Гарри Фишель: Америкалық еврей кәсіпкері және қайырымдысы
Harry Fischel
Гарри Фишель: американдық кәсіпкер, филантроп, еврей қауымдастығының дамуына үлкен үлес қосып, Америкадағы еврейлердің діни мекемелерін құруға көмектескен.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гарри Фишель (1865–1948) – 20 ғасырдың басында Нью-Йорк қаласында тұратын американдық кәсіпкер және қайырымды. Фишель американдық иудаизмнің жалпы дамуының бастаушыларының бірі болды, әсіресе 20 ғасырдың алғашқы, өте қарқынды және жаңа үрдістерді қалыптастырған кезеңінде. Ол сол дәуірде американдық еврейлердің діни оқу орындарының қалыптасуына зор үлес қосты.
American businessman and philanthropist
Harry Fischel (1865 1948) was an American businessman and philanthropist based in New York City at the turn of the 20th century. Fischel was one of the leading pioneers in the growth of American Judaism, in general, during the dynamic and precedent setting first half of the 20th century. He was instrumental in the development of American Jewish Orthodox institutions during that period.
Өмірбаян
Исраил Аарон Фишель (кейін Гарри деп аталды) 1865 жылғы 19 шілдеде Ресейге (қазіргі Литва) қарасты шағын, усақ Мерец (Меркине) қаласында кедей, бірақ дінге берілген ата-анасының отбасында дүниеге келді. 19 жасында ол сәулетші және құрылысшы болды, 20 жасында Америкаға дерлік ақшасыз көшіп кетті (табысының басым бөлігін Ресейде қалған ата-анасына берген соң) және жас кезінде жылжымайтын мүлік арқылы алғашқы миллиондарын тапты, бірақ Америкада аптасына 10 доллар табудан бұрын да Ресейдегі ата-анасын қаржылай қолдау үшін үнемі ақша жіберіп тұрды.
Yisroel Aaron Fischel (later known as Harry) was born on July 19, 1865, in the small, isolated Russian (Now Lithuania) town of Meretz (Merkinė) to poor but pious parents. He became an architect and a builder at 19, emigrated to America virtually penniless at 20 (after giving most of his earnings to his parents who remained in Russia), and earned his first million in real estate at a young age, but sent money home to help support his parents in Russia even before he was earning $10 per week in America.
Қоғамға араласу
Фишель АҚШ және Мандатты Палестинадағы еврей мүдделеріне қатысты мәселелерде белсенді болды, оның ішінде діни мекемелер мен ұйымдарға, мысалы, еврей мектептері мен колледждеріне, синагогаларға және кошерлік тамақ дайындайтын асханаларға қолдау көрсету, сондай-ақ АҚШ және Мандатты Палестинаға еврей иммигранттарына көмек көрсетуге бағытталған еврейлердің әлемдік қауымдастығына түрлі көмектер берді. Бұл тізімде Фишель атсалысқан барлық ұйымдар толық көрсетілмеген. Оның көптеген ерекшеліктерінің ішінде 1890 жылы бастаған Еврейлерге баспана беру және иммигранттарға көмектесу қоғамының (HIAS) қазынашысы қызметін атқарды; 1891 жылы Бет Израил медициналық орталығының директоры болды (қазіргі күнге дейін оның кошерлік саясатының негізін қалаушы ретінде танылды); еврейлерге тегін несие беру қоғамдарының вице-президенті; 1900 жылы Бет Израил медициналық орталығының вице-президенті; Бет Хамедраш Хагадолдың вице-президенті, 1902 жылы Парк-авенюға көшкенге дейін; 1904 жылы алғашқы заманауи еврей театрын салған (тек идиш тіліндегі қойылымдар үшін); 1906 жылы Америкалық еврей комитетінің негізін қалаушы мүшесі; оның екінші жылдық түскі асының төрағасы болып тағайындалуын ұйымдастырушыларға ұсынды, осылайша оның және болашақ шараларының кошерлік екенін қамтамасыз етті; 1911 жылы президент Тафтты Эллис аралында кошерлік асхана ашуға ықпал етті, соның арқасында православиелік еврей иммигранттары емделу кезеңінде кошерлік тамақ жеуге мүмкіндік алды, осылайша депортациядан құтылу үшін қажетті сынақтан өтуге жеткілікті күш жинады; 1911 жылы Манхэттендегі Uptown Talmud Torah-ның президенті болды (Нью-Йорктегі осы мақсатта ғана салынған алғашқы құрылыстардың бірі, және сол кезде «Америкадағы ең маңызды еврей білім беру мекемесі» деп есептелді); 1914 жылы Соғыс салдарынан зардап шеккен еврейлерге көмек көрсету жөніндегі Орталық комитеттің алғашқы қазынашысы; 1914 жылы Бірлескен тарату комитетінің атқару комитетінің мүшесі; 1921 жылы Палестинаны салуға қарыз беру қауымдастығын ұйымдастырды; 1923 жылы Палестинаның бас раввині Авраам Исаак Кук үшін өз қаражатында үй, кеңсе, ешива және синагог салған; 1931 жылы Гарри Фишель Талмудты зерттеу институтын құрды (Израиль мемлекеті құрылғаннан кейін көп жыл бойы елдегі діни соттарда төрағалық еткен судьялардың көп бөлігін даярлады); 1932 жылдың 4 қаңтарында Гарри Фишель қорыны құрды (кейін Гарри және Джейн Фишель қоры болып қайта аталды). Фишельдің Ешива колледжі және оның алдыңғы ешивалары үшін жасаған еңбегін былай атап көрсетуге болады: 1889 жылы Фишель Ец Хаим ешивасының директоры болды; 1895 жылы Фишель оның құрылыс комитетінің төрағасы болды; 1915 жылы ол жаңадан біріктірілген Ец Хаим ешивасы мен раввин Исаак Эльханан теологиялық семинариясының құрылыс комитетінің төрағасы және соңғысының вице-президенті болды; 1920 жылы ол Ешива колледжі болатын мекеменің құрылыс комитетінің төрағасы болды; 1927 жылы ол Вашингтон Хайтста (қазір Уилф кампусы деп аталады) Ешива колледжінің негізгі кампусының негізгі ғимаратының іргетасын салу кезінде құрылыс комитетінің төрағасы болды. Фишель 1945 жылы Йешива университетінде Гарри Фишель жоғары еврей зерттеулері аспирантурасын құрды. Негізгі кампустың негізгі ғимаратындағы негізгі оқу залы немесе бет-медраш осы күнге дейін Гарри Фишель оқу залы ретінде белгілі. Ол Ұлы депрессия кезінде колледжді банкроттықтан және жабылудан сақтауда басты рөл атқарды. Негізгі кампустың негізгі ғимаратындағы тақташа Фишельдің тіпті бір уақыт бойы Ешива колледжінің президенті міндетін атқарғанын куәландырады.
Fischel was active in matters concerning Jewish interests in the US and Mandatory Palestine, including support for religious institutions and facilities such as Jewish schools and colleges, synagogues and kosher food kitchens, as well as various support for the Jewish worldwide community, with a focus on Jewish immigrants to the US and Mandate Palestine. The outset that the following list does not mention all of the organizations that Fischel played a role in. Among his numerous distinctions were his service as the treasurer of the Hebrew Sheltering and Immigrant Aid Society (HIAS), beginning in 1890; a director of the Beth Israel Medical Center in 1891 (credited with laying the groundwork for its kosher policy up to and including the present); vice president of the Hebrew Free Loan Societies; Vice President of the Beth Israel Medical Center in 1900; vice president of the Beth Hamedrash Hagadol on the Lower East Side, until he moved to Park Avenue in 1902; builder of the first modern Jewish theater in 1904 (exclusively for productions in Yiddish); charter member of the American Jewish Committee in 1906; prevailed on his co founders to designate him to chair its second annual luncheon, to assure it and its future events would be kosher; personally prevailed on President Taft to install a kosher kitchen at Ellis Island in 1911, so that Orthodox Jewish immigrants could have the opportunity to eat kosher food during a probation period, thus becoming strong enough to pass the test to avoid deportation; president of the Uptown Talmud Torah in Manhattan in 1911 (in one of the first structures in New York built exclusively for this purpose, and then widely considered "the most important Jewish educational institution in America"); first treasurer of the Central Committee for the Relief of Jews Suffering Through the War, in 1914; member of the executive committee of the Joint Distribution Committee in 1914; organizer of the Palestine Building Loan Association in 1921; builder of a home, office, yeshiva and synagogue for the Chief Rabbi of Palestine Abraham Isaac Kook at his own expense in 1923; he established the Harry Fischel Institute for Talmudic Research in 1931 (which, after the creation of the country of Israel, trained, for many years, a large percentage of the judges who presided over the religious courts in the country); established the Harry Fischel Foundation on January 4, 1932 (later renamed the Harry & Jane Fischel Foundation). Fischel's efforts on behalf of Yeshiva College and its predecessor yeshivot can be highlighted as follows: in 1889, Fischel became a director of the Etz Chaim Yeshiva; in 1895, Fischel became the chair of its building committee; in 1915, he became the chair of the building committee of the newly merged Etz Chaim Yeshiva and Rabbi Isaac Elchanan Theological Seminary, and a vice president of the latter; in 1920 he became the chair of the building committee of the institution that would become Yeshiva College; and in 1927 he was the chair of the building committee upon the occasion of the laying of the cornerstone of the main building of the main campus of Yeshiva College in Washington Heights (now known as the Wilf Campus). Fischel established the Harry Fischel Graduate School for Higher Jewish Studies at Yeshiva University in 1945. The main study hall or bet medrash in the main building of the main campus is known to this day as the Harry Fischel Study Hall. He played a primary role in saving the college from the brink of bankruptcy and closure during the Great Depression. A plaque in the main building of the main campus testifies that Fischel even served, for a time, as acting president of Yeshiva College.
Ұрпақтар
Фишельдің төрт қызы болған, ересек болған ұлы болмаған. Бір қызы дәрігерге (доктор Генри Рафскийге), екіншісі заңгерге (штат сенаторы Альберт Вальдқа), үшіншісі банкирге (Дэвид Кассқа), ал төртіншісі раввинге (рабби Герберт С. Голдштейнге) үйленді. Фишель өзінің атын жалғастыру үшін, ұлдары болмағандықтан, көптеген адамдардан гөрі зор ынтаға ие екенін ашық айтты, оның жағдайында – Израиль мен Америкадағы оның есімімен аталған мекемелер арқылы.
Fischel had four daughters and no sons who survived into adulthood. One daughter married a physician (Dr. Henry Rafsky), one married a lawyer (State Senator Albert Wald), one married a banker (David Kass), and one, married a rabbi (Rabbi Herbert S. Goldstein). Fischel openly stated that since he had no sons to bear his name, he had more of a motivation than most people to perpetuate his name by other means, in his case, the institutions named after him, in Israel and in America
Оның немересі Джозефин Райхел Американың Агуда әйелдерінің ұлттық президенті болды; немересі доктор Наоми Коэн Хайфа университетінің профессоры; немересі Симеон Х. Ф. Голдштейн Гарри Фишель қорының атқарушы директоры болды; шөбересі Дебора Степлман Ривердейл еврей орталығының кеңесінде қызмет етеді; шөбересі Сет Голдштейн Куинстегі Эц Чайим қауымының президенті болды; шөбересі раввин Хилл Райхел Бухариан кварталындағы тарихи кампуста орналасқан Гарри Махон (Фишель институты) директоры болып жұмыс істейді. Оның кейбір ұрпақтарына үйленген көрнекті тұлғалардың арасында Хайфаның бас раввині Шиар Яшув Коэн бар, ол қысқа мерзімге Израильдің бас раввині қызметін атқарды; сондай-ақ Фишель институты мен Ариэль институттарын басқарады және бұрын Иерусалимнің вице-мэрі болған; және раввин доктор О. Ашер Райхел, Вест-Сайд институционалдық синагогасының раввині болды және тарихшы және дипломат раввин Ицхак Исаак Халеви туралы маңызды өмірбаян жазды, ол Гарри Фишель аспирантурасы берген алғашқы М.Х.Л. дәрежесін алған кездегі диссертациясына негізделген, содан кейін ол раввин Голдштейннің қызы Жозефинамен танысып, үйленді.
His granddaughter Josephine Reichel, served as national president of the Agudah Women of America; his granddaughter Dr. Naomi Cohen, is a professor at the University of Haifa; his grandson Simeon H. F. Goldstein, served as the executive director of the Harry Fischel Foundation; his great granddaughter, Deborah Stepelman, serves on the board of the Riverdale Jewish Center; his great grandson Seth Goldstein became the president of the Etz Chayim Congregation in Queens; his great grandson Rabbi Hillel Reichel is the director of the Machon Harry Fischel (the Fischel Institute) in the historic campus and building in the Bucharian Quarter, in Israel. Among the prominent spouses married to some of his descendants are Haifa Chief Rabbi She'ar Yashuv Cohen, who briefly served as Chief Rabbi of Israel; who also heads the Fischel Institute and the Ariel Institutes, and who previously served as Deputy Mayor of Jerusalem; and Rabbi Dr. O. Asher Reichel, who served as Rabbi of the West Side Institutional Synagogue and wrote a major biography on the historian and diplomat, Rabbi Yitzchak Isaac Halevy, based in part on his thesis when he was awarded the first M. H. L. degree ever issued by the Harry Fischel Graduate School, before he met – and married – Rabbi Goldstein's daughter, Josephine.