Кіріспе

18-ғасырдағы испан миссиясы Калифорнияда

Калифорниядағы Сан-Хуан Капистрано миссиясы (lang es) – Калифорния штатының Ориндж округіндегі Сан-Хуан Капистранода орналасқан испан миссиясы. 1776 жылдың 1 қарашасында Францискан орденінің испан католик миссионерлері колониялық Лас-Калифорнияда құрған. Бұл миссия Әулие Жан Капистраноның атымен аталған. Испан отарлық барокко стиліндегі шіркеу Жаңа Испанияның Вице-корольдігінің Альта-Калифорния провинциясында орналасқан. Миссия Ачьяхеме ауылынан 60 метрден аспайтын қашықтықта салынған. 1833 жылы Мексика үкіметі миссияны секуляризациялады, ал 1865 жылы АҚШ үкіметі оны Рим католик шіркеуіне қайтарды. Миссия жылдар бойы бірнеше табиғи апаттардан зардап шекті, бірақ қалпына келтіру және жаңарту жұмыстары шамамен 1910 жылдан бастау алды. Қазіргі таңда миссия мұражай ретінде қызмет етеді.

Кіріспе

Миссия 1776 жылы францискан орденінің испан католиктерімен құрылды. Сан-Хуан Капистрано Италияның Абруццо аймағында тұрған 14 ғасырдың теологы және "жауынгер діни қызметкері" – қасиетті Иоанн Капистрано есімімен аталады. Сан-Хуан Капистранода қазірге дейін қолданылып келе жатқан Калифорниядағы ең көне ғимарат, 1782 жылы салынған шапкіш үй бар. "Серра әкесінің шіркеуі", сондай-ақ "Серраның шапкіш үйі" деп те аталады, Джуниперо Серраның месса өткізгені туралы құжатталған жалғыз ғимарат. Миссия Альта-Калифорниядағы ең танымал миссиялардың бірі және екі рет құрылған санаулы миссиялардың бірі – қалғандары Сан-Габриэль Архангел және Ла Пурисима Консепсьон миссиялары. Бұл орын 1775 жылдың 30 қазанында Фермин Ласуэнмен қасиетті деп жарияланды, бірақ Сан-Диегодағы жергілікті халық арасындағы тәртіпсіздік салдарынан тез тастап кетілді. Елді мекеннің табысты дамуы оның тарихи жазбаларынан көрінеді. Миссионерлер келгенге дейін осы ауданда 550-ге жуық ақжахмен тайпасының өкілдері тұрған. 1790 жылға қарай, миссиялықтардың саны 700-ге жетті, ал алты жылдан кейін 1000-ға жуық "жаңадан дінге өткендер" (неофиттер) Миссия аумағында немесе оның маңында тұрды. Сол жылы 1649 адам крещение алды, ал 1776 мен 1847 жылдар аралығында барлығы 4639 адам дінге өтті. Миссияның зиратында (кампо-санто) 69-дан астам бұрынғы тұрғындар, көбінесе Хуанено тайпасының өкілдері жерленген. Мүліктің тарихи құндылығын мойындаған және оның құрылыстарын сақтау және қайта жаңарту үшін тырысқан (кейіннен монсеньор болған) Сент-Джон О'Салливанның қалдықтары мұражайдың батыс жағындағы зираттың кіреберісінде жерленген, ал оның құрметіне қойылған мүсін склептің алдында тұр. Сақталған шапкіш үй де Миссияда қызмет етіп жүрген үш діни қызметкердің – Хосе Барона, Висенте Фустер және Висенте Паскуаль Оливаның соңғы бейіті болып табылады, олардың барлығы киелі үйдің еденінің астында жерленген. Криолла немесе "Миссия жүзімі" алғаш рет 1779 жылы Сан-Хуан Капистранода егілді, ал 1783 жылы Альта-Калифорнияда өндірілген алғашқы шарап Миссияның шарап зауытынан алынған. 1833 жылы Мексика үкіметінің секуляризациясынан кейін Миссия ұзақ жылдар бойы біртіндеп құлдырады. 1850 жылы АҚШ штаты болғаннан кейін, 19 ғасырдың соңында Миссияны бұрынғы күйіне қайтаруға көптеген әрекеттер жасалды, бірақ 1910 жылы О'Салливан келгенге дейін ешқайсысы үлкен жетістікке жетпеді. Қайта жаңарту жұмыстары жалғасуда, ал "Серра әкесінің шапкіш үйі" деп аталатын шапкіш үй әлі де діни қызметтер үшін қолданылады. Жыл сайын Миссияға 500 000-нан астам адам, оның ішінде 80 000 мектеп оқушысы келеді. 1812 жылы болған жер сілкінісінен қираған "Ұлы тас шапкіш үйінің" қираған жері сәулет өнерінің керемет туындысы болғанымен, Миссия, әдетте, наурыздың 19-ы күні (қасиетті Жүсіп күні) тойланатын "Ласточкалардың оралуымен" танымал. Сан-Хуан Капистрано миссиясы көптеген суретшілердің сүйікті тақырыбы болды және әдебиетте және кинода көптеген рет бейнеленді, мүмкін, басқа миссиялардан гөрі көбірек. 1984 жылы Миссия кешенінің солтүстігінде және батысында заманауи шіркеу кешені салынды, ол қазір Mission Basilica San Juan Capistrano деп аталады. Бүгінде миссиялық кешен мұражай ретінде қызмет етеді, ал кешендегі Сера шапкіш үйі миссиялық приходтың шапкіш үйі болып табылады.

Жергілікті халықтар

Сахавиттегі бұрынғы испан бекінісі палеоинд кезеңінің соңында пайда болған және қазіргі уақытта Хуаненьо деп белгілі америкалық тайпалардың қоныс аумағында орналасқан; бұл атау Сан-Хуан Капистрано миссиясында діни қызмет атқарған шамамен осы халықты білдіреді. Көптеген қазіргі Хуаненьолар, өздерін жергілікті Сан-Хуан және Сан-Матео өзендерінің су жинау алаптарында өмір сүрген байырғы халықтың ұрпақтары деп есептейді және Ачахемен атауын қабылдады. Олардың тілі жақын орналасқан Луисеньо тайпасының тілімен байланысты. Ачахемендердің жері Сан-Диего округінің солтүстігіндегі Лас-Пулгас сағасынан басталып, Оранж округінің орталық жағалауындағы Сан-Хоакин тауына дейін, Тынық мұхитынан Санта-Ана тауларына дейін созылған. Халықтың көп бөлігі екі ірі сағаның төменгі ағысында, яғни Сан-Хуан сағасы (және оның ірі саласы Трабуко сағасы) мен Сан-Матео сағасында (теңізге құятын Арройо-Сан-Онофре қосылған) қоныстанды. Ауылдардың ең көп шоғырланған жері – Сан-Хуанның төменгі ағысы, мұнда Сан-Хуан Капистрано миссиясы орналасқан және бүгінгі күнге дейін сақталған. Ачахемендер тұрақты, анықталған ауылдарда және маусымдық лагерлерде тұрды. Ауылдардың халқы 35-ден 300 адамға дейін жететін, кішігірім ауылдарда бір рудан, ал ірі елді мекендерде басқа отбасылармен біріккен үлкен тайпадан тұратын. Әр тайпаның өз пайдалану аймағы болды және «саяси» тұрғыдан тәуелсіздікке ие болды; жақын маңдағы экономикалық, діни және әлеуметтік байланыстар арқылы басқа ауылдармен байланыс сақталды. Әлеуметтік құрылым үш топқа бөлінді: элита (көбінесе атаулы отбасылар, ру басшылары және салтанатты рәсімдерді өткізушілер), орта тап (қалпына келген және сәтті отбасылар) және тұрақсыз немесе көшпелі отбасылар мен соғыс тұтқындары. Жергілікті басшылықты Нота, яғни тайпа басшысы жүзеге асырды, ол қоғамдық рәсімдерді өткізіп, ақсақалдар кеңесімен (Пууплем) бірлесіп діни ғұрыптарды реттеді. Кеңес ру басшылары мен рәсімдерді өткізушілерден құралды. Бұл орган қоғамдық мәселелерді шешіп, Нота мен оның көмекшілері оларды іске асырды. Ауылдағы тұрғын үйлердің орналасуы реттелмегенімен, салтанатты алаң (Ванкеч) және басшының үйі көбінесе орталықта орналасқан. Соңғы ғасырлардағы зерттеулердің арқасында, оның ішінде 1542 жылдың қазан айында Оңтүстік Калифорния жағалауындағы ауылдарды зерттеген испан саяхатшысы Хуан Родригес Кабрильоның еңбектері, байырғы тұрғындар туралы көп мәліметтер жинақталды. Сан-Хуан Капистранода он жылдан астам уақыт қызмет еткен францискан ғалымы Фрай Геронимо Боскана Сан-Хуан Капистрано аңғарындағы ежелгі діни амалдарды зерттеген ең толық еңбектердің бірін жазды. Діни білім құпия сақталды, ал Чинигкинич деп аталатын басым дін ауыл басшыларын діни көшбасшылар етіп тағайындады, бұл басшыларға өз халқына үлкен билік берді. Боскана Ачахемендерді екі топқа бөлді: «Плаянос» (жағалауда тұрғандар) және «Серрано» (миссиядан үш-төрт лига қашықтықтағы тауларда тұрғандар). Екі топтың жаратылысқа қатысты діни сенімдері мүлдем өзгеше болды. Плаянос халықтары жер мен теңізді, аспан, құрлық және судағы барлық ағаштарды, өсімдіктерді және жануарларды «Нокума» деп аталатын құдіретті және көрінбейтін күш жаратты деп сенді. Ал Серрано халықтары екі бөлек, бірақ байланысты болмысқа сенді: «жоғарыдағы өмір» және «төмендегі өмір». Бұл күйлер «толыққанды түсіндіріледі және белгісіз» (ағайын-қарындас сияқты) және осы екі күштің бірігуінен «жердің тас-қуыстарын, құмдарын, ағаштарды, бұталарды, шөптерді және жануарларды» жаратты. 1908 жылы белгілі мәдениет антропологы Альфред Л. Кройбер Хуаненьоның діни салттарына қатысты мынадай байқаулар жасады: Олар желкенге ұқсас үлкен құсты қадір тұтатынын және оны жас кезінен бастап үлкен қамқорлықпен өсіретінін, сондай-ақ оған қатысты көптеген қате сенімдерге ие екенін білеміз. Жаңа ай пайда болғанда олар үлкен дауыс көтеріп, олардың қызығушылығын білдіреді («нехосихо»). Күн немесе ай тұтылғанда олар одан да қатты дауыс көтеріп, жерге, теріге немесе кілемге таяқпен соғып, алаңдаушылықтарын көрсетеді.

Үлкен тас шіркеу

1797 жылдың 2 ақпанында "Ұлы тас шіркеуі" (Альта Калифорниядағы саздан салынбаған жалғыз шіркеу ғимараты) салына бастады. Оның пішіні крест тәрізді, ұзындығы 55 метр (180 фут), ені 12 метр (40 фут), қабырғаларының биіктігі 15 метр (50 фут) болатын. Негізгі кіреберіске жақын орналасқан 37 метрлік (120 фут) биіктіктегі қоңырау мұнарасы да болды. Жергілікті аңыз бойынша, мұнараны 16 шақырымнан және одан да алыс жерден көруге болар еді, ал қоңыраудың дыбысын одан да қашықтан естіуге болар еді. Құмтастан салынған ғимараттың негізі 2,1 метр (7 фут) тереңдікте жатты. Құрылыс жұмысына барлық жаңадан дінге келгендер қатысты. Тастар 10 шақырымға дейін қашықтықтағы шатқалдар мен өзен арналарынан алынып, өгіздер жеккен арбалармен (кареталармен), қолмен көтеріліп, тіпті құрылыс алаңына сүйретіліп әкелінді. Әк тас Миссия аумағында ұнтақталды, одан эрозияға төзімді, тастардан мықтырақ цемент жасалды. 1800 жылдың 22 қарашасында Сан-Диегода болған 6,5 балдық жер сілкінісі салдарынан құрылысы жоғалып бара жатқан ғимараттың қабырғаларына жарықтар пайда болды, соның салдарынан жөндеу жұмыстары жүргізілуге тиіс болды. Алайда, сеньор Агилар жоба басталғалы алты жыл өткен соң қайтыс болды; оның жұмысын дін қызметкерлері мен олардың қарауындағы адамдар жалғастырды, олар қолдағы құрылысты мүмкіндігінше қайталауға тырысты. Бірақ шебер ұстаның білімі болмағандықтан, қабырғалар тегіс болмады, сол себепті жетінші күмбезді қосу қажет болды. Шіркеу, ақыры 1806 жылы аяқталды және 7 қыркүйек күні кешке Фрай Эстеван Тапис оған бата берді, одан кейін екі күндік той өтті. Жер сілкінісі шіркеудің есіктерін қиратып, жапты. Дүмпуі тоқтаған кезде, ғимараттың басымы көп бөлігі құлап, қоңырау мұнарасы да жойылды. Құдайға сыйынған қырық адам және мұнарада қоңырау соққан екі бала қираған үйіндінің астында қалып, қаза тапты, олар кейін Миссия зиратына жерленді. Бұл осы бекет үшін екінші ауыр соққы болды, ал одан бұрын болған қатыгез дауылдар мен су тасқыны Миссия ғимараттарына зиян келтіріп, егістікті жойған еді. Дін қызметкерлері дереу Серра шіркеуінде қызмет етуді қайта бастады. Бір жыл ішінде, тас шіркеудің қираған жері мен Миссияның алғашқы шіркеуі арасында, мұнарадан құтқарылған төрт қоңырауды ұстап тұру үшін кірпіштен жасалған қоңырау қабырғасы (кампанарио) салынды. Трансепт, ғибадатхана (ре до) және сакристия (сакристия) бұрынғы күйінде қалғандықтан, 1815 жылы тас шіркеуді қайта құруға тырысылды, бірақ құрылыс тәжірибесінің жетіспеуінен бұл әрекет сәтсіз аяқталды (қазіргі күні толығымен сақталған жалғыз бөлік осы). Содан бері Миссия аумағында жүргізілген барлық құрылыс жұмыстары тек қана қажетті мақсаттарға бағытталды. Хосе Барона мен Боскана 1814 жылы "аурулардың қолайлылығы үшін" кішкентай емхана (аурухана) ғимаратын (төртбұрыштың солтүстік-батыс бұрышынан тыс жерде орналасқан) салуды қадағалады. Хуанено емшілері дәстүрлі әдістерді қолданып, ауруларды және жарақат алғандарды осы жерде емдеді. 1937 және 1979 жылдары жүргізілген археологиялық қазбалар ғимараттың негізі деп саналатын жерлерді ашты.

Құқық бұзушылар миссияны тонаған күн

1818 жылдың 14 желтоқсанында француз капері Иполито Бушар «Рио-де-ла-Платаның біріккен провинциялары» (Аргентина) туымен келе, өзінің «Аргентина» және «Санта-Роза» кемелерін Миссияның көз алдына жеткізді. Бушардың (қазір «Калифорнияның жалғыз қарақшысы» деп белгілі) Монтерей және Санта-Барбарадағы елді мекендерге шабуыл жасағанын білген Командант Руиз, 13-ші күні Миссияға шабуыл жақындап келе жатқаны туралы алғашқы хабарды естігеннен кейін, 30 адамнан тұратын отрядты (жас испандық лейтенант Сантьяго Аргуэлло басшылығымен) Миссияны қорғауға жіберді. Бушардың екі адамы гарнизон әскерлерімен байланысқа шығып, азық-түлік талап етті, бірақ оларға қосымша қауіп көрсетілді: лейтенант Аргуэлло кемелер кетпесе, гарнизон «бірден оқ-дәрі және снарядтармен қамтамасыз ететінін» айтты. Жауап ретінде «Пират Бухар» (калифорниялықтар осылай атаған) Миссияға шабуыл жасауға бұйрық берді, қажетті жабдықты күшпен алу үшін 140-қа жуық адам мен екі-үш «виоленто» (жеңіл гаубица) жіберді. Миссия күзетшілері шабуылшылармен шайқасты, бірақ олардың күші жетпеді; қарақшылар Миссия қоймаларын тонады, бірнеше Миссия ғимараттарына аз-кем зақым келтірді және шеттегі сабан үйлердің бірнешеуін өртеп жіберді. Санта-Барбара және Лос-Анджелестен келген күшелер, Санта-Барбарадағы El Presidio Real-дың Командант Герасы басшылығымен, келесі күні келді, бірақ кемелер бұрыннан жүзіп кеткен еді. Миссия сақталғанымен, аймақтағы барлық оқ-дәрі, жабдықтар мен құнды заттар тартылып алынды. Бүгінде Миссия тарихындағы ең қызықты оқиғалардың бірі саналатын жыл сайынғы мереке «Пираттар Миссияны тонаған күн» еске алуға арналған.

Мексиканың тәуелсіздігі

Мексика 1821 жылы Испаниядан тәуелсіздік алды. 1820 және 30-жылдары Миссияның мәртебесі біртіндеп төмендеді. Аурулар бір кездегі мол мал қораларын азайтты, ал беде қышасының кенеттен таралуы егін өсіруді қиындатты. Су тасқыны мен құрғақшылық та өз салдарынан келді. Бірақ Миссияның тұрақтылығына ең үлкен қауіп – Капистраноның құнарлы жерлерін иеленуге тырысқан испан қоныс салушыларының болуы болды. Уақыт өте келе, көңілі тоңған үнді халқы біртіндеп Миссияны тастап кетті, ал тұрақты күтімсіз қалғандықтан оның физикалық құлдырауы жеделдеді. Дегенмен, 1823 жылы Лас-Флорес-Ассистенсияның құрылысын ақтауға жеткілікті іс-әрекет болды. Бұл нысан Сан-Хуан Капистрано мен Сан-Луис-Рейдегі Миссияның арасында орналасқан. 1820 жылы Санта-Ана өзенінің жағасында, бірнеше шақырым солтүстікке қарай эстансия (станция) құрылды. Миссия малын бағып-қадағалаған майордомо мен вакерос (ковбойлар) үшін салынған саздан жасалған құрылым бүгін Диего Сепульведа сарайы деп аталады. 1825 жылы қайтыс болғаннан кейін, Дон Хосе Антонио Йорба I (танымал испандық жер иесі және Портола экспедициясының мүшесі) Миссияның зиратында белгісіз қабірге жерленді; кейін Йорбаның құрметіне кенотаф орнатылды. Жозе Мария де Эчеандия, Альта-Калифорнияның губернаторы болып сайланған алғашқы мексикалық, 1826 жылдың 25 шілдесінде өзінің "Азат ету туралы жарлығын" (немесе "Азат ету шараларын") жариялады. Сан-Диего, Санта-Барбара және Монтерейдің әскери округтеріндегі барлық үндістер, егер олар лайықты деп табылса, миссионерлік биліктен босатылып, мексикалық азамат болуға құқылы болды; миссиялық қамқорлықта қалуды қалағандар көптеген түрдегі дене жазасынан босатылды. Католик тарихшысы Зефирин Энгельгардт Эчеандияны "діни ордендердің ашық жауы" деп атады. Эчеандияның азат ету жоспары оңтүстік миссияларында тұратын неофиттерден үлкен қолдау алмағанмен, ол бұл схеманы Сан-Хуан Капистрано Миссиясында кең ауқымда сынап көруге бекінді. Осы мақсатта ол үндістердің азаттығына қатысты іс-әрекеттерді бақылау үшін комиссианадос (комиссарлар) кеңесін тағайындады. Бұл жарлыққа жауап ретінде Барона, өзінің "жалған Мексика республикасы" деп санаған мемлекетке адалдық ант беруден бас тартты, өйткені ол, басқа испан миссионерлерінің барлығынан басқа екі адаммен бірге, бұрын Мексиканың тәуелсіздігіне ант берген болатын. Мексика үкіметі 1827 жылдың 20 желтоқсанында Мексика аумақтарынан алпыс жасқа толмаған барлық испандарды қууды талап ететін заң қабылдады; губернатор Эчеандия, алайда, Калифорнияда заң күшіне енгеннен кейін оның депортациясын болдырмау үшін Баронаның ісіне араласты. Мексика тәуелсіздік алғанға дейін де Миссия құлдырауын бастады. Губернатор Хосе Фигероа (1833 жылы қызметке кірген) бастапқыда миссионерлік жүйені сақтап қалуға тырысса да, Мексика Конгресі 1833 жылдың 17 тамызында Калифорния Миссияларын секуляризациялау туралы акт қабылдады. Актта сондай-ақ Альта және Баха Калифорнияны отарлау көзделген, бұл соңғы қадамның шығындары Миссия мүлігін жеке тұлғаларға сатудан түскен табыс есебінен төленетін болды. Сан-Хуан Капистрано Миссиясы келесі жылы, 1834 жылдың 9 тамызында губернатор Фигероаның "Конфискация туралы жарлығын" шығарған кезде осы заңның әсерін бірінші болып сезінді.

Миссиялық қоңыраулар

1920 жылы салынған Сан-Хуан Капистрано миссиясының "Қасиетті бағының" көрінісі. Төрт қоңыраулы кампанарио 1812 жылғы жер сілкінісінде "Ұлы тас шіркеуінің" қоңырау мұнарасы құлағаннан кейін бір жыл өткен соң тұрғызылды. Бұл – үлкен кішкентай қоңырау! Миссиялық қоңыраулар брендінің жемістерінің жәшік таңбасында Сан-Хуан Капистрано миссиясындағы қоңыраулардың соғылуы бейнеленген. Кез келген миссияда қоңыраулар күнделікті өмірде маңызды рөл атқарды. Қоңыраулар тамақ уақытында, миссия тұрғындарын жұмысқа және діни қызметтерге шақыру үшін, туған кезде және жерлеу кезінде, кеме жақындағанын немесе миссионердің қайтып келгенін хабарлау үшін, сондай-ақ басқа да жағдайларда соғылды; жаңадан келгендерге миссия қоңырауларын соғумен байланысты күрделі рәсімдер туралы нұсқау берілді. Алғашқы қоңыраулар шамамен он бес жыл бойы жақын маңдағы үлкен ағаштан ілінді, содан кейін 1791 жылы шіркеудің қоңырау мұнарасы аяқталды. Алғашқы қоңыраулардың не болғаны белгісіз. Чилиде "Ұлы тас шіркеуінің" қоңырау шалу ғимаратына жаңа қоңыраулар құйылды. Сан-Хуан Капистрано миссиясының барлық төрт қоңырауының аты бар және олардың бәрінде мынадай жазулар бар (ең үлкенінен кішісіне дейін; жазулар латын тілінен аударылған): "Иса мақтаған, Сан-Висенте. Бауырластар, (миссияның) министрлері Фрай Висенте Фустер мен Фрай Хуан Сантьягоның құрметіне, 1796 жыл". "Аспан әуесі, Руэлас мені жасады, мені Сан-Хуан деп атады, 1796 жыл". "Аспан әуесі, Сан-Антонио, 1804 жыл". "Аспан әуесі, Сан-Рафаэль, 1804 жыл". 1812 жылғы жер сілкінісінен кейін ең үлкен қоңыраулар жарылып, екіге бөлінді. Осы зақымданудың салдарынан екеуі де анық дыбыс шығарған жоқ. Дегенмен, олар келесі жылы салынған кампанариоға ілінді. Миссияның гүлденген кезінде, кіреберіс қақпасының жанында, алдыңғы дәліздің батыс жағында жалғыз қоңырау ілінді, кіреберіс қақпасы уақыт өте келе тозған. О'Салливанның Сан-Хуан Капистранодағы қызметінде серіктерінің бірі Хосе де Грасия Круз болды, ол Аку ретінде жақсы танымал болды, ол Миссияның көптеген оқиғалары мен аңыздарын айтып берді. Хуанено индейлерінің ұрпағы болған ол 1924 жылы қайтыс болғанға дейін Миссияның қоңыраушысы болды. 1969 жылдың 22 наурызында президент Ричард М. Никсон мен бірінші ханым Пэт Никсон Миссияға барып, Сан-Рафаэль қоңырағын соқты. Бұл оқиғаға арналған қола тақта қоңырау қабырғасына орнатылған. 2000 жылы жаңа Миссия шіркеуінің кіші базилика мәртебесіне көтерілуін атап өту үшін, зақымдалған қоңыраулардың нақты көшірмелері Royal Bellfoundry Petit & Fritsen b. v. of Aarle Rixtel, Нидерланды, түпнұсқалардан жасалған қалыптарды пайдаланып құйылды. Ауыстырылған қоңыраулар қоңырау қабырғасына орналастырылды, ал ескілері қираған Миссияның кампанариосының ("қоңырау мұнарасы") ішінде көрсетілді.

Аңыздар

"Ұлы тас шіркеуінің" трагедиясы оның көпке танымал аңызын тудырды – құлау кезінде қаза тапқан Магдалена есімді жас қыз туралы. Магдалена Миссия аумағында тұрып, Теофило есімді суретшіге ғашық болған. Бірақ, ақсақалдары олардың үйленуге тым жас екенін айтып, қарым-қатынастарын құпия ұстауға мәжбүр етті. Сол қайғылы желтоқсан күні таңда, өкінішпен толған Магдалена, ғибадат етушілер шеруінің алдында, тәубешінің шамшырағын алып жүргенде жер сілкінісі болды. Теофило сүйіктісін құтқаруға тырысып, шіркеудің қабырғалары мен шатыры құлағанда ішке асығып кірді. Ұйінділер тазаланған соң, олар екеуі өлілердің арасынан, соңғы құшақтасуда табылды. Айлы түндері, құлаған шіркеудің арасында шам жарығымен жарықтанғандай көрінетін жас қыздың бейнесін көруге болады деседі. Тағы бір, аз таралған аңыздарда, бастапқы төртбұрыштың дәліздерін кезіп жүрген бетсіз монах және кіреберіс жанында күзетте тұратын бассыз сарбаз туралы айтылады.

Калифорниялық қымыз

АҚШ-тағы ең үлкен Калифорниялық бұрыш ағашы (Schinus molle) 2005 жылға дейін Сан-Хуан Капистрано миссиясында өсті, бірақ аурудың салдарынан кесілді. 1870 жылдары отырғызылған, 17 метр биіктіктегі бұл ағаш ерте Калифорния ландшафтының типік мысалы еді; ол сонымен қатар Ұлттық ірі ағаштар тізіліміне енген. Калифорниядағы ең ескі бұрыш ағашы Сан-Луис-Рей-де-Франция миссиясының ауласында орналасқан.