Кіріспе

Кубаның демократиялық реформа жобасы
Варела жобасы (lang es) – 1998 жылы Христиандық азаттық қозғалысының (ХАҚ) Освальдо Пая бастаған және кубалық дін қайраткері Феликс Вареланың есімімен аталатын жоба. 2003 жылғы «Қара көктем» кезінде көптеген мүшелері түрмеге қамалды.

"Varela" жобасының азаматтық бастамасы

Варела жобасының мақсаты Кубада демократиялық саяси реформаларды қолдайтын заң жобасын тарату болды, оның ішінде бірлестік құру, сөз еркіндігі, баспасөз бостандығы, еркін сайлаулар, дін бостандығы, жеке кәсіп ашу және саяси тұтқындарға кешірім жасау сияқты мәселелер қарастырылды. Реформашыл "Варела" жобасына шамамен 11 мың кубалық қол қойды. АҚШ Мемлекеттік департаментінің 2005 жылғы Куба жөніндегі есебінде (2006 жылы жарияланған) "активистер мемлекеттік қауіпсіздік қызметкерлері тарапынан күшейген мазақтаулар туралы хабарлады. Билік "Варела" белсенділерін тұтқындап, ұстады, қолтаңбаларды тәркіледі, айыппұл салды және белсенділер мен қол қойғандарға қысым көрсетті, сондай-ақ қол қойғандарды қолтаңбаларын қайтаруға мәжбүрледі. Мемлекеттік қауіпсіздік қызметкерлері еріктілердің орнына әрекет етіп, белсенділер қатарына еніп кірді. Мамыр және маусым айларында Освальдо Пая 50-ден астам "Варела" жобасына қол қойған адамдарға мемлекеттік қауіпсіздік қызметкерлерінің барып, оларға қолтаңбаларын қайтаруға және қолтаңбаларын жинаған "Варела" жобасының белсенділерін айыптауға қысым көрсеткенін хабарлады". АҚШ Мемлекеттік департаментінің 2004 жылғы Куба жөніндегі есебінде Кубаның Қылмыстық кодексіндегі "қауіптілік" ұғымы "адамның қылмыс жасауға бейімділігі, оның мінез-құлқы социалистік нормаларға қайшы келуімен анықталады" деп түсіндірілді. Есепте былай делінген: "Егер полиция адамның қауіптілік белгілері бар деп шешсе, оны сотқа жіберуі немесе психологиялық көмекке немесе саяси қайта тәрбиелеуге жіберуі мүмкін". Адам құқықтары жөніндегі Америкааралық комиссия бұл ереженің "үкіметтің жеке бостандықтарды және сот процесін бұзуын ақтау үшін пайдаланатын субъективті өлшемге тең" екенін мәлімдеді. Куба үкіметі петицияны қараудан бас тартты, ал Куба Ұлттық Ассамблеясының Конституция және заңнама мәселелері жөніндегі комитеті оны қарауды тоқтатты және Куба Конституциясына "өзгеріссіз социализмді" бекіту туралы "қарсы петициямен" "Варела" жобасына жауап берді. BBC хабарлағандай, екі апта ішінде 9 миллион кубалық көшеге шығып, конституциялық түзетуді қолдаған петицияға Куба азаматтарының 99% қол қойды. BBC хабарлағандай, көптеген кубалықтар үкіметтің петициясына қол қоюға қысым көрді. 2002 жылдың мамыр айында Гаванаға тарихи сапармен келген және бүкіл Кубаға телеарна арқылы сөз сөйлеген АҚШ-тың бұрынғы президенті Джимми Картер "Варела" жобасын жоғары бағалады. 2002 жылдың желтоқсан айында Еуропалық Одақ Пайяға Ой еркіндігі үшін Сахаров сыйлығын табыс етті. 2003 жылдың наурыз айында Куба 75 адам құқықтарын қорғайтын белсенділер мен диссиденттерді, оның ішінде "Варела" жобасының 25 мүшесін тұтқындады. Диссиденттер "жалдамалылық және мемлекеттің тәуелсіздігі мен аумақтық тұтастығына қарсы басқа да әрекеттер" жасады деген айыппен 6 жылдан 28 жылға дейінгі мерзімге сотталды. Amnesty International 75 қамауға алынған белсендінің демократияны зорлықсыз жақтағандары үшін ар-ождан тұтқындары болуы мүмкін деп алаңдады. АҚШ Мемлекеттік департаментінің мәліметінше, тұтқындалғандардың көпшілігі сотқа дейін адвокаттармен кездесе алмады, ал сот коммунистік партияға бағынышты судьямен өтті. Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары жөніндегі жоғарғы комиссары тұтқындалулар мен жедел сот процестеріне қатысты алаңдаушылық білдірді. АҚШ Мемлекеттік департаменті "Варела" жобасының жетекшісі және 2003 жылдың наурыз айында тұтқындалған 75 белсендінің бірі Хосе Даниэль Феррер Гарсияның хат алмасуды тоқтатуға және отбасынан азық-түлік пен медициналық жабдықтар жеткізуге наразылық білдіргені үшін жазалау камерасында 45 күн өткізгенін мәлімдеді. Ол тұтқында болған алғашқы үш күнде тамақ пен сусыз болды және цемент еденде ұйықтады. Билік оның Киелі кітабын тәркілеп, басқа тұтқындармен байланысуына тыйым салды. Феррер "мемлекеттің тәуелсіздігі мен аумақтық тұтастығына қарсы әрекеттер жасады" деген айыппен 25 жылға сотталды. АҚШ Мемлекеттік департаментінің мәліметінше, 2003 жылдың наурыз айында тұтқындалған 75 белсендінің бірі Фабио Прието Льоренте қабырғалары сырғанақ, төсегі цементтен жасалған шағын камерада ұсталғанын мәлімдеді. Бұл жерде тышқандар, бақалар мен жәндіктер көп болды". АҚШ Мемлекеттік департаменті "2003 жылдың наурыз айында тұтқындалған 75 саяси тұтқындардың бірі Нормандо Эрнандес Гонсалес...".