Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тайваньдағы католик шіркеуі – Римдегі Папаның рухани жетекшілігімен әлемдік католик шіркеуінің бір бөлігі. Шіркеу Фу Джен католик университетін басқарады.
The Catholic Church in Taiwan is part of the worldwide Catholic Church, under the spiritual leadership of the Pope in Rome. The Church operates one university, the Fu Jen Catholic University.
Демография
2005 жылғы санақ бойынша Тайваньдағы христиан діні халықтың 3,9% құрады; оның ішінде шамамен 300 000 католик болды. 2020 жылғы бағалаулар бойынша бұл көрсеткіш 4% немесе 6%-ға дейін өсті, католиктер ел халқының 1% құрады. Сол жылы 424 приходта 600-ден астам священник және 1000 қарындас қызмет етті.
According to the 2005 census, Christianity in Taiwan constituted 3.9% of the population; this included approximately 300,000 Catholics. Estimates in 2020 suggested that the portion had risen to 4% or 6%, with Catholics making up 1% of the country's population. In the same year there were over 600 priests and 1,000 nuns serving in 424 parishes.
Тарих
1514 жылы Тайвань Фуншал епархиясының миссионерлік юрисдикциясына қосылды; аралда бірқатар ұйымдастырылған католик қызметі болды. 1576 жылы Макао епархиясы – алғашқы қытай епархиясы Португалияның колониясы Макаода құрылды және Тайваньды қоса, Қытайдың көп бөлігін қамтыды. Макао епархиясы келесі бірнеше ғасырларда бірнеше рет бөлінді. 1626 жылы Солтүстік Тайвань испан колониясы болды. 1631 жылы испан доминикан монахы Хасинто Эскивель Солтүстік Тайваньда шіркеу салды. Хронологиялық тәртіппен Тайвань Манила архиепископиясына (1627), Нанкиннің апостолдық викариатына (қазіргі архиепископиясы) (1660), Фуцзяньның апостолдық викариатына (қазіргі Фучжоу архиепископиясы) (1696) және Сяменнің апостолдық викариатына (қазіргі епархиясы) (1883) қарасты. 1913 жылы Сямен епархиясынан Тайвань аралының (шетел тілдерінде Формоза деп аталған) апостолдық префектурасы құрылды. 1949 жылы Тайбэйдің апостолдық префектурасы (қазіргі Тайбэй архиепископиясы) оның аумағынан құрылған кезде, ол Каосиунг (Гаосионг) апостолдық префектурасы болып қайта аталды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін Тайваньда католик шіркеуінің ықпалы өте шала болды, негізінен аралдың оңтүстігінде орналасқан және 1860 жылдары Филиппиннен келген испан доминикан дін қызметкерлеріне негізделген. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары Қытайдың 1949 жылғы коммунистік революциясынан кейін коммунистік қуғын-сүргін күшейгеніне байланысты материктен діни қауымдардың жаппай көшіп кетуі болды. Осының нәтижесінде католик шіркеуінде материктен келген, мандарин тілінде сөйлейтін көптеген эмигранттар бар. 1951 жылдың қыркүйегінде Қытайдағы Папаның апостолдық нунциосы Гонконгқа қуылды. 1952 жылдан бері Папаның апостолдық нунциосы Тайваньда (Қытай Республикасы) орналасқан. Сондай-ақ, ҚХР-дың Ватикан елшісі Қытай мен Ватикан арасындағы жалғыз тұрақты дипломатиялық байланысты қамтамасыз етеді. Папаның нунциосын Пекинге көшіру әрекеттері сәтсіз аяқталды, себебі Ватикан Қытай Халық Республикасының Тайваньмен дипломатиялық байланысын үзу туралы талаптарын қабылдамады. Тайбэйдің қазіргі архиепискобы – 23 мамыр 2020 жылы зейнеткерлікке шыққан Джон Хунг Шан Чунның (洪山川) орнын басуға тағайындалған құрметті Томас Чунг Ан Зу (鐘安住). 2021 жылдың 19 ақпанында Папа Франциск Тайваньның Чиаи округіндегі Қытайдың біздің ханымның ұлттық қасиетханасында сақталатын Қытайдың біздің ханымның бейнесіне каноникалық тәж кигізу туралы жарлыққа ресми қол қойды.
In 1514, Taiwan was included in the Diocese of Funchal as a missionary jurisdiction; there was some organized Catholic activity on the island. In 1576, the first Chinese diocese, the Diocese of Macau, was established in Macau, a Portuguese colony, and covered most of China including Taiwan. The diocese of Macau was sub divided several times over the next few centuries. In 1626, Northern Taiwan became a Spanish colony. In 1631, Jacinto Esquivel, a Spanish Dominican friar, built a church in Northern Taiwan. In chronological order, Taiwan belonged to the Archdiocese of Manila (1627), the Apostolic Vicariate (now Archdiocese) of Nanjing (1660), the Apostolic Vicariate of Fujian (now the Archdiocese of Fuzhou) (1696) and the Apostolic Vicariate (now Diocese) of Xiamen (1883). In 1913, the Apostolic Prefecture of the Island of Taiwan (then called Formosa in foreign languages) was established out of the Diocese of Xiamen. It was renamed Apostolic Prefecture of Kaohsiung (Gaoxiong) in 1949, when the Apostolic Prefecture of Taipei (now the Archdiocese of Taipei) was established out of its territory. Before the end of World War II the Catholic Church had a very minor presence in Taiwan, based mainly in the south of the island and centred on Spanish Dominican priests who went there from the Philippines in the 1860s. The end of World War II and the following years saw a mass migration of religious communities from mainland China as Communist persecution began to take effect following the Chinese Communist Revolution in 1949. As a result, the Catholic Church has many Mandarin speaking emigrants from the mainland. In September 1951 the Papal Internuncio to China was expelled to Hong Kong. Since 1952, the Papal internuncio has been stationed in Taiwan (Republic of China). Also, the ROC ambassador to the Holy See has provided the only permanent diplomatic link between China and the Holy See. Attempts to move the Papal nuncio to Beijing have failed, as the Holy See has not accepted demands by the People's Republic of China that it sever its diplomatic links with Taiwan. The current archbishop of Taipei is the Most Reverend Thomas Chung An Zu (鐘安住), who was appointed on 23 May 2020 to succeed John Hung Shan chuan (洪山川), S. V. D., who retired in the same year. On 19 February 2021, Pope Francis formally granted a decree of canonical coronation for a Marian image of Our Lady of China, currently venerated at the National Shrine of Our Lady of China in Chiayi County, Taiwan.