Кіріспе

Пошта маркалары және почта тарихы тақырыбындағы әдебиет.

Филателиялық әдебиет – филателияға қатысты жазба материалдар, бастысы – пошта маркалары мен почта тарихы туралы ақпарат.

Филателистік әдебиеттің тарихы

Филателиялық әдебиеттерді марка коллекционерлері мен сатушылары, филателиялық қоғамдар, сондай-ақ жалпы және мамандандырылған кітапханалар сақтайды. Мысалы, Британ кітапханасының қоры 30–35 мың жұмысқа бағаланады.

Таңба каталогтары

Ең қарапайым әдебиет түрі – марка каталогы. Бұл, негізінен, пошта маркаларының түрлерінің тізімі және олардың бағасы. Алғашқы марка каталогы Францияда Оскар Бергер Левро 17 қыркүйек 1861 жылы, ал суреттері бар алғашқы каталог Альфред Потике желтоқсан 1861 жылы (бұрынғы еңбек негізінде) жарияланды. Ұлыбританиядағы алғашқы каталогтарды 1862 жылы Фредерик Бути және Маунт Браун шығарды. АҚШ-тағы алғашқы каталог – А. К. Клайнның (Джон Уильям Клайнның псевдонимі) "Марка коллекционерінің нұсқаулығы", ол да 1862 жылы жарық көрді. Кейбір каталогтар, мысалы, Мишель каталогы және түрлі бір елге арналған каталогтар, әрбір марканың негізгі сипаттамаларынан асып түсетін көптеген мәліметтер ұсынады.

Бір ел бойынша кітаптар

Кітаптың тағы бір кең таралған түрі – бір елдің "Штамптар мен почта тарихы" атты толыққанды кітабы. Бұл кітаптар каталогтардағы қарапайым дата, номинал және нарықтық бағадан асып, нақты штамптардың не үшін шығарылғанын, қайда және қалай пайдаланылғанын, сондай-ақ елдің почта жүйесі әртүрлі кезеңдерде қалай жұмыс істегенін жан-жақты түсіндіреді.

Мамандандырылған зерттеулер

Мамандандырудың келесі деңгейі егжей-тегжейлілігі және жарияланған еңбектердің саны тұрғысынан да ерекше. Мамандар бір марка түрі туралы барлық белгілі мәліметтерді қамтитын монографиялар жазады – оның дизайны, басылып шығару процесі, марканың қайда және қашан сатылғаны, сондай-ақ почтада қолданылу жолдары. Егер марка өте сирек кездесетін болса (мысалы, «Артқа бұрылған Дженни» немесе Гавайидің миссионерлік маркалары), кітапта барлық белгілі даналардың тізімі болуы мүмкін. Бұл кітаптардың оқырмандары да, таралымы да аз. Баспадан шыққан классикалық еңбектерге үлкен сұраныс болуы мүмкін, кейде тіпті олар сипаттаған маркалардан да артық! Мамандандырылған жұмыстардың басқа түрлеріне белгілі бір аймақтар мен кезеңдердегі почта қолданылуын жан-жақты зерттеу кіреді, мысалы, Монтана территориясында штатқа айналмастан бұрынғы почта немесе Угандадағы миссионерлерден келген, британдық колония болмас бұрынғы почта.

Филателиялық библиография

Филателиялық әдебиеттің көлемі мен күрделілігі соншалық, оның өзіндік журналы – American Philatelic Research Library тоқсан сайын жариялайтын «Philatelic Literature Review» басылымы бар. Тек филателиялық әдебиетке арналған бірнеше кітапханалар да бар. (төмендегі сілтемеге қараңыз)