Кіріспе

Католик шіркеуінің аумақтық юрисдикциясы

Апостольдық викариат – титулярлық епископ басқаратын, католик шіркеуінің аумақтық юрисдикциясы. Ол миссионерлік аймақтар мен епархиялар немесе приходтар құрылмаған елдерде орналасқан. Апостольдық викариат мәртебесі көбінесе бұрынғы апостольдық префектураның жоғарылатылуы болып табылады, ал олардың екеуі де бастапқыда sui iuris миссиясы ретінде құрылған болуы мүмкін. Ол көбінесе уақытша болып табылады, бірақ бір ғасырдан астам уақытқа созылуы да мүмкін. Аймақта католиктердің жеткілікті саны жиналып, шіркеудің бір күні епархия құруына мүмкіндік беруі үміті бар. Ол тікелей Римдегі Ватиканның Евангелизация жөніндегі миссионерлік Дикастериясына бағынады. Апостольдық префектура сатысы сияқты, викариат та шіркеулік провинцияның құрамына кірмейді. Оның мақсаты – католик мүшелерін дамытып, оларды жетілдіру, содан кейін (әдетте суфрагандық) епархия мәртебесіне көтерілуіне жағдай жасау. Шығыс католик және Шығыс православие шіркеулеріндегі осыған ұқсас құрылым – (апостольдық, патриархалдық немесе архиепископтық) экзархат.

Мекеме

Апостолдық викариатты әдетте титулярлық епископ болып табылатын апостолдық викар басқарады. Мұндай аумақты жергілікті шіркеу деп санауға болады, ал Латын Канондық Заң кодексінің 371.1-тарауына сәйкес, апостолдық викарийдің юрисдикциясы – Папаның юрисдикциясын іске асыру болып табылады. Аумақ тікелей Папаға «жалпы епископ» ретінде бағынады және Папа бұл билікті «викарий» арқылы жүзеге асырады. Бұл епархиялық епископтың юрисдикциясынан өзгеше, оның юрисдикциясы тікелей оның лауазымынан туындайды. Кез келген шіркеулік юрисдикция сияқты, апостолдық викариатты көрші епархияның епискобы немесе апостолдық әкімші ретінде уақытша тағайындалған дін қызметкері басқара алады. Әдеттегі епархиядағыдай, апостолдық викар дін қызметкерлерін апостолдық викариатқа қатысты шектеулі юрисдикцияны жүзеге асыратын викарийлер ретінде тағайындай алады. Әдетте, апостолдық викариатты басқаруға титулярлық епископ тағайындалады. Егер біреу епископқа лайық болмаса немесе епископқа бейінделмеген болса, ол уақытша викар ретінде тағайындалуы мүмкін. Апостолдық викариатты апостолдық префектурадан ажырату керек, бұл ұқсас территория, оның апостолдық викариаттан басты айырмашылығы – оның префекті титулярлық епископ емес, дін қызметкері. Префектура апостолдық викариат деңгейіне көтерілу үшін жеткілікті түрде ұйымдастырылмаған деп есептеледі. Одан да аз дамыған түрі – mission sui iuris, ол жоғарыда аталғандардан өзгеше, жеке шіркеу емес, бірақ олармен кейбір ортақ белгілері бар; оның басында шіркеудің жоғарғы басшысы тағайындалады. Дамудың қалыпты реті – миссия, апостолдық префектура, апостолдық викариат және соңында епархия (немесе тіпті архиепархия). Шығыс католиктерінің апостолдық экзархы туралы да қараңыз. Апостолдық викариат аумақтық аббаттықтан (немесе «nullius аббаттығынан») ерекшеленеді – бұл епархия емес, бірақ монастырь аббатының басшылығымен жүзеге асырылады. 2019 жылдан бастап, жаңа апостолдық викарийлер, олар епископтар болса да (немесе епископ болса да), енді титулярлық орынға тағайындалмайды.