін, фильмдер тарихына тоқсаныз – «3D фильмдер» мақаласын, ал техникалық мәліметтер үшін – «стереоскопия» мақаласын қараңыз.
For techniques used to display pictures with a three dimensional appearance (3D), see the 3 D film article for some movie history and the stereoscopy article for technical information.