Почтовые марки: Инвестиция и риски

Кіріспе

Пошта маркаларына инвестиция

Филателиялық инвестиция – пайда табу мақсатында коллекциялық пошта маркаларына жасалған инвестиция. 1970-ші жылдары филателиялық инвестициялар танымал болды, бірақ кейін спекуляциялық көпіршік жарылып, сирек маркалардың бағасы қалпына келгенше көп жылдар өтті.

Шолу

Сирек кездесетін маркаларға инвестиция салу жоғары деңгейдегі біліктілікті қажет етеді және бастаушылар үшін өте тәуекелді болуы мүмкін. Сирек кездесетін маркалар – ең оңай тасымалданатын материалдық инвестициялардың бірі, олар аз орын алады, бірақ жағдайы марканың құнын анықтаудағы ең маңызды фактор болғандықтан, сақтауға аса мұқият қарау керек. Басқа материалдық инвестицияларға өнер, антиквариат, құнды металдар, сирек монеталар және тағы да көптеген нәрселер жатады, олардың барлығы баламалы инвестициялар деп аталады. Традициялық инвестициялар нашар өнім көрсеткен кезде маркаларға инвестиция ретінде қызығушылық көбейе түседі, бұл инвесторларды балама жолдар іздеуге итереді. Батыс елдерінің халқының қартаюы да маркаларға деген қызығушылықтың жаңадан өркендеуіне ықпал етті. Бір британдық аукционшы ескертті: "Егер сіз не істеп жатқаныңызды білмесеңіз – және мұндай білім тек көп жылдық тәжірибемен келеді – ақылға қонымды және дұрыс бағамен сатып алу өте қиын. Бөлшек сауда арқылы сатып алғанда, сіз дилердің сату бағасына енгізген пайда маржасын және қосымша құн салығын (ҚҚС) ескересіз. Ал сату кезінде аукциондық үйге немесе дилерге сатқан жағдайда сату комиссиясын да төлеуге тура келеді. Бұл құнның үлкен бөлігін жеңіп алады. Осы бағаның жоғарылауын еңсеріп, пайдаға сату үшін бірнеше жылдық құнның өсуі қажет".

Нарықтың көлемі

Акциялар мен облигациялардан өзгеше, филателиялық немесе маркалық нарықтағы мәмілелердің көп бөлігі ресми емес жолмен, пошта арқылы немесе бөлшек сауда орындарында жүзеге асырылады, сондықтан нарықтың нақты көлемін анықтау қиын. Бұл нарық қаржы нарықтарынан әлдеқайда кішкентай болғанымен, оны қарапайым деп айтуға болмайды. Оның шамамен құны 5 миллиард фунт стерлингке бағаланады. Дегенмен, осы мәмілелердің көпшілігі инвестиция емес, арзан бағалы заттар болып табылуы мүмкін. 2007 жылғы сұхбатта Стэнли Гиббонс компаниясының Майк Холл: «Жылдық 10 миллиард долларлық марка нарығында шамамен 1 миллиард долларлық сирек маркалар сатылады» деді. 2009 жылы Стэнли Гиббонс компаниясының Адриан Руз бұл көрсеткішті 48 миллион долларға бағалады, оның ішінде Қытайда 18 миллион доллар құрады. Осы сандардың қаншасы тұрақты коллекционерлерге тиесілі екені белгісіз.

Тарихи деректер

Маркалардың бөлшек сауда бағаларының ұзақ мерзімді тіркелмелері болғанымен, алғашқы каталог 1862 жылы жасалған, инвестиция ретінде маркалардың бұрынғы өнімділігі туралы объективті тарихи деректер аз. Dow Jones немесе FTSE индексі сияқты ұзақ мерзімді индекстер жоқ, бірақ Ұлыбританиядағы Stanley Gibbons және Stamp Magazine кейбір мәліметтерді жинақтады. 2002 жылдан бастап Stanley Gibbons әлемдегі "ең көп саудаланатын 100 марканың" бөлшек сауда және аукцион бағаларына негізделген SG100 марка индексін құрастырды. Индекс Bloomberg қызметінің тізіміне енді, бірақ тоқтатылып, мұра ретінде танылды. 2004 жылы олар 30 сирек британдық маркадан тұратын индексті іске қосты. 2012 жылы компания GB250 сирек маркалар индексін "Ұлыбритания маркаларының инвестициялық нарығына кең көзқарас ұсыну үшін" жариялады, инвестициялық мақсаттарға арналған марка түрлерін тізімдеді. GB30 және GB250 индекстері Bloomberg Professional қызметі мен Thomson Reuters-те тізімделген. Stanley Gibbons мәліметінше, сирек маркалар соңғы 50 жылда орташа жылдық жиынтық кірістілікті 10 пайыз деңгейінде көрсеткен, алайда бұл көрсеткіштің ретроспективті сынау арқылы есептелгенін ескеру маңызды, себебі марка бағасының индекстері жақында ғана пайда болды. Сонымен қатар, индексердегі бағалар Stanley Gibbons-тың өзінің бөлшек баға тізімдеріне негізделген, ал жиі саудаланатын, бірақ құны төмен маркалар индекске енбеген. Марка каталогтарындағы бағалар сенімді емес, себебі олар жоғары шектегі бағалардың шамамен алынған мөлшері емес, нарықтың төменгі шегіндегі бөлшек сауда бағасын көрсетеді. Аукциондық сату нәтижелері сенімдірек болуы мүмкін, бірақ оларды пайдалану қиын, себебі инвестор пайдалы қорытындыларға келу үшін көптеген аукциондардан алынған сатуды жеке талдауы керек. Акциялармен сауда көбінесе танылған биржада ашық түрде жүзеге асырылады, ал маркалармен саудада тек аукциондық мәмілелер ғана көпшілікке жария етіледі.

While there are long term records of retail stamp prices, the first catalogue being prepared in 1862, there is little objective historical data about the past performance of stamps as investments. No long term indices like the Dow Jones or FTSE Index exist, although some figures have been compiled by Stanley Gibbons and Stamp Magazine in the UK. From 2002, Stanley Gibbons compiled a SG100 Stamp Index based on retail and auction prices for the "top 100 most frequently traded stamps" in the world. The index appeared on the list of the Bloomberg service but was discontinued and given heritage status. In 2004 they also launched an index of 30 rare British stamps. In 2012 the company launched the GB250 Rare Stamp Index 'to provide a broad view of the investment market for Great Britain stamps', listing the type of stamps they would recommend for investment purposes. The GB30 and GB250 indices are listed on both the Bloomberg Professional service and Thomson Reuters. According to Stanley Gibbons, rare stamps have averaged an annual compound return of 10 per cent over the past 50 years, however, it is important to remember that this figure has been calculated using backtesting as stamp price indexes are a recent innovation. In addition, the prices in the indexes are based in part on Stanley Gibbon's own retail price lists and frequently traded but low value stamps have been excluded from the index. Stamp catalogue prices are not considered reliable as they are nothing more than estimates at the top end and represent a retail selling price at the bottom end of the market. Auction realisations may be more reliable but are difficult to use as the investor has to personally analyse the realisations from many auctions over a long period of time in order to come to any useful conclusions. While most trading in shares is on a recognised stock exchange and takes place transparently in public, that is not the case with stamps where only auction transactions take place in public view.

Маркаларды сату

Маркаларды сатудың көптеген жолдары бар, сияқты, оларды сатып алудың да көптеген жолдары бар, және әрқайсысының өз артықшылықтары мен кемшіліктері болады. Аукциондар ең жоғары бағаны қамтамасыз ете алады, бірақ олардың да шығындары жоғары. Дилерлер жылдам әрекет ете алады немесе дереу төлей алады, бірақ дилерлер мәміледен пайда табуға тиіс болғандықтан, марканың қалыпты бөлшек сауда бағасынан кем дегенде үштен бір бөлігіне төмен баға ұсынуы мүмкін. Кейбір дилерлер әр мәміледегі ақшасын екі есеге арттыруды көздейді. Жеке сатулар. Көптеген сатулар коллекционерлер арасында жүзеге асырылады, алайда коллекционер емес инвестор мұндай сатуды жасау үшін қажетті жеке байланыстарға ие болмауы мүмкін. Маркалар үшін бағалы қағаздар биржасы сияқты ешқандай эквивалент жоқ.

Тәуекелдер мен кемшіліктер

Маркаларға сәтті инвестиция жасау үшін жоғары деңгейдегі мамандандырылған білім қажет. Мұндай білімді алуға уақыт кетіп, тәжірибесіз инвестор үшін көптеген қауіп-қатерлер бар. Кейбір тәуекелдер мен кемшіліктер:
Инвестицияның кірісі кепілденбеген. Басқа инвестиция түрлерімен салыстырғанда, сатып алу құны жоғары. Алайда, деректерге сәйкес, Үндістан, Қытай және басқа да дамып келе жатқан елдерде жағдай басқаша болуы мүмкін. Адамдар электрондық байланыс құралдарын жиі пайдаланатындықтан және хаттарды сирек жіберуіне байланысты, пошта маркаларының болашақта қолданыста болатыны күмәнді. Егер маркалар пошта тасымалы үшін сатылмаса, оларды жинау тоқтатылуы мүмкін. Ал егер жиналмаса, инвестициялық нарықтың негізгі қозғаушы күші – коллекционерлердің сұранысы жоғалуы мүмкін. Маркалардың өзіндік құны төмен, олар алтын монета сияқты қымбат металл құнына ие емес, акциялар сияқты кәсіптегі үлеске ие емес, және көбінесе ұлы өнер туындыларының берік эстетикалық тартымдылығынан мүресіз. Маркаға инвестиция жасау, мысалы, өзара инвестициялық қорларға қарағанда, салыстырмалы түрде аз реттеліп, егер жағдай нашар болса, инвесторлар үшін қорғау шаралары шектеулі болуы мүмкін. Филателиялық нарық көлемі қор нарығымен салыстырғанда шағын, және бағаларды бұрмалауы мүмкін спекулянттардың агрессивті сатып алуларына осал. Мұндай жағдай 1970 жылдары орын алған, онда спекулятивтік көпіршік бағалардың күрт құлдырауымен аяқталды. Әлемде миллиондаған марка коллекционерлері бар, олар жаһандық нарық құруға ықпал етеді. 1970 жылдары спекулятивтік көпіршік жарылып, инвесторлар өздері төлеген бағамен инвестицияларын сата алмады. Бағалардың қалпына келуіне ондаған жылдар кетті. 2006 жылы екі испандық фирма – Afinsa және Forum Filatelico банкротқа ұшырап, шамамен 350 мың инвесторды олар төлеген бағаның тек 10% ғана қалдырды. 2017 жылдың қараша айында Стэнли Гиббонстың Гернсидегі марка инвестициялық еншілес компаниясы таратылғаны хабарланды. Компанияның 12,6 миллион фунт стерлингтік маркалық қоры болған, бірақ 70 миллион фунт стерлингтік міндеттемелері болды, оның ішінде 54 миллион фунт стерлингтік «кері сатып алу» кепілдіктері, 6,5 миллион фунт стерлингтік қарызы және 11 миллион фунт стерлингтік әртүрлі міндеттемелер бар еді.

Investing successfully in stamps requires a high degree of specialised knowledge. This takes time to acquire and there are many pitfalls for the inexperienced investor. Some of the risks and disadvantages are:
The return is not guaranteed. The cost of buying is high compared to most other forms of investment. although anecdotal evidence suggest that may not be the case in India, China and other developing countries. In the longer term, the future existence of postage stamps may be in doubt as people use electronic communications more and more and send fewer letters. If stamps are no longer sold for postage they may cease to be collected and if they are not collected, the vital collector demand that underpins the investment market may disappear. Stamps have little intrinsic value, they do not have the raw material value of a gold coin, they do not represent a share in a business like equities, and they usually lack the enduring visual appeal of a great work of art. Stamp investment is relatively unregulated compared with, for instance, investments in a mutual fund and investors may have little protection if things go wrong. The size of the philatelic market is small compared to the value of the stock market and vulnerable to aggressive buying by speculators, which may distort prices. This happened in the 1970s when a speculative bubble was followed by a collapse in prices. There are millions of enthusiastic stamp collectors around the world creating a global marketplace. In the 1970s, the bursting of a speculative bubble left investors unable to realise their investment at the price they had paid. Prices took decades to recover. In 2006, two Spanish firms Afinsa and Forum Filatelico collapsed and left around 350,000 investors with investments worth as little as 10% of the price they had paid. In November 2017 it was announced that Stanley Gibbons' stamp investment subsidiary in Guernsey had been placed in administration. The company was reported to have £12.6 million of philatelic stock but over £70m of liabilities, made up of £54m of "buy back" guarantees, £6.5m owed to its parent company, and £11m of sundry liabilities.