Кіріспе

18 ғасырдағы Калифорниядағы испан миссиясы

Сан-Буэнавентура миссиясы (Mission San Buenaventura), ресми түрде Сан-Буэнавентура миссиясының базиликасы деп белгілі, Лос-Анджелес архиепископиясындағы католик шіркеуі және базиликасы. АҚШ, Калифорния штаты, Вентура қаласындағы шіркеу – Малобратьялар орденінің негізін қалаған испан миссиясы. 1782 жылдың 31 наурызында негізі салынған бұл миссия Альта-Калифорнияда (немесе Нуэва-Калифорнияда) құрылған тоғызыншы испан миссиясы және Калифорниядағы францискандық миссиялардың басшысы Джуниперо Серра құрған соңғы миссия болды. Калифорнияның тарихи ескерткіші мәртебесіне ие миссия, Вентура қаласының орталық бөлігіндегі көптеген жергілікті ескерткіштердің бірі. Миссияға 13 ғасырдағы францискандық әулие, орденнің ертедегі басшыларының бірі және шіркеу докторы әулие Бонавентураның есімі берілген. 2020 жылдың 9 маусымында Папа Франциск шіркеуді кіші базиликаға көтерді, ал 2020 жылдың 15 шілдесінде, оның қамқоршысының күнінде Папаның бұл әрекеті туралы хабарландырылып, миссияның мәртебесін көтеру Лос-Анджелес архиепискобы Хосе Гомес ресми түрде жариялады. Бұл жаңа мәртебені көрсете отырып, миссияның атауы өзгертілді. Сан-Буэнавентура миссиясын 1770 жылы құру жоспарланған, бірақ миссияны құруға қажетті әскери сүйемелдеудің жеткіліксіздігіне байланысты құрылысы кейінге шегерілді. 1793 жылы алғашқы шіркеу өртеніп кетті. Миссия толыққаннан кейін, оған тұру және жұмыс істеу үшін арналған іргелес төртбұрыш кірді. Бастапқы миссиядан қазірде тек шіркеу мен оның бағы ғана сақталған.

Испания империясы

Сан-Буэнавентура миссиясының негізі 1749 жылғы 30 наурыздағы Пальма жексенбісінде францискан монахы Джуниперо Серраның тума халқына миссионер ретінде Жаңа әлемге сапар шешу туралы қабылдаған шешіміне байланысты. Отыз үш жыл және бір күннен кейін ол Крестті "la playa de la canal de Santa Barbara" (Санта-Барбара каналының жағажайы) Пасха күні таңында, 1782 жылғы 31 наурызда көтерді. Педро Бенито Камбонның көмегімен ол Бас месса өткізді, қайта тірілу туралы уағыз айтты және Сан-Буэнавентураға (Аққадір) миссияны арнады. Бұл Серра құрған жиырма бір миссия тізбегіндегі үшінші миссия ретінде жоспарланған, бірақ оның өмірінде тоғызыншы және соңғы миссия болып құрылды, сондай-ақ ол жеке өзі арнаған алты миссияның бірі болды. Серра жаңа миссияны басқаруға қалдырған Фрайр Камбонның басшылығымен 1805 және 1815 жылдар аралығында Чумаш халқы миссия тұрғындарының қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін су құбырлары жүйесін салдырды. Су ағысы Вентура өзенінің бір нүктесінен, қазіргі қираған жерлерден шамамен жарты миль солтүстікке қарай басталып, суды миссияның артындағы резервуарларға жеткізді, жалпы ұзындығы шамамен 7 миль (11 км) болды. Судың көп болуы миссияға гүлденген бау-бақшалар мен бақтарды ұстауға мүмкіндік берді, оларды ағылшын теңізшісі Джордж Ванкувер көрген ең әдемі бақтар деп сипаттады. Су тарату жүйесі су тасқынынан зақымданып, 1862 жылы қолданудан шығарылды. Миссияның алғашқы шіркеуі 1793 жылы өртеніп кетті. Екінші шіркеудің құрылысы "есік бұзылып" кеткендіктен тоқтатылды. 1812 жылға дейін тұрақты шіркеуді қайта тұрғызу мүмкін болмады. Осы уақытта Сан-Мигель және Санта-Гертрудис шіркеулері де аяқталды. 1812 жылы болған бірнеше жер сілкіністері мен оған ілескен сейсмикалық толқын монахтар мен үнділік жаңа мүміндерді бірнеше шақырым қашықтықта уақытша баспана іздеуге мәжбүр етті. Алты жылдан кейін монахтар шіркеуден қасиетті заттарды алып шығуға мәжбүр болды және бүкіл миссия Аргентиналық қарақшы Гипполит де Бушар бастаған шабуылдан қашу үшін төбелерге қашып кетті. Бушар миссияларды тонап, Сан-Хуан Капистрано миссиясына қарсы сәтті шабуыл жасаған болатын.

Мексика

Испаниядан тәуелсіздік алғаннан кейін, 1834 жылы Мексика үкіметі миссияларға қатысты әкімшілік бақылауды монахтардан алып қойып, секуляризация жарлығын шығарды. 1845 жылы Mission San Buenaventura Хосе Арназ бен Нарсисо Ботеллоға жалға берілді, кейіннен Арназға заңсыз сатылды. Миссия 1846-1847 жылдардағы Мексика-Америка соғысының Калифорнияға тигізген әсерінен толық құтыла алмады. 1847 жылдың 5 қаңтарында Санта-Барбарадан Лос-Анджелеске жол тартқан 428 сарбаздық Калифорния батальоны, АҚШ армиясының майоры Джон С. Фремонттың басшылығымен, миссия маңында 70-ке дейін жау Калифорниялық қарулы күштерді таратып жіберді.

Америка Құрама Штаттары

Калифорния Одаққа қосылған штат болғандықтан, 1850 жылы Джозеф Садок Алемани, О.Р., Монтерейдің бірінші епископы болып тағайындалғанда, ол АҚШ үкіметінен шіркеу, дін қызметкерлерінің тұрғын үйі, зират, жеміс бағы мен жүзімдікті қамтитын миссияның жер учаскесін Католик шіркеуіне қайтаруды сұрады. Бұл өтініш 1862 жылдың 23 мамырында президент Авраам Линкольннің жарлығымен мақұлданды. 1857 жылғы Форт-Техон жер сілкінісінен салдарынан Миссияның черепица шатыры шифермен ауыстырылды. 1893 жылы Киприан Рубио шіркеудің ішкі бөлігін «жаңартып», бастапқы суреттерді бояды; жұмысын аяқтағаннан кейін ескі шіркеудің көбі өзгертілді. Терезелер ұзартылды, жолақты төбе мен плитка еден жабылды, ал төртбұрыштың қалдықтары бұзылды. Батыс сакристия мектеп салу үшін алынып тасталды, бірақ ол 1921 жылға дейін салынбады. Патрик Гроганның басшылығымен шіркеудің шатыры қайтадан черепицамен жабылды, монастырь мен қазіргі пасторлық үй салынды және бақшаға жаңа фонтан орнатылды. Сан-Буэнавентура миссиясында балаларға білім беру 1829 жылдан бастап (мексикалық үкімет кезінде) және 1922 жылдан бері үздіксіз жалғасуда. Бастапқыда төрт сыныптан тұратын Қасиетті Крест мектебі 1922 жылы ашылғаннан бері оқушылар мен қауымға үлкен қызмет көрсетуде. 1925 жылы ол өсуге байланысты кеңейтілді, ал 1949 жылы жаңадан жасалған жаңарту оны Мейн-стрит (El Camino Real) көшесіне жеткізді, одан әрі кеңейтуге орын қалмады. 1956-1957 жылдары Обри Дж. О'Рейлидің қадағалауымен жүргізілген ауқымды қалпына келтіру жұмыстары кезінде терезелер бастапқы өлшемдеріне келтірілді, ал төбе мен еден ашылды. Ұзақ жылдар бойы қауым мүшесі автоматты ангел құрылғысы бар қоңырау жасауды тапсырды және оны миссияға сыйға тартты; ол төрт ежелгі қолмен басқарылатын қоңыраудың үстіндегі қоңырау мұнарасында ілінеді. ХХ ғасырдың екінші жартысында мектеп өсіп, тозығы мен ескіруіне қарамастан, мектептің проблемалары кеңістік жетіспеушілігінен асып түсті. Осы жағдайға жауап ретінде Сан-Буэнавентура миссиясы, Патрик О'Брайеннің басшылығымен, қауым мүшелері, оқытушылар, қауым қызметкерлері және ата-аналардан тұратын жоспарлау және даму комитетін құрды. 1994 жылдың маусым айында Mainstreet Architects and Planners фирмасы жаңа мектеп және оған іргелес көп мақсатты ғимараттың дизайнын қамтитын миссиялық мүліктерге қатысты тұжырымдамалық жоспар жасады. Бұл жоспар монастырды бұзуды талап етті және қалған екі Қасиетті Крест қарындасы Миссиядан шамалы қашықтықтағы теңіз жағалауындағы үлкен Санкт-Катерина монастырына көшірілді. 1976 жылы шіркеудің барлық шатыры алынып, жаңасы орнатылды. Сол жылдың желтоқсан айында шіркеу Лос-Анджелес архиепискобы кардинал Тимоти Мэннингтің салтанатты түрде киелендірілді. 1982 жылы миссия өзінің екі жүз жылдығын тойлады. 2001 жылдың қаңтарында Миссияның төбесінде орналасқан үш қабатты жаңа мектеп ғимараты, балабақша, балабақша және 1-8 сыныптар ашылды. Мектепте сондай-ақ Евхаристиялық ғибадат, ересектер сыныптары, қауымдық/мектептік асхана және мектеп аудиториясы және үлкен қауымдық жиналыстар мен бір жексенбілік месса үшін қолданылатын үлкен жиналыс залы бар Сера капелласы да орналасқан. Бұл зал 2005 жылы қайтыс болған шіркеудің 25 жыл бойы пасторы болған О'Брайеннің есімімен аталды. Миссия 2006-2007 жылдары өткізілген бір жылдық іс-шаралар мен шаралар арқылы өзінің 225 жылдығын тойлады.

Сипаттама

Бастапқы миссиядан шіркеу мен оның бағы қалды. Миссия аумағында шағын мұражай орналасқан, онда Чумаш үндістерінің артефакттары мен миссия дәуірінен қалған заттар қойылған. Сан-Буэнавентура миссиясы сияқты, Калифорнияның көптеген миссияларының арасында, миссия құрылған жердегі бизнес және сауда орталығы сақталған миссиялардың саны аз. Шіркеу әлі де белсенді католик приході болып табылады, шамамен 2000 отбасыға қызмет көрсетеді және қызметтер әлі де приход шіркеуінде өткізіледі. Қазіргі пастор – Том Элеваут, ол 2011 жылдан бері қызмет етеді. 2018 жылы приходқа Санкт-Петер базиликасындағы Пьетаның көшірмесі сыйға берілді. 2024 жылы Вентура қалалық әкімдігі алдындағы алаңнан алынып тасталған Әке Серраның мүсіні баққа орнатылды.

Миссиялық салалар

Сан-Буэнавентурадағы малдың арасында ірі қара, жылқы, қой, есек және ешкі болды. Ірі қара маңызды рөл атқарды, себебі олар тағам, май және терімен қамтамасыз етті. 1818 жылы 35 274 ірі қара миссия жерінде, Oxnard жазығына дейін жайылып жүрді. 1831 жылдың 7 қаңтарынан кейін, мал саны төмендеп, 4000 ірі қара, 3000 қой, 300 жылқы және 60 қашырға дейін азайды. 1839 жылдың шілдесінде генерал-инспектор Э. П. Хартнель 2208 ірі қара, 1670 қой, 799 жылқы, 35 қашыр және 65 ешкі тапты. Миссия Сан-Буэнавентураның төңірегіндегі топырақ өте жақсы болғандықтан, миссия көптеген егін өсіруге мүмкіндік алды. Сан-Буэнавентурада алма, жүзім, банан, алмұрт, шафран, гранат, өрік, апельсин, кокос, бұршақ, дәнді дақылдар, жүгері және арпа өсірілді. 1818 жылы 12 483 бушель астық жиналды. 1831 жылдың 7 қаңтарынан кейін, жиналған астықтың мөлшері 1750 бушель бидай, 2000 бушель арпа, 500 бушель жүгері және 400 бушель бұршаққа дейін азайды. 1839 жылдың шілдесінде генерал-инспектор Уильям Э. П. Хартнель 322 фанега бидай, 182 фанега жүгері және 35 фанега бұршақ тапты.

Миссиялық қоңыраулар

Сан-Буэнавентура миссиясында бес қоңырау болғандықтан, қоңыраулар күнделікті өмірде маңызды рөл атқарды. Бұл қоңыраулар сол кезде қоңырау болмағандықтан Санта-Барбара миссиясынан әкелінген. Олар ешқашан қайтарылмады. Солтүстікке қараған қоңыраудың бетінде "С. Сан-Франциско 1781" деген жазу бар. Шығысқа қараған қоңыраудың үстінде: "Сан-Педро Алькантра 1781" деген жазу бар. Оңтүстік аркада "Аве Мария С. Жозеф" деген жазуы бар кішкентай қозғалмалы қоңырау ілінген. Сан-Буэнавентурада күнделікті қолданылатын жалғыз қоңырау үлкен, жоғары жағында айқышпен тәжделген. Қоңырауға "Аве Мария Пруисима Д Сапоян Ано Д 1825" деп жазылған, бұл "Таза Марияға салауат, Запопанның Мариясы, 1825 жыл" дегенді білдіреді. Бұл қоңырау бастапқыда Запопан шіркеуі үшін құйылған, бірақ кейін Сан-Буэнавентура миссиясына жіберілді. Тағы бір қоңырау, бұрын испан вице-королінің сыйы, "Маркес де Круа, Мексика, 12 қараша 1770" деп жазылған. Қазіргі уақытта оның иесі – Сенора Изабел дель Валь Крем. Мұражайда шамамен екі футтық екі ағаш қоңырау бар. Бұл Калифорния миссияларындағы жалғыз ағаш қоңыраулар еді.