Кіріспе

Американдық әскери тарихшы және фантастика жазушысы Мюррей Флетчер Пратт (25 сәуір 1897 – 10 маусым 1956) – тарих, ғылыми фантастика және фантастика жанрында жазған американдық жазушы. Ол теңіз тарихы және Америка Азамат соғысы туралы еңбектерімен, сондай-ақ Л. Спраг де Камппен бірлесіп жазған көркем шығармаларымен ең танымал.

Өмір және жұмыс

Де Камптың айтуынша, Пратт Нью-Йорк штатының Тонаванда қаласының жанында дүниеге келген. Роберт М. және Элис Хортон Пратттың ұлы, ол Буффалодағы мемлекеттік мектептерде оқып, 1915 жылы Спрингвилл қаласындағы Гриффит институтын бітірді, онда оның әкесі Спрингвилл мен Буффало арасында жүк тасымалын жүзеге асырды. Орта мектепті бітіргеннен кейін ол Нью-Йорктің Женева қаласындағы Хобарт колледжінде бір жыл оқыды. 1916 жылдың ақпан айында Associated Press хабарлағандай, ол Женевада түн ортасында ақша жәшігін тонауға қатысқаннан кейін ұрлық жасағаны үшін тұтқындалды. Ол полицияға әкесі Хобартта оқу үшін жеткілікті қаражат бермегенін айтқан. 23 ақпанда Buffalo Enquirer газеті былай деп жазды: "Пратттың әкесі кеше Спрингвилльден келді және оны үлкен қазылар алқасы тергеп жатқанға дейін, жас жігітті Уиллардтағы мемлекеттік психикалық ауруханаға жіберу туралы шешім қабылданды. Оның ақыл-есі дұрыс емес болуы мүмкін деп саналады". 1918 жылдың мамыр айында Washington Star газеті Мэриленд штатындағы Армияның Мид лагеріндегі лагерь кітапханасының штат қызметкерлеріне "Мюррей Ф. Пратт", ол жақында Буффало, Н.Й. қаласының Мемлекеттік кітапханасынан келген, қосылғандығын хабарлады. Buffalo Courier Express газетінде жұмыс істегеннен кейін ол 1920 жылы Нью-Йорк қаласына көшіп, 1923 жылы бос кезде жазуға бет бұрмас бұрын Стейтен-Айленд газетінде жұмыс істеді. 1926 жылы суретші Инга Стивенске үйленді. Де Камптың айтуынша, ол оның екінші әйелі болған. 1920 жылдардың соңында ол әңгімелерін, негізінен, Хьюго Гернсбек басылымдаған ғылыми-фантастикалық журналдарға сата бастады. Бұл әңгімелердің көпшілігі әріптесімен бірлесіп жазылған немесе француз және неміс тілдерінен аударылған. 1930 жылдардың басында өрт оның пәтерін толықтай жалмап кеткен кезде, де Камптың естеліктеріне сәйкес, ол сақтандыру ақшасын бір жыл бойы Сорбоннада оқу үшін пайдаланды. Франциядан оралғаннан кейін ол "American Detective" журналының штат жазушысы болды және тарихтар жазуды бастады. Оның Азамат соғысының қысқаша тарихы "Өртпен сынақ" 1935 жылы жарық көрді және сыншылардың мақтанышына ие болып, бестселлерге айналды. 1937 жылдың жазынан бастап Пратт келесі 18 жыл бойы Вермонттағы жыл сайынғы Нан жазушылар конференциясына тұрақты қатысып, ақырында олардың беллетристика емес әдебиеттер кафедрасының деканы болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Пратт Нью-Йорк Пост және Time журналының әскери сарапшысы болды (оның некрологында ол "сақалды, гном сияқты" деп сипатталды және оның хоббилерінің арасында "мармозет өсіру" деп аталды), ал кейіннен Нью-Йорк Таймс кітап шолуының тарихи беллетристика және фантастика мен ғылыми фантастика туралы тұрақты сарапшысы болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Пратттар Нью-Джерси штатының Атлантик-Хайлендс қаласында Атлант мұхитына қарап тұрған биік жартаста орналасқан 31 бөлмелі Виктория стиліндегі үйді иеленді. Бұл үйді Инга Стивенс Пратттың бай анасы жазғы демалыс орны ретінде пайдалану үшін сатып алған. "Ипси Випси Институты" деп аталған бұл үй Флетчердің әдеби достары үшін соңғы демалыс күндері өткізілетін марафондық үй кештерінің ортасы болды. Жазушылардың көптегені сарайдың көптеген бөлмелеріне көшіп, жаз бойы сонда тұрып қалады. Ipsy Wipsy-нің жиі қонақтары мен тұрғындары Уильям Линдсей Грешем, Джон Сиарди, Уильям Слоан, Базил Давенпорт, Лестер дель Рей, Тед Стерджен, Эстер Карлсон, Фред Поль, Джон Д. Кларк, Вилли Лей, Джудит Меррилл, Эужени Кларк, Л. Спраг де Камп және басқалар. 1930 жылдардағы Пратттың ескі жазушы серіктесі Лоренс Мэннинг мүліктің бір бөлігін сатып алып, көрші үйге көшіп келді. Пратттар бір уақытта Орталық паркеге жақын Манхэттеннің орталығында үлкен пәтерде тұрды, онда олар Гидра клубының кездесулерін өткізді. Пратт екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын жасаған теңіз соғысының ережелерін ойлап тапқан. Бұл "Флетчер Пратт теңіз соғыс ойыны" деп аталды және ондаған кішкентай ағаш кемелер кірді, олар бір дюймнен 50 футқа дейін салынған. Бұл кемелер Пратт пәтерінің еденіне жайылып, олардың күш-қуаты күрделі математикалық формула арқылы есептелді. Белгілі жазушы және суретші Джек Коггинс Пратттың теңіз ойынына жиі қатысқан, де Камп оны өзінің соғыс ойыны тобы арқылы таныстырды. Пратт 1944 жылы "Трап Дор Арапалар" деп аталатын әдеби асхана клубын құрды. Бұл атау тұзаққа түсетін жәндіктің ерекше әдетіне сілтеме, ол орнына кіргенде, қақпақты артына жауып қояды. Кейіннен клуб Айзек Азимовтың құпия әңгімелер сериясында "Қара жесірлер" ретінде ойдан шығарылды. Пратт өзі "Барестке" атты бір әңгімесінде "Жиуалар" ұйымының негізін қалаушы Ралф Отур ретінде бейнеленді. Ол сондай-ақ 1951 жылы құрылған Нью-Йорк Азамат соғысы туралы дөңгелек үстелдің негізін қалаушы мүшесі болды және 1953 жылдан 1954 жылға дейін оның президенті болып қызмет етті. 1956 жылы, оның қайтысынан кейін, Дөңгелек үстелдің директорлар кеңесі оның құрметіне Флетчер Пратт сыйлығын тағайындады, ол әр мамыр айында өткен күнтізбен жылға дейінгі Азамат соғысы туралы ең жақсы беллетристика емес кітаптың авторына немесе редакторына табыс етіледі. Тарихи жазбаларынан басқа, Пратт де Камппен бірлесіп жазған фантастикалық шығармаларымен, ең танымалсы "Гарольд Шея" сериясымен белгілі, ол ақырында "The Complete Compleat Enchanter" (1989) ретінде толыққанды жарияланды. Оның жеке фантастикалық романдары "The Well of the Unicorn" және "The Blue Star" да жоғары бағаланған. Пратттың "Доктор Гримшоудың санаториы" әңгімесі Джордж Леффертс радио драмасы ретінде бейімделді және екі рет эфирге шықты: біріншісі Dimension X (22 қыркүйек 1950 ж.) және содан кейін X Minus One (14 шілде 1955 ж.). Пратт ерекше көзге түсетін стильде жазды, ол Бернард Девото стиліне ұқсас. Оның кітаптарының бірі "Бенни Девотоға, ол маған жазуды үйреткенге" арналған. Пратттың бірнеше кітабын оның әйелі Инга Стивенс Пратт суреттеді.

Мұра

Дэвид Кан, 1967 жылы жарық көрген, жаңа сөз ашқан "Кодтар бұзушылар" кітабының авторы, осы тақырыпқа деген қызығушылығының бастауы Пратттың 1939 жылғы "Құпия және жеделхат" кітабы екенін айтты, оны Кан 1940 жылдары, бала кезінде Нью-Йорктің Great Neck қалалық кітапханасынан тапқан. "Ол мені баурап алды – және мен есейе алмадым", - деді ол 1978 жылы The Washington Post газетіне берген сұхбатында.

Харольд Ши

Сиқыр математикасы: Л. Спраг де Камп пен Флетчер Праттың сиқыршы туралы әңгімелері (2007) Л. Спраг де Камппен бірге
Толық сиқыршы (1989) Л. Спраг де Камппен бірге
Толық сиқыршы (1975) Л. Спраг де Камппен бірге
* Толық емес сиқыршы (1940) Л. Спраг де Камппен бірге
* Темір қамал (1941) Л. Спраг де Камппен бірге
Жыландар қабырғасы [ағылш. нұсқасы: The Enchanter Completed (1980 UK)] (1960) Л. Спраг де Камппен бірге

Соғыс ойындарының ережелері

Пратттың әскери ойынының ережелері, ресми түрлендірулер және оның әскери ойын клубының қатысушылары мен оқиғалары туралы бірнеше әңгіме Джон Керридің "Флетчер Пратттың теңіз әскери ойыны: 1900-1945 жылдардағы модельді кемелермен ойын" кітабында жарияланды, ISBN 978 1 4475 1855 6, Naval Wargaming Books баспасынан шығарылды.