Кіріспе

Элли епискобы, XIX ғасырдағы Линдисфарн архидиаконы Ричард Кокс (шамамен 1500 – 22 шілде 1581) – Вестминстер соборының деканы және Элли епискобы болған ағылшын дін қызметкері.

Ерте өмір

Кокс 1499 немесе 1500 жылы Букингемширдегі Уаддон қаласында қарапайым отбасында дүниеге келді. Ол Ваддонның жанындағы Сент-Леонард Снелшолл бенедиктиндік монастырында, Итон мен Кембридждегі Кингс колледжінде білім алды, 1524 жылы бакалавр (А.В.) дәрежесін алды. Вулсидің шақыруымен ол Оксфордтағы кардиналдың жаңа қорының мүшесі болды, 1525 жылы бакалавр (А.В.) ретінде тіркелді, ал 1526 жылы магистр (М.А.) дәрежесін алды. 1530 жылы ол университеттегі тәртіпсіз студенттерді патшаның ажырасуына келісуге көндірумен айналысты. Оның лютерандық көзқарастарды ерте білдіргені Оксфордтан кетуіне, тіпті түрмеге қамалуына себеп болды деседі, бірақ мұндай құжаттар жоқ, бұл оның Итон Корольдік қорының басшысы болып тағайындалуымен үйлеспейді. 1533 жылы ол Анна Болейннің тәж киюіне арналған оданың авторы болды, 1535 жылы Кембриджде дінтану бакалавры (B.D.) дәрежесін алды, 1537 жылы дінтану докторы (D.D.) болды және сол жылы «Христиан адамының нұсқаулығына» қол қойды. 1540 жылы ол дін қызметкерлерінің он бес адамының бірі болды, оларға қасиеттіліктер және шіркеудегі билік туралы маңызды сұрақтар жіберілді. Оның жауаптары (Пококтың «Бернет» еңбегінде жарияланған, III том, 443–496 беттер) католицизмнен алшақтаған, бірақ «Патшаның іліміне» бейім ойды көрсетеді. Шындығында, Кокс Генри патшаның «Патша кітабын» өзі жасамағанын Арран регентіне түсіндірген кезде осы кітаптың авторы болған дін қызметкерлерінің бірі еді. Сонымен қатар, ол Барнстың ісін тексеруге қатысты, Анна Клевстің ажырасуына қол қойды және сол жылы реакция кезінде Эли архидиаконы және пребендары, Вестминстер каноны болды. 1541 жылы ол басқа патшалық істермен айналысты, Саутвелл епископтығына үміткер ретінде ұсынылды және 1542 жылы патшаның капелланы болды. 1543 жылы ол Кранмерге қарсы «Пребендарлар қастандығын» анықтауға жұмылдырылды және архиепископтың канцлері болды. Желтоқсан айында ол Оксфордтағы Осейни (кейіннен Христос шіркеуі) деканы болып тағайындалды, ал шілдеде Принц Эдуардтың қайырымдылық тағайындалған адамы болды және оның біліміне белсенді қатысты. Ол 1546 жылы доктор Кромның мойындауына қатысып, оны шынсыз және жеткіліксіз деп айыптады және оны құпия кеңес алдында қатаң сынады.

Эдуард VI тұсында

Эдуард таққа отырғаннан кейін Кокс көзқарастары протестанттыққа қарай бұрылыс жасады және ол Реформацияның ең белсенді қайраткерлерінің біріне айналды. Ол 1548 жылы Атаулы Қызмет туралы Ережелерді жинақтауда, Бірінші және Екінші Ортақ Дұға кітаптарында кеңес берді және Канондық құқықты реформалау комиссиясының құрамында отырды. Оксфорд университетінің канцлері (1547–1552) ретінде ол Пьетро Мартир Вермигли сияқты шетелдік дін қызметкерлерін қолдады және университет кітаптарынан, қолжазбаларынан, безендірулерінен және мүліктерінен католиктыққа ұқсас әр нәрсені жоюға күш салған екі комиссияның жетекшісі болды. Бұл Коксқа «канцлер» емес, «жойғыш канцлер» деген лақап атты әкелді. Ол басқа да наградалар алды: Виндзор канондығы (1548), Харроу пастырлығы (1547) және Вестминстер деканаты (1549).

Мариандық жер аударылу

Кокс Мэридің таққа отыруымен бірге өзінің жеңілдіктерін жоғалтты және 1553 жылдың тамызында екі аптаға Маршалси түрмесіне қамалды. Уайттың бүлігі сәтсіз аяқталғанға дейін ол беймәлім күйде болды, содан кейін 1554 жылдың мамырында Эдвин Сэндистің ізімен Антверпенге бір кемемен қашып кетті. 1555 жылдың наурыз айында ол Франкфуртқа жетті. Кокс кейіннен Франкфурттағы дау-жанжалдар деп белгілі болған оқиғаларға маңызды үлес қосты. Джон Нокс пен Уильям Уитингхемнің ықпалымен, жер аударылғандар кальвинистік доктринаны және 1552 жылғы «Дұға кітабынан» мүлдем өзгеше құлшылық формасын қабылдады. Кокс Англия шіркеуінің құлшылығын қорғады, ал жер аударылғандар ноксиандар мен коксиандарға бөлінді. Нокс Кокске көп орындылықпен айыптады, ал Кокс Ноксты император Карл V-ге опасыздық жасады деп айыптады. Екінші айыптама тиімдірек болды: Нокс және оның жақтастары қуылды, ал 1552 жылғы «Дұға кітабы» қайта орнатылды.

Елизавета I тұсында

1559 жылы Кокс Англияға оралып, Норвич епископы болып сайланды, бірақ королева ойын өзгертті және Кокстың тағайындалу орны Элиге ауыстырылды, онда ол жиырма бір жыл қызмет етті. Ол адал, бірақ көзқарасы шектеулі дін қызметкері болды, өзінің нанымдарын төзімсіздікпен ұстады және одан басқа пікірдегілерді қысымға салу үшін үнемі көп билік іздеді (Хатфилд қолжазбаларындағы хатына қараңыз, I. 308). Ол королеваның шіркеуіндегі крест пен шамдарға наразылық білдіргендіктен қызмет етуден бас тартты, сондай-ақ римдік католиктердің жақтасы болмады, бірақ пуритандарға да көп шыдамдылық танытпады. Ол ақша мәселесінде өте талапкер немесе, кем дегенде, өз құқықтарын қорғауға бейім болды және епископтық жерлерді бағындыруға тырысқан сарай шенеуніктерімен жиі қақтығысқа түсті. Королева өзі араласып, оның сүйіктісі сэр Кристофер Хэттонға Эли үйін беруден бас тартқанда оған көмектесті; бірақ "Мақтаншақ епископ" деп басталатын және оны лауазымынан алумен қорқытатын мәшһүр хат 1761 жылғы жылдық тізімде алғаш рет жарияланған шалақ жалғандық сияқты көрінеді. Дегенмен, бұл патшайымның ниетін бұрмаламайды және Кокс мойынсұнуға мәжбүр болды. Осы және басқа да сынақтар оны 1580 жылы лауазымынан кетуге итерді, және ол лауазым 19 жыл бойы бос тұрғаны маңызды жайт.

Өлім, мұра, бедел

Кокс 1581 жылғы шілдеде қайтыс болды; оның есіне арнап Елі соборында жиырма жылдан кейін қойылған ескерткіш, оның жаман даңқына байланысты қиратылған деседі. Стрип (Уитгифт, I. 2) Кокстің шарпыған мінезі мен үйленуінің себептерін 1583 жылы архиепископтыққа оның шақырылған адамы Уитгифттен бұрын тағайындалмауымен байланыстырды; бірақ Кокс 1583 жылы екі жыл бұрын қайтыс болған еді. Оның бірінші әйелінің аты белгісіз; ол оның бес баласының анасы болды, олардың ішінде Джоанна архиепископ Мэтью Паркердің үлкен ұлы Джон Паркерге үйленді. Оның екінші әйелі Джейн Одер, ботаник және Уэллс соборының деканы Уильям Тернердің жесірі болды. Оның немерелерінің бірі Ричард шамамен 1600 жылы Ирландияға көшіп, Корк графтығындағы Данманвейдегі Кокс барондықтарының түбіріне айналды.