Кіріспе

Ингмар Бергманның 1973 жылғы телесериалы, 2021 жылғы американдық адаптациясы. «Некедегі көріністер» (Scener ur ett äktenskap) – 1973 жылы түсірілген швед телесериалы, сценарийін Ингмар Бергман жазған және режиссерлік еткен. Алты сағаттық эпизодтар барысында ажырасуға маманданған адвокат Марианна (Лив Уллман) мен психология саласындағы оқырманы Йохан (Эрланд Йозефсон) арасындағы некенің бұзылуы зерттеледі. Сериал 10 жылға созылады. Бергманның телеспектаклі өзінің жеке тәжірибесіне, соның ішінде Уллманмен арадағы қарым-қатынасына негізделген. Ол 1972 жылы Стокгольм мен Фарода шағын бюджетпен түсірілді. Швед телеарнасында алғашқыда алты бөлімнен тұратын сериал көрсетілгеннен кейін, телесериал театрлық нұсқаға өңделді және Швецияда және халықаралық деңгейде жағымды пікірлер алды. «Некедегі көріністер» Еуропада ажырасу көрсеткіштерінің өсуіне ықпал еткені үшін де дау тудырды. Фильм «Оскар» сыйлығының «Үздік шетелдік фильм» номинациясына ие бола алмады, бірақ «Алтын глобус» сыйлығын «Үздік шетелдік фильм» номинациясы бойынша және тағы бірнеше марапаттарды жеңіп алды. Телесериал мен фильм Вуди Аллен және Ричард Линклейтер сияқты режиссерлерге әсер етті. 2003 жылы «Сарабанд» атты жалғасы шықты, сондай-ақ сахналық қойылымдары жасалды. 2021 жылы HBO мини-сериалы ретінде де экранизацияланды.

Эпизодтар

Телевизиялық мини-сериалдың алты бөлімі 1973 жылдың 11 сәуірі мен 16 мамыры аралығында көрсетілді. Әр бөлімі шамамен 50 минуттық болатын мини-сериалдың жалпы ұзақтығы 282 минутқа жетеді. Фильмде әр бөлімнен алынған эпизодтар бар, оның ұзақтығы 168 минут. Бөлімдердің атаулары фильм нұсқасында тараулардың атаулары ретінде қолданылады.

Өндіріс

Бергман "Некедегі көріністер" телеспектаклін үш айдың ішінде жазды. Ол жеке тәжірибесіне сүйенді, оның ішінде Ульманмен қарым-қатынасы; бақытсыз, ақырында Каби Ларетей мен Гун Хагбергпен ажырасқан некелері; және оның ата-анасы Карин мен Эрик Бергманның некесі. Бала кезінде ол ата-анасының күшпен таласқандарын көрді, Карин Эрикті шапалақтап, ал Эрик оны қабырғаға итеріп жіберді. Ингмар анасының да манипуляцияға шебер екенін байқады. "Некедегі көріністер" фильмінің бюджеті Бергманның бұрынғы "Шыбырлар мен зарлар" фильміне қарағанда үш есе аз болды. Бюджеттің жартысын Швеция телеарнасы, қалған жартысын шетелдік компаниялар қаржылады. Ол 1972 жылдың шілдесі мен қазаны аралығында Стокгольм мен Фарода түсірілді. Оператор Свен Никвист жақын планға баса назар аударды және кішкентай жабық декорацияларды пайдаланды. Кейін Никвист, мини-сериал кинотеатрларда көрсетілгенін білгенде, көбірек жүріс кадрларын түсірмегеніне өкінді. Түсірілім кестесі әр эпизодқа бір аптадан тұрды. Ульман "Некедегі көріністерде" ойнауды деректі фильмде түскендей сезінгенін айтты, рөлге өте жақын болғанын жеткізді. Ол мини-сериалды түсіріп жатқанда феминистік қозғалысқа белсенді қатысып жатқанын да айтты. Ульман мен Эрланд Йозефсон рөлдеріне толық бейімделгендіктен, актерлар репетициясыз уақытты үнемдеді.

Шығару

"Некедегі көріністер" 1973 жылғы 11 сәуірде Швецияда SVT2 телеарнасы арқылы мини-сериал ретінде көрсетілді. Сауалнамалардың көрсетуінше, көрермендердің көп бөлігі әйелдер болған. 1974 жылғы 28 қазанда Швецияда 169 минуттық кино нұсқасы көрсетілді. АҚШ-та 16 мм фильм 35 мм форматына ауыстырылып, 167 минуттық мини-сериал кинотеатрларда көрсетілді.

Сыни қабылдау

Швецияда "Некедегі көріністер" диалог пен реализмі үшін жағымды пікірлер алды, Мауриц Эдстром оны "Бергманның ең жақсы адам бейнелеуінің бірі" деп атады. Аке Янзон мини-сериал шедевр болмаса да, психологиялық кернеуді көрсеткенін айтты. Швед режиссері Май Вексельман оны феминистік тұрғыдан сынға алып, некедегі мінез-құлықты сынамағанын мәлімдеді. Бергман мини-сериалдың "Марианның азаттығын" және әйелдердің "жасырылған агрессиясын" бейнелеуге бағытталғанын түсіндірді. Бір дау тудырған мәселе – "Некедегі көріністер" Швецияда және Еуропа бойынша жұбайлардың өзара келіспеушіліктерін талқылауға үйреткендіктен ажырасу көрсеткіштерін арттырды деген айыптаулар. 1973 жылы мини-сериал көрсетілгеннен кейін Швецияда ажырасу көрсеткіштері екі есеге өскен деген мәлімдеме бар. 2013 жылы Рейчел Халлибертон Time Out журналында бұл айыптауларды жоққа шығарды, сол кезде сексуалдық және әйелдердің бостандығы күшейіп келе жатқанын және мини-сериал "қазіргі заманғы некеде болып жатқан өзгерістердің көрінісі болғанын" атап өтті. АҚШ-та Роджер Эберт фильмнің театрлық нұсқасына толық төрт жұлдыз беріп, оны "қазіргі кездегі ең адал, ең жарқын махаббат оқияларының бірі" және "1973 жылдың ең жақсы фильмі" деп сипаттады. "Нью-Йорк Таймс" газетінің бас сыншысы Винсент Канби фильмді "осындай ерекше жақындыққа ие фильм, ол біз әдетте ойланбастан қабылдайтын көптеген нәрселерді – таныс және қарапайым заттарды, бет-әлпеттерді, көзқарастарды және эмоцияларды, әсіресе махаббатты, құпия бөліктерге бөліп, жаңаша түсінуге мүмкіндік береді. [ ] Ульманн өзін осы заманның ең тартымды актрисаларының бірі ретінде бекітеді". Канби сондай-ақ "Джозефсон да осындай күрделі рөлді орындады" деп жазды, бірақ кейіпкерін аса әсерлі деп таппады. Фильм 2002 жылы "Нью-Йорк Таймс" журналының "Ең жақсы 1000 фильм" кітабына енгізілді. 2004 жылы эссеші Филип Лопате "Некедегі көріністер" Бергманның Құдайдың үнсіздігін зерттеуден ерлер, әйелдер, махаббат және жақындық тақырыбына көшкенін көрсетті деп жазды. Лопате фильмді "көбірек қайғылы және театрлық" деп санады, ал мини-сериал "көрермендердің өмірімен байланысып, күнделікті жағдайға жақымдауға бейім; оның кейіпкерлері отбасының мүшелеріне айналады, ал олардың уақыт өте келе көрсеткен төзімділігі, сценарий оларға тастаған дағдарыстарға қарамастан, жақсы көңіл-күй мен кешірімді атмосфераны тудырады". 2007 жылы Senses of Cinema журналының Кристи МакКим бұл фильм "қазіргі заманғы әлемде үйлеспейтін сезімдердің эмоционалдық себептері мен салдарындағы кернеуді тамаша бейнелегенін" жазды. Фильм Rotten Tomatoes сайтында 23 рецензия негізінде 91% мақұлдауға ие. Ол 2018 жылы BBC-нің "100 ең ұлы шетелдік фильмдер" тізіміне енді.

Мұра

Бергманның 1980 жылғы "Марионеткалардың өмірінен" телефильмі Питер мен Катарина есімді жұпқа арналған, бұл шартты түрде "Некедегі көріністердегі" осы есімдердің екінші дәрежелі кейіпкерлеріне негізделген. Бергман 1981 жылы Мюнхендегі Резиденцтеатр үшін "Некеден алынған көріністер" атты алғашқы сахналық бейімдемесін жазды. "Сарабанд" – түпнұсқа мини-сериалдан ондаған жылдар өткен соң, 2003 жылы швед теледидарында көрсетілген, оқиғасы оған жалғасқан туынды. 2008 жылы Ковентридегі Белград театрында Джоанна Мюррей Смиттың театрлық қойылымы қойылды, режиссері Тревор Нанн, ал басты рөлдерде Имоген Стаббс пен Иан Глен ойнады. "Түйісулер" сериалының авторы Дэвид Джейкобс "Некедегі көріністер" сериалынан шабыттанды. Шаши Дешпанде 1990 жылы Говинд Нихаланидің "Дришти" фильмі үшін бейресми бейімдеме жасады. 1991 жылы Вуди Аллен Пол Мазурскийдің "Сендер сауда орталығынан" фильмінде түсті, ол тозығы жеткен неке туралы қараңғы комедия. Алленнің 1992 жылғы "Ерлер мен әйелдер" фильмі де "Некедегі көріністердің" ықпалында. Кейбір сыншылар Алленнің "Энни Холл" (1977) фильмін "Некедегі көріністермен" салыстырды. 2011 жылғы сәуір айында New York Times Opinionator басылымында жарияланған "Тым көп қарым-қатынас шындығы" атты мақаласында Вирджиния Хеффернан "Америкалық отбасыны" "Некедегі көріністермен" салыстырады: қазір бұл болашақ. Ал 12 сағаттық PBS уақыт капсуласы, келесі аптада Манхэттендегі Пейли орталығында және сенбіден бастап кейбір қоғамдық телеарналарда қайтадан көрсетіледі, ол әлеуметтік ғылымнан гөрі перформативтік өнерге көбірек ұқсайды. Камераға арналған актерлік шеберлік көрсетулер Бергмандық сахналық қойылымдармен кезектеседі. ("Некедегі көріністер", Бергманның көркем телесериалы, 1973 жылы Швецияда да көрсетілді.) 2013 жылғы маусымда актер Итан Хоук пен режиссер Ричард Линклейтер "Некедегі көріністер" фильмі "Түн ортасына дейін" фильмін бағалау үшін өлшемшарт екенін айтты. Ресейлік режиссер Андрей Звягинцев "Сүйіспенділіксіз" (2017) фильмін бастапқыда "Некедегі көріністердің" қайта түсірілімі ретінде жоспарлаған, ал сыншылар оның аяқталған туындысын да Бергманның мини-сериалымен салыстырды. Ноа Баумбахтың "Неке тарихы" (2019) фильмінде де "Некедегі көріністерге" сілтемелер бар.