Кіріспе

Orbital – спутниктерді өндіру және ұшыруға маманданған американдық компания. Штаб-пәтері Вирджиния штатының Даллес қаласында орналасқан және Нью-Йорк қор биржасында ORB таңбасымен ашық саудаланды. Orbital-дың негізгі өнімдері – спутниктер мен ұшыру құралдары, оның ішінде Жердің төменгі орбитасы (LEO), геосинхронды Жер орбитасы және байланыс, қашықтан зондтау, ғылыми және қорғаныс миссиялары үшін планеталық ғарыш кемелері; жерден және әуеден ұшырылатын спутниктерді орбитаға жеткізетін ұшыру құралдары; сонымен қатар, перехваттаушы және нысаналық құрылғы ретінде қолданылатын ракетаға қарсы қорғаныс жүйелері; Жер орбитасы, Ай және басқа миссиялар үшін адамдарды тасымалдауға арналған ғарыш жүйелері. Orbital сондай-ақ мемлекеттік мекемелер мен зертханаларға спутниктік жүйелер мен ғарышқа қатысты техникалық қызметтер көрсетті. 2014 жылдың 29 сәуірінде Orbital Sciences компаниясы Alliant Techsystems компаниясымен бірігіп, Orbital ATK, Inc. деп аталатын жаңа компания құрғанын хабарлады. Бірігу 2015 жылдың 9 ақпанында аяқталды, содан кейін Orbital Sciences тәуелсіз компания ретінде өмір сүруін тоқтатты. 2017 жылдың 18 қыркүйегінде Northrop Grumman компаниясы Orbital ATK компаниясын 7,8 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшамен сатып алу жоспарларын жариялады, ал 2018 жылдың 6 маусымында сатып алу аяқталды және Orbital ATK Northrop Grumman Innovation Systems компаниясының бөлігіне айналды. 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап, кең ауқымды қайта құрылымдау және ребрендинг бағдарламасы аясында компанияның атауы Space Systems болып өзгертілді.

Тарих

Orbital компаниясы 1982 жылы Гарвард бизнес мектебінде танысқан үш дос – Дэвид В. Томпсон, Брюс Уокер Фергюсон және Скотт Л. Вебстерлер құрған. 1982 жылдың қыркүйегінде Orbital компаниясының бастапқы капиталы Техас мұнайшысы Фред С. Алкорн мен Техас бизнесмені Сэм Даннам тарапынан ұсынылды. 1985 жылы Orbital NASA үшін төрт орбиталық саты (TOS) көлігін жеткізу бойынша алғашқы келісімшарт жасады. 1987 жылы Orbcomm шоқжұлдызының негізі қаланды, Orbital алыс аймақтардан мәліметтер жинау үшін төмен Жер орбитасындағы (LEO) спутниктерді пайдаланатын жүйені зерттеуді бастады. 1988 жылы Orbital Аризона штатындағы Space Data Corporation компаниясын сатып алды, ол әлемдегі суборбитальды зымырандардың жетекші жеткізушілерінің бірі болатын. 1989 жылы компанияның кеңейіп келе жатқан ракета бизнесі үшін Аризона штатының Чандлер қаласында жаңа нысан ашылды. 1990 жылы компания сегіз ғарыш миссиясын сәтті орындады, оның ең маңыздысы – әлемдегі алғашқы жекеменшікпен әзірленген ғарышқа ұшыру құралы Pegasus (Пегасус) болды (Pegasus NASA және DARPA-дан маңызды қаржыландыру алғандықтан, оның жекеменшікпен әзірленген алғашқы ғарышқа ұшыру құралы екендігіне талас тудыруға болады, өйткені Conestoga зымыраны бұрынғы жеке зымыран болып табылады). Pegasus-тың сәтті ұшырылысынан кейін Orbital 1990 жылы IPO (первичное публичное размещение) жүргізіп, NASDAQ қор биржасында сауда-саттыққа қатысты. 1993 жылы Orbital өзінің бас кеңсесін Вирджиния штатының Даллес қаласында орналастырды. 1994 жылы Orbital Taurus (қазір Minotaur C деп аталады) ұшыру құралын сәтті ұшырды. 2000 жылдардың басында Orbital зымыранға қарсы қорғаныс жүйелері бизнесін кеңейтуді жалғастырды, 900 миллион АҚШ долларына дамыту, құрастыру, сынау және ұстап алушы көлікті қолдау жұмыстарын жүзеге асырды. 2006 жылы Orbital компания құрылғаннан бері 500-ші миссиясын орындады, оның өнімдеріне спутниктер, ұшыру құралдары және зымыранға қарсы қорғаныс жүйелері кірді. 2007 жылы Orbital жасаған алғашқы планетааралық ғарыш кемесі Dawn (Дон) сегіз жылдық, үш миллиард мильдік сапармен Марс пен Юпитер арасындағы астероидтар белдеуіне ұшырылды. Компания тарихындағы маңызды кезең 2008 жылы болды, ол 2011 жылдан 2015 жылға дейінгі миссиялар үшін шамамен 1,9 миллиард АҚШ долларына Халықаралық ғарыш станциясына (ISS) жүк тасымалдау қызметтерін ұсыну бойынша ұзақ мерзімді NASA келісімшартын алды. Cygnus Orb D1 және Cygnus CRS Orb 1 сәтті орындалғаннан кейін Orbital ISS-ке жүк тасымалдау үшін Cygnus ғарыш кемесі мен Antares ұшыру құралын пайдаланды.

Сатып алулар

Orbital Science спутниктік нарықтағы өзінің позициясын нығайту үшін 1990 және 2000 жылдары бірқатар стратегиялық сатып алулар жасады. 1994 жылы Orbital компаниясы Fairchild Industries компаниясының Space and Defense Corporation еншілес компаниясын сатып алып, Fairchild Space бизнесін өзінің спутниктерді жобалау және өндіру бөлімшесімен біріктірді. 1997 жылы Orbital компаниясы CTA, Inc компаниясын сатып алды, GEOStar ғарыш кемесінің авторы, Том ван дер Хейденнің ғарыш кемесін жобалау инженері және бизнес басшылығымен, Индонезия үшін Азиядағы алғашқы тікелей эфирлік спутниктік (DBS) теледидар бағдарламасы бойынша келісімшарт бойынша алғашқы геостационарлық "lightsat" спутнигін жобалап, құрастырды, сондай-ақ әлемдегі алғашқы S-диапазонды теледидар спутнигі арқылы жылдам дамитын геосинхронды (GEO) байланыс спутнигі нарығына енуге мүмкіндік алды. 2010 жылы Orbital компаниясы General Dynamics компаниясынан (бұрынғы Spectrum Astro, General Dynamics Advanced Information Systems) Аризона штатының Гилберт қаласындағы спутниктерді әзірлеу және өндіру бөлімшесін, Вирджиния штатының Даллес қаласындағы негізгі спутниктерді өндіру зауытын толықтыру үшін сатып алды.

Бірігу

2014 жылдың 29 сәуірінде Orbital Sciences компаниясы Alliant Techsystems компаниясымен Orbital және ATK компанияларының ғарыш және қорғаныс (A&D) топтарын біріктіру туралы түпкілікті келісімге келгенін жариялады. Бұл келісім нәтижесінде 4,5 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі (2013 жылғы біріктірілген жылдық кірісі), 13 000 адамнан тұратын жаңа компания құрылды. Жаңа компания Orbital ATK, Inc. деп аталды. Orbital компаниясы жасаған байланыс және бейнелеу спутниктері кішкентай және қолжетімдірек. Геосинхронды орбитадағы (GEO) байланыс спутниктері үйге тікелей цифрлық теледидар, бизнес деректерін беру, кабельдік бағдарламаларды тарату және сымсыз байланыс сияқты коммерциялық спутниктік қызметтерді ұсынады. Бұдан өзге, Orbital 35 спутниктен тұратын ORBCOMM деректер байланыс желісі және IridiumNEXT шоқжұлдызы үшін 81 ғарыш аппаратын (жинау және сынау) сияқты төменгі Жер орбитасындағы байланыс спутниктерінің шоқжұлдыздарын да ұсынады. OrbView сериясы сияқты Жерді суретке түсіру және жоғары ажыратымдылықтағы цифрлық суретке түсіру спутниктері де Orbital компаниясымен әзірленеді және өндіріледі. Orbital компаниясы жасаған ғылыми және экологиялық спутниктер ғылыми зерттеулер жүргізеді, терең ғарыш кеңістігін зерттейді (мысалы, Dawn ғарыш кемесі), қашықтықтан зондтау миссияларын (мысалы, Landsat 4, 5 және 8) жүзеге асырады және жаңа ғарыш технологияларын көрсетеді. Соңғы 10 жылда Orbital NASA үшін басқа компаниялардан гөрі көбірек ғылыми және экологиялық мониторинг спутниктерін жасады. Minotaur жерден ұшырылатын зымырандар Pegasus жоғарғы сатыларын үкімет тарапынан немесе коммерциялық түрде қол жетімді бірінші сатыдағы зымыран қозғалтқыштарымен біріктіріп, үлкенірек жүктерді орбитаға шығарады. Minotaur IV бұрынғы қызметтен шығарылған Peacekeeper зымыран қозғалтқыштарын Orbital-дың жоғары жетілген электроникасымен және қорғағыш қаптамаларымен үйлестіріп, үкіметтік жүктерді орбитаға шығару қабілетін арттырады. Адамды ғарышқа жіберуді қолдау мақсатында Orbital NASA үшін коммерциялық жүкпен жабдықтау қызметін ұсынатын екі компанияның бірі болып табылады. Orbital-дың орта класты зымыраны Antares ISS-ке жүк жеткізу үшін Cygnus кеңейтілген маневрлік ғарыш кемесін ұшыруға қолданылады. NASA-мен жасалған Commercial Resupply Services (CRS) шарты бойынша Orbital ISS-ке сегіз жүк миссиясын орындайды. Оперативтік рейстер 2013 жылы Вирджиния штатындағы Уоллопс аралындағы жаңа Атлантика орталық аймақтық ғарыш портында (MARS) басталды. Бұдан өзге, компания Cygnus дизайнын басқа ғарыш зерттеулеріне бейімдеу мүмкіндіктерін де қарастыруда.

Көлікті басқару жүйелері (ТМС)

TMS бірлігі спутниктік навигацияны және сымсыз байланысты біріктіріп, транзиттік басқару орталықтарына қоғамдық көлікті, тас жол қызметіндегі көліктерді және қалалық жеңіл теміржол жүйелерін басқаруға мүмкіндік берді. 2008 жылға қарай, бұл технологияны 60-тан астам клиент қолданды, олардың көлік құралдарының саны 27 500-ден асып, АҚШ және Канада автопаркінің 30% құрады. TMS клиенттерінің ішінде Лос-Анджелес, Чикаго және Вашингтон сияқты елдегі ірі автопарктерді басқару жүйелері болды. 2008 жылы технологиялық қызметтерді ұсынатын Affiliated Computer Services (ACS) Inc. компаниясы Транспортты басқару жүйелері бөлімін 42,5 миллион АҚШ долларына сатып алуға келісім берді. Сату нәтижесінде Мэриленд штатының Колумбия қаласындағы 130-140 Orbital қызметкері ACS компаниясына өтті.

Ғарыштық ұшыру құралдары

Минотавр АҚШ үкіметімен қамтамасыз етілген зымыран қозғалтқыштары мен Orbital компаниясының коммерциялық ұшыру технологияларын үйлестіре отырып, Минотавр отбасы ұшырғыштары үкіметтің қолдауымен жүктерді ғарышқа шығарудың тиімді жолын ұсынады. Минотавр I Минотавр I 2000 жылдың қаңтарында алғашқы ұшуын жасады, бірнеше шағын әскери және университет спутниктерін орбитаға сәтті жеткізіп, АҚШ үкіметінің қолданыстан қалған Minuteman бустерлерін ғарышқа ұшыруға пайдаланудың алғашқы тәжірибесі болды. Бүгінгі күнге дейін Минотавр I 11 миссияны 100% сәттілікпен орындап, барлығы 62 спутник ұшырды. Минотавр IV Минотавр IV ғарыш зымыран тасығышы үш Peacekeeper қатты ракета сатысынан, коммерциялық Orion 38 төртінші сатылы қозғалтқышынан және OSC компаниясының ғарышқа ұшыру бустерлерінен алынған жүйелерден тұрады, соның ішінде сынақтан өткен 92 дюймдік стандартты қорғағыш қаптамасы бар. 1750 кг-нан астам жүк көтере алатын Минотавр IV арнайы немесе бірлескен миссияларды қолдайды және АҚШ үкіметінің және коммерциялық ұшыру алаңдарымен үйлесімді. Минотавр IV-тің алғашқы ұшуы 2010 жылы өтті, ал 2016 жылға дейін бес миссия сәтті орындалды, нәтижесінде тоғыз спутник орбитаға және екі гипердыбыстық ұшу аппараты суборбитальды траекторияға жіберілді. Минотавр V Минотавр V – Минотавр IV-тің бес сатылы, жаңартылған нұсқасы, ол АҚШ үкіметінің қолдауымен шағын ғарыш аппараттарын жоғары энергия траекторияларына, соның ішінде геосинхрондық трансферлік орбиталарға (GTO), сондай-ақ айға және одан әрі ұшуға жіберуге мүмкіндік береді. Минотавр IV сияқты, Минотавр V-тің алғашқы үш сатысы бұрынғы Peacekeeper қатты ракеталық қозғалтқыштарынан құралған. Төртінші және бесінші сатылар коммерциялық STAR™ қозғалтқыштары болып табылады. 2013 жылдың қыркүйек айында алғашқы Минотавр V миссиясы NASA-ның LADEE ғарыш аппаратын ай траекториясына сәтті жіберді. Минотавр VI Минотавр VI көлігі қазіргі және сынақтан өткен Минотавр IV көлігінің конфигурациясына қосымша төменгі сатыны қосады, бұл шығындарды шамалы арттырып, өнімділікті едәуір арттырады. Жердің төменгі орбитасына 2600 кг дейін жүк көтере алатын Минотавр VI жоғары энергия траекторияларына арналған миссиялар үшін қосымша жоғарғы сатылы қозғалтқышпен де жабдылуы мүмкін. Минотавр C (бұрынғы атауы Taurus) – АҚШ үкіметі нарығына қызмет ету үшін жасалған Минотавр өнімдерінің коммерциялық нұсқасы. 9 ұшырудың 6-сы сәтті аяқталды. Пегас Үш сатылы Пегас 1000 фунтқа дейін салмағы бар шағын спутниктерді Жердің төменгі орбитасына орналастыру үшін қолданылады. Пегас "Stargazer" L 1011 ұшағымен ашық мұхит үстінен шамамен 40 000 фут биіктікке көтеріледі, онда ол босатылып, алғашқы сатыдағы зымыран қозғалтқышының тұтануына бес секунд қалғанда еркін құлайды. Өзінің ерекше дельта тәрізді қанатымен Пегас әдетте спутниктерді орбитаға 10 минуттан аз уақыт ішінде шығарады. 1990 жылы алғаш рет ұшырылғаннан бері Пегас 42 миссия орындады, оның 37-сі сәтті аяқталды. Пегас II Пегас II 2012–2015 жылдары әзірленген әуеден ұшырылатын орбиталық зымыран болуы тиіс еді. Stratolaunch компаниясы 2015 жылдың мамырында жобаны "тоқтатты". Antares Antares – орта класты, 6120 кг салмақты жүктерді ғарышқа жеткізуге арналған екі сатылы ұшыру аппараты. Antares 1960–1970 жылдары Кеңес Одағының Ай зымыраны үшін жасалған, қайта жаңартылған ресейлік қозғалтқыштарды пайдаланады. Алғашында NASA келісімшарты бойынша Халықаралық ғарыш станциясын коммерциялық түрде жабдықтауды көрсету үшін әзірленген, алғашқы ұшыру 2013 жылдың 21 сәуірінде Вирджиния штатындағы Уоллопс ұшу орталығынан өтті. Бесінші ұшыру 2014 жылдың 28 қазанында сәтсіз аяқталып, ұшыру аппаратын толығымен жойды және ұшыру алаңына зақым келтірді. Antares-тің жаңартылған нұсқасы 2014 жылдың қазан айында Orb 3 миссиясында Antares зымыранының жоғалғаннан кейін, Orbital "келесі ұшыруда зымырандағы 40 жылдық AJ 26 қозғалтқыштарын" қолданбайтынын мәлімдеді. Жаңа бірінші сатыдағы қозғалтқыш – Antares ұшыру аппаратының бастапқы нұсқасында қолданылған AJ 26 қозғалтқыштарының жаңартылған ресейлік NK 33 емес, ресейлік RD 193 қозғалтқышы. Orbital Sciences Corp. компаниясы Antares зымыранына 60 жаңа RD 181 қозғалтқышын жеткізу үшін Ресейдің NPO Energomash компаниясымен келісімшартқа қол қойды. Antares/AJ 26 қазір ұшпайды және жаңа ұшыру аппараты әзірленуде және сынақтан өтуде, Orbital компаниясы Cygnus капсуласын ISS-ке жүк тасымалдау үшін уақытша басқа ұшыру қызметін іздеп отыр. Cygnus ғарыш станциясына 2000 кг қысыммен жүк тасымалдауға қабілетті. Кейінгі CRS миссияларында қолданылатын жаңартылған нұсқасы 2700 кг қысыммен жүк тасымалдауға қабілетті. ISS-ке жасалған сегіз келісімшартты Cygnus миссиясының біріншісі 2014 жылдың 18 ақпанында аяқталды. 2014 жылдың 28 қазанындағы ұшыру сәтсіздігі ISS-ке жасалған үшінші келісімшартты Cygnus миссиясы болды.

Ракеталық қорғаныс жүйелері - тұтқындар мен нысаналар

Orbital компаниясының зымыранға қарсы қорғаныс жүйелерінің өнімдері тұтқыштар мен мақсатты көліктерден тұрады. Жерге орналастырылған тұтқыштар Orbital – АҚШ Зымыранға қарсы қорғаныс агенттігінің Жерге орналастырылған орташа қашықтықтағы қорғаныс (GMD) жүйесі үшін ұзақ қашықтықтағы баллистикалық зымырандарға қарсы қорғаныс үшін тұтқыштарды жеткізушінің жалғыз өндірушісі. GMD жүйесі жаудың баллистикалық зымырандарын Жер атмосферасына қайта кірмес бұрын, ұшу траекториясының ортаңғы кезеңінде тоқтатып, жоюға арналған. Orbital компаниясы Pegasus, Taurus және Minotaur ғарышқа зымырандарды ұшыру құралдарынан жасалған үш сатылы зымыранды (Orbital Boost Vehicle - OBV) жобалауға, дамытуға және сынауға жауапты. OBV бірнеше рет сынақ ұшыруларын сәтті өткізді және Аляска мен Калифорниядағы силосқа орналастырылды. Баллистикалық зымырандарға арналған мақсаттар Orbital компаниясының мақсатты көліктер отбасы ұзақ қашықтықтағы баллистикалық зымырандарды ұшыру құралдарынан, соның ішінде MDA-ның GMD жүйесін сынауға арналған мақсаттардан, орта және қысқа қашықтықтағы мақсатты көліктерге дейін қамтиды. Ағымдағы бағдарламаларға әуеден ұшырылатын орташа қашықтықтағы баллистикалық зымырандар (IRBM) және жерден ұшырылатын континентаралық баллистикалық зымырандарға (ICBM) арналған мақсаттар кіреді. GQM 163A “Coyote” кемеге қарсы зымыран нысанасы GQM 163A “Coyote” кемеге қарсы зымыран нысаналары үшін қолданылады. Ол мұхит бетінен шамамен 15 фут биіктікте ұшқанда 2,5 Махтан жоғары жылдамдыққа жете алады ("теңіз бетімен сырғанау" траекториясы). Бұл теңіз бетімен сырғанау траекториясынан басқа, Orbital компаниясы "биік секіру" траекториялық миссиясын да сәтті көрсетті.

Ұлттық қауіпсіздік жүйелері

Orbital ұлттық қауіпсіздік жүйелері кішірек, арзан ғарыш кемелері платформаларынан (мысалы, бөлшектірілген жүйелер) бастап, хостталған пайдалы жүктемелерге дейін қамтиды. Orbital бөлшектірілген жүйелерді жақтасады, себебі бөлшектірілген жүйелер ұлттық қауіпсіздік ғарыш жүйелерін әзірлеу және іске қосу құнын төмендетіп, процесті жылдамдата алады. Мысалы, Orbital-дың GEOStar 1 ғарыш кемесі GEO миссиялары үшін оңтайландырылған ықшам платформа ұсынады (Минотавр, Falcon және EELV атқыштарымен MEO орбитасына шамалы уақыт ішінде (онжылдықтар емес, жылдар) берік қабілеттерді жеткізуге бейімделген).