Польшалық ақсүйек Józef Boruwłaski (1739-1837) – Еуропа мен Түркия сарайларында гастрольдеген музыкант, есімдері тарихқа енген кішкентай денелі азамат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшалық дворян Йозеф Борувляски (1739 жылдың қарашасы – 1837 жылдың 5 қыркүйегі) – Польшада туған, сарайда қызмет еткен және Еуропа мен түрік сарайларында гастрольде болған музыкант.
Polish noble
Józef Boruwłaski (November 1739–September 5, 1837) was a Polish born dwarf who was employed by the court and who was also a musician who toured in European and Turkish courts.
Ерте өмір
Йозеф Борувляски 1739 жылдың қараша айында Польшаның Халич қаласының жанында дүниеге келген. Оның ата-анасы, көрінеуі, кедейленген шляхтадан шыққан, бірақ Йозефтің "граф" атағына нақты құқығы болмауы мүмкін, себебі Польшада осындай аристократиялық атақтар болған жоқ. Бұл, мүмкін, "Генерал Том Тэмб" сияқты әскери шендерді көрсетуші кішкентай адамдарға берілетін әдетпен байланысты болса керек. Оның бес бауырының екеуі де бойшаң болмаған, бірақ оның 2 метрге дейін өсетін ағасы болды, ол әскерде шайқаста қаза тапты. Дене пропорцияларын және оның ересек кезінде кейде кішкентай балаға ұқсап қалуын ескере отырып, Йозеф ахондроплазиялық емес, гипофизарлық наныш болғанға ұқсайды. Қахорлик старостинасы Пл ханым осы бойшаң балаға көңіл бөлді және оны асырап алды. Оның үйленгеннен кейін танысы графша Хумейка Борувляскиді өз қамқорлығына алып, оны Подолиядағы Рихта (Хмельницкий облысы) имениесіне алып барды. Графиня старостинаны кішкентай серігінен айырылуға көндірді, оған жүктілік кезінде наныш көрген әйелдің өзі де наныш тууы мүмкін деген ежелгі сенімді еске салды.
Józef Boruwłaski was born near Halicz in Poland in November 1739. His parents seem to have been impoverished gentry, but it is impossible that Józef had any real claim to the title of 'Count' as there were no similar Polish aristocratic titles. This may relate to the practice of giving show dwarfs military titles, such as General Tom Thumb. Two of his five siblings were also short, but he did have a brother who grew to be 6 feet (2 m) in height, and died in battle as a soldier. Given the proportions of his body, and the fact that in adulthood he was sometimes mistaken for a small child, it is likely that Józef was a pituitary dwarf, not a dwarf of the achondroplasic variety. Ms. pl, the Starostin of Kahorlik took a shine to the short boy and adopted him. After her marriage her acquaintance the Countess Humiecka took charge of Boruwłaski and took him to her estate at Rychta (obwód chmielnicki) in Podolia. The Countess was able to persuade the Starostin to give up her little companion by reminding the Starostin of the old superstition that a woman who sees a dwarf during pregnancy may give birth to a dwarf.
Еуропалық тур
Борувляски он бес жасқа толғанда, бойы 64 см (25 дюйм) болғанда, графиня оны Венаға алып барды, онда ол Жозеф өзінің автобиографиясында «Мажарстан патшайымы» деп атаған Мария Терезия императрицаға таныстырылды. Борувляскидің әдепті мінезі императрицаның бір баласына қатты әсер еткендіктен, ол оған алмаз жүзік сыйлаған. Бұл баланың жас Мария Антуанетта (кейін Мария Антония деп аталған) болғаны туралы әңгімелер уақыт бойынша сәйкес келмейді. Борувляски шатасып қалған болуы мүмкін, өйткені императрицаның барлық қыздарының есімі «Мария» болған. Кейін графша оны Польшаның бұрынғы патшасы Станислав Лесчинскиймен кездесу үшін Луневильге алып барды. Ол жерде Лесчинскийлер үйінің сарай жәндігі Николас Ферри, Бебе есімді, Борувляскиге қызғанышпен қарады. Бір күні Ферри Борувляскиге шабуыл жасап, оны отқа лақтыруға тырысты; Лесчинский оларды айырды да, Ферриді қамшылады. 1760 жылы графша Борувляскиді Парижге алып барды, онда ол түрлі маскарадты билер мен мерекелік шараларға қатысты. Ол тек су ішуді әдетке айналдырды, соның арқасында денсаулығын сақтап қалғандай болды. 22 жасында бойы 71 см-ге жеткені хабарланды. Келесі аялдама Гаага болды, онда ол сарайдың әйелдеріне ұнады. Германия арқылы Варшаваға жол тартқанда Борувляски француз комедия актерлерінің тобындағы актрисаға ғашық болды. Бірақ оның сезімі өзара болмады.
When Boruwłaski was fifteen and 64 cm (25 inches) tall, the countess took him to Vienna, where he was presented to Empress Maria Theresa, a lady Józef described as the 'Queen of Hungary' in his autobiography. Well mannered Boruwłaski apparently impressed one of the empress's children so much that she gave him a diamond ring. The story that this child was the young Marie Antoinette (then called Maria Antonia) does not fit the dates – Boruwłaski may have become confused because all the daughters of the empress had the first name 'Maria'. Later the countess took him to Lunéville to see the ex king of Poland, Stanisław Leszczyński. There he aroused the jealousy of Nicolas Ferry, the court dwarf of the Leszczyński household, who was nicknamed Bébé. On one occasion Ferry attacked Boruwłaski and tried to throw him into the fire; Leszczyński separated them and had Ferry whipped. Next, in 1760, the countess took Boruwłaski to Paris, where he frequented the court in various masked balls and pageants. He also developed a habit of drinking nothing but water, apparently keeping himself fit in this way. He was reported to have reached 71 cm (28 inches) in height at 22 years of age. The next stop was The Hague where he reportedly impressed the court ladies. On their road to Warsaw through Germany, Boruwłaski became enamored of an actress in a company of French comedians. His feelings were not reciprocated.
Польшаның Станислав II
Польша тағына отырғанда Станислав II Борувляскиді өзінің қорғауына алды. Борувляски графшаның жаңа серігі Изалина Барбутанға ғашық болған кезде, графша оны үйінен қуды. Патша оның үшін жақтап, оған шағын жәрдем ақы және саяхаттауға көлік берді, сондай-ақ патшалық қолдаумен ол Изалинаға үйленді. Бастапқыда, Польшаға қоныс аударған француз жұбының қызы Изалина Жозефке үйленгісі келмеді, бірақ ол оған махаббат хаттарын жазып, оның жүрегін жеңіп алды.
When Stanisław II acceded to the throne of Poland, he took Boruwłaski under his protection. When Boruwłaski fell in love with the new companion of the countess, Isalina Barbutan, the countess threw him out. The King interceded on his behalf, giving him a small allowance and a coach to travel in, and, with the royal backing, he married Isalina. At first, Isalina, the child of a French couple who had settled in Poland, was reluctant to marry Józef, but he bombarded her with love letters and won her heart.
Ақшалай қиындықтар
Музыкасымен кейде лайықты күнкөріс табуға мүмкіндігі болғанымен, гастрольдік сапарлар мен оған байланысты қиындықтар мен шығындар Борувласькиді шаршататын. Оның әйелі саяхатқа төзгісіз болған сияқты, көбінесе ауруға шалдыққандай болып, үйде қалатын. Ақша тапшылығы Йозефті өзін ақыға сатуға (ол бұл өте қорлаушы екенін сезінді) және өзінің автобиографиясының үш түрлі басылымын шығаруға мәжбүр етті, соңғысы 1820 жылы Даремде жарық көрді.
Although he was sometimes able to make a reasonable living from his music, the problems and expenses of touring sometimes wore Boruwłaski down. His wife seems to have been a poor traveller, and often pleaded illness and stayed at home. Money problems forced Józef to display himself for money (which he found deeply humiliating) and to bring out three different editions of his autobiography, the last published at Durham in 1820.
Даремде зейнеткерлікке шығу
Ақырында, өмірінің соңғы жылдарында Борувляски Дурхам соборының органшысы Томас Эбдонның Дурхамда тұру туралы ұсынысын қабылдады. Йозеф әйгілі Кембл отбасының актері Стивен Кемблмен де жақын дос болды, ол Дурхамның тағы бір көрнекті тұрғыны еді. Дурхамда Борувляски құмар балық аулаушыға айналып, жасанды жеммен балық аулау әдісін сипаттаған алғашқы поляк болды.
Eventually, in his advancing years, Boruwłaski accepted an offer to live in Durham, from Thomas Ebdon, organist of Durham Cathedral. Józef was also close friends with another important resident of Durham, the actor Stephen Kemble of the famous Kemble family. In Durham Boruwłaski also became a passionate angler, becoming the first Polish person to describe the artificial fly technique.
Өлім және еске алу
Йозеф Борувляски 1837 жылдың 5 қыркүйегінде 97 жасында Даремде қайтыс болды. Йозефтің досы Стивен Кемблдің қасына Дарем соборында жерледі. Дарем қалалық әкімдігінде оның толық бойынан жасалған мүсіні, сонымен қатар костюмі, бас киімі, таяғы, креслосы және скрипкасы сияқты жеке заттарынан тұратын шағын көрме бар. Әкімдікте Йозефтің қарт адам ретінде бейнеленген үлкен майлы суреті де ілулі тұр. 2007 жылы қайта жаңартылған тетрастильді грек ғибадатханасы Даремдегі Уэр өзенінің жағасында орналасқан: бұл ғибарат "Граф үйі" деп аталады және оның орналасқан жері графтың бағындағы әшекейлік құрылыс болған болуы мүмкін деген жорамал бар. Дурхам университетінің Палас Грин кітапханасында Дарем халқы "Кішкентай граф" деп атаған адамға қатысты құжаттардың жинағы сақталуда.
Józef Boruwłaski died in Durham, on September 5, 1837, at the age of 97. Józef was buried in Durham Cathedral beside his friend Stephen Kemble. There is a life size statue of him in the Durham Town Hall, together with a small display of his personal effects, including a suit, hat, cane, chair and violin. The Town Hall also has a large oil painting of Józef as an old man. A tetrastyle Greek temple, restored in 2007, stands on the banks of the River Wear at Durham: this is called the 'Count's House' and its position suggests that it may have been an ornamental folly in the Count's garden. There is a collection of documents relating to the man Durham people called 'the Little Count' at the Palace Green library of Durham University.