Үлгі ауылдары – 18 ғасырдан бері жұмысшыларды орналастыру үшін жер иелері мен кәсіпкерлер салған, өзін-өзі қамтамасыз ететін елді мекендер. Сапалы тұрғын үйлермен және жақсы тұрмыс жағдайларымен ерекшеленеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үлгілі ауыл – 18 ғасырдың соңынан бастап жер иелері мен кәсіпкерлер өз жұмысшыларын орналастыру үшін салған, көбінесе дербес қоғамдық бірлестік түрі. Бұл ауылдар жұмыс орындарына жақын орналасқанмен, физикалық тұрғыдан олардан бөлек болады және әдетте жақсы сапалы тұрғын үйлерден, қажетті қоғамдық инфрақұрылымдардан және тартымды ортадан тұрады. "Үлгілі" сөзі басқа да құрылыстарға үлгі болуға тиіс идеалды білдіреді.
Type of mostly self contained community
A model village is a type of mostly self contained community, built from the late 18th century onwards by landowners and business magnates to house their workers. Although the villages are located close to the workplace, they are generally physically separated from them and often consist of relatively high quality housing, with integrated community amenities and attractive physical environments. "Model" is used in the sense of an ideal to which other developments could aspire.
Ұлыбритания мен Ирландия
Модельді ауыл термині алғаш рет викториандықтар XVIII ғасырда жер иелерінің ауылдық иеліктерінде құрылған жаңа елді мекендерді сипаттау үшін қолданды. Жер иелері эстетикалық себептермен өздерінің меншіктерін жақсартуға тырысқандықтан, жаңа ландшафттар жасалды және кедейлердің коттедждері бұзылып, олардың үйлерінен алыс салынды. Нюнем-Куртенейде ауыл негізгі жолдың екі жағында қарапайым кірпіштен тұрғын үйлер ретінде қайта салынды, Милтон-Аббаста ауыл көшіріліп, рустикалық стильде қайта салынды, ал Бристольдегі Блейз Хамлетте әр ғимарат жеке жобаланған, кейбіреулері сабан шатырлы болды. 1830 жылғы «Свинг» бүлігі ауылдағы нашар тұрғын үйлерді, денсаулықтың нашарлауын және әдепсіздікті көрсетті, сондай-ақ жер иелері негізгі санитарлық талаптармен коттедждерді қамтамасыз етуге міндетті болды. Жақсы жер иелері тұрғын үймен қамтамасыз етті, бірақ көптегендері үлгілі тұрғын үйлерді салғанда әкелік көзқарас танытып, арендаторларға төмен жалақы төлеп, арзан жалдау ақысын белгіледі. Өнеркәсіптік революция басталғанда, ауылдық жерлерде зауыттар салған өнеркәсіпшілер жұмысшыларға жұмыс орнының маңында тұрғын үйлер ұсынды. Индустриялық үлгідегі ауылдың ерте мысалы – Роберт Оуэннің салған Нью-Ланарк қаласы. Қайырымды көмір иелері XIX ғасырдың басынан бастап шахтерлерге лайықты баспана ұсынды. Әкелік көмір кенінің иесі, граф Фицвиллиам, Барнслидің жанындағы Элсекардағы көмір шахтасының жанында "жұмысшы табының үйлерінен үлкен, жайлы және жабдықталған" үйлер салды. Үйлерде төрт бөлме және кладовка болды, ал сыртында шағын бақша мен шошқа қорасы бар еді. Эдвард Акройд 1849-1853 жылдары Коплиде және 1861-1863 жылдары Акройдонды салды. Акройд Джордж Гилберт Скотты жұмысқа алды. Тит Солт Салтареде үлгілі ауыл салды. Боулинг бояу фабрикасының иесі Генри Рипли 1866 жылы Брэдфордта Рипли Виллдің құрылысын бастады. Прайс Патент Шам компаниясы Прайс Виллиджін, ал 1888 жылы конфитюр жасаған Хартли Айнтриде индустриялық қауымдастықтар құрды. Уильям Ливердің Порт-Санлайт ауылында жасыл алаң болды және оның үйлері идеалды ауылдық стильде салынды. Квакер өнеркәсіпшілері Джордж Кэдбери мен Роунтриз өздерінің зауыттарының жанында үлгілі ауылдар салды. Кэдбери 1898-1905 жылдары Бурнвиллді, ал 1914 жылдан бастап екінші кезеңін салдырды, ал Роунтриз үшін 1902 жылы Жаңа Эрсвик салынды. Көмір өндіру кеңейген кезде, көміршілерді орналастыру үшін ауылдар салынды. Йоркширде Гримторп, Голдторп, Вудлендс, Фицвиллиам және Боттом-Бот көмір шахталарында жұмыс істейтін жұмысшыларға арналған үйлер салынды. Вудлендс және Кресвелл үлгі ауылдарын жобалаған архитектор Перси Б. Хоуфтон бау-бақша қалалары қозғалысының дамуына үлкен әсер етті. 1920 жылдары Эссекстегі Сильвер-Энд үлгілі ауылы Фрэнсис Генри Криттал үшін салынды. Оның үйлері арт-деко стилінде, жалпақ шатырлармен және Критталл терезелерімен салынды.
The term model village was first used by the Victorians to describe the new settlements created on the rural estates of the landed gentry in the eighteenth century. As landowners sought to improve their estates for aesthetic reasons, new landscapes were created and the cottages of the poor were demolished and rebuilt out of sight of their country house vistas. New villages were created at Nuneham Courtenay when the village was rebuilt as plain brick dwellings either side of the main road, at Milton Abbas the village was moved and rebuilt in a rustic style and Blaise Hamlet in Bristol had individually designed buildings, some with thatched roofs. The Swing Riots of 1830 highlighted poor housing in the countryside, ill health and immorality and landowners had a responsibility to provide cottages with basic sanitation. The best landlords provided accommodation but many adopted a paternalistic attitude when they built model dwellings and imposed their own standards on the tenants charging low rents but paying low wages. As the Industrial Revolution took hold, industrialists who built factories in rural locations provided housing for workers clustered around the workplace. An early example of an industrial model village was New Lanark built by Robert Owen. Philanthropic coal owners provided decent accommodation for miners from the early nineteenth century. Earl Fitzwilliam, a paternalistic colliery owner provided houses near his coal pits in Elsecar near Barnsley that were " of a class superior in size and arrangement, and in conveniences attached, to those of working classes." They had four rooms and a pantry, and outside a small garden and pig sty. Others were established by Edward Akroyd at Copley between 1849 and 1853 and Akroydon 1861 63. Akroyd employed George Gilbert Scott. Titus Salt built a model village at Saltaire. Henry Ripley, owner of Bowling Dyeworks, began construction of Ripley Ville in Bradford in 1866. Industrial communities were established at Price's Village by Price's Patent Candle Company and at Aintree by Hartley's, who made jam, in 1888. William Lever's Port Sunlight had a village green and its houses espoused an idealised rural vernacular style. Quaker industrialists, George Cadbury and Rowntrees built model villages by their factories. Cadbury built Bournville between 1898 and 1905 and a second phase from 1914 and New Earswick was built in 1902 for Rowntrees. As coal mining expanded villages were built to house coal miners. In Yorkshire, Grimethorpe, Goldthorpe, Woodlands, Fitzwilliam and Bottom Boat were built to house workers at the collieries. The architect who designed Woodlands and Creswell Model Villages, Percy B. Houfton was influential in the development of the garden city movement. In the 1920s, Silver End model village in Essex was built for Francis Henry Crittall. Its houses were designed in an art deco style with flat roofs and Crittall windows.
Чехия
Моравияда орналасқан Злин қаласы Томаш Батаның бастамасымен салынды, ол Бата аяқ киімдерінің қызметкерлерін орналастыру және олардың жұмысын тиімді ұйымдастыру үшін арналған.
Zlín, located in Moravia, was organized and built by Tomáš Baťa to house and efficiently organize the workers of Bata Shoes.
Германия
Stadt des KdF Wagens Volkswagen зауыты үшін салынған.
Stadt des KdF Wagens was built for the Volkswagen factory.
Италия
Ломбардия аймағындағы Креспи-д'Адда – жақсы сақталған жұмысшылар ауылы және 1995 жылдан бері ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген. Ол 1878 жылдан бастап, Адда өзенінің жағасындағы мақта-тоқыма фабрикасының жұмысшылары үшін тұрғын үйлер мен әлеуметтік қызметтерді ұсыну мақсатында салынды.
Crespi d'Adda in the Lombardy region, is a well preserved model workers' village, and World Heritage Site since 1995. It was built from scratch, starting in 1878, to provide housing and social services for the workers in a cotton textile factory on the banks of the river Adda.
Испания
Мадридтен тыс орналасқан Нуэво Базтан XVIII ғасырдың басындағы бір өнеркәсіпшінің саудалық және кәсіпкерлік талпыныстарының нәтижесінде құрылған.
Nuevo Baztán outside Madrid dates from the mercantilist and entrepreneurial ambitions of an industrialist from the early eighteenth century.