Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
14 ғасырдағы валлик қолжазбалар жинағы
14th century Welsh manuscript collection
Гергесттің Қызыл кітабы (Llyfr Coch Hergest), Оксфорд, Иса колледжі, MS 111, 1382 жылдан кейін жазылған ірі пергамент қолжазба, валли тілінде жазылған ең маңызды ортағасырлық қолжазбалардың бірі саналады. Онда валлик проза мен поэзия жинағы, әсіресе Мабиногион ертегілері мен Гогинфейрд поэзиясы сақталған. Қолжазба атауын былғары мұқабасының түсінен және 15-шы ғасырдың соңы мен 17-шы ғасырдың басында Гергест сарайымен байланысынан алған.
The Red Book of Hergest (Llyfr Coch Hergest), Oxford, Jesus College, MS 111, is a large vellum manuscript written shortly after 1382, which ranks as one of the most important medieval manuscripts written in the Welsh language. It preserves a collection of Welsh prose and poetry, notably the tales of the Mabinogion and Gogynfeirdd poetry. The manuscript derives its name from the colour of its leather binding and from its association with Hergest Court between the late 15th and early 17th century.
Жинақтау
Бұл қолжазба шамамен 1382 және 1410 жылдар аралығында жазылған. Қолжазбаны көшіруге жауапты болған бірнеше көшірмешінің ішінде Hywel Fychan fab Hywel Goch of Buellt анықталды. Ол Хопсин ап Томас аб Энионға (1330–1403 жж.) Йнисфорган, Суонсиде қызмет еткені белгілі, және бұл қолжазба Хопсин үшін жинақталған болуы мүмкін. Ғалым Дэниел Хьюздің сөзіне сүйенсек, ол "орта ғасырлық валлий кітаптарының арасындағы ең ауыр, ең ірі және ең қалың кітап".
The manuscript was written between about 1382 and 1410. One of the several copyists responsible for the manuscript has been identified as Hywel Fychan fab Hywel Goch of Buellt. He is known to have worked for Hopcyn ap Tomas ab Einion (c. 1330–1403) of Ynysforgan, Swansea, and it is possible that the manuscript was compiled for Hopcyn. According to scholar Daniel Huws, it is "by far the heaviest of the medieval books in Welsh, the largest in its dimensions and the thickest".
Тарих
Қолжазба Хопсин әулетімен 15 ғасырдың соңына дейін сақталған сияқты, онда Хопсиннің немересі Хопсин ап Рис король Эдуард IV-ке қарсы көтеріліске қатысқандықтан кінәлі деп танылып, оның мүлкінің көп бөлігі тәркіленді. Ол кезде Бреконширдегі Третовер (Третуэр) Вондары оны, шамасы, 1465 жылы Хопсиннің тәркіленген мүлкін алғаннан кейін иеленді. Иелігін сэр Томас Воганға (1483 жылы қайтыс болған) және оның ұлдарына арналған екі ода (awdlau) көрсетеді, оларды уэльстік ақын Льюис Глин Коти Третовердегі қолжазбаға жазған. Қызыл кітап Уэльс шебіндегі Кингтон қаласының жанындағы Гергест кортындағы Вондардың меншігіне тез арада өтті. Брекондық сэр Джон Прайс 1550 жылы, болжам бойынша Гергестте, қолжазбаны көргенін хабарлайды.
The manuscript appears to have been retained by Hopcyn's family until the end of the 15th century, when Hopcyn's grandson Hopcyn ap Rhys was held complicit in the rebellion against King Edward IV and consequently saw much of his property forfeited. The Vaughans of Tretower (Tretŵr), then in Breconshire, obtained it, probably in 1465 on receiving Hopcyn's forfeited possessions. Ownership is suggested by two odes (awdlau) dedicated to Sir Thomas Vaughan (d. (died) 1483) and his sons, which were written into the manuscript by Welsh poet Lewys Glyn Cothi at Tretower. The Red Book soon passed into the possession of the Vaughans of Hergest Court, near Kington in the Welsh Marches. Sir John Price of Brecon reports to have seen the manuscript in 1550, presumably at Hergest.
Мазмұны
Қолжазбаның бірінші бөлігінде проза, оның ішінде Мабиногион, оның бірнеше деректерінің бірі, басқа да әңгімелер, тарихи мәтіндер (соның ішінде Джеффри Монмуттың "Historia Regum Britanniae" еңбегінің уэльс тіліне аудармасы) және түрлі мәтіндер, соның ішінде Триадалар жинағы бар. Қолжазбаның қалған бөлігінде поэзия, әсіресе "Принцтер поэзиясы" (Gogynfeirdd немесе Beirdd y Tywysogion) деп аталатын сарай поэзиясы дәуірінен шыққан өлеңдер көп, оның ішінде Canu Llywarch Hen, Canu Urien және Canu Heledd циклдары кіреді. Сондай-ақ, Мэрдин Уайлттың өлеңдері де бар. "Қызыл кітап" мазмұны бойынша Риддерхтің "Ақ кітабына" ұқсас, және кейде оның көшірмесі деп саналған. Дегенмен, қазір екеуі де жоғалған ортақ түбірден немесе түбірлерден тараған деп есептеледі. Қолжазбада сондай-ақ Риваллон Федигпен байланысты, 500 жылдан астам уақыт бойы сақталған медициналық әулеттің – Миддфайлық дәрігерлердің ("The Physicians of Myddfai") өсімдіктерден жасалған емдеулер жинағы да бар, олар Лландовери қаласының жанындағы Миддфай ауылынан шыққан.
The first part of the manuscript contains prose, including the Mabinogion, for which this is one of the manuscript sources, other tales, historical texts (including a Welsh translation of Geoffrey of Monmouth's Historia Regum Britanniae), and various other texts including a series of Triads. The rest of the manuscript contains poetry, especially from the period of court poetry known as Poetry of the Princes (Gogynfeirdd or Beirdd y Tywysogion), including the cycles Canu Llywarch Hen, Canu Urien, and Canu Heledd. It contains also poems by Myrddin Wyllt. The Red Book is similar in content to the White Book of Rhydderch, of which it has at times been supposed to be a copy. Both are now thought, however, to descend from a lost common ancestor or ancestors. The manuscript also contains a collection of herbal remedies associated with Rhiwallon Feddyg, founder of a medical dynasty that lasted over 500 years – 'The Physicians of Myddfai' from the village of Myddfai just outside Llandovery.
Ықпал
Кейбір зерттеушілер Ж.Р.Р. Толкиннің әңгімелерінің көзі болған, құрастырылған аңызды "Батыс маркасының қызыл кітабы" деген атауды қарыз алғанына сендіреді.
Some researchers believe that J. R. R. Tolkien borrowed the title for the Red Book of Westmarch, the imagined legendary source of Tolkien's tales.