Кіріспе

Тотолапан – Мексиканың Морелос штатының солтүстігінде орналасқан муниципалитет. Солтүстігінен Мексика штатымен шектеседі. Оңтүстігінде Тлайакапан және Атлатлахукан, шығысында және оңтүстік-шығысында Атлатлахукан, ал батысында Тлалнепантла қалаларымен көршілес. Қала, сол аталатын айналасындағы муниципалитеттің әкімшілік орталығы болып табылады. 2015 жылғы халық санауы бойынша муниципалитетте 11 992 адам тұрады. Тотолапан топонимі науатль тілінен келген және "су бетіндегі құстар" деген мағынаны білдіреді. Толық атауы – Тотолапан де Монтес де Ока. Фернандо де Монтес де Ока 1849 жылы Мексика-Америка соғысы барысында Чапультепек шайқасында қаза тапқан кадет болған.

Тарих

Чичимекалар бұл жерді Тоталапан деп атаған алғашқы қоныстанушылар болды. 1150 және 1350 жылдар аралығында аймаққа Xochimilcas, кейіннен Moctezuma келді. Тотолапан Хуакстепек аймағының бір бөлігі болды. Эрнан Кортес 1519 жылы испан жаулауының басында Гонсало де Сандовалды Хуакстепекке (Оакстепек) жіберіп, Тотолапанды да бағындырды. Оның басымдықтарының бірі – құқық тәртібін қайта орнату, себебі бірнеше қауым өздігінен қорғану лигаларын құрды, және ол Тетела-дель-Волькан сияқты линчтердің алдын алуды қалайды. Хуеяпанның үнді қауымы 2018 жылдың 1 қаңтарында өздігінен басқару құқығына ие болды. 2020 жылдың 27 сәуірінде Мексикадағы COVID-19 пандемиясынан 209 жағдай және 28 өлім тіркелді; Тоталапанда бір жағдай тіркелді. Мектептер мен көптеген кәсіпорындар наурыздың ортасынан маусымның 1-іне дейін жабық болды. 2 шілдеде Тоталапанда 50 инфекция және вирустан төрт өлім тіркелді; штаттың қайта ашылуы кем дегенде 13 маусымға дейін кейінге жылдырылды. Тотолапанда 31 тамыз күні 22 жағдай, 10 адам жазылып, 4 адам вирустан қайтыс болды. 2020 жылдың 27 желтоқсанында 28 жағдай тіркелді.

Жергілікті жерлер

Тоталапан қаласы төрт дәстүрлі бариодан тұрады: Ла Пурисима, Барио Сан-Агустин, Барио Сан-Маркос және Барио Сан-Себастьян. Үш мектепке дейінгі мектеп бар; төрт мемлекеттік бастауыш мектеп, 1-6 сыныптар (біреуі ересектерге арналған); және бір орта мектеп, 7-9 сыныптар. Тотолапан Куернавакадан солтүстік-шығысқа қарай және Мехико қаласының оңтүстігінде орналасқан. Басты қаладан басқа, муниципалитет аумағында тағы да бірнеше елді мекендер бар: Ахуатлан (биіктігі 1960 метр, халқы 510 адам), Амплиясион Сан-Себастьян, Эль-Фуэрте, Сан-Себастьян (Ла-Каньяда), Непопуалько (биіктігі 2040 метр, халқы 1957 адам), Вилла Николас Сапата және Санта-Барбара. Тоталапанның тұрғындары негізінен ауыл шаруашылығымен айналысады. Жүгері, бұршақ, сұлы – негізгі егіндік дақылдар, сонымен қатар шабдар, алмұрт, тежокоте (сары жеміс) және капулин (шиенің бір түрі) өсіріледі. Мал шаруашылығында ірі қара мал, шошқа, ешкі, қой және жылқы өсіріледі, сондай-ақ ара шаруашылығы да маңызды. Халықтың шамамен жартысы құрылыс және өндіріс салаларында жұмыс істейді. Санта-Барбара төбесі күндіз тыныш серуендеуге өте ыңғайлы. Одан қаланың әдемі көрінісі ашылады және бұл төбе Революция кезінде қарауылдық пост ретінде пайдаланылған. "Су сақталатын жер" деген мағына беретін Эль-Альхибе төбесі таудың ішінде жатыр. Адамдар екінші төбеге баруды шешкенде, олар шатқалдар мен далаларды көреді. Бұл жерге жету үшін 40 минуттық серуен қажет, ол ішінде цистернасы бар үңгірге жетелейді. Мұнда әр жылдың 3 мамырында салтанатты шара өтеді. Ең биік тау шыңдары: Эль-Коалтепек, Эль-Уитсомайор, Эль-Партидо және Эль-Ситлалтепетль. Жер бетінің шамамен 7,41%-ын таулы аймақтар, 74,62%-ын жартылай тегіс аймақтар, ал 17,95%-ын өсімдіктер жабады. Таулы аймақтар муниципалитеттің солтүстігінде және солтүстік-шығысында орналасқан, бірақ оңтүстігінде де төбелі жерлер бар. Сиерра-Чичинаутсин және Аюско тауларының етегі жартылай жазықтармен жабылған, ал муниципалитеттің орталық және оңтүстік бөліктерінде аңғарлар мен жазықтар орналасқан. Ломас-де-Каррил және Альта-Пальмира елді мекендерінде құм кеніштері бар. Муниципалитеттің ауданы – , бұл штаттың жалпы ауданының 1,37%-ын құрайды. Муниципалитет аумағында маңызды су арналары жоқ. жер ауыл шаруашылығына, жер мал шаруашылығына, ал жер орман шаруашылығына арналған. Жердің 100%-ы эхидалдық жерлер болып табылады. Тотолапанның климаты субтропикалық ылғалды, орташа температурасы және жылдық жауын-шашын мөлшері 913 мм (35,9 дюйм). Солтүстікте емен, қарағай және мадроно (Arbutus unedo) сияқты ормандар өседі. Оңтүстікте төменгі жапырақты орманға жататын касахуате, тепехуахе, гуахе, пало дульсе, амате бланко және копаль түрлері кездеседі. Жануарлар дүниесінде ақ құйрықты бұғы, егерше, сканкс, белгіш, жанартау тышқаны, пума немесе тау арыстаны, Моктезума кескілері, тау тауығы, Беллатерра көгершіні, көк шұбар, алтын құс, Флорида мулаты, қызыл бұлақ, діңгек жыланы, жылан, бақалар мен кесірткелер бар.