Орналасқан жері
Қала Клута өзенінің дельтасының бір тармағының жағасына жақын орналасқан. Инч Клута кішкентай аралы қаланың оңтүстік-батысында жатыр. Қаланың солтүстігіне қарай шағын Туакитото көлі орналасқан, ол Каитангатаның батысынан ағып өтетін кішкентай арна арқылы Клутаға құяды.
Көлік
Бастапқыда Каитангатаға Клута өзенімен қайықпен бару мүмкіндігі болған. 1862 жылы жол салуға үлкен шығын жұмсалған кезде, өзендегі бу кемесі арқылы тасымалдауды қолдауға қарсылық болды. 1862 жылы қала кеден үйі бар кіру порты ретінде сипатталған. Нашар құрылыс және су тасқынының салдарынан 1870-ші жылдардың ортасына дейін жолмен қатынас қиын болды. 1875 жылы Оңтүстік аралдың Басты магистральдық темір жолына (Каитангата желісі) темір жол тартылды, негізінен көмір тасымалдау үшін. Бұл желі салынғанға дейін көмір Клута өзенімен тасымалданған.
Атауы
Қаланың маори тіліндегі атының шығу тегі әлі де белгісіз. Бұл маори мифологиясындағы бір тұлғаның аты, бірақ сонымен қатар Каи Таху мен Кати Мамое ілемі арасындағы тайпалық шайқастардан кейін ауданда өткізілген каннибализмдік тойларға да қатысты болуы мүмкін. Атын маори тілінен ағылшын тіліне аударғанда "адамдарға" (tangata) арналған "тамақ" (kai) немесе "тамаққа адамдар" деп аударуға болады. 1879 жылғы кен апатынан кейін жергілікті газет бұл атаудың мағынасын және қалыпқа келген жағдайға сәйкестігін атап өтті.
Еуропалық қоныстану
Еуропалықтардың ұйымдасқан қоныстануына дайындық ретінде 1847 жылы Джозеф Томас, Р. Дж. Харрисон және Чарльз Генри Кетлден тұратын топ Клута және Токомайраро өзендерінің арасында орналасқан Отаго аймағы деп аталатын жерді зерттеді. Зерттеушілер Каитангатаның қазіргі орнын картада ауыл ретінде қолайлы деп көрсетті. 1850-ші жылдардың басында еуропалықтар осы аймаққа қоныстанғаннан кейін қой және сүт шаруашылығы дамыды. Қаланың алғашқы қоныстанушысы 1855 жылы Джон Ловелл болды. Фредерик Таккет 1844 жылы Коул-Пойнт маңында көмір кені табын тапты, бірақ оған қол жеткізу қиын болғандықтан, кен қазу 1850-ші жылдардың соңына дейін басталмады. Каитангатада кен өндіру 1862 жылы басталды, ал қалашықта алғашқы 40 учаскені сату 28 ақпанда өтті. 1862 жылдың тамызында қалашықта 25 учаске әрқайсысының орташа бағасы 14 фунт стерлингтен сатылды. 1862 жылдың соңында Пресвитериан шіркеуі шіркеу салу үшін жер сатып алды. Джеймс Киркланд 10 қыркүйек 1863 жылы алғашқы пастор болып тағайындалды. 1862 жылға қарай қалада кеден үйі, полиция бөлімі және дүкендер болды. Резидент судья Эндрю Чапман 15 қыркүйек 1863 жылы алғашқы пошта бастығы болып тағайындалды. Шапман кейіннен жарамсыз бизнесмен болғандықтан банкрот деп жарияланды, ал 1865 жылдың 1 ақпанында жаңа пошта бастығы тағайындалды. 1866 жылы бастауыш мектеп ашылды және 1873 жылдың сәуір айында оның оқушылар саны 50-ге жетті. 1870 жылдың басында зығыр өңдеу фабрикалары жұмыс істей бастады. 1870 жылдың қараша айында No 1 Clutha Rifles құрамына кіретін еріктілер жасағы құрылды. 1872 жылға дейін ағаш кесетін фабрика құрылған. 1873 жылы қалалық кітапхана жұмысын бастады. Ірімшілік өндірісі басталды. 1875-1876 жылдары қалаға теміржол келгеннен кейін шағын жылжымайтын мүліктерге сұраныс артты, 1876 жылдың маусымына қарай учаскелер 100 фунтқа дейін сатылды. Телеграф 1877 жылға қарай келді, ал сол жылдың қазан айында жаңа Пресвитериан шіркеуі ашылды.
Клубтар мен қоғамдар
1864 жылдың қаңтарына дейін крикет клубы құрылды. 1865 жылдың қыркүйегінде Ескі Ырымдық Достар қоғамы құрылды. 1871 жылы Арашалық қоғам құрылды. 1877 жылға қарай футбол клубы болды.
Көмір өндіру
Коль Пойнт маңындағы көмір туралы алғашқы есепті 1859 жылы Дж. Г. Льюис жасады. Одан кейін доктор Гектор 1862–1864 жылдар аралығында көмір кендерін зерттеді және оның есебі 1864 жылдың маусым айында жарияланды. Онда ол Каитангата аймағын көмір өндіруге жарамды деп көрсетті. Уильям Эйчинсон 1862 жылы Каитангата маңында көмір өндіруді бастаған еді. 1871 жылы ол кенін Балклуталық Джон Томпсонға жалға берді. Ол кеннен Матау өзеніне дейін ағаштан жасалған теміржол желісін салды.
Жер асты
Көмір өндіру 1870 жылдан 1972 жылға дейін қала экономикасының басты тірегі болды, содан кейін соңғы мемлекеттік жер асты көмір кеніші жабылды. Бұрын айтылған Томпсон кенішінен өзге, 1872 жылдың наурыз айында Макфарлейн мен Мартин жаңа кен ашты, ал бір айдан кейін Дунедин саудагерлері Финдлей мен Чэпстик қосымша иелер ретінде қосылды. Олардың кеніші No 1 Көмір Компаниясы кеніші деп аталды. Қыркүйекте Томпсон мен Эйченсон жаңа компания – Каитангата Көмір Өндіру Компаниясы арқылы кен өндіру жұмыстарын кеңейту үшін капитал тартуға келісім жасасты. Компания 1875 жылы Стирлингте Оңтүстік Аралдың Басты Темір Жол Желісіне теміржол байланысын құрды. 1873 жылдың қыркүйегінде No 1 Көмір Компаниясы кенішінің меншігі мистер Макларенге өтті. Сол жылдың соңында Финдлей және Уотсон мырзалар өз кеніштерін ашты. Жер асты кен орындары жоғары сапалы тас көмірді өндірді, ол негізінен 1960 жылға дейін Жаңа Зеландияда қолданылған бу локомотивтері үшін отын ретінде пайдаланылды. Темір жол дизельдік локомотивтерге ауысқанда жер асты кен өндірісінің құлдырауы басталды.
Өнеркәсіптік іс-қимыл
1873 жылы Каитангата көмір өндіру компаниясының кеншілері жалақыны арттыру үшін ереуілге шықты. Олардың талаптары қанағаттандырылмады және шамамен бір айдан кейін жұмыс қайта жаңғыртылды.
Тау-кен оқиғалары
1873 жылдың соңында немесе 1874 жылдың басында No 1 компанияның шахтасында өрт шықты. 1874 жылдың шілдесіне қарай өрт шахтадан шығып, оны сөндіруге жасалған барлық әрекеттер сәтсіз аяқталды. Жаңа Зеландияның алғашқы өнеркәсіптік апаттарының бірі 1879 жылдың 21 ақпанында сағат 8-де Каитангата шахтасында болды, нәтижесінде 34 шахтер жер астындағы жарылыстан қаза тапты. Жарылыс болған күні шахтада 47 адам жұмыс істеді. Жарылысқа себеп – шахта басқарушысының інісі шаммен шахтаның пайдаланылмаған бөлігіне кірген кезде тұтанған метан газының жиналуы деп саналады. Коронердің шешімі бойынша, апатқа шахта басқарушысы мен оның інісінің кінәсі, сондай-ақ заңнаманың жетіспеуі себеп болды.
Ашық құйма
Кейбір ашық карьерлер (мемлекеттік және жекеменшік) бүгінгі күнге дейін сақталып қалған, мысалы, Кай Пойнт карьері. Джордж Крос негіздеген Кай Пойнт көмір компаниясы 1951 жылдан бері Кайтангатада көмір өндіріп келеді және жергілікті өнеркәсіп пен үй жылытуға арналған көмір шығарады. Ол жыл сайын 55 000 тонна көмір өндіретін. Қалған ашық карьерде негізінен тұрмыстық пештерде және өнеркәсіптік қазандықтарда қолданылатын лигнит өндіріледі.
Теміржол
1873 жылы жергілікті тұрғындар провинциялық үкіметке Оңтүстік аралдың негізгі магистралінен Каитангатаға жақын Роперс сағасына дейін тармақ желісін салу туралы өтінішпен жүгінді, бұл көмірді кендерден оңай тасымалдауға мүмкіндік берер еді. 1874 жылы провинциялық үкімет 27 750 фунт стерлингтік несие алуға келісім беруді сұрады. Бұл сұраныс қабылданбады, нәтижесінде Kaitangata Coal Company өз желісін салу мүмкіндігін зерттей бастады. Kaitangata темір жол құрылысы компаниясы құрылды және желі салуға үкіметтің келісімі алынды. Темір жол компаниясы құрылғаннан кейін Көмір компаниясымен бірігіп, Kaitangata тау-кен және темір жол компаниясын құрды. 1875 жылы Каитангатадан Оңтүстік аралдың Стирлинг қаласындағы негізгі магистраліне дейін темір жол желісі салына бастады және 1876 жылдың 31 наурызында аяқталды. Бұл қала мен кен орындарына қызмет ететін жеке меншік тармақ желісі болды. Ақырында, бұл желі мемлекеттік Тау-кен департаментінің меншігіне өтті. 1970 жылы жабылды. Желіде көп жылдар бойы жұмыс істеген және "Жақсартылған F" деп белгілі болған локомотив Вестлендтегі Шанттаун сақтау қоғамына сыйға берілді және бүгінгі күні ол бұрынғы орнының құрметіне "Каитангата" деген атпен тарихи пойыз жүргізіп келеді.
Қылмыс
1877 жылы сәуір айында бірнеше жергілікті дүкенге өрт қойылды, бірақ олардың тек біреуі ғана толығымен өртенді. Кінәліні анықтап, сотқа беруге 250 фунт стерлинг сыйақы белгіленді. Кінәлі адам табылған жоқ. 2010 және 2013 жылдары қала бірнеше резонансты қылмыстарға байланысты белгілі бір даңққа ие болды, олардың ішінде өрт қою оқиғалары ерекше көзге түсті.
Кірісілген түрлер
Қара құлар мен фазандар 1860 жылдары Климаттану қоғамы тарапынан осы аймаққа әкелінді. 1870 жылдары Матау өзеніне форель балықтары әкелінді.
Цунами
1877 жылғы 11 мамырда сағат 10-да 1877 жылғы Икике жер сілкінісінен туған сейсмикалық теңіз толқыны Клута өзені бойымен Каитангатадан өтетін 18 дюймдік толқынды құбылды. Өзен деңгейі ақырында бұрынғы биіктігінен төрт футқа көтерілді. Бұл сол күні көп бөлігінде сағат сайын қайталанды.
Су бұру және су басу
1877 жылы жұмысшылар Каитангатадағы көлдерді кептіруге кірісті. Аудан тұрғындары көлдерді кептіру арқылы аймалды мазалаған су тасқынының себебін жоя аламыз деп үміттенді. 1878 жылдың қыркүйек айының соңында қалашықтың барлығы қатты су басты, адам өлімі болған жоқ, бірақ қалашыққа көп зиян келді. Грантонға дейінгі жол шайылып кетті және теміржол көпірлерінің тіректері уақытша бұзылды.
Соңғы өзгерістер
Жергілікті іскерлік ұйым (бұрынғы салық төлеушілер қауымдастығынан құрылған) осы бейнені біршама жақсартты және қала мен оның төңірегіндегі көптеген қоғамдық жобаларға жауапкер болды. 2010 жылы көмір өндіру саласына арналған мұражай ашылды.
Қайытатанға үй мен жер сатып алу
2016 жылдың мамыр айында Kaitangata Promotions компаниясы Kaitangata қаласында 230 000 долларға үй мен жер жиынтығын ұсынды. Маусым айында бұл жаңалық Жаңа Зеландияның басқа да бұқаралық ақпарат құралдары тарапынан таратылды, содан кейін "The Guardian" газетінде жарияланғаннан кейін әлемдік медиа құбылысына айналды. Қызығушылықтың қаншалықты жоғары екенін көрсететін дерек ретінде, маусым айының соңында Уикипедияда "Kaitangata, New Zealand" деген сұраныс бойынша күнделікті қаралымдар саны Сидней және Лос-Анджелес сияқты әлемдік қалалардың қаралымдарын басып өтті. Клута ауданының әкімі Брайан Кадоган "10 000-нан астам адам" Kaitangata-ға көшіп келуге ниет білдіргенін мәлімдеді.
БАҚ-тағы жалған ақпарат
2016 жылдың шілде айының басында, Сан-Франциско хроникасының онлайн нұсқасы SFGate сияқты бірқатар БАҚ, Клута аудандық кеңесі әлеуетті тұрғындарға 160 000 АҚШ долларына тең үйлерді немесе ақшаны тегін беріп жатыр деген жалған ақпарат таратуды бастады.
Білім
Каитангата мектебі – 1-8 сынып аралығындағы оқушыларға арналған, мемлекеттік бастауыш мектеп. Мектепте оқушы саны бар, және ол 1866 жылы негізделген.