Калифорниядағы Сан-Карлос-Борромео дель-Рио-Кармело миссиясы

Кіріспе

18 ғасырдағы Калифорниядағы испан миссиясы – Кармель аңғарындағы Сан-Карлос-Боромео-дель-Рио-Кармело миссиясы.

Сан-Карлос-Боромео-дель-Рио-Кармело миссиясы, немесе Сан-Карлос-Боромео-де-Кармело миссиясы, алғаш рет 1797 жылы салынған, Калифорниядағы католик миссиясы шіркеулерінің ең нақты қалпына келтірілгендерінің бірі. Калифорниядағы Кармель аңғарының кіреберісінде орналасқан бұл ғимарат Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілген және Ұлттық тарихи ескерткіш мәртебесіне ие. 1797 жылдан 1833 жылға дейін Кармель миссиясы барлық Жоғарғы Калифорния миссияларының бас штабы болды. Оны 1770 жылдан 1784 жылы қайтыс болғанға дейін Әулие Джуниперо Серра басқарды. Бұл жерде сондай-ақ екінші миссия президенті, әке Фермин Франсиско де Ласуэн де тұрды, ол тоғыз қосымша миссия шіркеулерін аяқтауға жауапты болды. 1833 жылы Мексика үкіметі миссия ғимараттары мен жерлерін секуляризациялады. 19 ғасырдың ортасына қарай Кармель миссиясының құрылыстары құлдырап, тозығы жетті. 1884 жылы шатыр қайта жаңартылғанда ғимарат толыққанды қираудан құтылды. 1886 жылы миссияның меншігі францискандықтар тобынан Монтерей епархиясына ауыстырылды. Осы күннен бастап Кармель миссиясы осы епархия құрамындағы приход болып табылады. 1931 жылдан бастап Гарри Дауни миссияны қалпына келтіру жұмыстарын бастады және келесі 50 жыл бойы үздіксіз осы жобамен айналысты. Бұл Калифорниядағы түпнұсқа қоңырауы мен қоңырау мұнарасы сақталған жалғыз испан миссиясы. Кармель миссиясында штаттағы алғашқы кітапхана орналасқан.

Тарих

Кармель миссиясы (Кармель миссиясы) – Францискан миссионерлері Жоғарғы Калифорнияда салған екінші миссия. Ол алғаш рет 3 маусым 1770 жылы Мотерейде, Калифорнияда, Тамо ауылының жанында, әулие Джуниперо Серрамен Сан-Карлос-Боромео миссиясы ретінде құрылды. Ол Италияның Милан архиепископы Карло Борромеоның құрметіне аталған және Альта-Калифорниядағы алғашқы христиан дінін қабылдау рәсімі өткен орын болды. Фахес Калифорниядағы испандық бекіністерін әскери мекемелер деп бірінші кезекте, ал діни бекеттер деп екінші кезекте қарастырды. Сол себепті олар үнді әйелдерін зорлап, оларды күңкездері ретінде ұстаған. (Кармель шығанағына қарай созылып жатқан) жер егіншілікке қолайлырақ болды. 1771 жылдың мамыр айында Испанияның вице-королі Серраның миссияны көшіру туралы петициясын мақұлдады. Миссия жаңа жерде 1771 жылдың 1 тамызында құрылды; алғашқы қасиетті обряд 24 тамызда өткізілді, ал Серра 24 желтоқсанда жаңа салынған ғимараттарда ресми түрде тұруға кірісті. Көшірілген миссияның атауы Сан-Карлос-Боромео-дель-Рио-Кармело миссиясы болып өзгертілді. Миссия Румсен Олон тайпасының Тукутнут және Ахаста ауылдарына жақын орналасқан. Соңғы ауыл Сан-Карлос миссиясы Кармель аңғарына көшірілгеннен кейін құрылған болуы мүмкін. Миссия ең жақын Эсселен аумағынан, Экселеннен шамалы қашықтықта болды. Ол Монтерейге жақын болғандықтан, Альта-Калифорнияның астанасы ретінде оны өз штаб-пәтері ретінде таңдады. 1784 жылдың 28 тамызында қайтыс болғаннан кейін ол шіркеу еденінің астына жерленді. Серраның қайтысынан кейін, әулие Фермин Ласуэн саздан жасалған құрылысты жақын жердегі Санта-Люсия тауларынан алынған таспен салынған құрылысқа алмастырды.

Үнді баптистері

Кармель миссиясы Кармель аңғарының аузына көшірілгеннен кейін, францискандар кейбір жергілікті тұрғындарды крещениелеуді бастады. Миссиядан оңтүстік-шығысқа қарай 10 лига (шамамен) қашықтықта, қазір Качагуа деп аталатын аймақта, бұл атау есселен тіліндегі атауға ұқсас.

Мәжбүрлі еңбек

Миссияның жанында тұратын Эсселен және Олон тайпаларының өкілдері дінге өтіп, содан кейін күшпен басқа жерге көшіріліп, мәжбүрлі еңбекке тартылды. Жылдар бойы шамамен 900 Эсселен дінге өтіп, Кармель аңғарындағы, Соледад және Сан-Антониодағы үш миссияға жеткізілді, бұл миссиялар олардың туған жерлерін қоршап жатқан. Жаңа дінге өткендерге егіншілік, мал өсіру, ковбойлық, теміршілік, ағаш өңдеу, кірпіш қалау, жиһаз жасау, былғары өңдеу, тоқыма тоқу және шам жасау сияқты жаңа мамандықтар үйретілді. Аурулар, ашаршылық, шамадан тыс еңбек және қатыгездік осы тайпаларды құртты. Миссияларда көптеген жергілікті тұрғындар қаза тапты. Өлім-жітім туу көрсеткішін басып өтті, ал Миссия Сан-Карлостағы халық саны 1795 жылы ең жоғары деңгейге жетті. Пасторлар индейлердің мәжбүрлі еңбегінсіз миссияны сақтап тұра алмады, сондықтан миссия мен жерлер көп ұзамай тасталып қалды. Жаңа жер иелері индейлерді миссиядан қуды. Кейбіреулері туған жеріне қайта оралуға тырысты, ал басқалары ранчоларда немесе фермаларда жұмыс істеп, қызметкер болып жұмыс жасады.

Қалпына келтіру

Мексика Мексика-Америка соғысынан кейін Калифорнияны АҚШ-қа өткізген кезде, 1848 жылғы Гвадалупе-Идальго шарты жер иеліктерінің сақталуын қамтамасыз етті, бірақ иелері өз құқықтарын заңды түрде дәлелдеулерін талап етті. 1851 жылғы Жер заңына сәйкес, архиепископ Жозеф Садок Алемани 1853 жылдың 19 ақпанында Рим-католик шіркеуі атынан үміткерлік білдірді. Ол штаттың барлық бұрынғы миссиялық жерлерін қайтаруды сұрады. Штат шіркеуге бастапқы миссиялық ғимараттарды, зираттарды және бақтарды қайтаруға келісті. Рим-католик шіркеуі 1859 жылдың 19 қазанында ғимараттардың толық бақылауын алғанда, миссия қираған күйде болды. 1941 жылы ол төртбұрыштың шығыс жағындағы бұрынғы әскерлердің қамалдарын қалпына келтіруді қадағалады. 1943 жылы ол төртбұрыштың оңтүстік жағында орналасқан ғимаратты қалпына келтіруге кірісті, бірақ тек тозынған кірпіш негізі мен бірнеше қираған қабырғалар қалған еді. Бұл ғимарат бастапқыда қыздарға арналған, бөлек, құлыпталған жатақхана, «монжеро» (монастырь) деп аталған. Олар 8 жасында отбасыларынан айырылды. Ұлдар мен үйленбеген еркектердің де өз жатақханалары болды, бірақ оларға қойылған шектеулер азырақ еді. Ғимарат қайта жаңартылып, Джуниперо Серра бастауыш мектебінің сыныптарына айналдырылды. 1946 жылы төртбұрыштың шығыс жағындағы қираған ғимарат, бұрынғы падренің ас үйі және ұстаханасы қайта салынды. Қазір ол шіркеу ретінде пайдаланылады. Дауни сонымен қатар Сан-Луис-Обиспо, Сан-Хуан-Баутиста және Сан-Буэнавентура сияқты ең нақты миссияларды қалпына келтіру жөнінде консультация берді. Ол сондай-ақ «Алтын Батыстың қыздары» қоғамына Mission Soledad-ты қайта құруға көмектесті. «Аве Мария» деген атпен белгілі болған алғашқы қоңырау 1807 жылы Мехико қаласында жасалды. Ол 1820 жылы Миссияға орнатылды. 1834 жылы миссия секуляризацияланған кезде қоңырау алынып, жергілікті халықтар сақтау үшін өздеріне алды. Ол соңында жоғалып, бірақ қалпына келтіру кезінде қайта табылды. 1925 жылы ол миссиялық қоңырау мұнарасына қайта орнатылды.

When Mexico ceded California to the United States following the Mexican–American War, the 1848 Treaty of Guadalupe Hidalgo provided that the land grants would be honored, but required that the owners provide legal proof of their title. As required by the Land Act of 1851, Archbishop Joseph Sadoc Alemany filed a claim on February 19, 1853, on behalf of the Roman Catholic Church. He sought return of all former mission lands in the State. The state agreed to return the original mission buildings, cemeteries, and gardens to the church. When the Roman Catholic Church gained full control of the buildings on October 19, 1859, the mission was in ruins. In 1941, he oversaw restoration of the former soldiers' quarters on the east side of the quadrangle. In 1943 he began restoration of a building that had been on the south side of the quadrangle, although nothing was left but the eroded adobe foundation and a few ruined walls. The building was originally a segregated, locked dormitory for girls called the monjero (nunnery). They were separated from their families at age 8. The boys and unmarried men also had their own dormitory, though it was less confining. The building was reconstructed and made into classrooms for Junipero Serra Elementary School. In 1946, the ruin on the east side of the quadrangle that had been the original padre's kitchen and a blacksmith shop was rebuilt. It is used today as a chapel. Downie also consulted on the restoration of the missions that are considered the most authentic, including San Luis Obispo, San Juan Bautista, and San Buenaventura. He also helped the Native Daughters of the Golden West to reconstruct Mission Soledad. The original bell nicknamed Ave Maria was made in Mexico City in 1807. It was placed at the Mission in 1820. When the mission was secularized in 1834, the bell was removed and held onto by local Native Americans for safekeeping. It was finally lost, but relocated once again, during restoration. It was re installed in the mission bell tower in 1925.

Қазіргі заманғы қолданысы

Даунидің ғимараттарды қалпына келтіруге арнаған тыраныстық еңбегінің нәтижесінде Кармель миссионерлік шіркеуі Калифорниядағы барлық миссионерлік шіркеулердің арасында ең нақты қалпына келтірілгендердің бірі болып табылады. Миссия Кармель Ұлттық саябақтар қызметімен Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. Бұл Монтерей Рим-католик дінбасылығының қолданыстағы приход шіркеуі, сондай-ақ Серраның өмір сүрген және қайтыс болған ұясы мен түсіндірме көрмелері орналасқан Конвенто мұражайы. Мұражайдың бір жағында Серра қолданған кейбір киімдері сақталған арнайы шағын ғибадатхана бар. Миссия аумағында сонымен қатар балабақшадан 8-сыныпқа дейінгі оқушыларға арналған жеке католик мектебі – Джуниперо Серра мектебі де орналасқан. 2019–2020 оқу жылының соңында мектеп жабылатыны туралы хабарланды.

Қазіргі заманғы қалпына келтіру

2000 және 2007 жылдар аралығында жеке қаржыландыру кемедегі маңызды испандық отарлық майлы суреттерді сақтау үшін «Көркемөнерді консервациялау зертханаларын» жалдауға қаражат бөлді. Бұл компания бұрын Калифорния штатының Риверсайд қаласындағы «Mission Inn» мейрамханасы, Санта-Барбара миссиясы, Нью-Мексико штатының Санта-Фе қаласындағы Иберия өнері институты және Бригам Янг университетінің тұрақты өнер коллекциясынан испандық отарлық өнерді сақтау және қалпына келтіруге жауапты болған. Олардың алғашқы жұмысында сақталған ең маңызды туынды – Әйе Серраның өлімінен бұрын тапсырыс берген «Төмен түсіру» суреті. Қазір бұл сурет Кармель миссиясының апсидасында, оның қабірінің жанында ілінген. 2008 жылы Монтерей епархиясынан тәуелсіз «Historic Carmel Mission достары» атты коммерциялық емес ұйым құрылды. Ұйымның мақсаты – шіркеу мен епархияға тарихи ескерткішті қалпына келтіруге және сақтауға көмектесу болды. Тоғыз миссиялық қоңырауды және көптеген артефакттарды қалпына келтіргеннен кейін, Қор қалпына келтірудің жалғыз демеушісіне айналды және өзінің атын «Кармель миссиясы қоры» деп өзгертті. 2016 жылы Қор орталық ауланы қалпына келтіруге 2,2 миллион доллар бөлді. Қауіпті, жарылған бетон беті алынып тасталды және жаңа су және өрт жүйелері, дренаж, кәріз, электр және байланыс желілері орнатылды. Содан кейін 1960 жылдардың соңында құйылған түпнұсқалық құрамға ұқсас, берік бетон беті құйылды. Қор «Mission Docent Association» бірлестігімен Калифорниядағы ең көне мүсіндердің бірі саналатын «Бейтлехемдік Анамыздың» мүсінін сақтау үшін жұмыс істеді. 2020 жылы алдыңғы периметр қабырғасы нашарлап, құлау қаупі туды. Қор 9 метрлік қабырғаны шұғыл түрде алып тастауға және тұрақты қабырға жобаланып, салынатынша уақытша қабырға орнатуға төледі. 2020 жылдың соңында «Кармель миссиясы қоры» Кармель миссиясының құрылғанына 250 жыл толуын мерекелеу үшін ғасырлық Дауни мұражайын қалпына келтіру және сейсмикалық тұрғыдан нығайту үшін 4 миллион долларлық жобаны бастады. Қалпына келтіру барысында ғимараттың арт жағындағы әбдендер алынып тасталды, мұражайдың ішкі кеңістігі екі есеге ұлғайды. 1920 жылы орнатылған камин маңындағы тасқа жабысқан бояу алынып тасталды. Қор сейсмикалық нығайту, инфрақұрылымды жақсарту және Мора мұражайының, Конвенто мұражайының, Блессид Сакрамент капелласының және тарихи Орчард Хаус мүлігінің қалпына келтірілуіне қажетті қаржыны тартуда.

Between 2000 and 2007, private funding provided funds to hire Fine Art Conservation Laboratories to conserve the major original Spanish Colonial oil paintings in the nave. The company had previously been responsible for the preservation and restoration of Spanish colonial art from the Mission Inn, Riverside, California, the Santa Barbara Mission, The Institute of Iberian Art in Santa Fe, New Mexico, and from the Permanent Art Collection of Brigham Young University. The most important artwork conserved during their initial work was the Deposition, a painting commissioned by Father Serra prior to his death. It now hangs in the vicinity of his tomb in the apse of the Carmel Mission. In 2008, the non profit Friends of Historic Carmel Mission was formed, independent of the Diocese of Monterey. The organization's goal was to assist the parish and diocese in restoring and preserving the historic landmark. After restoring nine mission bells and many artifacts, the Foundation became the sole funder for the restoration and changed its name to the Carmel Mission Foundation. In 2016, the Foundation funded the restoration of the central courtyard at a cost of $2.2 million. The unsafe, cracked concrete surface was removed and new water and fire lines, drains, sewer, electrical, and communications lines were installed before a more durable concrete surface was poured to match that of the original aggregate poured in the late 1960s. The foundation worked with the Mission Docent Association to conserve the Our Lady of Bethlehem statue, believed to be one of the oldest statues in California. In 2020, the front perimeter wall deteriorated. The foundation paid for emergency removal of the 30 feet (9 m) long perimeter wall and construction of a temporary wall until a permanent one can be designed and built. In late 2020, The Carmel Mission Foundation began a $4 million project to restore and seismically strengthen the century old Downie Museum in time to commemorate the 250th anniversary of the founding of Carmel Mission. The restoration removed restrooms from the rear of the building, doubling the museum's interior space. Paint covering the stone installed in 1920 surrounding the fireplace was removed. The foundation is seeking additional funding to pay for seismic retrofits, infrastructure improvements, and restoration of the Mora Museum, Convento Museum, Blessed Sacrament Chapel, and the historic Orchard House Property.

Вандализм

2015 жылдың 27 қыркүйегінде Серраның қанонизациялануына жауап ретінде Сан-Карлос-Боромео-де-Кармело миссиясы тонауға ұшырады. Серраның мүсіні құлатылып, бояумен мазақталды, сондай-ақ зират, миссия есіктері, фонтан және крест да зардап шекті. Жерге "Геноцидтің қасиеттісі" деген жазу жазылды, ал осыған ұқсас жазулар миссия ауласының басқа жерлеріне де салынды.