Кіріспе

ХХ ғасырдағы австралиялық журналист және тарихшы Чарльз Эдвин Вудроу Бин (18 қараша 1879 жыл - 30 тамыз 1968 жыл), көбінесе С. Э. В. Бин деп танылады, тарихшы және Австралияның ресми соғыс тілшілерінің бірі болды. Ол 1914–1918 жылдардағы соғыстағы Австралияның ресми тарихының 12 томдық басылымын редакциялап, негізгі авторы болды, сондай-ақ Австралия соғыс мемориалын (АВМ) құруға белсенді түрде қолдау көрсетті. Бірінші дүниежүзілік соғыс онлайн энциклопедиясының мәліметінше, Австралияда Бірінші дүниежүзілік соғыстың естеліктерін қалыптастыруға басқа ешбір австралиялық одан көп әсер еткен жоқ. 30 тамыз 1968 жылы 88 жасында қайтыс болғаннан кейін, "The Sydney Morning Herald" газетінің редакторының көмекшісі және бұрынғы соғыс тілшісі Гай Харриотт жазған некрологта Бин "Австралияның ең көрнекті әдебиетшілерінің бірі" деп сипатталды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Ұлыбритания соғыс жариялағаннан кейін және Австралия күштері қатысқаннан кейін, Австралия үкіметі Австралия журналистер қауымдастығынан Австралия императорлық күштерін (АИФ) сүйемелдеу үшін ресми тілшіні ұсынуды сұрады. 1914 жылдың қыркүйегінде Бин әріптестерінің сайлауында жеңіске жетіп, Кит Мёрдокты ұтты. Ол Австралияның соғыстағы қатысуы туралы хабарламалар жасайтын тілші болды, оның хабарлары барлық австралиялық газеттерге қолжетімді және Австралия Ұлттық газетінде жарияланды. Оған капитан шені берілді, баттмен мен жүргізуші ұсынылды және оның хабарларын британ цензурасына ұсыну міндеті болды. Алайда, кеңес бойынша, ол өзінің азаматтық мәртебесін сақтап, тілшілік қызметін атқару кезінде қажетсіз әскери шектеулерден босатылды. Оның жазғандары қатаң цензурадан өтетін болды. Commonwealth Labor үкіметіндегі Қорғаныс министрі Джордж Пирс, Бин соғысқа аттанғанға дейін, Австралияға оралғаннан кейін Австралияның соғыстағы үлесінің тарихын жазады деп үміттенедінін айтты. Бин соғыс бойындағы жұмысының мақсаты осы мақсатқа материал жинау болды. 1914 жылдың 21 қазанында Бин генерал-майор Бриджес пен оның штабын тасымалдаған HMAT Orvieto әскерлік кемесімен Австралиядан кетті. Оған ресми тағайындалған баттмені, Артур Базли ілесіп келді, ол оның бағалы көмекшісі, зерттеушісі, өмір бойы досы және кейіннен АВМ директорының міндетін атқарушысы болды. Соғыс барысында Бин жоғары дәрежелі командирлермен жақын қарым-қатынас жасағанмен, ол майдан желісінен алыс болған жоқ, АИФ-тің оқиғаларын жеке куә болып баяндады. Ол телескопымен "майдан желісінен шамамен 1200 метр қашықтықта (немесе Галлиполиде, тіпті майдан желісінің ішінде) орналасты". Бин оқиғалар туралы күнделік жазбаларын дерлік күнделікті жүргізіп отырды. Бұл күнделік жазбалары соғыс оқиғаларына, штабтағы жоспарлау мен талқылауларға, сондай-ақ демалыстағы және оқудан өткен жауынгерлерге куә болған адамның сезімдері мен көзқарастарын көрсетеді. Ол өзінің күнделіктерін ресми тарихтың негізі деп есептеді, әсіресе майдан желісінде және оның артында болған оқиғалардың егжей-тегжейлі сипаттамасы үшін. Кейінірек ол күнделік жазбаларын қарап шығып, кейде соғыс кезіндегі пікірлерін қайта қарады, бірақ әрбір күнделік жазудың тікелейлігі оның сол кездегі сезімдері мен жағдайларын түсінуге көмектеседі. Бин күнделіктер мен куәгерлердің айғақтарының шектеулі екенін білді. 1942 жылы ол өзінің құжаттарын АВМ-ге сыйға тарту шарты ретінде әрбір күнделік пен жазба кітапшасына 1948 жылы түзетілген ескерту қоса беруді талап етті: "Бұл жазбаларды өте сақтықпен пайдалану керек, өйткені олар тек авторы жазған кезде сенген нәрсені көрсетеді".

Мысыр

Бин 1914 жылғы 3 желтоқсанда Мысырға келді. Ол А.И.Ф. Жоғарғы Басшылығынан әскерлерге жаңа ортаны жақсырақ түсінуге көмектесу үшін "Египетте не білу керек – Австралиялық әскерлерге нұсқаулық" атты кітапша жазуды сұрады. Нұсқаулықтағы кеңестерге қарамастан, Мысырдан "бірқатар тәртіпсіздер" үйлеріне қайтарылды. Биннен бұл мәселе бойынша есеп беру сұрады. Нәтижеде газет беттерінде жарияланған материалдар Австралиядағы отбасылардың алаңдауын туғызды және Мысырдағы әскерлер арасында оған наразылық сезімін оятуға себеп болды.

Галлиполи жорығы

Бин 1915 жылғы 25 сәуірде таңғы сағат 10-да, таңғы шабуылдан кейін бірнеше сағат өткен соң Галлиполиге қонды. Галлиполидегі жалғыз одақтас тілшісі болған Бин өз газеттеріне көптеген хабарламалар жіберді. «Австралия әскери тарихының Оксфорд анықтамалығында» айтылғандай, «кейбір редакторлар Биннің хабарламалары жеткіліксіз көркемдікпен жазылғанына шағымданса, оның жазу стилі салмақты, аса мұқият және оған қойылған шектеулер шегінде австралиялықтардың майдан даласындағы тәжірибесін жеткізуге бағытталған». Галлиполи шайқасын түсіру үшін ресми фотограф тағайындалмағандықтан, Бин оқиғаларды камераға түсірді. AWM-нің ресми фотосуреттер жинағында оның алғашқы конвой, Египет және Галлиполиға қатысты 1100 суреті сақталған. Бин 1915 жылғы 17 желтоқсан күні Галлиполиден HMS Grafton кемесінің палубасынан А.И.Ф. әскерлерінің Анзак шығанағынан соңғы эвакуациясын бақылап, жазды. Базли бұрынғы күні Имброс аралына 150 өнер туындысы, проза және өлеңдермен сапар шекті, олар окоптардағы солдаттардың қиын жағдайларда жасаған және Жаңа жылдық журналға арналған еді. Эвакуация жоспарды өзгертуге мәжбүр етті – олар кітап түрінде жарияланды. Редакторлық қызметін атқарудан басқа, Бин фотосуреттер, суреттер және екі өлең ұсынды: «Абдул» – түрікті құрметті қарсылас ретінде бейнелейтін шығарма, ал «Non Nobis» – неге кейбіреулер, соның ішінде өзі Бин аман қалды, ал басқалары қаза болды деген сұрақ қоятын өлең. 1916 жылдың мамыр айында Лондонда жарық көрген «Анзак кітабы» төзімділік, батылдық және қиын жағдайлардағы юморды бейнелейтін «Анзак рухының» символына айналды. «Анзак кітабы» Анзак сарбазының ерекше бейнесін ұсынса да, Бин тарихи жазбаның бастапқы мақсатына сәйкес таңдамалы редакциялау салдарынан өзгеруін қаламады. 1917 жылдың ақпан айында ол Соғыс тіркемелері кеңсесіне «Анзак кітабының» қолжазбасы және қабылданбаған материалдар сияқты маңызды құжаттарды болашақта мұражайға сақтау үшін ұсынды. Бұл өтініш қабылданды және барлық материалдар қазір AWM мұрағатында қарауға қолжетімді.