Кіріспе
Калифорниядағы 18 ғасырдағы испан миссиясы Сан-Габриэль Арканджель миссиясы (lang es) – Калифорниядағы Сан-Габриэль қаласында орналасқан калифорниялық миссия және тарихи ескерткіш. Ол испан империясы 1771 жылдың 8 қыркүйегінде «Марияның туған күні» күні құрылған, және Калифорниядағы жиырма бір испан миссиясының төртіншісі болды. Сан-Габриэль Арканджель Архангел Габриэльдің құрметіне аталған және көбінесе «Лос-Анджелес Пуэблосының анасы» деп аталады. Миссияны Антонио Крузадо жобалаған, ол ғимаратқа қапталды тіреулер мен биік, тар терезелер берген, бұл сипаттама Калифорниядағы миссиялардың арасында ерекше. Кампо Сантоның (мазардың) ортасында үлкен тас айқыш орналасқан, ол алғаш рет 1778 жылы, содан кейін 1939 жылдың 29 қаңтарында киеленді. Бұл шамамен 6000 «жаңа дінге өткеннің» соңғы бейіті. Бұл Калифорния штатындағы ең көне және алғашқы зират. Миссияда өз қызметтері кезінде қайтыс болған көптеген францискандық дін қызметкерлерінің денелері де, сондай-ақ Миссия бақтарын қайта жаңартуға кіріскен Реймонд Каталанның мәйіті де жерленген. Алтарьдың іргесінде сегіз францискандық дін қызметкерінің сүйектері (жерленген күні бойынша тізімделген): Мигель Санчес, Антонио Крузадо, Франсиско Думец, Рамон Улибарри, Хоакин П. Нуньес, Геронимо Боскана, Хосе Бернардо Санчес және Блас Ордас. Діни қызметкерлермен бірге испан билігі кезінде «кілт сақтаушысы» болған жүз жасар Эулалия Перес де Гийлен Марине де жерленген; оның қабірі оның есіміне арналған орындықпен белгіленген, сондай-ақ Виктория Рид, жас кезінде миссияға алынып, мексикалық Калифорнияда құрметке ие болған әйел де жерленген. Испан аңызына сәйкес, алғашқы экспедиция үлкен Тонгва тайпасымен кездесіп, олардың мақсаты жат жұрттықтарды қуу болған. Діни қызметкерлердің бірі «Қайғылы Анамыздың» суретін жерге қойып, баршаға көрсеткен. Суреттің әсемдігіне қатты әсерленген және «Габриеленос» деп аталған жергілікті тұрғындар миссионерлермен бірден бейбітшілікке келген. Жаңа дінге өткендердің католицизмді қаншалықты қабылдағаны туралы мәселе ғалымдар арасында әлі де талқыланып жүр.
Mission San Gabriel Arcángel (lang es) is a Californian mission and historic landmark in San Gabriel, California. It was founded by the Spanish Empire on "The Feast of the Birth of Mary," September 8, 1771, as the fourth of what would become twenty one Spanish missions in California. San Gabriel Arcángel was named after the Archangel Gabriel and often referred to as the "Godmother of the Pueblo of Los Angeles." The mission was designed by Antonio Cruzado, who gave the building its capped buttresses and the tall narrow windows, which are unique among the missions of the California chain. A large stone cross stands in the center of the Campo Santo (cemetery), first consecrated in 1778 and then again on January 29, 1939. It serves as the final resting place for some 6,000 "neophytes". It is the oldest and first cemetery in the state of California. Also interred at the Mission are the bodies of numerous Franciscan priests who died during their time of service, as well as the remains of Reverend Raymond Catalan, C. M. F., who undertook the restoration of the Mission's gardens. Entombed at the foot of the altar are the remains of eight Franciscan priests (listed in order of interment): Miguel Sánchez, Antonio Cruzado, Francisco Dumetz, Ramón Ulibarri, Joaquín P. Núñez, Gerónimo Boscana, José Bernardo Sánchez, and Blas Ordaz. Buried among the priests is centenarian Eulalia Pérez de Guillén Mariné, the "keeper of the keys" under Spanish rule; her grave is marked by a bench dedicated in her memory, and Victoria Reid, a woman from Comicranga, who was taken to the mission at a young age and became a respected figure in Mexican California. According to Spanish legend, the founding expedition was confronted by a large group of native Tongva peoples whose intention was to drive the strangers away. One of the priests laid a painting of "Our Lady of Sorrows" on the ground for all to see, whereupon the natives, designated by the settlers as the Gabrieleños, immediately made peace with the missionaries, because they were so moved by the painting's beauty. and how much the neophytes embraced Catholicism remains a subject of debate among scholars.
Тарих
1771 жылдың тамызында Портола экспедициясы "он испан сарбазы мен екі францискан діни қызметкерінен" тұрды. Бір айдан кейін, 8 қыркүйекте 1771 жылы, Сан-Габриэль миссиясын Фрай Анхель Фернандес де ла Сомера мен Фрай Педро Бенито Камбон құрды. Миссияны салуға жоспарланған орын – Санта-Ана өзені (Río de los Temblores – «Землетіршіліктер өзені») жағалауы болды. Діни қызметкерлер Уиттиер тарлауындағы Рио-Хондо өзенінің жағасында орналасқан құнарлы жазықты таңдады. Misión Vieja («Ескі Миссия») Сан-Габриэль бульвары мен Линкольн даңғылының қиылысына жақын орналасқан. Миссия жақын маңдағы Яанга сияқты Тонгва ауылдарынан құл еңбегімен салынды және Товисканга ауылының орнында тұрғызылды. 1781 жылы жақын маңдағы Пуэбло-де-лос-Анжелес қаласы салынғанда, миссия жаңадан пайда болған пуэбломен жергілікті жұмыс күшін бақылау үшін бәсекелестікке түсті. 1776 жылы күрт су тасқыны егістіктің көп бөлігін жойып, бастапқы Миссия кешенін қиратты, содан кейін ол қазіргі Сан-Габриэль тауларына бес шақырым жақын жерге көшірілді (Тонгваның Товисканга немесе 'Исанчанга' қонысы). Шеванганың Тонгва ауылы да «Сан-Габриэль миссиясының екінші орнына жақын» орналасқан. 1812 жылдың 9 желтоқсанында («Бақытты Марияның мінсіз тұжырымдамасы мерекесінде») Оңтүстік Калифорнияны бір-бірінен кейін қатты жер сілкіністері шарлады. 1812 жылғы Сан-Хуан Капистрано жер сілкінісі шіркеудің шығыс жағына іргелес орналасқан үш қоңыраулы камбанарионың құлауына себеп болды. Кейіннен Капилланың шеткі жағында үлкенірек, алты қоңыраулы құрылыс салынды. Алғашқы құрылыстың қалай болғанын көрсететін суреттік жазбалар жоқ болғанымен, сәулет тарихшысы Рексфорд Ньюкомб дизайнын анықтап, 1916 жылы жариялаған «Альта (жоғарғы) Калифорнияның францискандық миссиялық сәулеті» еңбегінде суретін берді. 1771 мен 1834 жылдар аралығында Сан-Габриэльде 25 000-нан астам шомылдыру рәсімдері өткізілді, бұл оны миссиялар тізбегіндегі ең өнімдісіне айналдырды. Акуранга ауылы сияқты жақын маңдағы елді мекендердегі Тонгва халқы францискан миссионерлерінің іс-әрекеттеріне ұшырады, олар «діни нақылымен тәрбиелеу, еңбек, гендерлік құрылымдарды өзгерту және зорлық-зомбылық» арқылы «Тонгва қоғамындағы кемшіліктер деп санайтын нәрселерді жоюға» тырысты. Сан-Габриэль миссиясының аумағында 6000-ға жуық Тонгва жерленген. Осы кезеңде Миссиядағы жағдайдан қашқан жергілікті халықтар туралы хабарлар тарады. Мысалы, 1808 жылы миссионерлер испан сарбазы Хосе Паломаресті миссиядан қашқан «жаңа дінге өткендердің» артынан жіберді. Қашқандар Миссиядан қашу үшін Серрано ауылындағы Вапетке дейін барды. Паломарес қашқандарды ауылда байқап, оларды қайтару үшін ауыл басшысымен келіссөздер жүргізуге тырысты. Бірақ басшы бас тартты. Сан-Габриэль бір кезде Калифорниядағы елді мекендер мен басқа миссияларға азық-түлік пен жабдықтармен қамтамасыз еткенімен, 1834 жылдың қарашасында секуляризациядан кейін Миссия құрылыстарының көпшілігі қирады. Бұрынғы кең жүзімдіктер құрып, қоршаулары бұзылып, малдар еркін жүріп жатты. 1850 жылдардың бір бөлігінде басып алушылар миссияға шабуыл жасап, оның бір бөлігін қылмыскерлер мен бейбіт сот судьяларының клиенттері болған салонға айналдырды, оны бұрынғы Сан-Диего мэрі Джошуа Бин ашты. Миссияның шіркеуі 1862 жылдан 1908 жылға дейін Сан-Габриэль қаласының приходтық шіркеуі ретінде қызмет етті, содан кейін Клартиан миссионерлері Сан-Габриэльге келіп, Миссияны қайта құру және қалпына келтіру жұмысын бастады. 1874 жылы миссияның жанынан Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолының рельстері салынды. 2012 жылы темір жолдар Аламиданың шығыс дәлізінде орналасқан траншеяға түсірілгенде, миссия дәуірінен қалған артефакттар табылды. 1987 жылдың 1 қазанында Уиттиер-Нарроуз жер сілкінісі кезінде мүлікке зақым келді. Алғашқы кешеннің маңызды бөлігі кейіннен қалпына келтірілді. 2020 жылдың 11 шілдесінде өрт бастапқы шіркеудің киелі үйінің шатырын толығымен жойды. Өрттен бұрын миссияда жөндеу жұмыстары жүргізіліп, кейбір суреттер мен артефакттар сақталды. Өрттің шығу себептерін анықтау бойынша тергеу басталды. 2021 жылдың 5 мамырында 57 жастағы Джон Дэвид Кориге өрт сөндіру және ұрлық жасағандық үшін қылмыстық айыптар тағылды. 2022 жылдың қыркүйегінде миссияны желтоқсан айының басында тұрақты түрде ашуға үмітпен тек шақырылғандар үшін ғибадат өткізілді.
Миссиялық қоңыраулар
Кез келген миссияда қоңыраулар күнделікті өмірдің маңызды бөлігі болды. Олар тамақ уақытын белгілеу үшін, миссия тұрғындарын жұмысқа және діни қызметтерге шақыру үшін, туған оқиғаларды және жерлеу рәсімдерін хабарлау үшін, кеме немесе миссионердің оралып келе жатқанын білдіру үшін, сондай-ақ басқа да жағдайларда қолданылды. Жаңа келгендерге миссия қоңырауларын соғумен байланысты күрделі рәсімдер туралы үйретілді. Миссия қоңыраулары уақытты көрсету үшін де пайдаланылды. Актер Гил Фрай 1953 жылы Стенли Эндрюс жүргізген "Өлім аңғарының күндері" телесериалының "Сан-Габриэль қоңырауы" атты эпизодында Әмігел Санчестің рөлін ойнады. Сегментте Питер Дж. Вотриан бейнелеген бала ретінде Әмігел Сан-Габриэль Арканджель миссиясының қоңырауының дыбысын жақсарту үшін бай дворяннан алған қаржыны ұсынады. Бірнеше жыл өткен соң, қоңыраудың соғылуы оның өмірін сақтап қалады, ол Өлім аңғары аймағындағы шөлде жалғыз қалған жас монах болып шығады.
Зират
Миссия Сан Габриэль Арканхель зираты – Калифорния штатындағы ең көне және бірінші католик зираты. Көрмелерде миссияның қалдықтары, кітаптар және діни заттар бар. Аумақта бастапқы миссия кешенінің құрылыстары, соның ішінде ішкі және сыртқы асханалар, шарап зауыты, су резервуарлары, сабын және шам жасау ыдыстары, мал терісін өңдеуге арналған ыдыстар және зират орналасқан. Сондай-ақ, сувенир дүкені де бар.
Некеге қатысты тергеу жазбалары
Клермонт колледждерінің Хоннольд/Мудд кітапханасындағы Арнайы жинақтардағы Уильям Макферсон жинағының бір бөлігі ретінде Сан-Габриэль миссиясы, миссияның штат мәртебесіне дейінгі қызметі туралы зерттеулер үшін маңызды дерек көзі болып табылады. Уильям Макферсон – Калифорния штатының Ориндж округынан шыққан фермер, ғалым және коллекционер. Ол 1964 жылы Арнайы жинақтарға Сан-Габриэль Арканджель миссиясынан, негізінен алынған, миссиялық құжаттардың кең жинағын сыйға берді. Неке тіркеулері 1788 жылдан 1861 жылға дейінгі кезеңді қамтиды және Рим-католик шіркеуінде үйленгісі келетін жұптармен жасалған, олардың некеге тұруға құқылы екенін растау мақсатында нотариус куәландырған сұхбаттарды қамтиды.