Кіріспе

Бұл Рио-де-Жанейро қаласының әкімдерінің тізімі.

Тарих

Рио-де-Жанейро қаласы 1565 жылы құрылды. Ол Португалияның үстемдігіндегі Бразилияның Рио-де-Жанейро Корольдік капитандығының орталығы болды. 1763 жылы Рио-де-Жанейро қаласы колонияның астанасы болды, ол кезде Бразилия штаты деп аталды. 1815 жылы Бразилия Португалия, Бразилия және Алгарвес Біріккен Корольдігінің құрамындағы корольдікке айналды; Рио-де-Жанейро капитандығы Бразилия Корольдігінің құрамына кіретін Рио-де-Жанейро провинциясына айналды, ал Рио-де-Жанейро қаласы Корольдіктің де, провинцияның да астанасы болып қала берді. Сонымен қатар, португал сарайы 1808 жылы Рио-де-Жанейроға көшіп келді, сондықтан Біріккен Корольдық құрылғанға дейін қала бүкіл португал империясының де-факто астанасы болды. 1821 жылы Корольдік сарайы Португалияға оралды, ал 1822 жылы Бразилия тәуелсіздігін жариялады, Бразилия империясы құрылды. Рио-де-Жанейро қаласы Империяның астанасы болды, 1834 жылға дейін ол Рио-де-Жанейро провинциясының астанасы болып қала берді. Рио-де-Жанейрода ғана емес, Бразилияның барлық қалаларында қала кеңесінен бөлек қала әкімінің лауазымы Бразилия 1889 жылы республика болғаннан кейін ғана пайда болды. Тәуелсіздікке дейінгі кезеңде (колониялық және Біріккен Корольдық кезеңдерін қамтиды) қалалық кеңес атқарушы, сондай-ақ шектеулі заңнамалық және сот функцияларын атқарды. Тәуелсіздік алғаннан кейін қалалық кеңестер сот өкілеттіктерін жоғалтты, себебі саяси билік тармақтарынан бөлек тәуелсіз сот тармағы құрылды, бірақ Бразилия империясы кезеңінде (1822–1889) қалалық кеңестерге шектеулі заңнамалық өкілеттіктер (муниципалдық ережелерді қабылдау, португал тілінде posturas municipais) және атқарушы функциялар берілді, мэрдің лауазымы болған жоқ. Колониялық кезеңде Рио сияқты ірі қалалардың қалалық кеңестері Сенадо да Камара деп аталды. Сондай-ақ, тәуелсіздікке дейінгі кезеңде ең маңызды қалалық кеңестердің төрағасы король немесе басқа корольдік лауазымды тұлғалардың (колониялық губернаторлар және т.б.) тағайындаған корольдік судья (Juiz de Fora, сөзбе-сөз сыртқы судья) болды, ол қалалық кеңеске басшылық етті. Бразилия тәуелсіздігін алғаннан кейін, Juiz de Fora лауазымы жойылды, қалалық кеңестер сот функцияларын тоқтатты; тәуелсіздік алғаннан кейін, Бразилия империясы кезеңінде барлық Бразилия қалалық кеңестерін президент басқарды, ол кеңес сайлауында ең көп дауыс жинаған кеңесші болды. Рио-де-Жанейро қалалық кеңесінің және Бразилияның барлық қалалық және ауылдық кеңестерінің құрамы, құрылымы мен өкілеттіктері 1828 жылы муниципалдық кеңестердің органикалық заңының (1 қазан 1828 жылғы Император заңы) қабылдануымен реформаланды. Рио-де-Жанейрода жаңадан құрылған қалалық кеңес (одан әрі Сенадо да Камара деп аталмайды, бірақ Камара Муниципаль деп аталады) 1830 жылы жұмыс істей бастады. 1834 жылға дейін, ол елдің астанасы болғанымен, Рио басқа бразилиялық қалалар сияқты басқарылды: ол провинцияның бөлігі болды, ал оның муниципалды үкіметін жергілікті кеңес жүзеге асырды, мэр болған жоқ және кеңес төрағасы (алғашқыда тәуелсіздікке дейінгі кезеңде сыртқы судьялар, содан кейін тәуелсіз империя кезеңінде кеңес президенттері) кеңес істерін басқарды. Алайда, 1834 жылға дейін император үкіметі тағайындаған президент басқаратын басқа провинциялардан айырмашылығы, Рио-де-Жанейро провинциясы, империяның астанасын қамтығандықтан, президенті немесе бас кеңесі болған жоқ, оның орнына тікелей император үкіметімен, Империя істері жөніндегі министр мен мемлекеттік хатшы (Ministro e Secretário de Estado para os Negócios do Império), елдің әділет және ішкі істер министрі басқарылды. Алайда 1834 жылы Бразилия империясының Конституциясына түзету енгізілді (1834 жылғы Қосымша акт), басқа ережелермен қатар, Рио-де-Жанейро қаласын елдің астанасы ретінде провинциялардан бөліп көрсетті. Рио-де-Жанейро провинциясының орталығы Нитерой қаласына көшірілді, ал Рио-де-Жанейро қаласы бейтарап муниципалитетке (порт. Município Neutro) енгізілді, ол ешқандай провинцияға тиесілі емес және тікелей император үкіметінің қарамағында болды. 1834 жылғы Қосымша акт провинциялық бас кеңестерді күшті провинциялық заң шығарушы жиналыстармен алмастырды. Империяның астанасын (Рио-де-Жанейро қаласын) Рио-де-Жанейро провинциясынан бөлумен бірге, 1934 жылғы Қосымша акт Империя министрі жауапкершілігімен Рио-де-Жанейро провинциясының тікелей әкімшілігін тоқтатты. Осылайша, 1834 жылдан бастап, астанасы Нитеройдағы Рио-де-Жанейро провинциясы империяның басқа провинцияларына қолданылғандай жүйе бойынша басқарылды: атқарушы билік император тағайындаған провинция президентіне берілді, ол сайланған провинциялық заң шығарушы жиналысымен бірге жұмыс істеді. Алайда, 1834 жылғы реформадан кейін Рио-де-Жанейро провинциясы Рио-де-Жанейро қаласына қатысты құқықтарға ие болмады, ол бейтарап муниципалитет ретінде жеке саяси бірлік болды, ол ешқандай провинцияға тиесілі емес. Бейтарап муниципалитет ішінде император үкіметі орталық үкіметтің өкілеттіктерін жүзеге асырумен қатар, Рио-де-Жанейро қаласына қатысты провинциялық үкіметтерге тән өкілеттіктерді тікелей жүзеге асырды. Дегенмен, Бейтарап муниципалитетте муниципалдық функциялар қалалық кеңес (Камара Муниципаль) билігінде болды, ал 1834 жылғы Қосымша акттан кейін қалалық кеңес бұрынғыдай құрылды: президенті басқарып, мэрдің жеке лауазымы болған жоқ, қалалық кеңес президенті жергілікті сайлауларда ең көп дауыс жинаған кеңесші болды. Бейтарап муниципалитеттің муниципалдық биліктерінің өкілеттіктері мен міндеттері барлық басқа бразилиялық муниципалитеттердің муниципалдық биліктерінің өкілеттіктерімен бірдей болды, ал қалалық кеңестің сайлауы, құрамы және өкілеттіктері 1828 жылғы муниципалдық кеңестердің органикалық заңымен реттелді. Алайда, 1834 жылғы реформаның нәтижесінде, ол ешқандай провинцияның құрамына кірмегендіктен, Рио-де-Жанейро қаласы Император Парламентінде тікелей өкілдік алды: Бейтарап муниципалитет халқы Император Парламентіндегі (Генералдық жиналыс) сенаторлар мен депутаттар делегациясы арқылы өкілдік етілді, олар Бейтарап муниципалитет провинция болғандай сайланды. 1889 жылы Бразилия империясы әскери төңкеріс арқылы жойылды және Федералдық Республикамен ауыстырылды. Бразилияның провинциялары штаттарға айналды, ал Бейтарап муниципалитет Федералдық округке (порт. Distrito Federal) айналды, Рио-де-Жанейро қаласы елдің астанасы болып қала берді. Ескі Рио-де-Жанейро провинциясы Рио-де-Жанейро штатына айналды (Нитеройды астанасы ретінде сақтап қалды), ол Рио-де-Жанейро қаласынан толығымен бөлек бірлік болып қала берді. Империя кезеңінде орталық үкімет провинциялық деңгейдегі функцияларды сақтап қалған және Бейтарап муниципалитет тек муниципалдық функцияларды атқарған, ал жаңа Федералдық Республикада Федералдық округ муниципалдық өкілеттіктердің барлығын және штат өкілеттіктерінің көп бөлігін атқарды, Федералдық Конституция немесе Федералдық заңдармен көзделмеген жағдайларды қоспағанда; ол штаттар сияқты сенаторлар мен федералдық депутаттарды сайлады. Алайда, жаңа құрылған Республиканың Федералдық үкіметі қаланың атқарушы басшыларын тағайындау құқығын алды, ал Республиканың астанасы Риодан Бразилиаға ауысқаннан кейін ғана Республика астанасының муниципалдық атқарушы билігін сайлау құқығы халыққа берілді, ал империя кезеңінде муниципалитет басшылығы халықтың тікелей дауысымен сайланды. Рио 1889 жылы Республика жарияланғаннан бастап 1960 жылға дейін республикалық Бразилияның астанасы болды. ...

Гуанабара штатының губернаторлары (1960-1975)

ПортретАты(Туған–Өлген)Міндеті(Шайланған)Қызмет мерзіміПартиясы 1 Жозе Сетте Камара Фильхо(1920–2002)Федералды Үкімет тағайындаған, Бразилия Федералды Сенатының кеңесімен және келісімімен бекітілген уақытша губернатор. 21 сәуір 1960 5 желтоқсан 1960Тәуелсіз 2 Карлос Ласерда(1914–1977)•(1960) 5 желтоқсан 1960 11 қазан 1965Ұлттық демократиялық одақ 3 Рафаэль де Алмейда Магалхаес(1930–2011)•Вице-губернатор, сайланған губернатордың отставкасынан кейін губернаторлыққа ие болды. 11 қазан 1965 5 желтоқсан 1965Ұлттық демократиялық одақ 4 Франсиско Неграо де Лима(1901–1981)•(1965) 5 желтоқсан 1965 15 наурыз 1970Социал-демократиялық партия 5 Антонио де Падуа Чагас Фрейтас(1914–1991)•(1970)Мемлекеттік жиналыс тарапынан сайланды 15 наурыз 1970 15 наурыз 1975Бразилиялық демократиялық қозғалысы