Кіріспе

Американдық ақын (1947–2010)
Жапон футболшысы

Ай Огава (Флоренс Энтони ретінде туған; 21 қазан 1947 – 20 наурыз 2010) – 1999 жылғы «Vice: New and Selected Poems» жинағы үшін Ұлттық кітап сыйлығын «Поэзия» номинациясы бойынша жеңіп алған американдық ақын және педагог. Ол драмалық монолог түрінде жазу туралы былай деді: «Мен "персона" поэмасын мүмкіндігінше дамытуды қалаймын, мен ешқашан жартылай жасамағанмын. Барлығы немесе ештеңе. Мен осы тілегімнен бас тартпаймын».

Ерте өмір

Ай өзін 1/2 жапон, 1/8 шоктау-чикасау, 1/4 қара нәсілді, 1/16 ирланд, оңтүстік шайен және команч деп сипаттады. Ол 1947 жылы Техас штатының Олбэни қаласында дүниеге келді, ал Аризона штатының Тусон қаласында өсті. Лос-Анджелес, Лас-Вегас және Сан-Франциско қалаларында да анасымен және екінші әкесі, Саттон Хейнспен бірге тұрды. 1959 жылы, анасы Хейзбен ажырасқаннан кейін екі жыл өткен соң, олар Аризона штатының Тусон қаласына қайта көшіп келді. Ол орта мектепті бітіріп, Аризона университетінде оқуға түсті, онда ағылшын тілі мен Шығыс зерттеулері мамандығын таңдады, жапон тіліне және шығармашылық жазуға баса назар аударды, соңғы курстарында осы салаға толыққандай берілді. Колледжге түсуге дейін, бір күні анасы мен үшінші әкесімен кешкі ас ішкенде Ай өзінің биологиялық әкесінің жапон екенін білді. Балалық шағы мен студенттік жылдары Флоренс Хейс деп танылған Ай, аспирантураға түскенде ғана, тегін Энтониге қайтаруға ниеттенгенде анасы оған өзінің өткені туралы толыққандай мәлімет берді. Ол анасының жапон адамы, Майкл Огавамен танысқаннан кейін, көлік аялдамасында болған махаббат оқиғасын естіді. Осы оқиғаны білген Айдың бірінші әкесі, тегі "Антони" болған, отбасы мүшелері араласпайынша анасын ұрып-соғып, Техасқа әкеткен, ал Ай туғаннан кейін ол да соңынан ерген. Анасы сол кезде әлі де заңды түрде Антонимен үйленгендіктен, оның тегі Айдың туу куәлігіне жазылған. Өзін америкалық түпкі халықтың ұрпағы деп санаса да, ол ешқандай түпкі халыққа тіркелмеген. Айдың бала кезінде бастан өткерген кедейлігі оның өзіне және жазуына әсер етті. Ай өзінің алғашқы жазу тәжірибесін католик мектебіндегі ағылшын тілі сабағында шейіттің көзқарасынан хат жазу туралы тапсырмамен байланыстырады. Осы оқиғадан екі жыл өткен соң, ол 14 жасында жазумен белсенді түрде айналыса бастады.

Әдебиетке көзқарас / сұхбаттар

Ай Огава өзін белгілі бір топтың өкілі емес, "жай ғана жазушы" деп есептеді. 1978 жылы Лоуренс Керни мен Майкл Каддихимен болған сұхбатында өзінің поэзиясы туралы айта келіп, шығармаларында "әшкерелеушілік" немесе автобиографиялық элементтер жоқ екенін баса көрсетті. Дегенмен, 2003 жылы "Дрейд" жарықтанғаннан кейін Окла Эллиоттпен сұхбаттасқанда, бұл кітаптағы кейбір өлеңдер мен кейіпкерлердің оның отбасы тарихының "өзгертілген нұсқалары" екенін, ал оның көп ұлтты тегі мен тарихқа деген қызығушылығы осы жинақтағы жұмысына зор әсер еткенін мәлімдеді. 1999 жылғы сұхбатта Айдан балаларға жасалған зорлық-зомбылық, некрофилия және кісі өлтіру сияқты тақырыптар туралы сұрады. Сұхбаттасушы Элизабет Фарнсворттың неліктен осы тақырыптарды таңдайтынына жауап бергенде, Ай "іштей кейіпкерлер, себебі [ол] монологтар жазады" деді (Фарнсворт). Ол кейіпкерлерді таңдау туралы да "жаман адамдар туралы әңгімелесуге көбірек мүмкіндік бар" (Фарнсворт) деп айтты. Сол сұхбатта Фарнсворт Айдың поэзиясы бірінші жақта жазылғанымен, ол "көбінесе басқа біреу" (Фарнсворт) екенін атап өтті. Ай Фарнсвортқа сондай-ақ өзінің "алғашқы поэзия мұғалімі бірінші жақта жазғанда, жұмысыңыз көбінесе күштірек болады" дегенін айтты. Жазушылық өмірі бойы Ай ақырында "бірінші жақта жазылған өлеңдері ең күшті" екенін түсінді (Фарнсворт). Ол Фарнсвортқа өзін "актер" деп санайтынын және осылайша басқа кейіпкерлердің рөлінде сәтті жаза алатынын жеткізді. Фарнсворт Айдан Джимми Хоффа туралы "Джимми Хоффаның Одиссеясы" өлеңі туралы сұрады. Ай Фарнсвортқа идеяны Джонни Карсонның "The Tonight Show" шоуын көргенде алғанын айтты. Карсонның айтқан әзілі Айды осы өлеңді жазуға шабыттандырды. Өлеңді жазуға бел буғаннан кейін, ол Хоффаның өмірбаянын тауып, шығарманы жазу алдында оны зерттеді. Ай тарихи тұлға туралы өлең жазудан бұрын өмірбаяндарды жиі оқитынын айтты. Оның жұмысында көбінесе сексуалдық мазмұн, зорлық-зомбылық және басқа да даулы тақырыптар кездессе де, ол 1978 жылғы сұхбатта Кирни мен Каддихиге оларды артық пайдаланғанын санамағанын мәлімдеді. Оның алғашқы өлеңдер жинағы "Қатілдік" туралы айта келіп: "Мен адамдардың бір-біріне және өздеріне қалай қатысқанын көргім келді" деді. "Қатілдік" пен "Қырғын алаңы" өлеңдерінің арасындағы айырмашылық – олар кейіпкердің өмірінің бір эпизодымен емес, толыққанды өмірімен айналысады екенін атап өтті. Ол жазу мақсатын "өзінің өмірін эмоционалды және рухани тұрғыдан біріктіруге тырысу" деп сипаттады. "Дрейд: Өлеңдер", В. В. Нортон, 2003 жыл.