Канаданың Птикодьяк өзені: тарихы мен қалпына келтіруі

Кіріспе

Канаданың Нью-Брансуик провинциясының оңтүстік-шығысындағы өзен – Петикодиак өзені /audio=EN petitcodiac.ogg/ – Канаданың Нью-Брансуик провинциясының оңтүстік-шығысында орналасқан. Жергілікті туристік фирмалар оны ерекше қоңыр сазды түбі мен қоңыр суларының себебінен «шоколад өзені» деп атайды. Өзеннің жалпы ұзындығы шамамен 15 км, ол Вестморленд, Альберт және Кингс округтері арқылы ағып өтеді және шамамен 1500 шаршы километр су жиналатын алапқа ие. Алап – аңғарлар, қырлар және төбелі жазықтармен сипатталады, сонымен қатар құрлықта және суда өмір сүретін түрлердің алуан түрлі популяциясына мекендейді. Өзенге құятын он атаулы саласы бар, олар Шеподи шығанағына қарай ағып өтеді. 1968 жылы бөгет салынғанға дейін Петикодиак өзенінде әлемдегі ең үлкен толқынды су ағындарының бірі болған, олардың биіктігі 2 метрге жететін және сағатына 25-40 км жылдамдықпен қозғалған. 2010 жылдың сәуір айында бөгеттің шлюздері ашылғаннан кейін өзен мұхиттың шөгінділерінен тазаланып, толқынды су ағындары бұрынғы көлеміне оралуда. Микмак тайпасы бұл өзенге ең алғаш жайласқан, оны Шубенакади мен Петикодиак ауылы арасындағы тасымалдау жолының бөлігі ретінде пайдаланған, онда олардың қыстау лагері орналасқан. 1698 жылы аймақты Порт-Рояль (Жаңа Шотландия) акадиялықтары жайлаған, бірақ олар 1755 жылы Жеті жылдық соғыс кезінде қуылған. Осы кезеңде Виллаж-де-Бланшар (қазіргі Хиллсборо) ауылындағы акадиялық қарсыласушылар француз басшысы Шарль Дешамп де Буашебердің басшылығымен Петикодиак шайқасында британдық әскерлерге қарсы күрескен, олар британдық әскерлерді ығыстыруға тырысқан, бірақ олардың көп бөлігі жойылған. Үш жылдан кейін британдық әскерлер өзенге оралып, Петикодиак өзені жорығын бастады. 1840 жылдары Үлкен Монктон аймағында кеме жасау өркендеген, бірақ пар пойызы келгеннен кейін тоқтатылып, қаланың таратылуына әкелді. Бұл өзгерістер Петикодиак өзенін біртіндеп маңызсыз етіп жіберді. 1968 жылы Монктон мен Ривервью арасында ауыл шаруашылығына су тасқынының алдын алу және екі қала арасында байланыс жасау үшін даулы тас және топырақ бөгеті салынды. Бұл бөгет өзен мен оның айналасындағы экожүйеге көптеген проблемалар туғызды. Салынғаннан кейінгі алғашқы үш жылда бөгеттен төмен қарайғы 4,7 км ағында шамамен 10 миллион куб метр (13 миллион куб метр) шөгінді жиналды. Бөгет балықтардың қозғалысын шектеді және аймақтағы лосось аулау көлемін 82 пайызға азайтты. Өнеркәсіптік кеңеюдің арқасында судың сапасы да нашарлады. 2003 жылы Earthwild International Петикодиак өзенін осы мәселелерге байланысты Канададағы ең қауіпті өзен деп жариялады. 2010 жылдың 14 сәуірінде өзенді қалпына келтіру мақсатында жоспарланған 68 миллион долларлық үш кезеңдік жобаның аясында бөгеттің шлюздері тұрақты түрде ашылды. Бөгет 2021 жылдың қыркүйегінде аяқталған көпірмен ауыстырылды.

River in south eastern New Brunswick, Canada

The Petitcodiac River /audio=EN petitcodiac. ogg//p//ɛ//t//i/'/k//oʊ//d//i//.//æ//k/ is a river located in south eastern New Brunswick, Canada. Local tourist businesses often refer to it as the "chocolate river" due to its distinctive brown mud floor and brown waters. Stretching across a meander length of , the river traverses Westmorland, Albert, and Kings counties, draining a watershed area of about The watershed features valleys, ridges, and rolling hills, and is home to a diverse population of terrestrial and aquatic species. Ten named tributaries join the river in its course toward its mouth in Shepody Bay. Prior to the construction of a causeway in 1968, the Petitcodiac River had one of the world's largest tidal bores, which ranged from in height and moved at speeds of With the opening of the causeway gates in April 2010, the river is flushing itself of ocean silts, and the bore is returning to its former size. The Mi'kmaq were the first to settle near the river, who used it as part of a portage route between Shubenacadie and the village of Petitcodiac, where they had a winter camp. In 1698, the region was colonized by Acadians from Port Royal, Nova Scotia; however, they were later expelled in 1755 during the Seven Years' War. During this period, Acadian resistance fighters based in Village des Blanchard (now Hillsborough) fought under the command of French leader Charles Deschamps de Boishébert in the Battle of Petitcodiac, attempting to repel British troops but ultimately suffering the destruction of most of their settlement. Three years later, British troops returned to the river and launched the Petitcodiac River Campaign. In the 1840s, the Greater Moncton area experienced a shipbuilding boom, which was halted following the arrival of the steam train, leading to the town's de incorporation. These changes gradually marginalized the Petitcodiac River. In 1968, a controversial rock and earth fill causeway was constructed between Moncton and Riverview to prevent agricultural flooding and to carry a crossing between the two communities. The causeway caused many problems for the river and its surrounding ecosystem. An estimated 10 million cubic metres (13 million cubic yards) of silt was deposited in the 4.7 km (2.9 mi) of river downstream from the causeway in the first three years following construction. The causeway restricted the movement of fish and reduced the region's salmon catches by 82 percent. Water quality has also dropped thanks to industrial expansion around the area. In 2003, Earthwild International designated the Petitcodiac River as the most endangered river in Canada because of these problems. On 14 April 2010, the causeway's gates were opened permanently as part of a $68 million three phase project designed to restore the river. The causeway was replaced with a bridge, completed in September 2021.

Этимология

Көпшілік пікір бойынша, "Петиткодиак" атауы француз тіліндегі "petit coude" ("кішкентай иілім") деген сөзден шыққан. Дегенмен, атаудың шынайы тегі жергілікті тілдердің бірінен, мүмкін Малисит немесе Микмак тілінен бастау алады. Малисит ақсақалы және Вудсток қорығындағы тіл білімі маманы доктор Питер Полдың айтуынша, бұл атау күшті су ағынына қатысты: "қазір олар оны петакуяк деп атайды. Бұл "найзағайдың шуы", яғни, дауылдай келіп жатқан судың күркіреуі". Егер термин Микмак тілінен шыққан болса, ол "Petkootkweăk" ("иілген өзен") деген сөзбен байланысты болуы мүмкін, бұл Монктон маңындағы өзеннің тік бұрылысына сілтеме болуы мүмкін. Акадиялықтар бұл атауды Петкудиак немесе Петикудиак деп өзгерткен, ал кейін британдық қоныс аударушылар оны Петиткодиак деп атаған. Өзендің "Шоколад өзені" деген лақап атының себебі – оның көп мөлшердегі шөгінділері, нәтижесінде судың ерекше қоңыр түс алуы. Оның бастауы Вестморленд округінің батысындағы Анаганс және Норт өзендерінің қосылған жерінен басталады. Норт өзені солтүстіктен ағып келеді. Қосылған жерден өзен Петиткодиактағы 106-шы тас жолдың көпірінен ағып өтеді. Тас жол одан әрі өзеннің сол жағынан Монктонға дейін созылады. Су жолы Солсбери қаласынан өтіп, оның соңғы ірі оң саласы – Кіші өзен (бұрын Ковердейл өзені деп аталған) арқылы ағады. Өзен Ковердейлден өтіп, Монктонға жақындағанда кеңейе бастайды. Бұрын канал салынбаған кезде, өзен Монктон қаласының аумағында 1,6 км (бір миль) еніне дейін кеңейеді. Осы ерекшелік Монктонның бастапқы атауы – Le Coude ("Иілім") болуына себеп болған. Өзен Дипп қаласынан шығыс жағынан және Хиллсборо қаласынан батыс жағынан өтіп, сағасына жақындасады. Петиткодиак өзені кеңейіп, Шеподи шығанағына құяды, онда ылғалды жерлер орналасқан. Хопвелл тастарындан өткеннен кейін Шеподи шығанағы Камберленд бассейнімен бірігіп, оңтүстік-батысқа қарай Чиньекто шығанағына қарай созылады.

Су бөлу

Петиткодиак өзенінің су алабы шамамен құрайды. Су алабындағы жылдық орташа жауын-шашын мөлшері – , жазда орташа температура 17,5 °C (64 °F), қыста 7,5 °C (18 °F) шамасында. Су алабы Нью-Брансуиктің оңтүстік-шығысындағы Кингс, Вестморленд және Альберт округтерінде орналасқан, оның бір бөлігі оңтүстік-шығыстағы Каледониялық жотасына дейін созылады. Ол Фанди шығанағымен және провинциядағы үш басқа белгіленген су алабымен шектеседі: солтүстік-батыста – Төменгі Сент-Джон өзені, солтүстік-шығыста – Шедиак шығанағы, ал оңтүстікте – Кеннебекасис өзені. 1917 жылы осы аймақта 15 000-нан астам адам, ал 2006 жылы 126 000 адам тұрды. Осы өсімге қарамастан, аймақтың көп бөлігі бұрынғы қалпында сақталған: су алабының 80 пайызы орманмен жабылған, оннан бір бөлігі ауыл шаруашылығына пайдаланылады, ал үш пайызы батпақтарды құрайды. Жердің тек 4 пайызы ғана коммерциялық, тұрғын үйлерді салуға немесе жеке пайдалануға арналған. Дегенмен, 2001 жылы Петиткодиак су алабын бақылау тобы бұл өсімнің өзеннің "қоршаған ортаның нашарлауының" басты себептерінің бірі екенін атап өтті.

Су сапасы

2003 жылы Petitcodiac өзені Earthwild International компаниясымен Канададағы ең қауіпті өзен деп тізілді, ал 2002 жылы Квебектің Руперт өзенінен кейін екінші орынға ие болды. Бұл жол өзеннің нашарлауының басты себептерінің бірі ретінде көрсетілді. 2009 жылғы зерттеуде екі сынама алынды, біреуі жолдан жоғары, екіншісі төмен орналасқан. Тамыз айында өзеннің орташа температурасы жоғарыда 27 °C (81 °F) болды, ал зерттеу кезеңінің барлығында сол жердегі орташа температура 20,1 °C (68 °F) құрады. E. coli деңгейі жоғары болды және маусым, шілде және тамыз айларында төменгі ағыста рекреациялық қауіпсіз деңгейден асып кетті. Нитраттар мен фосфаттар кейде қауіпсіз сапа шегіне жетпеді. Petitcodiac Riverkeeper ұйымы бұл мәселеде бекем позицияда: ұйым пестицидтердің "топыраққа сіңуі немесе жаңбыр суларымен бірге жер бетіне және жер асты суларына таралуы" мүмкін екенін атап өтті. Олар 2009 жылы провинциялық үкіметтің сәндік пестицидтерді реттеу үшін қабылдаған шараларына қарамастан, провинция олардың қолданылуын толығымен тоқтатуы және химиялық өндірушілерге этикеткаларда денсаулыққа қатысты ескертулер мен барлық құрамын көрсетуді талап етуі керек екенін сұрайды. Жаңа Брансуик аймақтық қоршаған орта департаменті өзеннің жағалау аймақтарын жоюдың эрозияға әкелетіні туралы ескертті, бұл жалпы "жерді пайдалану практикасы". Уран өндіруі өзен үшін потенциалды проблема ретінде көтерілді. 2007 жылы провинция Vale Limited (бұрын CVRD Inco деп аталған) компаниясына Үлкен Монктон су қоймасы орналасқан Turtle Creek-те уран өндіруге рұқсат берген кезде дау туды. Экологтар бұл қадамның қауіпті екенін ескертіп, ластанушы заттар суға таралуы мүмкін деп алаңдады. Petitcodiac Riverkeeper де уран өндірудің "экожүйелердің, су алаптарының, жануарлар дүниесінің, ауыл шаруашылығының, демалыстың және халық денсаулығының денсаулығына қайта келтірілмейтін әсерін" атап өтті және провинциялық үкіметті осы әрекетке тыйым салуға шақырып, 30-дан астам экологиялық ұйымға қосылды. Кейін провинция уран өндіруді тұрғын үйлерден шектеуді және қорғалған ауыз су аймақтарында тыйым салды. Жол салынғаннан кейін көп ұзамай өзенге жақын жерде полигон салынды. Аймақта мұнай қалдықтары, құбырлар мен көбік изоляциясы, кәріз шламасы және медициналық қалдықтар сияқты әртүрлі материалдар тасталды. 1992 жылы полигон жабылғаннан кейін, Экологиялық тергеу бюросы мен Petitcodiac Riverkeeper жасаған сынамалар көрсеткендей, ағынды судың маңындағы аммоний деңгейі Канада сапалық стандарттарынан 15 есе асып кетті және ауыр металдар, мұнай көмірсутектері және полихлорирленген бифенилдер (ПХБ) қамтылған. Су үлгілеріне ұшыраған сынақ тротусы мен дафнияның өлім-жітім көрсеткіші 100 пайызды құрады. 2002 жылдың 12 наурызында полигонды жоспарлау және жабуға жауапты Gemtec Limited компаниясы мен Монктон қаласы Канаданың қоршаған ортаны қорғау туралы (1999) және Балық шаруашылығы заңына қатысты құқық бұзушылықтар үшін айыпталды. Қала 2003 жылдың 23 қыркүйегінде кінәсін мойындады, 35 000 доллар айып төледі және полигоннан ағып жатқан суды азайтуға көмектесуге міндеттелді. Үш жылдан кейін Gemtec Limited компаниясына жалпы сомасы 6 000 доллар айып салынды және оған федералдық қоршаған ортаға келтірілген зиянды өтеу қоры мен Джонатан Крик комитетіне 22 000 доллар төлеуге бұйрық берілді.

The Petitcodiac River was listed in 2003 as the most endangered river in Canada by Earthwild International, and was listed second, behind Quebec's Rupert River, in 2002. The causeway was cited as one of the major factors behind the river's degraded health. Two sampling sites, one upstream from the causeway and one downstream, were used during the 2009 study. The river had an average temperature of 27 °C (81 °F) in August at the upstream location, in contrast to the average of 20.1 °C (68 °F) at the same site over the total period of the study. E. coli levels were high upstream, and above recreationally safe levels downstream in June, July, and August. Nitrates and phosphates failed to meet the safe quality threshold on occasion. The Petitcodiac Riverkeeper holds a stronger position on the issue: the organisation notes that pesticides "find their way into the surface and ground water by leaching into the soil or as part of stormwater runoff." They request that, while measures have been taken in 2009 by the provincial government to regulate cosmetic pesticide usage, the province must forbid its usage altogether and require chemical manufacturers to disclose health warnings and all ingredients on labels. The New Brunswick Department of Environment also warned of the erosion caused by the removal of the river's riparian zones, which is a common "land use practice". uranium mining has surfaced as a potential problem for the river. The province was the subject of a controversy in 2007 when it gave Vale Limited (formerly known as CVRD Inco) the right to mine for uranium at Turtle Creek, where the Greater Moncton water reservoir is maintained. Environmentalists warned of the dangers related to the move, fearing that contaminants could be pushed into the surrounding water. The Petitcodiac Riverkeeper also noted uranium mining's "irreversible effects to the health of ecosystems, watersheds, wildlife, agriculture, recreation, and public health", and joined 30 other environmental groups in asking the provincial government to establish a ban on the act. The province would later restrict uranium mining to from residential areas and ban it from protected drinking water areas. Shortly after the building of the causeway, a landfill was built near the river. Various materials were disposed of in the area, including petroleum waste oil, pipe and foam insulation, sewage sludge, and medical waste. While the landfill was shut down in 1992, samples by the Environmental Bureau of Investigation and the Petitcodiac Riverkeeper showed that ammonium levels around the leachate exceeded Canadian quality guidelines by as much as 15 times, and contained heavy metals, petroleum hydrocarbons, and PCBs. A mortality rate of 100 percent was found for test trout and daphnia when exposed to water samples. Gemtec Limited, the company responsible for planning and closing the landfill, and the City of Moncton were charged on 12 March 2002, for offences relating to the Canadian Environmental Protection Act (1999) and the Fisheries Act. The city pleaded guilty on 23 September 2003, paid a $35,000 fine, and was ordered to help reduce the leachate flow from the landfill. Three years later, Gemtec Limited was fined a total of $6,000 and was ordered to contribute a total of $22,000 to the federal Environmental Damages Fund and the Jonathan Creek Committee.

Босату

Өзен он маңызды су қоймасының суын тоқтатуға көмектеседі: Уэлдон, Фокс, Милл, Холл, Джонатан, Тюртл, Литтл, Поллетт, Анаганс және Норт өзендері. Сол есепте әр екі жыл сайын, 10 жыл сайын және 100 жыл сайын болатын су тасқыны үшін ең төменгі және ең жоғары ағынның орташа мәндері, сондай-ақ әр екі жыл сайын, бес жыл сайын және 100 жыл сайын болатын "құрғақшылық" үшін ең төменгі ағын мөлшері бағаланды:

+ Ривервью бөгетіндегі ең төменгі және ең жоғары ағын мөлшері (м³/с, фут³/с)
Екі жылдық ең төменгі 1.5 293
Екі жылдық ең жоғары
Бес жылдық ең төменгі 0.92 457
Он жылдық ең жоғары
100 жылдық ең төменгі 0.32 655
100 жылдық ең жоғары
Рекордтық ең төменгі 0.36 12 730 25780
Рекордтық ең жоғары

Жауын-шашын бұрғысы

Петиткодиак өзенінің су тасқыны күніне екі рет пайда болады және Фанди шығанағындағы әлемдегі ең биік су тасқынынан туындайды. Еуропалықтардың алғашқы айғағы 1758 жылғы 17 қарашада британдық подполковник Джордж Скотттың Монктоннан Сент-Джонға жақын Фредерик фортына бағытталған саяхаты барысында тіркелді. Құрылыс салынғанға дейін (1968), оның көрсеткіштері Цянтан, Хугли және Амазонка өзендерінің су тасқындарымен салыстырылды. Басқа балықтардың ішінде көк балық, қоңыр балық, тізбекті шоқыр, кіші ауызды басс, ақ балық және ақ сорғыш балық бар. Теңіз сүтқоректілері сирек кездеседі, бірақ көбінесе ұшқыш киттер, Атлант мұхитының ақ бүйірлі дельфиндері, порпоизалар, порттық түлендер және порбегльдерден тұрады. 1980 жылдардың ортасынан бері өзеннен алты түр жоғалып кетті. Өзеннен үш түр де жойылды: жолақты басс, Атлант мұхитының есеросы және Атлант мұхитының томокод. Су алабында өсімдіктердің алуан түрлері де өседі. Қызыл, ақ және қара қарағай, қызыл жапырақ, ақ қайың және дірілдейтін күрке – ең көп таралған түрлер. Мыс ағашы көбінесе өрттердің жиі болған жерлерінде кездеседі, ал кедр – гипс пен әктас көп орналасқан батпақты жерлерде өседі. Биік беткейлер мен қырқаларда қант жапырақтың, буктың және сары қайыңның ағаштары өседі. Zelazny және авторлар атап көрсетеді: "[Аспен ағаштары басымдық құратын бұзылған жерлердің жоғары жиілігі Петиткодиак өзені бойындағы тарихи және соңғы уақыттағы адамның әсерінің деңгейін көрсетеді]". Су алабында тамарак пен ақ қарағай сияқты басқа да ағаштар кездеседі. Қалыңдықта өсетін өсімдіктердің ішінде қызыл қамыс және гемолок кішкентай, бір түрлі тоғайларда кездеседі. Жерге жат өсімдіктерге тимьянның анасы, жапондық барбарис, шотландтық шоқ, сары туғанкүн және канадалық көк шөп жатады. Шындығында, кватернарлық кезеңде аймақтың көп бөлігі теңіз деңгейінен төмен, бұрынғы Дегер және Голдтвейт теңіздерінің астында болды. Пенсильванияның (және одан жас) әктасты емес құмтастары, конгломераттар, саз және қызылдан сұрға дейін боялған сазды тастар қазіргі тау жыныстарының көп бөлігін құрайды. Петиткодиак өзенінің солтүстік жағалауы, соның ішінде Анаганс және Солтүстік өзендері, негізінен шиферден тұрады, оның құрамында вулкандық жыныстар, аралас магмалық жыныстар және фелсикалық қиыршық тас конгломераттары бар. Оңтүстік жағалау, соның ішінде Литтл және Поллетт өзендері, кембрийге дейінгі немесе төменгі палеозойдың шөгінді, магмалық және жанартаулық жыныстарынан және әктастан тұрады. Екі жағалауда да қызылдан сұрға дейінгі Миссисиппи құмтастары бар. Су алабының жоғарғы топырағының көп бөлігі құмнан, саздан және сазбалшықтан тұрады, оның астында әдетте абляциялық мореналардың қабаты жатыр. Альбертит, асфальттың бір түрі, алғаш рет 1849 жылы Альберт округінде канадалық геолог, керосиннің ойлап табушысы Абрахам Геснер тапқан. 30 жыл ішінде Бостонға 200 мың тоннадан астам минерал жіберілді. Кен орнынан сегіз шақырым жерде табылған гипс кендері де әлемнің түкпір-түкпіріне жеткізілді. Сол кезде минералдарды тасымалдаудың негізгі құралы ретінде Петиткодиак өзені пайдаланылды. Бірінші еуропалықтар 1604 жылдың басында келді, сол кезде Акдияға (қазіргі Новая Шотландия және Нью-Брансуик) француз экспедициясы, экспедиция жетекшісі Пьер Дугуа де Монс, картограф Самуэль де Шамплен және болашақ Акдия губернаторы Жан де Бьенкорт Фанди шығанағына кірді. Олар қоныстану үшін қолайлы жерді табуға үміттене отырып, Адвокат гавані мен Сент-Джон өзенінен өтіп, Дугуа қазіргі Мэн штатындағы Сент-Крой аралына қоныстанды. Олар Петиткодиак аймағын зерттемесе де, Жаңа Шотландияның шығыс жағалауына оралып, Порт-Роялды құрды. 1676 жылы Жаңа Шотландиядан келген Жак Буржуа Бобассин (қазіргі Тантрамар батпақтары) аймағына қоныс аударды. 1685 жылы оның халқы 129 адамға дейін өсті, 22 отбасының 19-ы тұрақты түрде осы аймақта тұрды. Пьер Тибодо, сонымен қатар Порт-Рояльдан, 1698 жылы Шеподи шығанағына жақын Чиподиді (Чиподи) құрды. Бұл уақытта тұрғындар Петиткодиак, Мемрамкук және Шеподи өзендері аймағын "Троис Ривьерс" (Үш өзен) деп атады (Троис Ривьерс, Квебекпен шатастырмау керек).

The Petitcodiac River tidal bores—retrograde waves moving upstream over downstream waves—occur twice a day and come from the world's highest tides in the Bay of Fundy. The first European mention of the bore was by British Lieutenant Colonel George Scott on 17 November 1758, during a downstream voyage from Moncton to Fort Frederick, near Saint John. Before the causeway (1968), values were compared with the tidal bores of the Qiantang, Hooghly and Amazon rivers. Other fish include the blueback herring, the brown bullhead, the chain pickerel, the smallmouth bass, the white perch, and the white sucker. Marine mammals were uncommon, but normally consisted of pilot whales, Atlantic white sided dolphins, harbour porpoise, harbour seals, and porbeagles. Six species have disappeared from the river since the mid 1980s. Three other species have been eliminated from the river: the striped bass, the Atlantic sturgeon, and the Atlantic tomcod. A diverse number of plant species reside in the watershed as well. Red, white, and black spruce, red maple, white birch, and trembling aspen are the most common. Jack pine is commonly found in regions that fires have repeatedly ravished, while cedar is found in bogs and areas where gypsum and limestone are present. Higher altitude slopes and ridgetops house sugar maple, beech, and yellow birch trees. Zelazny et al. note that "[the] high frequency of disturbed sites dominated by aspen stands reveals the degree of historical and recent human disturbance along the Petitcodiac River." Other trees, such as the tamarack and white pine, can also be found in the watershed. Plants such as the rufous bulrush tend to grow near calcareous areas, and hemlock can be found in small, pure stands. Alien plant species include the mother of thyme, the Japanese barberry, the Scotch broom, the yellow flag, and Canada bluegrass. In fact, most of the region was below sea level, beneath the former DeGeer and Goldthwait seas, during the quaternary period. Non calcareous Pennsylvanian (and younger) sandstones, conglomerates, silt, and red to grey tinted mudstone now compose the majority of the bedrock. The northern shore of the Petitcodiac River, including the Anagance and North rivers, is primarily made up of shale with volcanic rocks, mixed igneous rocks, and felsic pebble conglomerates. The southern shore, including the Little and Pollett rivers, is composed of Precambrian or Lower Palaeozoic sedimentary, igneous, and volcanic rocks, and limestone. Both shores include red to grey Mississippian sandstone. The majority of the watershed's topsoil is composed of sand, clay, and silt, under which normally lies a layer of ablation moraines. Albertite, a type of asphalt, was first found in Albert County in 1849 by the Canadian geologist Abraham Gesner, inventor of kerosene. Over 200,000 tonnes of the mineral were shipped to Boston within 30 years. Large deposits of gypsum found eight kilometres (five miles) from the mining site were shipped around the globe as well. The Petitcodiac River was used as the primary means for transporting the minerals at the time. The first Europeans arrived in early 1604, when a French expedition to Acadia (now Nova Scotia and New Brunswick), led by the explorer Pierre Dugua de Mons and accompanied by cartographer Samuel de Champlain and future Acadian governor Jean de Biencourt, sailed into the Bay of Fundy. Hoping to find an ideal site for a settlement, they passed Advocate Harbour and the Saint John River before Dugua chose to settle on Saint Croix Island in present day Maine. Although they did not explore the Petitcodiac region, they returned to the coasts of eastern Nova Scotia, where they founded Port Royal. In 1676, Jacques Bourgeois, a colonist from the Nova Scotian settlement, settled in the area of Beaubassin (now the Tantramar Marshes). By 1685, its population had grown to 129, with 19 out of the 22 families living permanently in the region. Pierre Thibodeau, also from Port Royal, founded Chipody (Chipoudie) near Shepody Bay in 1698. At this time, the inhabitants often referred to the Petitcodiac, Memramcook, and Shepody River area as "Trois Rivières" (Three Rivers) (not to be confused with Trois Rivières, Quebec).

Акад тарихы (16981763)

Француз және үнді соғысы 1754 жылы Огайо аңғарының бақылауы үшін британдықтар мен француздер арасындағы шиеленіс күшейген кезде басталды. Бастапқыда Акадия тұрғындары қақтығысқа қатыспады, себебі француздер 1713 жылғы Утрехт шарты бойынша осы жерді Британияға өткізіп берген еді. Акадиялықтардан британ монархына толық адалдық серт беруді бірнеше рет талап етті, бірақ олар бас тартты. 1730 жылы бейтараптық жарияланымға қол қойылды және ол Нова-Шотия губернаторы Ричард Филиппс тарапынан қабылданды. Осыдан кейін акадиялықтарды «бейтарап француздер» деп атау қалыптасты. 1754 жылы соғыс басталғанда, британдықтар акадиялықтарды ықтимал қауіп деп санап, талапсыз адалдық серт беруді қайтадан талап етті. Жан Луи Ле Лутр басқарған қарсылыққа қарамастан, өкілдер ақырында қол қоюға келісті. Петикодиак өзені маңында тұратын 1100-ге жуық акадиялықтар бұл шешімге қатысты. Майор Джозеф Фрай басқарған екі жүз британдық әскер Үш өзеннің елді мекендерін жою үшін жіберілді, бастапқыда Шеподи және Виллидж-де-Бланшард (қазіргі Хиллсборо) елді мекендерінен бастап. Бойшеберттің әскері аймақтың тұрғындарынан және Шеподиден құралған. Бұл жеңіліс британдықтардың Үш өзендегі науқаннан бас тартуына себеп болды деп есептеледі. Екінші шабуыл наурыз айында Шеподи елді мекенінде болды, онда британдықтар акадиялықтар үйлерін қайта құрып жатқанын көріп, таң қалды. Олар келесі күні Монктонға келді, сол кезде шамамен 30 акадиялық олардың кемесіне оқ атып бастады. Алайда, Данкс шабуылдау позициясын сақтап, британдықтар 19 акадиялықты өлтіріп, тағы тоғыз тұтқынға алды. Ол және оның әскері келесі күні өзен бойымен жүзуді жалғастырды; Монктоннан батысқа қарай 10 шақырым жердегі елді мекенді өртеп жіберу үшін 60 адамды жіберді. Тарихшылар бұл аймақтың бұрыннан бос болғанын болжайды. Акадиялықтар шабуылдың салдарынан зардап шегудің қарамастан, аймақта өмір сүруді жалғастырды. Скотт бұл аймаққа Бозолейді іздеу және қыс кірмес бұрын акадиялықтарды әлсірету үшін қайта келді. Скоттқа бұл аймақ қорғаныссыз екені айтылды, сондықтан ол үш топты Монктондағы Ла-Шапельге (қазіргі Монктондағы Боре паркі), Сильваброға (қазіргі Льюисвилл) және Джагерсомға (қазіргі Диппе) жіберді. Скотт өлгендер мен тұтқындарды тіркемеді, бірақ көзге көрінетін барлық ғимараттар өртеліп, мал кемеге қайтарылды. 14 және 17 қараша аралығында Скотттың қосымша шабуылдары оншақты акадиялық тұтқынға алды, елді мекендерді өртеп жіберді және Бозолейдің шхунасын анықтады. Экипаж 17-сі күні қалған тұрғындардың берілуін сұрап, акадиялық тұтқынды жіберді, бірақ ол қайтып келгенде, олардың барлығы Коканье, Шедиак және Мирамичи өзені маңындағы елді мекендерге қашуға басталғанын хабарлады. Бұл Скотті Сент-Джондағы Фредерик фортына қайтаруға мәжбүр етті. Мирамичи өзеніне көшіп бара жатқан акадиялықтардың бірнешеуі 1758-59 жылдардың қысында саяхат кезінде гипотермиядан қайтыс болды. 1760 жылдың басында акадиялық босқындарға Чиньекто тасбұрысында жер берілді, бірақ көпшілігі Үш өзен маңындағы бастапқы жерлерін сұрады, оған губернатор келісім берді.

The French and Indian War erupted in 1754 amid tensions between the British and the French over control of the Ohio Valley. Initially, the inhabitants of Acadia were uninvolved in the conflict because the French had already ceded the land to Britain under the Treaty of Utrecht (1713). The Acadians were asked to take an oath declaring complete fidelity toward the British monarch on several occasions, but they refused. A declaration of neutrality was signed in 1730 and was accepted by Nova Scotia governor Richard Philipps. This earned the Acadians the nickname the "neutral French". At the outbreak of war in 1754, the British again demanded unconditional oaths of fealty, perceiving the Acadians as a possible threat. In spite of resistance led by Jean Louis Le Loutre, representatives eventually agreed to sign,

About 1,100 Acadians living around the Petitcodiac River were affected by this decision. Two hundred British troops led by Major Joseph Frye were sent to destroy the settlements of the Three Rivers, beginning with Shepody and Village des Blanchard (now Hillsborough). Boishébert's troops, composed of inhabitants from the area and from Shepody, This defeat is thought to have been the reason for the British abandonment of the campaign at the Three Rivers. The second raid took place at the settlement of Shepody in March, where the British were shocked to find that the Acadians had already begun rebuilding their homes. They arrived in Moncton the following night, and about 30 Acadians began firing at their vessel. However, Danks held his offensive position, and the British killed 19 Acadians, taking nine others prisoner. He and his troops continued to sail up the river the next day; they sent 60 men to burn a settlement 6 mile (10 km) west of Moncton. Historians presume that the area had already been deserted. Acadians continued to survive in the region, overcoming the results of the raids. Scott sailed back to the region to search for Beausoleil and to weaken the Acadians before the winter. Scott was told that the area was virtually defenceless, so he sent three parties to La Chapelle (now Bore Park in Moncton), Silvabro (now Lewisville), and Jagersome (now Dieppe). Scott recorded no deaths or prisoners, but all buildings in sight were burned, and cattle were brought back onto the vessel. Additional raids by Scott between 14 and 17 November captured a dozen Acadian prisoners, burned settlements, and uncovered Beausoleil's own schooner. The crew sent an Acadian prisoner on the 17th to request the surrender of the remaining residents, but when he returned, he reported that they had all begun to flee to Cocagne, Shediac, and the settlements around the Miramichi River. This prompted Scott to return to Fort Frederick in Saint John. A few of the Acadians migrating to the Miramichi River probably died of hypothermia during the trip due to the 1758–59 winter. The Acadian refugees were offered land on the Isthmus of Chignecto in early 1760, but most requested their original lands around the Three Rivers, which the governor granted.

Қоныс аудару және қазіргі заманғы тарих (1763 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

Париж келісімінен (1763) кейін жер аударылған акадиандар аймаққа қайта орала бастады, бірақ олардың саны 1769 жылы Үш өзен маңында 200-ден аспады. Тоғыз отбасы өзендің иілісінен батысқа қарай 21 шақырымға дейін жер сатып алды, әрбір грантқа белгілі бір сома төленді. 1829 жылы Монктон халқы 100 адамды құрады, олардың көп бөлігі осы қоныс аударушылардың ұрпақтары еді. Монктонның кеме жасау дәуірі 1840 жылы Хопвеллден келген кеме жасаушы Стюарт Расселлдің келуімен басталды. Расселл «Агинора» кемесін салды, ол Петиткодиак өзенімен төмен ағып, Сент-Джон және Жаңа Англия порттарында сауда жасады. Кеме мен экипажы Рождествоға Бостонға бағыт алған 1850 жылдың 24 желтоқсанындағы дауылда суға батып кетті. 1841 жылы Саймон Аутхаус алған лицензия арқасында Петиткодиак өзенінде паромдық қызмет іске қосылды. 1845 жылы Стивен Бини салған «Ларх» кемесі де маңызды болды, ол өзенде жүзген ең үлкен кеме еді. Бірақ кеме жасау өркендеуі 1846 жылы Джозеф Солтер келгеннен кейін басталды: Бини мен Солтер құрған кеме жасау шеберханасы 1847 жылдан 1859 жылға дейін 24 кеме жасап шығарды және Монктонның 1000 тұрғынының шамамен 500-ін жұмыспен қамтыды. Солтер 1855 жылдың сәуір айында Монктонның тұңғыш мэрі болды, осы жылы қала құрылды. Ларрасидің сөзіне сүйенсек, бұл қала «теміржол бойындағы стансадан басқа ештеңе болмады». Қала банкротқа ұшырап, 1862 жылы корпорация статусынан айырылды, бірақ 1871 жылы Интерколониалдық теміржолдың шеберханалары үшін штаб-пәтері болғаннан кейін 1875 жылы қайта алды. Монктонда салынған соңғы кеме – 1980 жылдың 14 мамырындағы «Вуоластук II», ал Петиткодиак өзенімен жоғары қарай соңғы рет жүзіп өткен кеме – Франциядан келген «Инокс», ол 1986 жылдың 12 шілдесінде келді (айнысып, өзеннің су тасқынынан 3 қарашаға дейін Монктонда тұрып қалды). 1924 жылы Petitcodiac Tidal Power Company толқындық энергия жобасын ұсынды. Бұл үшін Хопвелл мысығы мен Форт-Фолли-Пойнт арасына бөгет салу қажет болды. Компания жобаға қаражат жинау үшін акциялар сатты және федералдық үкімет бірнеше жерде және әуеде зерттеулер жүргізді, бірақ жоба 1928 жылы іске аспады. Теміржол көлігінің кеңінен таралғандығымен бірге, Ұлы депрессия кезінде өзен көлігі ығыстырылды. Сонымен қатар, Үлкен Монктон халықаралық әуежайы 1929 жылдың 29 желтоқсанына дейін Монктоннан Монреальға әуе поштасын ұсынды. Бұл факторлар Петиткодиактың маңыздылығын азайтып жіберді. Монктон мен Ривервьюді байланыстыратын Гуннингсвилл көпірі 1867 жылы салынды. Ол төрт рет зардап шегіп, қайта салынды. Біріншісі 1869 жылғы Саксби Гейлден кейін болды, бұл қала 1872 жылы көпірді қайта құруға мәжбүр етті. 1892 жылдың ортасында «көлемді жөндеу» жүргізілді, бірақ Петиткодиактан мұз жиналуы ағаш құрылысына қауіп төндіріп, 1915 жылдан 1919 жылға дейін жаңа болаттан жасалған нұсқаның құрылысына әкелді. Бұл төртінші көпір көптеген соқтығыстардан зардап шекті, соның ішінде 1929 жылдың қыркүйегінде «Мэйфлауэр» кемесімен болған соқтығысу, нәтижесінде кеме суға батып, екі адам қаза тапты. Гуннингсвилл көпірі 86 жыл бойы тұрды, содан кейін ол төрт жолақты көпірге жол ашу үшін соңғы рет бұзылды. Петиткодиак өзенінің үстінен жабық көпірлер де салынды, соңғысы 1929 жылы салынған «Хасти» болды. Бұл сол кездегі федералдық үкімет үшін пайдалы болды, ол осы аймақтағы бөгеттерді үнемі ұстап отырды. Бұл провинциялық үкіметке де пайда әкелді, өйткені федералдық үкімет 3 миллион долларлық жобаны қаржыландыруға дайын еді, бірақ көпір емес. Құрылыс балық өтетін жолмен жабдықталған болса да, тұнбаның жиналуынан балықтар оны еркін кесіп өте алмайтын кезде проблемалар туындады; шамамен 82 пайыз сом ағымға қарсы жүруіне кедергі келтірді. Тұнба құрылыс аяқталғаннан кейінгі алғашқы үш жылда 10 миллион текше метр (13 миллион кубтық саңылау) шөгінді жиналып, бөгеттен төменгі өзеннің ағысында жиналды. 2003 жылы осы нұсқаларды әзірлеу және қорытындылау үшін Экологиялық әсерін бағалау бойынша зерттеу тапсырылды, ал 2005 жылы ол аяқталғаннан кейін «3-ші және 4-ші нұсқалар» мүмкін шешім ретінде танылғанын жариялады. Бірінші нұсқа өзенге қолданылмайды деп танылған басқа балық өту үлгілерін бағалаудан кейін алынып тасталды. Екіншісі, жүйелі түрде қақпаны ашу кезеңдерін ұсына отырып, теңіз түрлерінің көшіп-қону кезеңдерін қамтамасыз ете алмайтындығы үшін алынып тасталды. 4-ші нұсқа үш қосалқы нұсқаға бөлінді, негізінен көпірдің мүмкін ұзындығын тізімдеу үшін: 170, 280 және 315 метр (190, 310 және 344 ярд). Кейін провинциялық үкімет 2006 жылдың 6 желтоқсанында ұсынысты қабылдады және 2007 жылдың 7 тамызында «4B нұсқасын» таңдады, ол бөгеттің орнына көпір салуды қарастырды. Жоба үш кезеңге бөлінді, жалпы құны 68 миллион долларға бағаланды. 1-ші кезең жағалау бойындағы эрозияны болдырмау, жақын жердегі дренаж жүйесін жақсарту және бөгеттер мен абыттарды салудан тұрды; жұмыс 2008 жылдың 7 шілдесінен 2010 жылдың 14 сәуіріне дейін жүргізілді. 2-ші кезең өзен ағынын жоғары және төмен бағытта екі жыл бойы бақылау үшін қақпаларды ашудан тұрды. Жоба федералдық үкіметтен қаржыландырыла ма, жоқ па деген жайтта әрекеттер туды. Олар бас тартты, бұрынғы Балық шаруашылығы және мұхиттар департаментінің мәлімдемесіне қарамастан, бұл департамент мүмкін келіссөздер туралы қысым жасаған еді. Күте алмай, провинциялық үкімет 2008 жылдың 7 шілдесінде алғашқы кезеңді бастау үшін 20 миллион доллар бөлді. 2-ші кезеңге қатысты түрлі шағымдар туды. Монктон университетінің биология профессоры қала маңындағы шыбын популяциясы қақпа ашылғаннан кейін екі есеге өсуіне 200 000–250 000 долларлық пестицид қажет болады деп мәлімдеді. Ривервью қаласы үшін провинциялық Жабдықтау және қызметтер департаменті су тасқыны туралы ескертулер берді, жоғары су тасқыны төмен жатқан жерлерде салынған спорт алаңдары мен құрылыстардың суға батуына әкелуі мүмкін екенін ескертті; бірақ, олар бөгеттің су тасқынынан сақтайтын қақпалары қажет болған жағдайда төмендетіле алатынын қосты. Бөгеттің батысындағы тоғанға жақын тұрғындар жобаны сынады, шамамен 480 үйдің мүліктік құнының шамамен 30 пайызға төмендеуіне, 68 миллион долларлық құнына, тұрақсыз мұз жағдайларына және су сапасының нашарлауына назар салды. Көл Петиткодиакты сақтау қауымдастығы (LAPPA) және түрлі тұрғындардан келген заңдық шағымдарға қарамастан, бөгет 2010 жылдың 14 сәуірінде қақпаларын ашты, сонымен қатар түрлі зерттеулер басталды. Ашылғаннан кейін өзен күрт жақсарды, жобаға қатысты бастапқы күтулерден асып түсті. AMEC фирмасының зерттеулеріне қатысқан инженер Жак Пейнтер өзен жағалауларының «көрінетін қарқынмен» кеңейе бастағанын айтты, толқынның биіктігі 1968 жылғы деңгейге жақындады: «Біз биіктіктің шамалы ғана артуын күткенбіз. Көрініс күтілгеннен асып түсуде». Ол шамамен 40 000 гаспероның өзенге оралғанын атап өтті және бөгеттің ашылуының әсерін анықтау үшін қосымша зерттеулер қажет екенін айтты.

After the Treaty of Paris (1763), exiled Acadians began to return to the area, but their numbers around the Three Rivers remained under 200 by 1769. Nine families bought land up to 13 mile (21 km) west from the bend of the river, ranging from per grant. In 1829, the population of Moncton reached 100, composed mainly of descendants of these settlers. Moncton's shipbuilding era began in 1840 with the arrival of Stewart Russell, a shipbuilder from Hopewell. Russell built the Aginora, which sailed down the Petitcodiac River to trade at the ports in Saint John and New England. The ship and its crew sank in a storm on 24 December 1850, during a trip to Boston for Christmas. A ferry service on the Petitcodiac River was launched around 1841, thanks to a license obtained by Simon Outhouse. The Larch, built by Stephen Binney in 1845, was another important vessel, becoming the largest to sail on the river. But it was not until the arrival of Joseph Salter in 1846 that the shipbuilding boom began: a shipyard founded by Binney and Salter produced 24 vessels from 1847 to 1859, and employed almost 500 of the 1,000 inhabitants in Moncton. Salter would become the first mayor of Moncton in April 1855, the year the town was incorporated. The move, according to Larracey, caused the town to become "but a station stop along a railway line". The town declared bankruptcy and was unincorporated in 1862, but it later regained its status in 1875, after it became the Intercolonial Railway's headquarters for its shops in 1871. The final vessel built in Moncton was the Woolastook II on 14 May 1980, while the final ship to sail up the Petitcodiac River was the Inox from France, which arrived on 12 July 1986, (and was, ironically, stranded in Moncton until 3 November due to the river's tidal fluctuations). In 1924, the Petitcodiac Tidal Power Company proposed a tidal power project. This called for a dam to be built between Hopewell Cape and Fort Folly Point. The company sold shares to raise funds for the project and a series of on site and airborne studies were conducted by the federal government, but the project fell through by 1928. As rail transport became more common, it displaced river transportation around the Great Depression. In addition, the Greater Moncton International Airport offered an airmail service from Moncton to Montreal by 29 December 1929. These factors further marginalised the Petitcodiac. The Gunningsville Bridge, which crosses the Petitcodiac River to link Moncton and Riverview, was built in 1867. It was damaged and rebuilt on four different occasions. The first was following the Saxby Gale of 1869, which forced the town to rebuild the bridge in 1872. It went under "extensive repairs" mid 1892, but ice build up from the Petitcodiac continued to pose a threat for the wooden structure, leading to the construction of a new steel version from 1915 to 1919. This fourth bridge would suffer through many collisions, including one with the Mayflower in September 1929, which caused the ship to capsize and drown two men. The Gunningsville Bridge would last 86 years before it would be demolished a final time, making way for a four lane bridge crossing. Covered bridges were also built over the Petitcodiac River, the final extant one being "Hasty", built in 1929. This was a benefit for the federal government at the time, which had constantly maintained the dykes in the area. It also benefited the provincial government, as the federal government was willing to fund the $3 million project, but not a bridge. Although the causeway was equipped with a fishway, problems arose when fish were unable to cross it freely due to sedimentation build up; some 82 percent of the salmon were prevented from travelling upstream by the structure. The sediment accumulated in the of river downstream from the causeway, with over 10 million cubic metres (13 million cubic yards) of silt deposited in the first three years following construction. An Environmental Impact Assessment study was commissioned in 2003 to develop and summarise these options, and on its completion in 2005, it announced the recognition of "Option 3" and "Option 4" as possible solutions. The first option had been ruled out following the evaluation of other fish passage models, which were deemed inapplicable to the river. The second, suggesting systematic gate opening periods, was ruled out because of the inability to cater to every marine species' migration periods. Option 4 was split into three sub options, mainly to list possible bridge lengths: 170, 280, and 315 metres (190, 310, and 344 yards). The provincial government later accepted the proposal on 6 December 2006, and selected "Option 4B" on 7 August 2007, which called for a bridge in the place of the causeway. The project was divided into three phases, expected to cost a total of $68 million. Phase 1 consisted of the prevention of erosion along the shorelines, improvements to the nearby drainage system, and the construction of dikes and aboiteaux; the work was carried out from 7 July 2008, to 14 April 2010. Phase 2 consisted of opening the gates to monitor river flow, both upstream and downstream, for two years. Confusion arose as to whether or not the project would be funded by the federal government. They refused, in spite of an earlier comment from the Department of Fisheries and Oceans, which had hinted at a possible negotiation. Unwilling to wait, the provincial government came forward with an initial $20 million on 7 July 2008, to begin the first phase. The approach of Phase 2 was met with various complaints. A biology professor at the Université de Moncton noted that $200,000–$250,000 worth of pesticide would be required to keep the mosquito population around the city of Moncton from doubling once the gates open. Flood warnings were issued by the provincial Department of Supply and Services for the town of Riverview, warning that high river tides could lead to the flooding of over of sport fields and structures built in low lying areas; however, they added that the causeway's flood gates were able to descend if required, eliminating the chances of such repercussions from a possible inundation. Residents near the headpond west of the causeway criticized the project, citing the decrease in property values of about 480 homes (by approximately 30 percent, according to the EIA report), the $68 million price tag, unstable ice conditions, and a lower water quality. In spite of legal threats by the Lake Petitcodiac Preservation Association (LAPPA) and various residents, the causeway opened its gates on 14 April 2010, coinciding with the beginning of various studies. Since the opening, the river improved significantly, surpassing original expectations for the project. An AMEC engineer participating in the firm's studies, Jacques Paynter, said that the banks of the river had begun widening "at a noticeable pace", with the tidal bore growing closer to its pre 1968 levels: "We were actually anticipating a fairly modest increase in height. It seems to be already exceeding what we might have expected." He noted that an estimated 40,000 gaspereau had returned to the river, and called for more studies to determine the impact of the causeway's opening.

Демалыс

Петиткодиак өзенінің маңындағы тұрғындар өзенді әртүрлі демалыс мақсаттары үшін пайдаланған. Жыл сайын Монктоннан Бомонтқа өзен арқылы жергілікті тұрғындармен бірге Сент-Анн мерекесін тойлау үшін сапарлар жасалған. Blakeny and Sons компаниясына тиесілі Blakeson сүйрегіш қайығы 1930 жылдардың басында 50 центтен (шамамен 2010 жылғы құнымен 6,50 доллар) «айшығындағы саяхаттарды» ұсынған. Бұл қызмет өте танымал болды, бірақ кейіннен қайық жолаушылардың алдында аударылып, олардың қызығушылығын жоғалтты. 2005 жылдың қыркүйек айында жүргізілген экологиялық салдарын бағалау кезінде AMEC демалыс балық аулау мен құстарды қарауды дамба салынар алдындағы маңызды шаралар ретінде атады. 1968 жылдан кейін дамбадан төмен Атлант мұхитының лосось балықтары ауланды. Дамбадан төменгі ағыстағы басқа да шаралар: қайықпен жүзу, каноэ, байдарка, теңіз тырналары мен порпоизаларды қарау және экскурсиялық қайықпен саяхаттау. 2010 жылдың 14 сәуірінде дамба қақпалары ашылғанға дейін Петиткодиак өзенінің жоғары жағы (дамбаның батысында), көптеген адамдар Петиткодиак көлі деп атаған, LAPPA аймақтағы тұрғындар үшін демалыс орны ретінде жарнамаланды. Ассоциация мәліметінше, көлде қайықпен жүзуге, каноэмен, байдаркамен, моторлы қайықпен, су шаңғысымен, гидроциклмен, желкенмен және жүзуге кеткен шамамен 10 000 сағаттан астам уақыт тіркелді. Сонымен қатар, балық аулау турнирлері, дракон қайықтарының жарыстары, күйекті шанамен жүру және қар мотоциклімен саяхаттау да танымал болды. Аймақта толқын туралы ақпарат және оның келесі пайда болу уақытын көрсететін сағат орналасқан. Боре паркі – бұл Транс-Канада жолының Үлкен Монктон бөлігі болып табылатын Өзен жағалауындағы саябақ, онда туристер өзен жағалауында жаяу серуендеуге, велосипед тебуге немесе коньки тебуге болады. Жол батысқа қарай Хиллсборо және Фанди ұлттық паркіне, ал шығысқа қарай Саквиллге, Жаңа Шотландияға және Принц-Эдуард аралына дейін жалғасады.

Тізімдер

Төмендегі тізімдер өзен аузынан бастауына қарай реттелген.