Кіріспе

Американдық сынақ ұшқышы, американдық драматург Джозеф Альберт Уокер (20 ақпан 1921 жыл - 8 маусым 1966 жыл) (капитан, USAF) – Екінші дүниежүзілік соғыстағы американдық ұшқыш, тәжірибелік физик, NASA сынақ ұшқышы және ғарышкер. Ол ғарышқа ұшақпен алғаш ұшқан адам болды. Ол Солтүстік Америка X-15 эксперименталды ғарыш ұшағын ұшқан он екі ұшқыштан бірі болды, бұл ғарыш ұшағын Әуе күштері мен NASA бірлесіп пайдаланды. 1961 жылы Уокер 35-ші рейсінде мезосфераға алғашқы адам ретінде ұшты, ал 1963 жылы ол 50 мильден жоғары үш рет ұшты, соның арқасында АҚШ-тың ғарыш шекарасының анықтамасы бойынша ғарышкер санатындағы талаптарға сай келді. Соңғы екі рейсі, X-15 90 және 91, халықаралық тұрақты мойындалған 100 километрлік (62,14 миль) шекара – Карман сызығынан да асып кетті. Меркурий және Восток бағдарламалары аяқталғаннан кейін осы рейстерді жасаған Уокер ғарышқа екі рет ұшқан алғашқы адам атанды. X-15 бағдарламасы кезінде 100 км-ден жоғары ұшқан жалғыз ұшқыш – ол болды. Уокер 1966 жылғы 8 маусымда топтық апатта қаза тапты.

Ерте өмір

Вашингтон, Пенсильвания қаласында туған Уокер 1938 жылы Тринити жоғары мектебін бітірген. 1942 жылы Вашингтон және Джефферсон колледжінде физика саласы бойынша бакалавр дәрежесін алды, содан кейін АҚШ Әскери-әуе күштеріне қабылданды. Ол үйленген және төрт баласы болған.

Әскери қызмет

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Уокер Lockheed P-38 Lightning истребителімен және F-5A Lightning фотоұшағымен (өзгертілген P-38) ауа райын зерделеу үшін ұшқан. Уокер 1944 жылдың шілдесінде генерал Нейтан Твинингтен "Ерен еңбегі үшін" орденін бір рет және жеті жапырақшасы бар "Құрметті медальді" алған.

Сынақ жүргізуші карьерасы

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Уокер Армия Әуе күштерінен бөлініп, эксперименталды физик ретінде Кливлендте, Огайо штатындағы Ұшу жөніндегі Ұлттық кеңесші комитеттің (NACA) Ұшақ қозғалтқыштарын зерттеу зертханасына қосылды. Кливлендте жүргенде Уокер сынақ ұшқышы болды және ұшу кезінде мұздануды зерттеуді, сондай-ақ NACA мұздану жел туннеліндегі жұмыстарды жүргізді. 1951 жылы ол Эдвардс қаласындағы (Калифорния штаты) Жоғары жылдамдықты ұшуды зерттеу станциясына ауысты. Уокер 15 жыл бойы Эдвардс ұшу зерттеу орталығында қызмет етті – қазір Нил Армстронг атындағы ұшу зерттеу орталығы деп аталады. 1950 жылдардың ортасында ол Бас зерттеуші ұшқыш болды. Уокер бірнеше жаңашыл зерттеу жобаларында жұмыс істеді. Ол Bell X-тің үш нұсқасында ұшты: X 1#2 (27 тамыз 1951 жылы екі рет), X 1A (бір рет), X 1E (21 рет). Уокер X 1A-да екінші рет ұшуға тырысқанда, 1955 жылдың 8 тамызында, зымыран ұшағы JTB 29A аналық кемесінен ұшырылмас бұрын жарылыстан зақымдалды. Уокер зардап шекпеді және X 1A ұшағымен бірге аналық кемеге қайта оралды. Ол басқа да зерттеу ұшақтарында ұшты: Douglas D 558 I Skystreak #3 (14 рейс), Douglas D 558 II Skyrocket #2 (үш рейс), D 558 II #3 (екі рейс), Douglas X 3 Stiletto (20 рейс), Northrop X 4 Bantam (екі рейс) және Bell X 5 (78 рейс). Уокер X 3 бағдарламасының бас жобалық ұшқышы болды. Уокер X 3 ұшағын өзі ұшқан ең нашар ұшақ деп есептеді. Зерттеу ұшақтарынан басқа, Уокер басқа ұшақтардың сынақ ұшулары кезінде көптеген сүйемелдеу ұшақтарын ұштырды, сондай-ақ North American F 100 Super Sabre, McDonnell F 101 Voodoo, Convair F 102 Delta Dagger, Lockheed F 104 Starfighter және Boeing B 47 Stratojet бағдарламаларына қатысты.

X-15 бағдарламасы

1958 жылы Уокер АҚШ Әуе күштерінің «Ғарышқа ең жақын адам» (MISS) жобасына іріктелген ұшқыштардың бірі болды, бірақ бұл жоба іске аспады. Сол жылы NACA Ұлттық аэронавтика және ғарыш басқармасы (NASA) болып өзгерді, ал 1960 жылы Уокер X-15 ұшқан алғашқы NASA ұшқышы және өндірушінің сынақ ұшқышы Скотт Кросфилдтің ізінен екінші X-15 ұшқышы болды. X-15 ұшағының алғашқы рейсінде Уокер оның ракеталық қозғалтқыштарының қаншалықты қуатты екенін сезбеді, ол «О, құдайым!» деп айқайлап, ұшқыштың креслосына кері соғылды. Сонда диспетчер әзілдеп: «Иә? Шақырып тұрсыз ба?» деді. Уокер X-15 ұшағымен 25 рет ұшты, оның ішінде мезосфераға адам алғаш рет ұшқан 35-ші рейс және биіктік бойынша рекордты жаңартқан екі рейс – 90-шы рейс (19 шілде 1963 ж.) және 91-ші рейс (22 тамыз 1963 ж.). Уокер ғарышқа ұшқан алғашқы американдық азамат, ал жалпы есепте екінші азаматтық болды, одан бір ай бұрын Кеңес Одағының космонавты Валентина Терешкова ғарышқа ұшқан еді. 90 және 91-ші рейстер Уокерді FAI анықтамасы бойынша 100 км-ден (62 миль) жоғары биіктікке ұшқан алғашқы адам етті. 1963 жылғы 17 қаңтардағы 77-ші рейс АҚШ Қорғаныс министрлігінің 80 км-ден асатын биіктікке ұшу критерийі бойынша Уокерді астронавт ретінде мойындады. Уокер X 15A 1 ұшағымен (Mach 5.92) ең жоғары жылдамдыққа 1962 жылғы 27 маусымда ұшты (барлық үш X-15 ұшағының арасындағы ең жылдам рейс 1967 жылғы 3 қазанда Уильям Дж. Найт ұшқан 188-ші рейс кезінде шамамен Mach 6.7 болды).

LLRV бағдарламасы

Уокер сонымен қатар Айға қону техникасын және процедураларын әзірлеу үшін пайдаланылған Bell Lunar Landing Research Vehicle (LLRV) ұшағының алғашқы сынақ пилоты болды. 1964 жылғы 30 қазанда Уокер LLRV-ді алғашқы ұшуына шығарды, ол шамамен 10 фут (3 метр) биіктікке көтеріліп, ұшудың жалпы уақыты бір минуттан аспады. Ол барлығы 35 рет LLRV ұшағымен ұшты. Кейін Нил Армстронг Аполлон-11 ғарыш сапарына дайындалу үшін, Айға алғаш адам қонған сапарға, осы аппаратты көп рет ұшырды – оның ішінде бір рет апатқа ұшырап, катапультамен мүжілген.

Өлім

Уокер 1966 жылғы 8 маусымда өзінің F 104N Starfighter ұшағы Солтүстік Америка XB 70 Valkyrie ұшағымен соқтығысқанда қаза тапты. Шамамен 25000 фут (7620 метр) биіктікте Уолкердің Starfighter ұшағы General Electric компаниясының жарнамалық суретіне түсірілу үшін тығыз формациядағы бес ұшақтың бірі болды. Оның F 104 ұшағы XB 70 ұшағының оң қанатының ұшына тиіп кетті. F 104 кері бұрылып, XB 70-тің үстінен өтіп, тік қанаттарына және сол қанатына соқтығысып, жарылып, Уокер қаза тапты. "Валькира" бақылаусыз айналып, Барстоудың солтүстігіне құлап, екінші ұшқыш Карл Крос та қаза тапты. Оның пилоты, Уокердің "Адам кеңістікте тез арада" бағдарламасындағы әріптесі Альвин Уайт, катапульданып, жалғыз аман қалды. Апатты тергеудің қорытынды баяндамасында F 104 ұшағының XB 70 ұшағына қатысты орналасуына байланысты, F 104 ұшқышының XB 70 қанатын сол иығынан кері бұрып ғана көруі мүмкін екені айтылды. Баяндамада Уокер F 104 ұшағымен басқарып, өз орнын сақтау үшін XB 70 ұшағының фюзеляжына қарағаны мүмкін екені көрсетілген.

Марапаттар мен құрметтер

Уокер эксперименталды сынақ ұшқыштары қоғамының құрылтайшы мүшесі және алғашқы мүшелерінің бірі болды. Ол Роберт Дж. Коллиер жүлдесін, Авиаторлар үшін Хармон халықаралық жүлдесін, Ивен К. Кинчелоу сыйлығын, Джон Дж. Монтгомери сыйлығын және Октав Шанут сыйлығын алды. Оның бітірген оқу орны 1961 жылы оған Аэронавтика ғылымдарының құрметті докторы дәрежесін берді. 1962 жылы NASA-ның Еңбегі үшін ерекше медалімен марапатталды. Ұлттық ұшқыштар қауымдастығы оны 1963 жылы «Жылдың ұшқышы» деп таныды. 1964 жылы Уокер Америка жетістіктері академиясының Алтын тақтасы сыйлығымен марапатталды. Уокер 1991 жылы Ғарышкерлер даңқының аллеясына, ал 1995 жылы Халықаралық ғарыш даңқы залына енгізілді. Калифорния штатының Кварц-Хилл қаласындағы Джо Уокер орта мектебі, сондай-ақ Пенсильвания штатының Вашингтон қаласындағы Джо Уокер бастауыш мектебі оның құрметіне аталды. 2005 жылдың 23 тамызында NASA Уокерге ресми түрде, қаза болғаннан кейін, Астронавт қанаттарын тапсырды. «Жұлдызды жол» ғарыш кемелерінің дизайнері Джон Ивс Джозеф Уокердің есімімен аталған Уокер класындағы ғарыш кемелерін жасады, ол алғаш рет 2017 жылы «Жұлдызды жол: Дискавери» телесериалында пайда болды, соның ішінде USS Shenzhou.