Кіріспе

Саяси теріс үгіт практикасы

Саясатта оппозициялық зерттеу (кейде опо-зерттеу деп те аталады) – саяси қарсылас немесе басқа да оппонент туралы оны беделсіз ету немесе әлсірету үшін қолданылатын ақпаратты жинау тәжірибесі. Ақпаратқа оның өмірбаяны, құқықтық, қылмыстық, медициналық, білім беру немесе қаржылық тарихы мен қызметі, сондай-ақ бұрынғы медиа жариялымдары немесе саясаткердің дауыс беру нәтижелері кіруі мүмкін. Оппозициялық зерттеуге адамды қадағалап, оның іс-әрекеттерін немесе саяси сөздерін жазу үшін "трекерлерді" пайдалану да жатады. Мұндай зерттеулер әдетте сайлауға түсу ниеті жарияланғаннан бастап, сайлау күніне дейінгі аралықта жүргізіледі. Дегенмен, саяси партиялар ондаған жылдарды қамтитын ұзақ мерзімді деректер базасын ұстап тұрады. Бұл тәсіл – тактикалық маневр және шығындарды үнемдеу шарасы. Бұл термин ақпаратты жинау ғана емес, сонымен қатар оны жағымсыз үгіт құралы ретінде пайдалану жолдарын да білдіреді.

Шығуы мен тарихы

Бірінші ғасырда б.з.д. Цицерон қарсыластарына қарсы пайдалану үшін оларға қатысты зиянды ақпарат жинаған деседі. Ол саяси қарсыласы Катилинаны екінші әйелін өлтіріп, жаңасына орын жасаған деп айыптады. Ол Марк Антонийге «Филиппикалар» деп белгілі сөздерінде шабуыл жасады, нәтижесінде Антоний оның басын және оң қолын кесіп, Рим форумында көрсетті. Оппозициялық зерттеулердің тамыры әскери жоспарлауда, мысалы, б.з.д. 5-ғасырда Сунь Цзы жазған «Соғыс өнері» сияқты көне мәтіндерде көрінеді. Бұл жауынгерлерге арналған нұсқаулықта қарсыластың әлсіз жақтарын түсіну, тыңшыларды пайдалану және олардың әлсіз тұстарында соққы беру қажеттігі баяндалған. 18-ғасырда Англия мен Ирландияда оппозициялық зерттеулер Уиг және Тори партиялары арасындағы ақпарат тарату және памфлет соғыстары түрінде жүргізілді. Дэниел Дефо, Джонатан Свифт және Генри Филдинг сияқты жазушылар оған қатысып, көбінесе шексіз есімдермен жазды. Бұл күшті шабуыл дәстүрі кейіннен Америка колонияларында қайталанды, Томас Пэйн мен Бенджамин Франклин сияқты жазушылар оппозициялық зерттеулер жүргізіп, нәтижелерін жариялады. «Оппозициялық зерттеу» термині алғаш рет 1971 жылдың 17 желтоқсанында «Нью-Йорк Таймс» газетінде Эдмунд Маскидің президенттік науқанына республикалық еріктінің кіргенін сипаттаған мақалада пайда болды: «Республикалық штаб-пәтердегі «оппозициялық зерттеу» бағдарламасын сипаттаған мақала Вашингтон газетінде жарияланды». Оппозициялық зерттеу 1970 жылдары жүйеленді, ол кезде Никсон әкімшілігінің сөз жазушысы Кен Хачигиан болашақ сайлауларда сақтандыру үшін жеке тұлғалар туралы ақпаратты жинап сақтауды ұсынды, сайлаулар арасында «шатастырмай» ақпарат іздеудің қажеті болмады. Жергілікті сайлауда кейде қарсыластардың барлық жария мәлімдемелерін және дауыс беру тарихын оқып шығатын адам болады; ал кейбіреулері қарсыласты жағымсыз жарықта көрсету үшін алдын ала дайындалған «нарративті» тарату арқылы халықты адастыруға бағытталған дезинформация немесе «қара операциялар» тактикасын қолданатын құлақтандыру науқандарын бастайды. Тағы бір тәсіл – қарсыластың операцияларына еніп, онда ақылы хабаршыны орналастыру. «Сұр пропаганда» әдістері көбінесе ақпарат көзін дұрыс көрсетпей, жаңалықтар құралдарына зиянды ақпаратты тарату үшін қолданылады, бұл әдіс Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Стратегиялық қызметтер кеңсесі сияқты барлау агенттіктері қолданған дезинформация тактикасынан мұрагерлік алған. Саяси партиялардың оперативтік қызметкерлері арасында ақпарат алмасу жиі кездеседі. 2008 жылғы президенттік сайлауда республикалық вице-президенттік үміткер Сара Пейлинге қарсы оппозициялық зерттеулер туралы толыққанды материал Politico блогында жарияланды. com. Бұл деректі 2006 жылы Аляска губернаторы лауазымына үміткер болған Тони Ноулздің қызметкерлері жинаған. Саяси науқандар «оппо-қоқыс тастау» арқылы баспасөзге зиянды ақпаратты жүйелі түрде жеткізеді, оның ішінде қоғамдық жазбалар, партиялық архивтер мен жеке коллекциялардан алынған бейнематериалдар, сондай-ақ оперативтік қызметкерлер жинаған жеке барлау мәліметтері бар. Көптеген теледидар және радио жаңалықтары осы партиялық материалды тегін алуға мүмкіндік береді, сондықтан тергеуші журналистерге ақы төлеуден гөрі тиімді. Оппозициялық зерттеулерден пайда көретін кандидаттар мен лауазымдағы тұлғалар өздерінің науқандық операциялары мен тактикасы туралы білмеуді қалайды, егер зерттеушілерге қарсы қылмыстық іс қозғалса, олар кінәлі емес екенін дәлелдей алады.

Трекерлер және видеография

Тағы бір тәсіл – ақпаратты немесе қызметкерлерді бұқаралық ақпарат құралдарында (БАҚ) орналастыру. Көбінесе бұл науқан қаржысымен жүзеге асырылатын "қадағалау бағдарламаларынан" алынған бейнематериалдар болады, онда видеооператорлар кандидаттардың күнтізбесін пайдаланып, оларды қадағалап, мүмкіндігінше көп сөздерін жазады, себебі олардың айтқан әр сөзі оларға қарсы қолданылуы мүмкін, бұрынғы сенатор Джордж Алленнің "макака сәті" болғандай.

Цифрлық медиа және Википедия

2005 жылы Американдық саяси ғылым академиясы жариялаған цифрлық медиа стратегиясын талдау, жаңа технологиялардың «саяси элиталарға» деректер базасы мен интернет технологияларын пайдаланып, оппозициялық зерттеулерді оңай жүргізуге мүмкіндік беретінін, бірақ олар жеке өмірге қатысты құқық қорғаушыларды ашуландыратын және көптеген интернет қолданушылары түсінбейтін деректерді талдау әдістерін қолданатынын көрсетті. Саяси тұлғалар, саясаттағы мүмкіндіктер, қоғамдық кеңістіктегі актерлер мен пікірлердің әртүрлілігі туралы ақпарат «көбейеді», бірақ азаматтық сана «адамдардың мағыналы қатыспастан, саяси тұрғыдан белсенділік танытуының оңайдығы» арқасында «әлсірейді». 2009 жылы Калифорния штатының 32-ші округінен Хилда Солисті алмастыру үшін өткен сайлауда Facebook фотосуреттері оппозициялық зерттеушілердің құралына айналды. Басты үміткер демократ Гил Седильо 26 жасар Эммануэль Плейтезге хат жіберіп, оның Facebook-тегі фотосуреттерін жинап, оның ішімдік ішу арқылы тойғанын және қылмыстық топтармен байланыста екенін көрсетті. Хатта Плейтес латын американдық актрисамен бірге суретке түсіп, латын американдық сайлаушыларды тіркеу науқанының белгісін көрсеткені үшін «бандиттік белгілерді көрсетіп жатыр» деп айтылды. 2006 жылы Джорджия штатының демократ үміткері Кэти Кокстың науқан жетекшісі Мортон Бриллиант, Кокстың қарсыласы, вице-губернатор Марк Тейлор, Кокстың науқаны Тейлор туралы ақпаратты оппозициялық зерттеуден алып, Wikipedia бетіне қосып жібергенін жариялағаннан кейін отставкаға кетті. Wikipedia негізін қалаушы Джимми Уэйлс бұл материалдың Кокс науқанымен байланысты IP-адрестен келгенін растады. Associated Press талдауына сілтеме жасап, CNN телеарнасы Wikipedia оппозициялық зерттеушілер үшін «танымал құралға» айналған мәселенің кеңінен таралып, Wikipedia ережелерін өзгертіп, Capitol Hill қызметкерлері Wikipedia мазмұнын өзгерткенде хабарлау үшін ескертулерді қосқанын хабарлады. Бірақ, кез келген адам Capitol Hill-мен байланысы жоқ IP-адресті пайдаланып, мұны оңай айналып өте алатын еді.

Жалпыға ортақ науқандар

Оппозициялық зерттеулер – халықтық белсенді топтардың қажетті құрамдас бөлігі. Корпоративтік немесе саяси қарсыластарды зерттеу белсенді топтарға өздерінің қатарын арттыру үшін аудандарды анықтауға, назарларын немесе "мақсатын" нақтылауға, қарсыластың әлсіз жақтарын табуға, жасырын қаржыландыру көздерін немесе көпке белгісіз байланыстарды анықтауға, қорқыту тактикасын зерттеуге және заңнамалық бастаманы күшейтуге мүмкіндік береді. 2008 жылғы президенттік сайлауда Talking Points Memo блогы "бірлескен азаматтар есебінің жобаларын" бастады, ол еріктілер тобының Джордж Буш әкімшілігінің АҚШ прокурорларын қызметтен босату дауына жарық түсіру үшін қоғамдық құжаттарды зерттеуіне негізделген. Sunlight Foundation сияқты басқа ұйымдар Митт Ромнидің қаржылық есептемелері мен Билл Клинтонның табыс туралы мәлімдемелері сияқты қоғамдық деректерді азаматтардың қарауына ұсынды.

Алдын алу шаралары

Саяси стратегиялар үгіт науқандарында жиі қарсыластардың зерттеушілеріне қару-жарақ беретін көп ақпаратты жария ету рәсімдерінде беруден сақтану үшін алдын алу шаралары туралы нұсқауларды қамтиды, әсіресе бөлшектелген шығындар туралы есептерде. The Hill басылымына жазған бір стратег: "Мұндай мәселелерді болдырмау үшін сіздің үгіт науқаныңыз қаржылық есептеріңіздің мәтінін тексеруге уақыт бөлгені жөн" деп кеңес береді. Мысалы, 3000 доллар жұмсағаныңызды "Конгрессмен X-тің тексеруі және қоғамдық тізілімдердегі іздеу" деп емес, "мәселелерді зерттеу" немесе жай ғана "зерттеу" деп көрсетіңіз. Тағы бір пайдалы кеңес: үміткеріңізге үгіт науқанының қаражатын қымбат ресторандарда "стратегиялық отырыстарға" жұмсаудан сақтандырыңыз. Ruth's Chris немесе Morton's Steak House сияқты жерлерде науқаныңыздың ақшасына тамақтану жаман әсер қалдыруы мүмкін. Баспасөз сіздің үміткеріңіздің есебінен әжуа жасауы мүмкін, ал донорларыңыз ақшаларының дұрыс жұмсалмағанын сезініп, енді қайта донаттамауы мүмкін.

Қаржыландыру және институттар

Конгресс пен президенттік оппозициялық зерттеулер көбінесе саяси партия, лоббилік топ, саяси әрекеттер комитеті (PAC) немесе белгілі бір мәселенің айналасында біріккен 527 тобы жүргізеді немесе қаржыландырады. АҚШ-та Республикалық және Демократиялық партиялар толық уақытты "Зерттеу директорларын" жұмысқа алып, қарсыластары туралы деректер базасын ұстап тұрады. Соңғы жылдары оппозициялық зерттеудің көп бөлігі жекешелендірілді. Медиа өнімдеріне немесе "халықтық" операцияларға маманданған тұрақты қызметкерлері бар толық уақытты компаниялар волонтерлер мен сайлау кампаниясының қызметкерлерін ығыстырды. Саяси медиа кеңесшілері кандидаттың бағдарламасына кең қолдау бар сияқты көрінетін астротурфинг тәсілдерін де қолдануы мүмкін.

Австралия

2011 жылдың қазан айында Австралияда Либералды Ұлттық партия құрастырған «құпия ақпараттар» жарияланғаннан кейін, сондай-ақ бұрынғы Австралия Еңбек партиясының өкілі осы материалдарды жинауға тартылғаны белгілі болғаннан кейін бұқаралық ақпарат құралдарында қызу пікірталас туды. Партияның жетекші тұлғалары бұл құжаттар туралы ештеңе білмейтінін мәлімдегеніне қарамастан, кейіннен Либералды Ұлттық партияның оппозициялық зерттеулер стратегиясымен айналысатын маман бұл материалдарды бұрынғы сайлаулардағы SWOT-талдаудың бір бөлігі ретінде жинап отырғаны анықталды, бұл «жылдам ден қою тобы» үшін негативті шабуылдық хабарламалардың негізін құрады.

Оңтүстік Африка

2017 жылдың қаңтар айында Африка Ұлттық Конгресі (АҰК) Сихле Болани Жоханнесбург жоғары сотына жасаған мәлімдемесі арқылы жария болды, ол «Соғыс бөлмесі» жобасындағы үлесі үшін төлем талап етті. «Соғыс бөлмесінің» мақсаты – Демократиялық Альянс (ДА) және Экономикалық Азаттық Шайқасы (EFF) науқандарын әлсірету және ANC-нің қатысын жасыра отырып, әртүрлі БАҚ құралдарын пайдаланып, ANC-ге жағдай жасау болды.

Президент сайлауы

Эндрю Джексонның 1824 және 1828 жылғы президенттік сайлаулардағы қарсыластары оның некелік тіркемелерін іздеп шығарды, Рейчел Робардсқа заңды түрде ажыраспай тұрып үйленгенін көрсете отырып, ол адалдыққа қиянат жасады деген ойды тудыруға тырысты. Джексон 1791 жылы оның күйеуінің ажырасқандығы туралы мәлімдемесіне сүйене отырып, оған үйленді; Джексон екі неке тойын өткізді, 1791 жылғы мойындалмаған және 1794 жылғы заңды түрде түзетілген. Оның саяси қарсыластары осы ақпаратты ондаған жылдардан кейін оған қарсы пайдаланды, ал ол әйелінің абыройы үшін көптеген жекпе-жектерге қатысты. Рейчел Робардс Джексонның бірінші мерзімінде қызметке кіргенге дейін қайтыс болды; ол оппозицияның тудырған стрестен көз жұмғанын мәлімдеді. 1858 жылы Авраам Линкольннің заңгер серігі Уильям Херндон 1860 жылғы президенттік жарысқа Стивен А. Дугласқа қарсы дайындалу үшін «Мырза Линкольн жинауға қажет деп тапқан барлық қару-жарақтарды» жинау үшін Иллинойс штатының мемлекеттік кітапханасында зерттеу жүргізді. Рональд Рейганның 1980 жылғы президенттік жарыста президент Джимми Картермен өткізетін дебатына дайындық барысында Рейганның штабы құпия жолмен 200 беттік ақпараттық анықтама кітабын алды, онда Картердің стратегиясы туралы ақпарат бар еді, оны штаб қызметкерлері Дэвид Стокман мен Дэвид Герген Рейганды дайындау үшін пайдаланды. Федералдық тергеу бюросы мен Әділет министрлігі Рейган лагерінің осы ақпаратты қалай алғанын анықтау үшін тергеу жүргізді. Екі заң профессоры 1978 жылғы «Үкіметтегі этика туралы» заңға сүйене отырып, Вашингтондағы федералды округтік сотқа арнайы тергеуді талап ету үшін шағымданып арыз берді. Картердің қызметкерлері кітаптың Ақ үйден ұрланғанына сенді, бірақ тергеу кез келген заң бұзушылық туралы сенімді дәлелдерді таба алмады. Өкілдер палатасы өз тергеуін жүргізді және 2314 беттік баяндамасында Рейган штабының кітаптың екі данасына ие екенін, біреуі Рейганның сайлау штабының директоры Уильям Дж. Кейсиден, болашақ Орталық барлау агенттігінің басшысы екенін мәлімдеді. Джеймс Бейкер құжаттарды алуды Кейсиге жатқызды, ол олар туралы ештеңе білмейтінін мәлімдеді, ал Рейганның көмекшісі Дэвид Гергеннің «Афғанстан» ісінде табылған Картердің науқанының құжаттарын талдау олардың Ақ үйдің үш кеңсесінен келгенін көрсетті: Ұлттық қауіпсіздік кеңесі, вице-президент Уолтер Мондейл және ішкі саясат кеңесшісі Стюарт Эйзенстат. Көп жылдар өткен соң Картердің өзі PBS телеарнасына берген сұхбатында кітапты журналист Джордж Уилл алғанын айтты, бірақ Уилл Картерді «қайта-қайта өтірік айтушы» деп атады. Ли Атвотер қазіргі заманғы агрессивті «оппо» техникасының «әкесі» деп есептеледі. Атвотер өзінің стилін туған Оңтүстік Каролинада сенатор Сторм Турмонд үшін және конгрессмен (кейін губернатор) Кэрролл Кэмпбеллді сайлау үшін жұмыс істеу кезінде қалыптастырды. 1984 және 1988 жылдардағы Рональд Рейган мен Джордж Буштың президенттік сайлау науқанындағы лауазымдарынан Атвотер Демократтар Уолтер Мондейл мен Майкл Дукакиске қарсы Республикалық Ұлттық Комитеттің озық оппозициялық жұмысына қолдау көрсетті және оны басқаруға көмектесті. 1988 жылғы президенттік сайлау науқаны кезінде ондаған RNC зерттеушілері үш сменамен жұмыс істеді, ол сол кезде қарқынды дамып келе жатқан 24 сағаттық жаңалықтар цикліне ақпарат беру үшін. Флойд Браун жасаған, қазір әйгілі «Уилли Хортон» телеарнасының жарнамалары сайлаушыларды Дукакистен және республикашылдарға қарай бұруға көмектесті, бірақ Атвотер мен Буш ықтимал кінәдан қорғалды, өйткені Браунның жарнамалары тәуелсіз қаржыландырылды және өндірілді. Осыдан он жылдар өткен соң Буш мұрағаттарын зерттеу барысында Буш штабының қызметкері Кэндис Стротердің Вилли Хортон туралы ақпаратты жарнамаға келісімшарт жасаған коммерциялық емес ұйымның мүшесі Элизабет Федиайға бергені анықталды. (Хортонның оқиғасы бір жыл бойы толыққанды жарияланды, бұл Лоуренс (Массачусетс) Eagle Tribune газетінің Пулитцер сыйлығын жеңіп алған жаңалықтарының бір бөлігі болды.) Вилли Хортон – афроамерикалық, ол қылмыс жасағаны үшін сотталған, губернатор Дукакис билікке келгенде демалыс күні бостандыққа шыққан. Ол қашып кетіп, Мэриленд штатында қатыгез зорлау жасап, құрбанының күйеуін де пышақтап жарақаттады. Атвотер сондай-ақ қарсыластарынан сайлаушыларды алшақтату үшін дезинформация стратегияларын қолданатын «жалған сауалнамалар» мен «құпия науқандарды» бастаған. Атвотердің өмірбаянында оның өмірінің соңына таман берген сұхбатында ол кейбір әдепсіз әдістеріне өкінгенін айтқан. 1992 жылғы президенттік сайлауда республикашылар Джордж Бушқа қарсы жарысқан Билл Клинтонды зерттеу үшін «жаңа буынның (оппозициялық зерттеу) соғыс машинасына» 6 миллион доллар жұмсағанын хабарлады. Сол сайлауда Клинтон штабы Клинтонның әйелдерге құштарлығы туралы айыптауларды зерттеу үшін жеке тергеушіге 100 мың доллардан астам төледі, 20-дан астам әйелді тексерді. 2000 жылғы президенттік сайлауда ұзақ жылдар бойы оппозициялық зерттеуші және Никсонға адал Роджер Стоун 2000 жылы Майами-Дейд округіндегі даулы президенттік сайлауды қайта санауды қадағалау үшін бұрынғы мемлекеттік хатшы Джеймс Бейкер шақырды. Стоун сол маңызды округтегі қайта санауды ұйымдастырғанымен және тоқтатуға ұйымдастырғанымен есептеледі. 2004 жылғы президенттік жарыста Демократтардың оппозициялық зерттеушісі Крис Лехейн көзге түсіп, өзінің дағдыларын республикашыл қарсыластарына емес, алғашқы сайлауда басқа демократтарға қарсы қолдануымен танымал болды. Зейнеткер армия генералы Уэсли Кларк үшін жұмыс істей отырып, Лехейн Вермонт штатының губернаторы болған кезіндегі оның әкімшілік архивіне жасаған сауалнамаларға негізделіп, Говард Диннің екіжүзді және жалған екенін көрсету үшін медиа «баянын» құруға тырысты. Атвотердің шәкірті Карл Роув Джордж Буштың Техас штатының губернаторы болып сайлануының және 2000 және 2004 жылдардағы президенттікке сайлануының «сәулетшісі» деп есептеледі. 2000 жылғы жарыста Роув Оңтүстік Каролинада «Джон Маккейннің қара нәсілді баласы бар» деген құпия науқанын бастаған сауалнаманы ұйымдастырғанымен есептеледі. Анонимді телефон сауалнамалары сайлаушының Маккейнге жақтас екенін анықтағаннан кейін «Егер ол никеде туған қара баласы бар екенін білсең Джон Маккейнге дауыс беруге көбірек немесе азырақ бейім болар едіңіз?» деген сұрақ қойды. Бұл сұрақ тікелей қарапайым жала жармас емес, бірақ ол Боб Джонс университетінің президентін Маккейнге қарсы интернеттік науқанын бастауға итермеледі және Маккейн тартқан сайлаушылардың сенімін жоюға көмектесті. Буш штабы, жалпы жұртшылық сияқты, Джон Маккейннің әйелі Синди құтқарған қара терілі Бангладештен келген босқынды асырап алғанын білді. 2008 жылғы президенттік сайлауда Барак Обаманың оппозициялық зерттеушілері Джон Эдвардс науқан шығындары есебінен шаш қиюға 400 доллар жұмсағанын анықтады және науқан жетекшісі Дэвид Плуффтың кейіннен жарияланған естеліктеріне сәйкес, Politico журналисі Бен Смитқа ақпарат берді. Демократиялық Ұлттық Комитеті зерттеу бөлімін қаржыландыруды жалғастырса да, 2008 жылғы президенттік сайлаудан кейін The New York Times «Демократиялық Ұлттық Комитетінің болашағындағы мұрасы анық емес. Мырза Обама науқандағы барлық жауапкершілікті өзіне алды: қаражат жинау, сайлаушылардың қатысуын қамтамасыз ету және оппозициялық зерттеулер».

АҚШ-тың басшылары мысалдары

Франклин Рузвельт әкімшілігі: 1940 жылы Ақ үй президент Франклин Д. Рузвельттің қарсыласы Венделл Уилкидің некеден тыс қарым-қатынасы туралы әңгіме таратуға төменгі деңгейдегі көмекшісіне берген нұсқауын жазбаға түсірді: «Біздің басты спикерлердің ешқайсысы бұл туралы айта алмайды, бірақ төмендегілер оны жариялай алады». Джонсон әкімшілігі: 1964 жылы президент Линдон Б. Джонсон Атлантик-Ситидегі Демократиялық ұлттық конвенцияға 30 Федералдық тергеу бюросы (ФБР) агентін жіберді, мақсаты – қастандық әрекеттерін болдырмау, сондай-ақ саяси қарсыласы Роберт Ф. Кеннеди мен азаматтық құқықтар белсенділерін бақылау. Кейін Джонсон өзінің республикалық қарсыласы Барри Голдуотерді де ФБР бақылауына алды, тіпті оның телефон сөйлесулерін тыңдады. Никсон әкімшілігі: Ричард Никсон әкімшілігі кезінде Ақ үй қызметкерлері Никсонды сынаған саяси қарсыластардың, журналистердің және Никсон саясатына, әсіресе Вьетнам мәселесіне қарсы шыққан суретшілер мен актерлердің (Жейн Фонда мен Пол Ньюман сияқты) тізімін жасады, мақсаты – Ішкі кірістер қызметін (IRS) тергеуге бағыттап, оларға қарсы шаралар қолдану. Никсонның жеке азаматтарды олардың наразылықтары үшін ғана бақылауға алғанының толық көлемі Никсон отставкаға кеткеннен кейін бірнеше жылдан соң ғана белгілі болды, өйткені Чарльз Колсон мен Джон Дин сияқты бұрынғы қызметкерлер егжей-тегжейлі ақпаратты жариялай бастады. Никсонның «жаулары тізімі» – президент Ричард Никсонның басты саяси қарсыластарының тізімін құрастырған Чарльз Колсонның бастамасы, оны Джордж Т. Белл (Колсонның көмекшісі, Ақ үйдің арнайы кеңесшісі) жазған және 1971 жылдың 9 қыркүйегінде Джон Динге меморандум түрінде жіберген. Бұл тізім «Қарсыластар тізімі» және «Саяси жаулар жобасы» деп аталатын науқанның бір бөлігі болды. Ақ үйдің заңгерлік кеңсесінің мәлімдемесіне сәйкес, мақсат – Никсонның саяси жауларын салық тексерулері арқылы, сондай-ақ «гранттарды беру, федералдық келісімшарттар, сот процестері, қудалау және т.б.» арқылы қиын жағдайға түсіру. Форд әкімшілігі: Джеральд Фордтың президенттігі кезінде вице-президенттік көмекшісі Дик Чейни Дональд Рамсфельдке жолдаған хатында Ақ үйдің АҚШ Әділет министрлігін оппозициялық зерттеулер жүргізу және саяси қарсыластар мен Сеймур Херш, «Нью-Йорк Таймс» сияқты сыншыл журналистерге қарсы шаралар қолдану үшін пайдалануды ұсынды. Ол атқарушы биліктің 1917 жылғы тыңшылық заңының ережелеріне сәйкес журналистерді қалағандай қудалауға құқығы бар екенін дәлелдеді. Рейган әкімшілігі: 1984 жылы Рональд Рейган президенттігі кезінде Республикалық Ұлттық Комитет 1,1 миллион долларлық бюджетпен «Оппозициялық зерттеу тобын» құрды. Бұл топ сегіз демократиялық президенттік кандидат туралы ақпаратты жинады, олардың дауыс беру нәтижелері, Конгресс жазбалары, медиадан алынған үзінділер мен транскрипттері, науқан материалдары компьютерде сақталды, оған оңай қол жеткізуге болады. Осылайша Рейган тобы сәйкессіздіктерді анықтап, оларға шабуыл жасай алды. Бұл бастапқы деректер қоры 50 штаттың республикашылдары жинаған ақпаратты байланыстыратын желіге айналды, бұл жоғары дәрежелі республикалық қызметкерлерге қол жетімді негізгі деректер базасын жасады, тіпті Air Force One-де де. RNC дерекқорына Рейганның Ақ үйі мен сайлау науқаны командасы қол жеткізгенімен, АҚШ-тың федералды доллары «Оппозициялық зерттеу тобын» немесе оның күш-жігерін қаржыландырғандығына ешқандай дәлел жоқ. Клинтон әкімшілігі: Билл Клинтон әкімшілігі кезінде «Файлгейт» жанжалы Ақ үй қызметкерлерінің бірінші ханым Хиллари Клинтонның нұсқауымен бұрынғы әкімшіліктердегі Рейган мен Буш қызметкерлерінің қауіпсіздік тексерулері үшін жиналған 500 ФБР файлына рұқсатсыз қол жеткізгені туралы мәлімдемелерден кейін туды. Крейг Ливингстон, Хилтон ханымның күмәнді сенімхаттарымен жұмысқа алынған деген күдік туды, ол көпшіліктің наразылығынан кейін орнынан кетті. Кеннет Старрдың арнайы прокурорының тергеуі кезінде антпен куәлік берген Клинтон ханым Ливингстонды жалдамағанын және файлдарды рұқсатсыз қарағанын жоққа шығарды. Джордж Буш әкімшілігі: Әділет министрлігі лауазымдарына тағайындалған RNC-нің екі бұрынғы оппозициялық зерттеушісі Тимоти Гриффин мен Моника Гудлинг Демократиялық партиядан тағайындалған федералды адвокаттар туралы жиналған деректерді жұмыстан шығару үшін пайдалануға тырысты. Сонымен қатар, осы әкімшіліктің кезінде Пентагонның барлау бөлімі (CIFA) 2008 жылы таратылды, өйткені Дьюк Каннингэмге бағытталған пара алу әрекеттерін тергеу АҚШ үкіметінің 126 ішкі бейбітшілік белсенділері туралы, оның ішінде квакерлер туралы, 1500-ге жуық «күмәнді оқиғалар» туралы, соның ішінде қарулы күштердің рекрутингтік кеңселерінің сыртындағы бейбітшілік демонстрациялары туралы ақпаратты сақтайтын едәуір дерекқоры бар екенін көрсетті, тіпті бұл топтар ұлттық қауіпсіздікке ешқандай қауіп төндірмегеніне қарамастан. Бұл бағдарлама «Талон» деп белгіленген. Бағдарлама тоқтатылып, «Вашингтон пост» баяндамасы жарияланған арада екі жыл өтті. «Вашингтон пост» аты-жөні жарияланбаған «шенеунік» сілтемесімен: «Бетінен қарағанда, дерекқордағы қауіп емес деп табылған нәрселер жойылмаған, бірақ жойылуы керек еді», - деді ол. «Бұл нәрселердің бастапқыда қауіп ретінде расталғанға дейін дерекқорға енгізілмеуі керек еді деген пікірді де айтуға болады». Барак Обама әкімшілігі: 2009 жылдың ақпанында Шауна Дали, Демократиялық Ұлттық Комитетінің бұрынғы оппозициялық зерттеушісі Ақ үйдің Заң кеңесі кеңсесіне зерттеуші болып тағайындалды. Дали президенттік науқан кезінде Барак Обаманың вице-директоры болып жұмыс істеді және Обаманың мінезі мен өмірбаянына қатысты вирусқа ұшыраған шабуылдарды жоюмен көп уақытын өткізді, бұл «Жалғанды тоқтату» деген атпен белгіленді. Одан кейін, ол саяси қарсыластарға қарсы зерттеу жүргізеді деген болжамдардан кейін DNC-ге зерттеу директоры болып қайта тағайындалды. Politico.com 2009 жылдың 27 ақпанында «Заң кеңесі кеңсесі – Клинтонның соңғы жылдарындағыдай жылдам жауап беруге қатысты талаптарға тап болмайтындықтан – зерттеу лауазымын толтыруды жоспарламап отыр» деп хабарлады. «Американ Спектатор» өзінің «Вашингтон Провлер» блогында Дали Ақ үйдің Заң кеңесі кеңсесінде «шамамен бір ай» болғанын және осылайша Буш әкімшілігінің АҚШ адвокаттарын қызметтен босату, USA PATRIOT заңы, FISA және Scooter Libby және Karl Rove тергеулеріне қатысты құжаттарға қол жеткізгенін жазды. «Провлер» «DNC қызметкерінен» цитата келтірді: «Ол ғимараттың ішіндегі ережелер мен заңдылықтармен шектелмей, ғимараттың сыртында көретін барлық материалдармен көбірек нәрсе жасай алатынын түсінді. Енді ол солай істейді. Ол өте жақсы жасайды; Ақ үйдегі уақыты республикашыларды қызыл көзбен қаратуға жеткілікті материалға ие екенімізді білдіреді. Дегенмен, біз осылай ойлаймыз».

АҚШ Жоғарғы сотының мысалдары

1916 жылы президент Вудро Вильсон Луи Брандейсті Жоғарғы Сотқа ұсынғаннан кейін, оның бекітілуіне қарсылық көрсетуге тырысқан «алаңдаған» азаматтар Брандейс «радикалды сионист» екенін мәлімдеді, тіпті ол дін ұстанатын еврей болмаса да. Брандейс қарсыластарына қарсы күресте жеңіске жетіп, өз қарсы зерттеулерін жүргізді, оның ішінде топтың әлеуметтік және қаржылық байланыстарын ашып көрсеткен мұқият құрылған кесте жасады. Бұл топтың көп бөлігі Бостонның Бэк-Бейінен шыққан, Гарвард университетінің президенті Лоуренс Лоуэлл, сондай-ақ бұрынғы президент Уильям Говард Тафт пен Америка адвокаттар қауымдастығының бұрынғы президенттерінен тұрды. Брандейс бұл кестені «Жаңа Республика» журналына Уолтер Липпманға жіберді, ол «Америкадағы ең біртекті, өзімшіл және қанағаттанған қауымдастық» деп айыптаған редакциялық мақала жариялады. Төрт айлық тыңдаудан кейін Брандейс Сенатта 47–22 дауыспен бекітілді. 1987 жылы Рональд Рейган Роберт Боркты АҚШ Жоғарғы Сотына ұсынды, бұл демократ Массачусетс штатының сенаторы Тед Кеннедидің Сенатта сөйлеген сөзін тудырды, ол кейін «Роберт Борктың Америкасы» деп аталды: «Роберт Борктың Америкасы – әйелдердің заңсыз аборт жасауына мәжбүр етілетін, қаралар бөлінген асханаларда отыратын, тәртіпсіз полицейлердің түн ортасында үйлерге шабуылдауына мүмкіндік беретін, мектеп оқушыларына эволюция туралы үйретпеуге рұқсат берілетін, жазушылар мен суретшілердің үкімет қалауынша цензураға ұшырауы мүмкін және сот жүйесінің есіктері миллиондаған азаматтарға, демократиямыздың негізгі құндылығы – жеке құқықтарын қорғау үшін жабылатын жері». Кеннедидің сөзі демократтардың қарсы зерттеу жұмыстарын жеделдетті, бірақ Ақ үй екі жарым ай күтіп жауап берді. Делавэр штатының сенаторы және президенттік үміткер Джозеф Байден басшылығымен Сенаттың сот комитеті Рейганның Борктың кандидатурасын қолдаған материалдарына жауап ретінде есеп дайындады. Бұл 78 беттік есепті заңгерлер тобы, оның ішінде Дьюк университетінің заң факультетінің екі профессоры жасады. Есеп Борктың қызметін егжей-тегжейлі қарастырып, оның шешімдерін талдады және оны бейтарап судья емес, консервативті «белсенді» деп бағалады. Нәтижесінде Борктың кандидатурасы сәтсіз аяқталды, ал Энтони Кеннеди (Тедке қатысы жоқ) осы лауазымға бекітілді. Борктың кандидатурасына қарсы зерттеулер көп назар аударды, бірақ Gallup сауалнамасы көрсеткендей, көптеген американдықтар кандидатураны есімдерінен де, оның шешімдерінен де хабарсыз болды. Кейіннен жаңа сөз пайда болды: «борк жасау» – кандидатты немесе үміткерді осындай көп көлемді зерттеулер мен қарсылық арқылы қызметтен кетуге мәжбүр ету. Президент Джордж Буш Харриет Майерсті АҚШ Жоғарғы Сотына ұсынғаннан кейін, «Бостон Глобус» газеті республикалық консерваторлар оған қарсы зерттеу жүргізіп жатқанын хабарлады: «Топтар Сенаттың сот комитетінің мүшелеріне Майерске растау тыңдауында қоятын сұрақтардың тізімін таратуда. Активистердің жасырын үміті – Майерс заңды білмейтінін көрсетіп, сенаторларға оған қарсы шығуға себеп беру». Майерс кейіннен сотқа үміткерлігін қайтарып алды. 2005 жылдың 7 шілдесінде, судья Сандра Дей О’Коннор отставкаға кеткеннен кейін, Демократиялық Ұлттық Комитет президент Джордж Буш ұсынған Сэмюэл Алитоның «азаматтық құқыққа қарсы» және «иммигранттарға қарсы» шешімдері туралы ақпаратты жинап, таратты. Тексеру көрсеткендей, құжаттарды ДҰК зерттеу директоры Девора Адлер өзгерткен. Алитоның «қызметі» оны жағымсыз жағдайда көрсету үшін әдейі өзгертілген. Бұл жағдай ерекше болмаса да, электрондық түрде өзгертілген және жіберілген құжаттарда жиі сақталып қалатын «метадеректерге» назар аударғандықтан, көпшілік назарына іліккен. 2009 жылдың 2 мамырында Жоғарғы Сот судьясы Дэвид Саутер отставкаға кететінін мәлімдегеннен кейін, «The New York Times» газеті Құқық комитетінің атқарушы директоры Курт Леви консерваторлар «17 әйелге қарсы зерттеу жұмыстарын бағыттап, оларды мүмкіндіктеріне қарай екі деңгейге бөлгенін» атап өтті.

АҚШ штаттары

Пенсильвания штаты Өкілдер палатасының мүшелерінің жеті көмекшісі 2010 жылдың 7 қаңтарында мемлекеттік ресурстарды сайлау науқаны үшін заңсыз пайдаланғаны, оның ішінде 2007 жылы биліктегі лауазымды тұлғалардың саяси қарсыластарына қарсы оппозициялық зерттеулер жүргізгені үшін кінәлі деп танылды. Бұл жеті адам демократтар еді; демократтар мен республикашыл саясаткерлердің арасында барлығы 25 айыптама жарияланды. 2002 жылы Ламар Александр АҚШ Сенатына өткізген сайлау науқаны барысында, Александрдың сайлау штабы қарсыласы Боб Клементтің суреті бар анонимді хат алды. Суретте Клемент банкротқа ұшыраған банк басқармасының мүшесі болып көрінеді, ал оның иелері банктік алаяқтық үшін түрмеге қамалған еді. Александрдың науқаны Клементтің сотталған қылмыскерлермен байланысы бар екенін көтергенде, Клемент барлық байланысты жоққа шығарды. Александр науқаны суретті дәлел ретінде ұсынғанда, Клемент өзінің рөлі тек бейресми кеңесші екенін мәлімдеді. 2009 жылдың шілде айының басында Аляска губернаторы Сара Пэйлин губернаторлық қызметтен кететінін жариялады, себебінің бірі оппозициялық зерттеулер мен этикалық сауалдарға байланысты туған қиындықтар еді. Ол 2008 жылғы республикалық президенттік жарысқа Джон Маккейннің вице-президенттікке үміткері ретінде қатысқаннан кейін осы қиындықтар туындаған. Кейінгі баспасөз конференциясында Пэйлин журналистерге: «Вице-президенттікке тағайындалған күні, 29 тамызда жағдай күрт өзгерді», - деді. «Оппозициялық зерттеулер мен сол күні басталған ойындар – менің ойымша, Аляска саясатының жаңа нормасы, мен билікті Шон Парнеллге тапсырғанға дейін – үлкен алаңдаушылық тудырды». 2009 жылдың шілдесінде Пенсильвания штатының заң шығарушы органындағы бұрынғы штаттық палатаның Демократиялық кампания комитетінің төрағасы Стивен Стеллер тергеуге тап болды, себебі ол оппозициялық зерттеу жұмысын мемлекеттік жалақы алатын қызметкерлерден жеке фирмаларға ауыстыру жоспарын қабылдамады. Бас прокурор Том Корбеттің мәлімдемесіне сәйкес, 2006 және 2004 жылдарғы штаттың демократтарының сайлау науқанына қатысты зерттеулер жүргізген мемлекеттік қызметкерлерге миллиондаған доллар төленген. Стеллер 2006 жылдан кейін палатадан кетіп, штаттың кіріс министрі болды. Бұрынғы көмекшісі Дэн Видемер үлкен қазылар алдында саяси мақсаттағы зерттеулерді мемлекеттік қызметкерлердің қолынан алу туралы ұсыныс «көп жағдайда қабылданбады» деп куәлік берді. Стеллерге айып тағылмаса да, 12 бұрынғы палата мүшесі және олардың қызметкерлері саяси науқан жұмысына мемлекеттік қаражатты жұмсады деген айып тағылды. Демократ губернаторының өкілі Чак Ардо мәлімдеме жасады, Стеллер де сотқа шақырылды. Сот отырысы қыркүйек айында судья Ричард Льюис алдында өтеді.

Бұқаралық ақпарат құралдарының этикасы

1994 жылы Говард Курц, The Washington Post газетінің медиа сарапшысы, оппозициялық зерттеулерден алынған ақпаратты пайдалану тәжірибесін қарастырды. Курц негізгі телеарналарды, Newsweek, The Wall Street Journal, Los Angeles Times және басқа да ықпалды БАҚ-тарды зерттеді, соның нәтижесінде Дэвид Хейлге қатысты оппозициялық зерттеулер ақпараты Уайтвотер дауында куә ретінде әртүрлі деңгейде қолданылғанын анықтады. Осы кезде Браун Колумбия журналистикасы шолуының назарына іліккен төрт маңызды медиа жаңалығының өзі болғанын растады, себебі олар Citizens United таратып жүрген оппозициялық зерттеулермен көзге түсетіндей ұқсас болды. 1992 жылы U.S. News & World Report журналында Мэттью Купер, Глория Боргер және Майкл Барон үш журналисі былай деп жазды: "Байқаушылардың бейтараптығынан алыс, журналистер оппозициялық топтардың қызметкерлеріне үнемі қоңырау шалып, қызықты деректер іздейді және кейде ақпарат алмасады".

Саяси жанжалдар

2007 жылдың көктемінде Нью-Йорк штатының сенаторы Джозеф Бруноның саяси кеңесшісі Роджер Стоун, Нью-Йорк губернаторы Элиот Спицердің 85 жастағы әкесіне қорқыту мазмұндас телефон хабарламаларын қалдырғаннан кейін, Спицердің сайлауалды қаржысы бұрыс басқарылғанын айтып, қызметтен кетті. Сол жылдың қараша айында Стоун ФБР-ге Спицердің проституткалармен және жыныстық құралдармен қарым-қатынасы туралы, тіпті оның қара, тізеге дейінгі шұлықтарына дейін толыққанды мәліметтерді баяндаған хат жіберді. Стоунның өзі де клиент ретінде сол проституткаларға барып тұрғандықтан, сенімді дереккөз саналды. Әділет министрлігінің жүргізген тергеуі Спицердің губернаторлық лауазымынан кетуіне әкеп соқтырған дәлелдерді тапты. Стоунның клиенті Бруно, Спицердің көп жылдан бері саяси қарсыласы болған.