Кіріспе
Мексиканың Морелос штатындағы муниципалитет. Ксочитепек – Морелос штатының орталық бөлігінде орналасқан муниципалитет. Ксочитепек сонымен қатар оның бас қаласы және муниципалдық үкіметтің орналасқан жері. Ол Морелос штатының астанасы Куернавакадан оңтүстікке қарай шамамен 13 км қашықтықта, сол қаланың ірі агломерациясының оңтүстік шетінде орналасқан. Халық санағы бойынша, халықтың 1,65% өкілдері абориген тілінде сөйлейді. Ксочитепек топонимі науатль тілінен келген және "гүл төбесі" деген мағынаны білдіреді. Бұл атау Мехико – Акапулько тас жолының 92 шақырымында орналасқан жер астындағы пирамидаға немесе қала орталығындағы қоғамдық сағаттың тұғырына орналасқан төбеге сілтеме болуы мүмкін. Атлачолояя және Альпуекада да шіркеулер салынған. 18-шы ғасырда Темикско хасиендасы Ксочитепекке тиесілі жерлерді тартып алды.
Xochitepec is a municipio (municipality) of the state of Morelos, in central Mexico. Xochitepec is also the name of its principal township and seat of the municipal government. It is located approximately 13 km (8.1 mi) to the south of the capital of Morelos, Cuernavaca, on the southern outskirts of that city's greater metropolitan area. census. 1.65% of the population speak an indigenous language. The toponym Xochitepec comes from the Nahuatl language, meaning "on the hill of flowers". The name may refer to a buried pyramid located at Kilometer 92 along the Mexico City Acapulco highway, or it could refer to a hill in the center of the city that serves as the pedestal for a public clock. Churches were also built in Atlacholoaya and Alpuyeca. During the 18th century the hacienda of Temixco seized lands that belonged to Xochitepec.
ХХІ ғасыр
Альберто Санчес Ортега (PRI) 2018 жылы қала әкімі болып сайланды. 2019 жылдың 27 наурызында Атлачолояя муниципалды полициясының бұрынғы офицері Хуан Карлос Рейес Лара мұғалім Альбино Кирос Сандовалды ұрлауда кінәлі деп танылды. 70 жастағы Кирос Сандовалды соңғы рет 2017 жылдың 16 наурызында Тепостлан қаласында көріпті. 2020 жылдың 4 мамырына дейін Морелос штатында 505 жұққан жағдай және 59 өлім тіркелді, ал Ксочитепекте COVID-19 пандемиясынан төрт расталған жұққан жағдай болды. Мектептер мен көптеген кәсіпорындар наурыздың ортасынан маусымның 1-іне дейін жабылды. 2 шілдеде Ксочитепекте 36 жұққан жағдай және вирустан 5 адамның қаза болғаны хабарланды; штаттың қайта ашылуы кем дегенде 13 маусымға дейін кейінге шегерілді. 31 тамыз күніне дейін Ксочитепекте 151 жағдай, 106 жазылғандар және 31 өлім тіркелді. 2020 жылдың 27 желтоқсанында екі жүз қырық екі жағдай тіркелді.
Мұражай
Centro Cultural Xochitepequense Доктор Эметерио Гонсалес шаруа музейін (Кейші музейін) қамтиды. Екі көрме залында 500-ден астам экспонаттар қойылған, олардың ішінде метеорит, археологиялық заттар және ауыл шаруашылығы құралдары бар.
Халықтық мерекелер
6 қаңтар, Епифания мерекесі (Лос-Сантос-Рейес) Жәрмеңкеде діни қызмет, гүлдер сату, тағам сататын орындар, көңіл көтеру аттракциондары және Чинелос сияқты халықтық билер ұйымдастырылады. Негізгі салтанатты орталық жасанды түрде тегістелген төбеде орналасқан, ал оның етегіндегі ұзын террасаларда, көбінесе қазба жұмыстары жүргізілмеген тұрғын үйлердің қалдықтары сақталған. Бұл жерге алғашқы адамдар б.з.д. 200 жылы қоныстанған, бірақ қалалық орталыққа эпиклассикалық кезеңде (700-900 ж.ж.) айналған. Пирамидалармен қатар, үш доп алаңы, обсерватория және темазкал (салттық бу бөлмесі) бар. Қаланың өркендеген шағында 20 000-ға дейін адам тұрған болуы мүмкін. Бұл орын Темикско және Ксочитепек муниципалитеттерінде орналасқан және алты көрме залы бар мұражайды қамтиды.
Зазакаттала
2006 жылдың маусым айында Мексиканың Ұлттық антропология және тарих институтының (INAH) зерттеу тобы Зазакатлада, муниципалдық шекарада орналасқан Колумбияға дейінгі мезоамерикалық археологиялық ескерткіште қазба жұмыстарын бастады. Гизэль Канто басқаратын INAH тобы осы жерде ольмек мәдениетінің ықпалына куәлік ететін деректер тапты. Бұл жаңалыққа дейін ольмектерге тән мүсіндер мен архитектура Батыс Морелос аймағындағы басқа ескерткіштерде дерлік кездеспеген, ал Зазакатла қазбасы аймақ пен Гольф аймағындағы "Ольмектердің орталық аймағымен" арадағы сауда немесе байланыс болғанының ең айқын дәлелі саналады. Бұл аймақ шамамен 400 км (249 миль) қашықтықта, шығысқа қарай орналасқан. 2007 жылдың қаңтар айында Морелос штатының губернаторы Марко Адам Кастильо Зазакатла ескерткішін сақтауға қаржы жұмсау және оны Морелос штатының туризм және мәдени мұра жоспарларына енгізу туралы ұсыныс жасады. Археологиялық зерттеулер одан әрі дамығаннан кейін, Xochitepec жерінде туристік жоба іске қосылатынын жеткізді.
Шіркеулер
Сан-Бартоло-Атлахолояя (Сан-Бартоломей) приході Атлахолояда орналасқан, оның 14 ғасырда Тлауикастар құрғандығына жақын маңдағы испандыққа дейінгі қираған жерлер куәлік етеді. Оның мерекесі 24 тамызда. Сан-Антонио-де-Падуа Атлахолояя (Падуалық қасиетті Антоний) шіркеуі Атлахолоядағы испандыққа дейінгі қираған жерлердің үстіне салынған. Оның мерекесі 13 маусымда. Алпуеканың Таза тұжырымдамасы. Альпуека Ксочитепек қаласынан батысқа қарай 8 км жерде орналасқан. Кішкентай көлдерде көк су лилиялары гүлдейді. Екі мереке бар: 24 қыркүйек (Мейірімді Ана) және 8 желтоқсан. Шаһардағы негізгі егістік дақылдары – қант құрабы мен жержаңғақ. Чиконкуак приході. Сан-Антонио-де-Падуа шіркеуі Санта-Катарина (Санта-Катерина) еншігінің бір бөлігі болды. Мұнда туристерге арналған үлкен бақтар мен сарай (Касона) бар. Сонымен қатар, 500 метрлік су тас жолы бар. 2018 жылы "Enemigo íntimo" телесериалы осы жерде түсірілді.