Монтана штатындағы таудың аты және тарихы

Кіріспе

Монтана штатындағы тау.
Джефферсон тауы деп аталған басқа таулар да бар.

Номенклатура

Джефферсон тауының атаулары жылдар бойы маңызды өзгерістерге және шатасуларға ұшырады. А.Н. Винчелл 1914 жылғы «Диллон төртбұрышының кенді аудандары» есебінде Тамекі тамырларындағы ең биік шыңды «Джефферсон шыңы, жергілікті тұрғындар Холлоутоп деп атайды» деп көрсеткен. Одан бері солтүстікке орналасқан және биік шың Холлоутоп деп аталып келеді. Бұл атаудың себебі Холлоутоп шыңының үстінде орналасқан, солтүстік-шығысқа қарай созылатын мұздық циркті қарағанда анық көрінеді. 1914 жылға дейінгі мәліметтер аз. Пил (1896) Пони маңындағы Уорд шыңын және аймақтағы «атаусыз биік шыңдарды» атаған. Қазіргі жергілікті терминологияда Уорд шыңы МакАлистердің жанында, оңтүстікке қарай орналасқан. Льюис пен Кларк өзендермен қатар тау жоталарын да атаған деген пікірді растау мүмкін емес. Кейбір бұрын жарияланған карталарда солтүстік шың Мунт. Джефферсон деп белгіленген. Шатасудың себебі – JEFFERSON аталатын көлденең триангуляциялық бақылау станциясы (VABM) оңтүстік шыңда орналасқан, және бұл атау көптеген карталарда кездеседі. 1933 жылы Тэнсли және басқалар тау жотасының ең биік нүктесін Мунт. Джефферсон, 10 600 фут биіктікте деп көрсеткен. 1937 жылғы Галлатин ұлттық орман картасында солтүстік шың Мунт. Джефферсон деп белгіленген, бірақ қате (бірақ ұзақ сақталған) биіктігі 10,740 фут көрсетілген. Оңтүстік шың 10,513 фут биіктіктегі Холоу Топ тауы деп аталған. Келесі жылы, 1938 жылы, Дирлодж ұлттық орман картасы мәселені уақытша шешті: солтүстік шың екі атаумен белгіленді – Холлоутоп тауы және Мунт. Джефферсон. Оңтүстік шыңға тек JEFFERSON бақылау станциясының атауы жазылған. 1957 жылы Рид солтүстік шыңды Мунт. Джефферсон, ал оңтүстік шыңды Ешкі тауы деп көрсеткен. 1960 жылы Ватерлоо 15 минуттық топографиялық картасында Мунт. Джефферсон солтүстікте 10,604 фут биіктікте, ал оңтүстікте Холлоутоп тауы (10,513 фут) және JEFFERSON бақылау станциясының белгісі көрсетілген. 1976 жылы АҚШ Географиялық атаулар жөніндегі кеңесі бұл атаудың дұрыс екенін мәлімдеді. 1962 жылғы Диллон төртбұрышы (1:250,000) солтүстік шыңды Холоу Топ тауы деп белгілеген, ал екінші шыңда үшбұрышты бақылау станциясының белгісінен басқа белгі жоқ. 1963 жылғы Биверхед ұлттық орман картасында Мунт. Джефферсон солтүстікте 10,604 фут биіктікте, ал JEFFERSON бақылау станциясы оңтүстікте 10,740 фут биіктікте көрсетілген, ал 1970 жылғы Дирлодж ұлттық орман картасы ұқсас, бірақ Холлоутоп тауының аты және оңтүстік шыңның биіктігі көрсетілмеген. Мұнай компанияларының 1960-шы жылдардың соңы мен 1970-ші жылдардың басындағы жол карталарында Холлоутоп тауы 10,740 фут биіктікте көрсетілген, ал Монтана штатының ресми жол картасында, кем дегенде 1971 жылдан бастап, Холоу Топ тауы 10,604 фут биіктікте көрсетілген. 1976 жылға дейін Биверхед ұлттық орман картасында Мунт. Джефферсон солтүстікте (10,604 фут) және Холлоутоп тауы оңтүстікте, JEFFERSON бақылау станциясымен көрсетілген. 1987 жылы Оңтүстік-Батыс Монтананың Ведомствоаралық келушілер картасында (Орман шаруашылығы қызметі, USGS және Монтана штаты шығарған) Холлоутоп тауы (10,604 фут) солтүстікте, ал оңтүстік шыңы Мунт. Джефферсон деп белгіленген және бақылау станциясының белгісі қойылған. Бұл екі атауды да көрсететін алғашқы карта, Холлоутоп Мунт. Джефферсонның солтүстігінде орналасқан. Соңында, 1989 жылғы 7½ минуттық төртбұрыш (Noble Peak) солтүстікте Холлоутоп тауы (10,604 фут) және оңтүстікте Мунт. Джефферсон (10,513 фут) бақылау станциясымен көрсетілген. Көптеген қолда ұсталатын GPS өлшемдері көрсеткендей, аталған биіктіктердің бәрі шамамен дұрыс. Көрініп тұрғандай, ешбір шыңның биіктігі 10,740 фут емес, және барлық дереккөздер JEFFERSON триангуляциялық станциясының оңтүстік шыңда орналасқандығына келіседі. Ұзақ жылдар бойы қолданылған карталарда Холлоутоп солтүстікте болып келеді, және жаңа карталар осы қолданысты көрсетеді. Солтүстік шың әртүрлі карталарда «Холлоутоп» және «Холлоу Топ» деп аталады, бір сөз жиірек кездеседі.

The nomenclature for Mount Jefferson has seen considerable change and confusion over the years. A. N. Winchell, in his 1914 report, Mining Districts of the Dillon Quadrangle, referred to the highest peak in the Tobacco Roots as "Jefferson Peak, locally called Old Hollowtop." Since that time the more northerly, and higher, of the two adjacent peaks has usually been called Hollowtop. This naming convention is easily explained upon viewing the dish shaped northeasterly trending glacial cirque that occupies the top of Hollowtop peak. Information is scanty before 1914. Peale (1896) referred to Ward Peak, near Pony, and “unnamed high peaks” in the range. Present local terminology places Ward Peak further south, near McAlister. The idea that Lewis and Clark named the ranges along with the rivers cannot be confirmed. Some earlier, published maps labeled the northern peak as Mt. Jefferson. Confusion may arise from the fact that the horizontal triangulation control station (VABM) named JEFFERSON is located on the southern peak, and this designation is found on many maps. In 1933, Tansley and others referred to the high point of the range as Mt. Jefferson, at 10,600 ft. The northern peak was labeled Mt. Jefferson on the Gallatin National Forest map of 1937, with an erroneous (but long perpetuated) elevation of 10,740’ given. The southern peak was called Hollow Top Mountain, at 10,513’. The next year, 1938, the Deerlodge National Forest map dodged the issue: the northern peak received two designations — Hollowtop Mtn. and Mt. Jefferson. The southern peak was labeled with the JEFFERSON control station only. Reid in 1957 mapped the northern peak as Mt. Jefferson and the southern one as Goat Mountain. In 1960, the Waterloo 15 minute topographic quad showed Mt. Jefferson, to the north, at 10,604’, and the southern one as Hollowtop Mtn (10,513’) with the JEFFERSON control station label. In 1976, the U. S. Board on Geographic Names stated that this was the correct designation. The 1962 Dillon Quad (1:250,000) labeled the northern peak Hollow Top Mt., and the other one had no designation other than the triangular control station mark. The 1963 Beaverhead National Forest map shows Mt. Jefferson to the north at 10,604’ and the JEFFERSON control station to the south at 10,740’, while the 1970 Deerlodge National Forest map is similar, but with the name Hollowtop Mtn. and no elevation for the southern peak. Oil Company highway maps from the late 1960s and early 1970s show Hollowtop Mtn. at 10,740’, while the Official Montana Highway Map, from at least 1971 onwards, has Hollow Top Mtn. at 10,604’. As recently as 1976, the Beaverhead National Forest map showed Mt. Jefferson to the north (10,604’) and Hollowtop Mtn. with the JEFFERSON control station to the south. In 1987, the Interagency Visitors Map of Southwest Montana (produced by the Forest Service, USGS, and State of Montana) shows the northern peak labeled Hollowtop Mtn. (10,604’), and the southern peak is marked Mt. Jefferson and includes the control station label. This is the first map known that shows both names, with Hollowtop north of Mt. Jefferson. Finally, the 1989 7½ minute quad (Noble Peak) also shows Hollowtop Mountain (10,604’) to the north, with Mt. Jefferson (10,513’) to the south with the control station. Numerous hand held GPS measurements indicate that these listed elevations are probably accurate. Apparently no peak has an elevation of 10,740’, and all sources agree that the JEFFERSON triangulation station is on the southern peak. Decades of use would have “Hollowtop” to the north, and perhaps the newer maps reflect this usage. The northern peak is labeled “Hollowtop” and “Hollow Top” on various maps, with a single word somewhat more common.

Геология

Таудың көп бөлігін темекі тамыры батолиті құрайды, ол шамамен 75 миллион жыл бұрын, соңғы креда кезеңінде енген граниттің ірі денесі. Темекі тамыры батолиті көбінесе әлдеқайда ірі Боулдер батолитінің серігі деп аталады. Маунт Джефферсон Холлоутоптың кейбір бөліктерінде архейлік метаморфтық тау жыныстары кездеседі. Батолиттің енуі солтүстік-батысқа қарай бағытталған жарылымдар бойында маңызды минералдануға алып келді. Маунт Джефферсон Холлоутоптың солтүстігінде орналасқан Мамонт кеніші өмірі бойы (көбінесе 1880-1910 жылдары) 2 миллион доллардан астам алтын өндірді. Маунт Джефферсонның батыс беткейіндегі Николсон алтын кеніші 1990 жылдардың ортасына дейін белсенді болды, бірақ өндіріс туралы ешқандай мәлімет жоқ. Кен орнының аумағы жеке меншік, патенттелген кендік талап аймағы. Монтана штатының Пони және Харрисон қалаларынан шығысқа қарай жақсы көрінетін Холлоутоптың шұңқыр тәрізді жотасы классикалық мұздық цирк емес. Мұз дәуірінде онда қар мен мұз жиналған болуы мүмкін, бірақ жылжымалы мұздықтың әдеттегі сыпырылу белгілері байқалмайды.