Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тлайакапан (tlaʝaˈkapan) – Мексиканың орталық бөлігіндегі Морелос штатының солтүстік-шығысында орналасқан қала және муниципалитет. Ол штаттың астанасы Куернавакадан шығысқа қарай 60 км жерде және Мехико қаласынан оңтүстікке қарай шамамен 1,5 сағаттық жерде орналасқан. Бұл ауылдық аймақ, ондағы өмір салты 20 ғасырда көп өзгерген жоқ, және халықтың 90% әлі де толық немесе ішінара ауыл шаруашылығына тәуелді. Қаланың ескі үйлері, қызыл черепицамен жабылған шатырлары және таспен төселген көшелері бар. Аймақты көптеген шатқалдар кесіп өтеді, олардың үстінен көптеген тас көпірлер салынған. Басты көрікті жері – бұрынғы Сан-Хуан Баутиста монастыры, ол барлық басқа құрылыстардан биіктейді. Оның құрылысы 1530 жылдардың басында басталып, алғашқы қала аумағында шашыраңқы орналасқан 26 капелламен бірге «рухани жаулаудың» бір бөлігі болды. Бүгінде бұл монастырь 1994 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген Попокатепель тауының етегіндегі монастырлардың құрамына кіреді. Мәдени тұрғыдан қала екі нәрсемен атақты: Чинелос биінің туған жері және мемлекеттегі ең маңызды мәдени және жалпыұлттық танымал Банда Тлайакапан тобының мекені. Тлайакапан сонымен қатар Мария Феликс пен Эулалио Гонсалес түскен «Валентина» және Ширли Маклейн мен Клинт Иствуд ойнаған «Сестра Сара үшін екі қапшық» сияқты көптеген мексикалық және американдық фильмдерге түсірілім алаңы болды. 2006 жылы американдық The Killers рок-тобы «When You Were Young» хит-әніне музыкалық бейнебаянды осы қалада түсірді.
Tlayacapan (tlaʝaˈkapan) is the name of a town and a municipality located in the northeast part of Morelos state in central Mexico. It is located 60 km east from the state capital of Cuernavaca and about 1.5 hours south of Mexico City. It is a rural area, whose way of life has not changed much over the 20th century, with 90% of its population still partially or fully dependent on agriculture. The town has old mansions, houses with red tile roofs and streets paved with stones. Many ravines crisscross the area and are crossed by numerous stone bridges. The main landmark is the former monastery of San Juan Bautista, which towers over all the other structures. It was built beginning the 1530s, along with 26 chapels scattered around the original town as part of the “spiritual conquest” of the area. Today, this monastery is part of the Monasteries on the slopes of Popocatépetl, which was made a World Heritage Site in 1994. Culturally, the town is famous for two things: being the origin of the Chinelos dance and the home of the Banda Tlayacapan band, the most important culturally in the state and nationally recognized. Tlayacapan was also a popular filming location for many Mexican and American films such as La Valentina, starring María Félix and Eulalio González, and Two Mules for Sister Sara, starring Shirley MacLaine and Clint Eastwood. American rock band The Killers, filmed the music video of their hit song When You Were Young, in 2006.
Монастырь
Қаланың барлық басқа нәрсесінен биік тұрған бұрынғы Сан-Хуан Баутиста (Жохан Креститель) монастыры. Бұл монастырь 1994 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген Попокатепетль жанартауы маңындағы монастырьлардың бір бөлігі болып табылады. Бүгінде ғимараттың тек шіркеу бөлігі бастапқы қызметін сақтап, муниципалитет үшін қалыпты шіркеу ретінде қызмет етеді. Қаланың қасиетті қамқоршысы – Жохан Креститель, оның мерекесі 24 маусымда тойланады. Монастырь кешенін 1534 және 1574 жылдар аралығында аугустиндер тұрғызған, қаланың әртүрлі жерлеріне шашырап орналасқан бірнеше капеллалармен бірге. Оның алдындағы атриум штаттағы басқа монастырь кешендерінен гөрі үлкен. Кешені римдік, ортағасырлық, платереск, готикалық және мавр стильдері сияқты әртүрлі архитектуралық стильдердің үйлесімінен тұрады. Бұл шіркеу Морелос штатындағы ең ірі шіркеулердің бірі. Мұражайда сонымен қатар мумияланған қалдықтар да қойылған. Бұл қалдықтар 1982 жылы монастырь шіркеуінің негізгі бөлігінің еденінен табылды, сол кезде қайта жаңарту жұмыстары жүргізіліп жатқан еді. Капеллалар үш топқа бөлінеді: Capillas de Cabecera (басты капеллалар), Capillas de Calpulli (отбасылық капеллалар) және Capillas de Relación. Capillas de Calpulli төрт испандық аудандардағы басқа да нысандарды қамтиды. Олардың ішінде Сан-Херонимо, Санта-Марта, Санта-Крус-де-Альтика, Сан-Диего, Ла-Магдалена, Сан-Лоренцо, Ла-Тласкальчика, Сан-Николас, Ла-Консепсьон, Сан-Мигель, Ла-Асунсьон, Сан-Мартин, Ла-Нативидад және Лос-Рейес кіреді. Бұл орын Мексика қаласына барып-келушілер үшін толықтыруға ыңғайлы болды.
Towering over everything else in the town, is the former monastery of San Juan Baustista (John the Baptist). This monastery is part of the series of monasteries near the Popocatepetl volcano which was declared a World Heritage Site in 1994. Today only the church portion retains its original function and serves as the parish church for the municipality. The patron saint of the town is John the Baptist, whose feast day is celebrated on 24 June. The monastery complex was constructed by the Augustinians between 1534 and 1574, along with a number of chapels scattered throughout the town. It is fronted by an atrium which is larger than in any other monastery complex in the state. Its complex is a mixture of a number of architectural styles including Roman, Medieval, Plateresque, Gothic and Moorish. The church is one of the largest in Morelos. The museum also contains a number of mummified remains on display. These were found under the floor of the main nave of the monastery church in 1982, when restoration work was being performed. These chapels are divided into three groups, Capillas de Cabecera (main chapels), Capillas de Calpulli (family chapels), and Capillas de Relación. The capillas de calpulli cover other types of sites in the four pre Hispanic neighborhoods. They include San Jerónimo, Santa Marta, Santa Cruz de Altica, San Diego, La Magdalena, San Lorenzo, La Tlazcalchica, San Nicolás, La Concepcón, San Miguel, La Asunción, San Martín, La Natividad and Los Reyes. and became a place to stock up on these for those traveling to and from Mexico City.
ХХІ ғасыр
2010 жылдың тамызында болған қатты дауыл, бірнеше штатты су басуға әкелген жүйенің бір бөлігі болды. Бұл су тасқыны қала көшелерінің көп бөлігін қираған қалдықтар мен лаймен жапты және қаланың ең маңызды нысандарының бірі – Капилла дель Сеньор де Экзальтация ғимаратының атриумын және ішкі кеңістігін су басты. Содан бері еріктілер ғимаратты тазалау және қалпына келтіру жұмыстарын жүргізіп келеді. 2017 жылдың 19 қыркүйегінде Пуэбла жер сілкінісінде 5 адам қаза тауып, 34 ғибадатхананың 17-сі, оның ішінде Сент-Джон Баптист монастыры зақымдалды. Қалалық әкімшілік ғимаратының 80%-ы зақымдалған. Эрасмо Мендоса Педроза «Juntos Haremos Historia» (Бірге тарих жасаймыз) коалициясынан 2018 жылдың 1 шілдесінде қала әкімі болып сайланды. 2020 жылдың 7 мамырына дейін Морелос штатында Мексикадағы COVID-19 пандемиясынан 688 расталған жағдай және 87 өлім тіркелді; Тлайакапанда екі жағдай анықталды. Мектептер мен көптеген кәсіпорындар наурыздың ортасынан маусымның 1-іне дейін жабық болды. ДИФ штатының кеңсесі 26 мамырда Тлайакапанды қоса алғанда, сегіз муниципалитеттегі әлжуаз топтарға азық-түлік пен су жіберді. 2 шілдеде Тлайакапанда вирус жұқтырған үш адам және бір өлім тіркелді; штаттың қайта ашылуы кем дегенде 13 маусымға дейін кейінге шегерілді. 31 тамыз күні Тлайакапанда 81 жағдай, 57 адамның жазылуы және 19 өлім тіркелді. 2020 жылдың 27 желтоқсанында 106 жағдай тіркелді.
A severe thunderstorm in August 2010, part of a system that brought widespread flooding to several states, overflowed ravines. These floods dumped debris and mud over most of the town's streets and flooded the atrium and interior of the Capilla del Señor de Exhaltación, one of the town's most important. Volunteers have since worked to clean and restore the building. Five people were killed and 17 of 34 temples, including the Convent of St. John the Baptist, were damaged in the September 19, 2017 Puebla earthquake. 80% of the municipal palace was damaged. Erasmo Mendoza Pedroza of Juntos Haremos Historia (Together we will make history coalition) was elected Presidente Municipal (mayor) on July 1, 2018. As of May 7, 2020, the state of Morelos reported 688 confirmed cases and 87 deaths from the COVID 19 pandemic in Mexico; two cases were reported in Tlayacapan. Schools and many businesses were closed from mid March until June 1. The state office of DIF sent food and water to vulnerable groups of people in eight municipalities including Tlayacapan on May 26. On July 2, Tlayacapan reported three infections and one death from the virus; the reopening of the state was pushed back until at least June 13. Tlayacapan reported 81 cases, 57 recuperations, and 19 deaths from the virus as of August 31. One hundred six cases were reported on December 27, 2020.
Карнавал және Чинело
Карнавал мен Чинело биі муниципалитетте тығыз байланысты. Колониалдық дәуірден бері Тлайакапан қаласында әр жыл сайын Ұлы оразаға дейін карнавал өткізіліп келеді. Бұл би карнавалдың бір бөлігі ретінде осы жерде пайда болған. Ол ақпан айының басында, Ұлы оразаның басталумен бірге өтеді. Бұл оқиға сонымен қатар егін шаруашылығы жұмыстары тоқтатылатын құрғақ маусымның басталуын көрсетеді. Жұмыс жиналған астықты сақтау және қолөнерге ауысады.
Carnival and the dance of the Chinelos are intertwined in the municipality. Each year since the colonial period, Tlayacapan has had a Carnival just before Lent. The dance originated here as part of Carnival. which occurred in early February, around the same time as the beginning of Lent. This event also marks the beginning of the dry season, when there is no agricultural work. Work moves to the management of stored grain and crafts.
Банда Тлайакапан
Карнавал және басқа да мерекелерде үрмелі аспаптармен ойнайтын бірнеше топтар болады, бірақ Тлайакапанның ең көне және ең танымал үрмелі аспаптар тобы – Банда Тлайакапан. Топты басқару Сантамария отбасының қолында қалды, ал 20 ғасырдың көп бөлігінде оны басқарған Бригидо Сантамария, топ үшін «Danza de los Chinelos» және сонаттар сияқты музыка жазды, сондай-ақ жоғалып кетуі мүмкін ескі дәстүрлі туындыларды сақтап қалды. 1975 жылы ол қайтыс болғаннан кейін, топты бүгінгі күнге дейін басқарып келе жатқан Карлос Сантамария басқарды. Топ 1998 жылы президент Эрнесто Седильоден Premio Nacional de Ciencias y Artes сыйлығын алды. 2010 жыл топтың 140 жылдық мерекесін атап өтуге арналды. 2009 жылғы Ферья де Баррода әнші Сусана Харп, «Leones de la Sierra» тобы және жергілікті «Banda de Tlayacapan» тобы өнер көрсетті. Мереке аймақтың қыш ыдыстарын ғана емес, сонымен қатар фотосуреттерді, басқа да қолөнер бұйымдарын және балаларға арналған шараларды ұсынады. Бұл қауымға тән қыш өнерінің бірі – «juego de aire» (сөзбе-сөз «ауа жиынтығы») деп аталатын мүсіндер жиынтығы. Бұл жиынтық, әсіресе «жаман ауамен» байланысты ауруларды емдеу сияқты, ритуалдық емдеулерде қолданылатын саз балшықтан жасалған фигуралардан тұрады. Бұл өнерді сақтап қалған соңғы шебер – Фелипа Эрнандес Барраган. Жиынтықта ауру адамды бейнелейтін бір фигура және ортада қолында құс ұстаған «curandero» немесе шаман емшісін бейнелейтін салт-дәстүрлі емдеу көрінісі көрсетілген. Олардың айналасында әртүрлі жануарлар: кесіртке, мыңжақ, жылан, бұқа, есек, өрмекші, шаян және бақа бар, олардың әрқайсысының арқасына темекі байланған. Бұл жануарлар табиғаттың әртүрлі қырларын көрсетеді. Дәстүр бойынша, кейбір аурулар «жаман ауадан» немесе белгілі бір әдептілік сақталмаса, ренжіген табиғаттан тыс күштерден туындайды. Осы әдептіліктердің бірі – құмырсқалардың үйірінен өтетін кезде оларға сәлем беру және/немесе тамақ ұсыну. Тағы бірі – су ағып тұратын шатқалдарда және басқа да жерлерде құрбандық шалу. Осы сенімдердің көпшілігі испандықтар келгенге дейінгі дәуірге дейін барып жетеді. Ең ірі қауым – Тлайакапан, онда муниципалитет халқының шамамен жартысы тұрады. Басқа маңызды қауымдарға Куаутемпан (Сан Андрес Куаутемпан), Лос Лаурелес (Сан Хосе де лос Лаурелес) және Накатонго жатады. (inegi) Муниципалитет Тланепантла, Яутепек, Тотолапан, Атлатлахукан және Тепостлан муниципалитеттерімен шектеседі.
A number of bands featuring wind instruments play during Carnival and other festivals, but the oldest and best known of Tlayacapan's wind ensembles is the Banda Tlayacapan. Direction of the band has stayed with the Santamaría family, with Brigido Santamaria, who headed it for much of the 20th century, writing music for the band, such as Danza de los Chinelos and sons and preserving older traditional pieces that might have otherwise been lost. When he died in 1975, the band came under the direction of Carlos Santamaría who heads it today. The band received the 1998 Premio Nacional de Ciencias y Artes from President Ernesto Zedillo. 2010 marks the band's 140th anniversary. The 2009 Feria de Barro featured singer Susana Harp and groups such as Leones de la Sierra as well as the native Banda de Tlayacapan. The festival not only showcases the area's pottery but also has expositions of photography, other crafts and children's events. One pottery tradition unique to the community is a set of figurines called a juego de aire (literally “air set”). This is a set of clay figures, which are used in ritual healing, especially of diseases associated with “bad air.” The last craftsperson to preserve the art of making these is Felipa Hernandez Barragan. The set demonstrates a ritual healing scene with one figure, representing the sick person, and another representing the “curandero” or shaman healer with a bird in his hand at the center. Around them are various animals: a lizard, a millipede, a snake, a bull, a donkey, a spider, a scorpion and a frog, each of which has a cigarette tied to its back. These animals represent the various aspects of nature. Tradition states that certain illnesses are due to “bad air” or to supernatural forces that become offended if certain courtesies are not observed. One of these courtesies is to greet and/or offer food to an ant hill when walking by. Another is to make an offering in ravines and other places where water flows. Most of these beliefs have pre Hispanic roots. The largest community is Tlayacapan, which accounts for about half of the municipal population. Other significant communities include, Cuauhtempan (San Andrés Cuauhtempan), Los Laureles (San José de los Laureles) and Nacatongo. (inegi) The municipality borders the municipalities of Tlanepantla, Yautepec, Totolapan, Atlatlahucan and Tepoztlán.