Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гавайидегі католик шіркеуінің аумағы
Catholic ecclesiastical territory in Hawai'i
Гонолулу Рим католик епархиясы (Diœcesis Honoluluensis) – АҚШ-тағы Гавайи штаты үшін Латын шіркеуінің шіркеулік аумағы немесе епархиясы. Бұл Сан-Франциско митрополиясының шіркеулік провинциясындағы қарасты епархия. Гонолулу епархиясының бас шіркеуі – Гонолулудағы Бейбітшілік Анамыздың кафедралық базиликасы. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, Гонолулу епископы – Кларенс Сильва.
The Roman Catholic Diocese of Honolulu (Diœcesis Honoluluensis) is a Latin Church ecclesiastical territory or diocese for the state of Hawaii in the United States. It is a suffragan diocese in the ecclesiastical province of the metropolitan Archdiocese of San Francisco. The mother church of the Diocese of Honolulu is the Cathedral Basilica of Our Lady of Peace in Honolulu. As of 2023, the bishop of Honolulu is Clarence Silva.
Сипаттама
Гонолулу епархиясының қасиетті қамқоршысы - Малия О Ка Малу немесе Бейбітшілік Сарайының Анасы деп аталатын Қасиетті Мария. Епархиямен байланысты басқа қасиеттілерге Дэмиен Де Вестер және Марианна Коуп жатады. Епархия гавай, ағылшын, илокан, тагалог, самоан, тонган, жапон, корей, испан және вьетнамдық қауымдарға рухани қызмет көрсетеді.
The patron saint of the Diocese of Honolulu is the Blessed Virgin Mary, under the title of Malia O Ka Malu or Our Lady Queen of Peace. Other saints associated with the diocese include Damien De Veuster and Marianne Cope. The diocese ministers to Hawaiian, English, Ilokano, Tagalog, Samoan, Tongan, Japanese, Korean, Spanish, and Vietnamese congregants.
1825 жылдан 1831 жылға дейін
1825 жылы папа Лео XII Сандуич аралдарының апостольдық префектурасын құрды, ол Шығыс Океанияның апостольдық викариатының бір бөлігі болды. Ол Пикпус орденіне Гавайи Корольдігін (сол кезде Сандуич аралдары деп аталған) жаңаруға міндеттеді. Лео XII миссионер, әулие Алексис Башелоны оның префекті етіп тағайындады. Башелот және тағы екі Пикпус діни қызметкері – әулие Абрахам Арманд және әулие Патрик Шорт 1825 жылдың жазында Гонолулуға келді. Бірақ, Гавайи Корольдігі төрт жыл бұрын протестантизмге көшкен еді. Патшайым Каахуману діни қызметкерлерді елден қууға бұйырды, бірақ кеме капитаны оларды алып кетуден бас тартты, себебі олардың саяхат ақысын алған жоқ. Екі күндік келіспеушіліктен кейін Каахуману үш діни қызметкерге Гавайиде қалуға рұқсат берді. Үш діни қызметкер жағаға түскен соң, оларға тағы алты дін бауырлары қосылды. Олар 1825 жылдың қараша айында алғашқы крещение рәсімін өткізді. Діни қызметкерлер миссионерлік жұмысын бастады, бірақ көптеген басшылардың күдігіне ілікті. Діни қызметкерлер өз ниеттерін жеткізуде қиындыққа тап болды, өйткені олардың ешқайсысы ағылшын немесе гавай тілінде еркін сөйлей алмады. Дегенмен, діни қызметкерлерге Оахудың патшалық губернаторы, бас әмірші Боки және оның әйелі Куини Лилиха қолдау көрсетті. Пикпус діни қызметкерлері жергілікті тілді үйреніп, гавайлық қауымдастыққа еніп, оларға уағыз айта бастады. Олар гавай тіліндегі Киелі кітаптарды таратты. Жүздеген гавайилік крещение рәсімінен өтті. Алғашқы жаңа мүшелерге Корольдіктің бас министрі Каланимоку, Боки және Лилиха кірді.
In 1825, Pope Leo XII established the Prefecture Apostolic of the Sandwich Islands, a part of the Vicariate Apostolic of Oriental Oceania. He tasked the Picpus Order with evangelizing the Kingdom of Hawaii (then known as the Sandwich Islands). Leo XII appointed the missionary Reverend Alexis Bachelot as its prefect. Bachelot and two other Picpus priests, Reverend Abraham Armand and Reverend Patrick Short, arrived in Honolulu in the summer of 1825. However, the Hawaiian royalty had converted to Protestantism four years earlier. Queen Kaʻahumanu ordered the priests deported, but the ship captain refused to take them because he had received no payment for their passage. After a two day standoff, Kaʻahumanu allowed the three priests to remain in Hawaii. When the three priests finally disembarked, they were joined by six lay brothers. They performed the first baptism in November 1825. The priests began their missionary work, but encountered suspicion from most chiefs. The priests had problems communicating their intentions as none of them was fluent in English or Hawaiian. However, the priests received support from the high chief Boki, the royal governor of Oahu, and his wife Kuini Liliha. The Picpus priests learned the local language, went into the Native Hawaiian community and began preaching to them. They distributed Hawaiian language Bibles. Hundreds of Native Hawaiians were baptised. The first converts included Kalanimoku, chief minister of the kingdom, Boki and Liliha.
1831 жылдан 1840 жылға дейін
Гавайидегі американдық конгрегационалистер миссионерлері аралдарда католицизмнің өркендеуіне қынжылды. Олар Каахумануға ықпал етіп, патша Камехамеха III-ті католиктерге қарсы қатаң шаралар қабылдауға көндірді. 1831 жылы патша Башелот пен Шортты елден қудырып, басқа рухани қызметкерлердің Корольдыққа кіруіне тыйым салды. Рухани қызметкерлер кеткен соң, көптеген Гавайи азаматтары түрмеге қамалып, ұрылып, қиындыққа ұшырағанын айтты. Америка Құрама Штаттарының теңіз күштерінің коммодоры Джон Даунз «Потомак» кемесімен Камехамеха III-ке шағымданып, осы зұлматты тоқтатты.
The American Congregationalist missionaries in Hawaii were alarmed at the growth of Catholicism in the islands. They influenced Kaʻahumanu to persuade King Kamehameha III to enact repressive policies against Catholics. The king expelled Bachelot and Short in 1831 and banned other priests from entering the Kingdom. After the priests' departure, many Native Hawaiian converts complained of being imprisoned, beaten and tortured. Commodore John Downes of the United States Navy Potomac intervened on the converts' behalf with Kamehameha III, stopping the mistreatment.
1840 жылдан 1847 жылға дейін
Толеранттылық туралы жарлық шығарылғаннан кейін көп ұзамай Рушуз үш Пикпус діни қызметкерімен, соның ішінде бұрын жер аударылған Луи Майгренмен Гонолулуға келді. 1840 жылы діни қызметкерлер Гавайидегі алғашқы тұрақты шіркеу – Гонолулудағы Бейбітшілік Анамыз шіркеуінің негізін қалады. Келісім шарасы ретінде Камехамеха III шіркеу үшін жер сыйлады. Негіз салу рәсімінде 280 гавайлық катехумендер крещение және конформация сакраменттерін қабылдады. 1840 жылдың қалған бөлігінде құлшыныстар Оаху жағалауынан болашақ Бейбітшілік Анамыз соборының құрылысына қажетті үлкен коралл блоктарын жинады. 1842 жылдың қаңтар айында Рушуз Гавайиде қызмет ететін Пикпус діни қызметкерлері мен бауырларын тарту үшін Францияға аттанды. Бірақ, оның кемесі теңізде дабылды. 1846 жылы Мауи аралына алғашқы католик діни қызметкері келді. 1847 жылы Папа Пий IX Майгренды Сандвич аралдарының бірінші апостолдық викарі етіп тағайындады. Келесі жылы викариат Гавай аралдарының апостолдық викариаты деп аталды. 1848 жылы Гавай аралындағы Хилодағы алғашқы католик шіркеуі – Сент-Мартин Турский шіркеуі аяқталды. Майгрен Бейбітшілік Анамыз соборының құрылысын аяқтады. Ол сондай-ақ Иса мен Мариямның қасиетті жүректерінің әйел бауырларын және Мариям қоғамының діни қызметкерлері мен діни бауырларын (марианшыларды) патшалықта мектептер ашуға шақырды. Мауидегі алғашқы тұрақты шіркеу – Мария Ланакила 1858 жылы бағышталды. Майгрен 1882 жылы қайтыс болды. Папа Лео XIII Бернард Коэкманды Гавай аралдарының екінші апостолдық викарі етіп тағайындады. Оның епископтық қызметі кезінде 16 000-нан астам португалдық католик жұмысшылар Гавайиге қант плантацияларында жұмыс істеуге келді. Гавайи тұрғындарының саны бір мезгілде азайып бара жатқанын ескерсек, Коэкман өзінің евангелистік күш-жігерін жаңа көшіп келгендерге бағыттады. Ол католиктік білім беруді басты орынға қойып, көптеген мектептер салдырды. Марианна Коуп және алты францискандық әпке 1883 жылы Сиракуздан (Нью-Йорк) Гавайиге келіп, жалпақ ауруы барлар колониясын басқарды. Бір жылдан кейін америкалық бизнесмендер тобы, АҚШ теңізшілерінің көмегімен, Лилиуокалани патшаны құлатып, Гавай республикасын құрды. Көптеген гавайлық католиктер Ропертті Лилиуокаланидің сатқындық үшін сотталуына қарсы сөйлеуге шақырды, бірақ ол үндемеді. Роперт 1898 жылғы испан-американ соғысында және 1899-1902 жылдардағы филиппин-американ соғысында шайқасқан ерлердің гавайлық отбасыларына қолдау көрсетті. 1900 жылы Гавай республикасы АҚШ-қа Гавай территориясы ретінде қабылданды. Роперт 1903 жылы қайтыс болды. Гавай аралдарының келесі апостолдық викарі 1903 жылы Лео XIII тағайындаған Монсеньор Либерт Бойнемс болды. 1900 жылы Перл-Харбор әскери-теңіз базасы, 1907 жылы Форт-Шафтер және 1908 жылы Скофилд казармалары құрылғаннан кейін Бойнемс АҚШ Қарулы Күштеріндегі көптеген католиктерге қызмет ете бастады. Бойнемске көмек көрсету үшін Папа Пий XI 1924 жылы Стефан Аленкастреді коадъютор апостолдық викарі етіп тағайындады. 1926 жылы Бойнемс қайтыс болғаннан кейін Аленкастр автоматты түрде келесі апостолдық викарий болды. Ол сондай-ақ 1927 жылы Гавайидегі католик шіркеуінің жүз жылдық мерекесіне орай Бейбітшілік Анамыз соборын жаңартуды бақылады. 1960 жылдардың басында Екінші Ватикан кеңесінің реформаларынан қозғалған Суини Қасиетті Литургия туралы жаңадан жарияланған Конституцияға сәйкес Бейбітшілік Анамыз соборын қайта жаңартты. Көп ұзамай барлық шіркеулер латын тілінде емес, жергілікті тілде құлшылық өткізді, ал құрбандық үстелдері киелі үйдің қабырғасына емес, қауымға қаратып орнатылды. Сканлан Иса қоғамын, Ирландияның христиан бауырларын, Мария ананың діни қызметкерлерін және Илоилоның доминикандық әйел бауырларын епархияға кіруге шақырды. Иезуиттер ең алдымен Гавай университетінің студенттеріне қызмет етті. Бес мариандық діни қызметкер 1955 жылы Гонолулудағы Сент-Луис кіші колледжін құрды, кейін ол Гонолулудағы Шаминад университеті болды. Сканлан 1981 жылы зейнеткерлікке шықты.
Shortly after the Edict of Toleration was issued, Rouchouze arrived in Honolulu with three Picpus priests, including the previously exiled Louis Maigret. The priests broke ground on Our Lady of Peace in Honolulu, the first permanent church in Hawaii, in 1840. As an act of reconciliation, Kamehameha III had donated land for the church. During the groundbreaking mass, 280 Native Hawaiian catechumens received the sacraments of baptism and confirmation. For the rest of 1840, devotees harvested large blocks of coral off the Oahu coastline to build the future Cathedral Basilica of Our Lady of Peace. In January 1842, Rouchouze set sail to France to recruit more Picpus priests and brothers to serve in Hawaii. However, his ship was lost at sea. In 1846, the first Catholic priest arrived on the island of Maui. Pope Pius IX appointed Maigret in 1847 as the first vicar apostolic of the Sandwich Islands. The next year, the vicariate was renamed the Vicariate Apostolic of the Hawaiian Islands. The first Catholic church in Hilo on the Island of Hawaii, Saint Martin of Tours, was completed in 1848. Maigret completed the construction of the Cathedral Basilica of Our Lady of Peace. He also invited the Sisters of the Sacred Hearts of Jesus and Mary and priests and religious brothers of the Society of Mary (Marianists) to open schools in the kingdom. The first permanent church on Maui, Maria Lanakila, was dedicated in 1858. Maigret died in 1882. Pope Leo XIII named Bernard Koeckemann as the second vicar apostolic of the Hawaiian Islands. During his episcopate, over 16,000 Catholic Portuguese workers arrived in Hawaii to work on the sugarcane plantations. Given the simultaneous decline in the Native Hawaiian population, Koeckemann focused his evangelism efforts on the new immigrants. He made Catholic education a priority and built many schools. Sister Marianne Cope and six sisters of St Francis arrived in Hawaii in 1883 from Syracuse, New York, to operated the leper colony. One year later, a group of American businessmen, aided by a contingent of United States Marines, overthrew Queen Liliʻuokalani and established a Republic of Hawaii. Many Native Hawaiian Catholics urged Ropert to speak out against Liliʻuokalani being tried for treason, but he remained silent. Ropert provided support to the Hawaiian families of men who fought in the Spanish–American War of 1898 and the Philippine–American War of 1899 to 1902. In 1900, the Republic of Hawaii was admitted to the United States as the Territory of Hawaiʻi. Ropert died in 1903. The next vicar apostolic of the Hawaiian Islands was Monsignor Libert Boeynaems, appointed by Leo XIII in 1903. With the establishment of Naval Station Pearl Harbor in 1900, Fort Shafter in 1907, and Schofield Barracks in 1908 Boeynaems started ministering to many Catholics in the US Armed Forces. To assist Boeynaems, Pope Pius XI appointed Stephen Alencastre in 1924 as coadjutor vicar apostolic. After Boeynaems died in 1926, Alencastre automatically became the next vicar apostolic. He also oversaw the renovation of the Cathedral Basilica of Our Lady of Peace, modernizing it in time for the centennial celebration of the Catholic Church in Hawaii in 1927. Motivated by the reforms of the Second Vatican Council in the early 1960s, Sweeney renovated the Cathedral Basilica of Our Lady of Peace in keeping with the newly promulgated Constitution on the Sacred Liturgy. Soon all the parishes offered Mass primarily in the vernacular in place of Latin and altars were built facing the congregation instead of the sanctuary wall. Scanlan invited the Society of Jesus, the Christian Brothers of Ireland, the Religious of the Virgin Mary, and the Dominican Sisters of Iloilo to enter the diocese. The Jesuits primarily ministered to the students of the University of Hawaii at Mānoa. Five Marianist priests established St. Louis Junior College in Honolulu in 1955, which later became Chaminade University of Honolulu. Scanlan retired in 1981.
1982 жылдан 2005 жылға дейін
Гонолулудың келесі епискобы 1982 жылы Папа Иоанн Павел II таңдаған Гонолулудың көмекші епискобы Джозеф Феррарио болды. Феррарио епархиялық бас кеңселерді жаңартып, Екінші Ватикан соборының қағидаларын іске асыру көзқарасын қолдаған приходтарға пасторлар тағайындады. Феррарионың ең қатал сыншылары архиепископ Марсель Лефеврдің Әулие Пьос X қоғамының консервативті жақтастары болды. Феррарио 1991 жылы өз сот викариі Жозеф Букоски арқылы осы топтағы алты адамды шіркеуден шығару туралы канондық жарлық шығарды. Діни доктрина жөніндегі Конгрегация префекті кардинал Жозеф Ратцингер бұл шіркеуден шығаруды кері қайтарды. Феррарио 1993 жылы зейнетке шықты. 1994 жылы Иоанн Павел II Скрантон епархиясынан келген көмекші епископ Фрэнсис ДиЛоренцоны Гонолулудың төртінші епископы етіп тағайындады. Ол 2004 жылы Ричмонд епархиясының епископы болып тағайындалғанға дейін Гонолулуда қызмет етті.
The next bishop of Honolulu was Auxiliary Bishop Joseph Ferrario of Honolulu, selected by Pope John Paul II in 1982. Ferrario revamped major diocesan offices and appointed pastors to parishes that were supportive of his vision of implementing the Second Vatican Council. Ferrario's harshest critics were the conservative followers of the Archbishop Marcel Lefebvre's Society of Saint Pius X. Ferrario, through his judicial vicar, Joseph Bukoski, issued a canonical decree of excommunication to six individuals in that group in 1991. Cardinal Joseph Ratzinger, prefect of the Congregation for the Doctrine of the Faith, reversed the excommunications. Ferrario retired in 1993. In 1994, John Paul II, appointed Auxiliary Bishop Francis DiLorenzo from the Diocese of Scranton as the fourth Bishop of Honolulu. He served in Honolulu until his appointed as bishop of the Diocese of Richmond in 2004.
2005 жылдан қазіргі уақытқа дейін
Сан-Францисколық Монсиньор Кларенс Сильва 2005 жылы Папа Бенедикт XVI тағайындаған Гонолулудың алғашқы туған жергілікті епископы болды. Оның епископқа бекітілу рәсіміне 3500-ден астам адам қатысты, бұл епархия тарихындағы ең ірі шаралардың біріне айналды. Сильва Дамиан Де Вестер мен Марианна Коупты қасиеттілер қатарына енгізуді белсенді түрде қолдады. 2005 жылы Сильва оларға құрмет көрсету үшін Калаупапаға сапар шекті. Дамиен 2009 жылы, ал Коуп 2012 жылы қасиетті деп жарияланды. 2023 жылғы мәлімет бойынша, Сильва Гонолулу епископы қызметін атқаруда.
Monsignor Clarence Silva of San Francisco became the first native born bishop of Honolulu, named by Pope Benedict XVI in 2005. Over 3,500 attended his consecration, making it one of the largest events ever held by the diocese. Silva was a principal promoter for the causes of sainthood for Damien De Veuster and Marianne Cope. Silva travelled to Kalaupapa in 2005 to pay homage to them. Damien was canonized in 2009 and Cope in 2012. As of 2023, Silva is the bishop of Honolulu.
Жыныстық қатынас
1989 жылы Дэвид Фигероа есімін жасыра, епископ Феррарионы Каилуада шағын кезінде сексуалдық зорлық-зомбылық жасады деп айыптады. Фигероа Феррарио епископ болғаннан кейін де зорлық жалғасқанын мәлімдеді. Феррарио айыптауларды жоққа шығарды және Ватикан бұрын оларды тергеп, негізсіз деп шешім қабылдағанын атап өтті. Фигероа 1990 жылы «Геральдо» телешоуында өзін айыптаушы ретінде таныстырды. Ол 1991 жылы епархияны сотқа берді. 2013 жылға қарай тағы екі ер адам Феррарионы бала кезінде сексуалдық зорлық-зомбылық жасады деп айыптап, сотқа шағым түсірді. 2003 жылы епископ ДиЛоренцо Роберто Батуонды Молокай аралындағы бірнеше шіркеулердің пасторалдық әкімшісі қызметінен шеттетуге мәжбүр болды. Батуон Филиппинде дін қызметкері болып жұмыс істеген кезде бірнеше адам оны сексуалдық зорлық-зомбылық жасады деп айыптаған. 2020 жылдың сәуір айында епископ Сильва жексенбілік мисса кезінде епархия бұрынғы сексуалдық зорлық-зомбылыққа қатысты істерді реттеу үшін миллиондаған доллар төлеп жатқанын хабарлады. Сильва сондай-ақ епархия әлі де көптеген сексуалдық зорлық-зомбылыққа қатысты сот процестерін қарастырып жатқанын мойындады.
In 1989, David Figueroa anonymously accused Bishop Ferrario of sexually abusing him when he was a young child in Kailua. Figueroa said that the abuse continued after Ferrario became bishop. Ferrario denied the accusations and noted that the Vatican had previously investigated them, deciding that they were not valid. Figueroa revealed himself as the accuser in an appearance in 1990 on the Geraldo TV show. He sued the diocese in 1991. By 2013, two more men had filed lawsuits, accusing Ferrario of sexual abuse when they were children. In 2003, Bishop DiLorenzo removed Reverend Roberto Batoon as pastoral administrator of Molokai Catholic Community, a cluster of parishes on the Island of Molokai. Batoon had been accused of sexual abuse by several individuals when he was a priest in the Philippines. In April 2020, Bishop Silva announced during a Sunday mass that the diocese was paying millions to settle prior sex abuse cases. Silva also acknowledged that the diocese was still facing a large of number of sex abuse lawsuits as well.
Сандвич аралдарының апостолдық викарі
Луи Дезире Мэгрет, СС. CC. (1847–1848)
Louis Desire Maigret, SS. CC. (1847–1848)
Гавай аралдарының апостолдық орынбасарлары
Луи Дезире Мэгрет, СС. CC. (1848–1882)
Герман Коэкман, СС. CC. (1882–1892)
Гүлстан Роперт, СС. CC. (1892–1903)
Либерт Х. Боэйнэмс, СС. CC. (1903–1926)
Стивен Аленкастр, СС. CC. (1926–1940)
Louis Desire Maigret, SS. CC. (1848–1882)
Herman Koeckemann, SS. CC. (1882–1892)
Gulstan Ropert, SS. CC. (1892–1903)
Libert H. Boeynaems, SS. CC. (1903–1926)
Stephen Alencastre, SS. CC. (1926–1940)