Кіріспе
Шамшақ заттарын жинау хоббиі. Филюмения (филюменизм деп те аталады) – шамшаққа қатысты әр түрлі заттарды жинау хоббиі: шамшақ қораптары, шамшақ қораптарының жапсырмалары, шамшақ кітапшалары, шамшақ қаптамалары, шамшақ сақтағыштары және т.б.
Phillumeny (also known as phillumenism) is the hobby of collecting different match related items: matchboxes, matchbox labels, matchbooks, matchcovers, matchsafes, etc.
Шамшақ қорап
Шамшақ қорапшасы – шамшақтарды сақтауға арналған, картоннан немесе жұқа ағаштан жасалған қорап. Оның бір жиегінде әдетте шамшақтарды жақу үшін қалың қыртысты бет жайғасқан болады.
Этимология
Филюменизммен айналысатын адам – филюменист. Грек тіліндегі phil [сүйетін] + латын тіліндегі lumen [жарық] сөздерінен туындаған бұл терминдерді 1943 жылы британдық коллекционер Марджори С. Эванс енгізді (кейіннен ол Британдық Matchbox Label & Booklet Society президенті болды, қазір Британдық Matchbox Label and Bookmatch Society деп аталады). Бұл екі форманы көптеген басқа тілдер қабылдады, мысалы, philuméniste, fillumenista, Filumenist және филуменист.
Бүкіл әлем бойынша филюмендер
Шамшақ қораптарының таңбаларын жинау шамшақтармен бірге пайда болды. Кейбір жинақтарда 1810-нан 1815 жылдарға дейін өндірілген химиялық шамшақтардың таңбаларын да кездестіруге болады – бұл қазіргі шамшақтардан әлдеқайда бұрынғы кездерде жасалған. Көптеген адамдар шетелге саяхаттап, басқа елдерден шамшақ қораптарын естелік ретінде әкеліп оралады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көптеген шамшақ фабрикалары жергілікті филюменистермен тығыз байланыста жұмыс істеді, жарнамасыз арнайы жиынтықтар шығарды. Бұл хобби 1960 жылдардан 1980 жылдарға дейін ерекше кеңінен таралды. Көлемді (жинаушылар үшін ыңғайсыз) картондан жасалған, суреттері нашар көзге көрінетін, баспа сапасы төмендеген шамшақ қораптарының пайда болуы және әлеуметтік өзгерістер бұл хоббиге (көптеген коммерциямен байланысты емес хоббилер сияқты) қызығушылықты азайтты.
Белгілі филомендер
Жапонияда Тейичи Ёшизава Гиннес рекордтар кітабына әлемдегі ең көрнекті филомен ретінде тіркелді. Португалияда Хосе Мануэль Перейра спираль қораптарының жинақтарын тізімдеу және көрсету үшін "Филлалбюм" деп аталатын альбомдар сериясын жариялады.