Кіріспе

Коннектикут штатындағы тарихи түпкілікті американдық тайпа – Ниантиктер (Нехантик немесе Нехантукет) – колониялық кезеңнің басында Коннектикут және Род-Айленд аймағында өмір сүрген алгонкин тілінде сөйлейтін американдық үндістердің тайпасы. Олар көп санды және күшті Пеквоттардың басып кіруі салдарынан шығыс және батыс топтарына бөлінді. Батыс Ниантиктер Пеквоттарға тәуелді болды және Коннектикут өзенінің сағасының шығысында қоныстанды, ал Шығыс Ниантиктер Наррагансеттермен тығыз одақтас болды. "Нантакет" атауы осы тайпаның өзіндік атауы – Нехантукеттен шыққан болуы мүмкін. Ниантиктердің бөлінісі соншалықты күшті болды, шығыс Ниантиктердің тілі Наррагансеттің диалектісі, ал батыс Ниантиктердің тілі Мохеган-Пеквот тілі деп жіктеледі. Бүгінде тек батыс Нехантиктер ғана Коннектикут штатының жағалаулық Нью-Лондон округі аумағында бар екені белгілі.

Тіл

Ниантиктер Жаңа Англиядағы Пекоттар, Могегандар және Наррагансеттер, сондай-ақ Лонг-Айлендтің шығысындағы Монтоктар сияқты Алгонкин тілінің Y диалектісінде сөйлеген. Бұл тайпаның "Нехантик" (Nehântick) атауы "ұзын мойынды сулар" деген мағынаны білдіреді; аймақ тұрғындары бұл атау Коннектикут штатының Ниантик ауылында орналасқан, Black Point деп белгілі жарты аралдың "ұзын мойнына" сілтеме жасайды деп есептейді.

Өмір жолдары

Еуропалық отарлауға дейін Ниантиктер жаздарын балық аулаумен және олардың көптеп кездесетін, сол аймақтың атымен шыққан моллюскаларды қазумен өткізетін. Олар "Үш әпке" – жүгері, бұршақ және қабақты өсірді. Сонымен қатар, аң аулап, балық аулап, жаңғақ, тамыр және жемістер жинап жейтін. Кейінгі ормандар дәуірінде олар жылан мен тасбақа етін де жеген.

Байланыс алдындағы тарих

Наррагансеттер сияқты, Ниантиктер де негізінен қазіргі Род-Айленд жағалауындағы тұзды көлдердің маңында, жартылай тұрақты елді мекендерде немесе шашыраңқы ауылдарда өмір сүрді. Ниантик қоғамы жеке тәуелсіздікті де, топтық бірлікті де бағалады, әрбір отбасы өзін асырауға жауапты болды. Олар қабықтан жасалған өнер туындыларын жасады, бірақ көптеген жебе ұштарын жасаған жоқ, бұл оңтүстік Коннектикуттан Лонг-Айлендке және Мартаның жүзім бағына дейін созылған ортақ мәдениеттің ұқсас белгісі болды. Мохиган және Пеквот тайпаларының оңтүстік-шығыс Коннектикут аймағына келуі Ниантик халқының Батыс Ниантик және Шығыс Ниантик деп екіге бөлінуіне себеп болды.

17 ғасыр

1636 жылы еуропалық қоныс салушылар Оңтүстік Род-Айлендке келген кезде, ниантик және наррагансетт тайпалары әлеуметтік-саяси және отбасылық байланыстар тұрғысынан тығыз қарым-қатынаста болды. Нинигрет басқарған Шығыс ниантик халқы негізінен қазіргі Уэстерли, Род-Айленд және Чарльзтаун, Род-Айленд аймақтарында қоныстанды. Ниантиктер мен олардың колониялық көршілері арасында қақтығыс туды, ағылшын отаршылары ниантиктерге қарсы жазалау экспедицияларын жүргізіп, үлкен қирауға әкелді. Зорлық-зомбылық екі тарапқа да таралып, 1637 жылы Пеквот соғысына ұласты. Бұл қақтығыс нәтижесінде Батыс ниантиктер колонистер мен олардың үндістандық одақтастарымен бірге жаппай қырылды; Батыс ниантиктердің шамамен 100 аман қалған мүшесі могегандарға бірікті. Могегандардың кейбір өкілдері өз шежірелерін ниантиктерге, әсіресе Коннектикут штатындағы Лайм аймағына дейін жегізе алады. Филипп патша соғысынан (1675–1676) кейін наррагансетттердің саны 5000-нан бірнеше жүзге дейін азайды, ал Шығыс ниантиктер Нинигреттің бейтараптығының арқасында көбінесе зардап көрмеді. Аман қалған наррагансетттер Шығыс ниантиктерге көптеп қашып келді, нәтижесінде тайпа наррагансетттер деп аталды. Шығыс ниантиктер біріккен тайпаларды басқаруды жалғастырды; 1679 жылы Нинигреттің орнын оның қызы Вюнквест басты, ол шамамен 1686 жылы қайтыс болды.

18 ғасыр

18 ғасырға қадам басқанда, Род-Айленд штатындағы Шығыс Ниантик-Наррагансет қауымы Оңтүстік Жаңа Англиядағы ең ірі қауымдардың біріне жатты, 300-500 Шығыс Ниантиктер саны қалған Наррагансеттерден басым болды. Вейнквесттің жартылай бауыры Нинигрет II оның орнын басып, оның басшылығымен 1709 жылы Ниантик-Наррагансеттерге арналған резервация берілді. Ол 1723 жылы қайтыс болды, сол кезде Шығыс Ниантиктер толығымен Наррагансеттер деп аталды. Аймақтағы еуропалықтардың қоныстануының күшеюі, ішкі саяси тартыстар мен алкоголизм тайпаға зиян келтіре бастады, 1730 жылға қарай халық саны 51 отбасыға дейін азайды. 1713 жылдың күзінде христиан миссионерлері Шығыс Ниантиктерді христиан дініне өткізуге тырысты, бірақ олар қарсылыққа тап болды. 1720 жылдары одан бетер ұйымдастырылған күш-жігер басталды, бірақ нәтижесі негізінен еуропалық отбасыларға үй қызметкерлері мен құл ретінде алынған Шығыс Ниантиктермен ғана шектелді. Христиан дініне кең қызығушылық Батыс немесе Шығыс Ниантиктер арасында 1743 жылға дейін басталмады, содан кейін әр топ үшін жеке қауымдар құрылды. 1733 жылы Батыс Ниантиктер Коннектикут штатының Шығыс Лайм қаласынан Вудсток қаласына сапар шегіп, жергілікті саудагерлермен «терілерін және жүнтерін ұнтақ, оқ, жүзік, пышақ, мата, түтік, темекі, мұқаба, жіп, сыбызғы және басқа да тауарларға айырбастау» мақсатымен келді. 1761 жылдың қазан айында Езра Стайлз қазіргі Ниантик ауылында 85 адамнан, оның ішінде 56 баладан тұратын Батыс Ниантик қауымын кездестірді. Ол олардың вигвамдарын суреттеді және олардың дизайны мен кикапу тайпасының дизайны арасындағы ұқсастықтарды атап өтті. Ол сондай-ақ 1755-1761 жылдар аралығында колониялық әскерде қызмет еткен 11 Ниантик адамын өлтіргенін хабарлады. 1700 жылдардың соңына қарай Ниантик халқы Янки Жаңа Англия мәдениетінің көптеген ерекшеліктерін қабылдады, соның ішінде басым мәдениеттің діни сенімдерін, киім кию стилін және әлеуметтік жіктелу жүйесін қабылдады. 1780 жылы Нью-Шорэм, Род-Айленд тұрғындары «туған индейлер [осы] қалада жойылды» деген негізде Шығыс Ниантик-Наррагансет жерін иеленуге дауыс берді.

19 ғасыр

Америка революциясынан кейін көптеген шығыс Ниантик отбасылары батысқа қашып, Нью-Йорктегі және ақырында Висконсиндегі Бротхертон үндістеріне қосылды. Қалғандары саяси лидерлер тарапынан ақ халықтан бөлек, бірақ сонымен қатар үндістер деп есептелмеді, нәтижесінде Род-Айленд қалалық тізілімдерінде Ниантиктер "қара" немесе "негр" деп тіркелді. Бұл олардың атамекендік жерлеріне құқығын сақтауын қиындатты. 1870 жылы Коннектикут штаты Батыс Ниантиктерді жойылған деп жариялады және Шығыс Лаймның Блэк Пойнт түбегіндегі олардың резервациясын сатты. 1886 жылы штат олардың зират орнын сатты, ол ұстамалдыққа ұшырады. Осы аумақта Crescent beach қауымдастығы салынды. Жаңа құрылыс жұмыстары кезінде Ниантиктердің қаңқа қалдықтары көп жылдар бойы табылды, соңғы рет 1988 жылы. 1880 жылы Шығыс Ниантик Нарагансетт резервациясы Род-Айленд штатына сатылды, олардың бақылауында тек шіркеу ғана қалды.

20 ғасыр

ХХ ғасырдың басында оңтүстік-шығыс Коннектикут штатындағы могеган халқы батыс ниантик халқын өздерінің ересектерi ретiнде құрметтеген, олардан қасиеттi дәстүрлер, емдеу, символизм және тайпа тарихы бойынша қосымша кеңес алған. 1930 жылдары ниантиктер Род-Айленд штатының Провиденс қаласындағы Машапауг көлiнде нарагансеттер, нипмуктер, вампаноагтар, пассамакоддилер және мисквамикуттар қатысқан жиынға қатысты. 1998 жылы ниантик тегiн жатқызған 35 Коннектикут отбасы Нехантик тайпасы мен ұлты коммерциялық емес ұйымы ретiнде тiркелдi. Олар үш адамнан тұратын басқару кеңесiн құрды, өздерiнiң тарихын толығырақ зерттеп, федералдық үкiметтен үндi тайпасы ретiнде мойындалу үшiн өтінiш беру процесiн бастады.