Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лидиялық Крез бен Персия империясының Ұлы Кир арасындағы шайқас. Птерия шайқасы (Πτερία) б.з.д. 547 жылы Ұлы Кирдің парсы әскерлері мен Лидиялық Крездің әскерлері арасында болды. Екі әскер де осы шешімсіз шайқаста ауыр қатыгездіктерге ұшырады.
Battle between Croesus of Lydia and Cyrus the Great of Persian Empire
The Battle of Pteria (Πτερία) was fought in 547 BC between the Persian forces of Cyrus the Great and the Lydian forces of Croesus. Both armies suffered heavy casualties in this indecisive battle.
Өмірбаян
Крез Персияның күрт көтерілісі мен оның көп жылдық қарсыластары – мидиялықтардың жеңілісін естіді. Ол осы жағдайды пайдаланып, Лидияның шығыс шекарасын кеңейтуге тырысты, Халдей, Египет және Спартаны қоса алғанда, бірнеше грек қалаларымен одақтасты. Шапқыңшалу алдында Крез Дельфи оракулінен кеңес сұрады. Оракул бұлыңғыр түрде: «Егер патша Крез Халис өзенін кесіп өтсе, үлкен империя қиратылады» деді. Крез бұл сөздерді өте қуанышпен қабылдап, соғыс бастады, бірақ ирониялық түрде бұл соғыс парсы империясын емес, оның өзінің империясын жойды. Крез Каппадокияға шапшылықпен кірісіп, Халис өзенін кесіп өтіп, сол кездегі ауданның астанасы және мықты бекініс болған Птерияны басып алды. Қала тоналып, халқы құлдыққа салынды. Кир Лидияның басып кіруін тоқтату үшін әскерін жылжытты. Ол Солтүстік Месопотамияны қосып алды, сондай-ақ Армения, Каппадокия және Киликияның ерікті түрде бағынуын қабылдады.
Croesus learned of the sudden Persian uprising and defeat of his longtime rivals, the Medes. He attempted to use these set of events to expand his borders upon the eastern frontier of Lydia, by making an alliance with Chaldea, Egypt and several Greek city states, including Sparta. Prior to his invasion, Croesus asked the Oracle of Delphi for advice. The Oracle suggested vaguely that, "if King Croesus crosses the Halys River, a great empire will be destroyed." Croesus received these words most favorably, instigating a war that would ironically and eventually end not the Persian Empire but his own. Croesus began the campaign with an invasion of Cappadocia, crossing the Halys and capturing Pteria, then capital of the district and formidable as a fortress. The city was sacked, and the inhabitants enslaved. Cyrus advanced to halt the Lydian incursion. He incorporated northern Mesopotamia, while receiving the voluntary capitulation of Armenia, Cappadocia, and Cilicia.
Шайқас
Екі әскер де құлаған қаланың маңында кездесті. Кирдің саны қарсыласқа қарағанда әлдеқайда аз болды, оның әскері 25 мың адамнан тұрса, қарсы жақта 100 мыңға жуық адам болды дегенді айтады (бірақ бұл, әдетте, асыра сілтеу). Содан кейін Кир мен Крез жекелеген әскер топтарын тастап кетілген қаланың көшелеріне бастап шықты. Кирдің басшылығы мен батылдығы, сондай-ақ қысымға ұшыраған парсылық "өлмес" сарбаздарының шегінуден бас тартуы парсылардың тұруына мүмкіндік берді. Қалалық шайқас түнге дейін жалғасты, бірақ ешқандай нәтиже бермеді. Екі тарап та ауыр қатысуларға ұшырады; одан кейін, саны аз болған Крез Халис өзенінен арғы жаққа шегінді. Крездің шегінуі – қысты пайдаланып, операцияларды тоқтатудың стратегиялық шешімі болды, ол Вавилондықтардан, Мысырлықтардан және әсіресе Спарталықтардан күш-қуат күтіп отырды. Бұл қателік болып шықты, өйткені Кир жауының соңынан жылдамдап еріп, негізгі парсы әскері (әлі жинала бастаған) жиналды.
Both armies met in the vicinity of the fallen city. Cyrus was said to have been heavily outnumbered, with only 25,000 men against what is said to have been near 100,000 (though this is likely an exaggeration). Fierce urban combat followed, during which Cyrus and Croesus both personally lead teams of troops into the streets of the abandoned city. Cyrus' leadership and bravery, along with the refusal of the Persian Immortals to retreat when pressed, is said to allowed the Persians to hold off. The urban fighting continued till nightfall, but was inconclusive. Both sides sustained considerable casualties; in the aftermath, the outnumbered Croesus withdrew across the Halys. The retreat of Croesus was a strategic decision to suspend operations using winter to his advantage, awaiting the arrival of reinforcements from his allies the Babylonians, the Egyptians and particularly the Spartans. This would prove to be a mistake, as Cyrus was able to quickly follow in his enemy's wake while the main Persian army (still mustering) assembled.
Салдары
Қыс келгеніне қарамастан, Кир Сардисқа қарай жорығын жалғастырды. Крез армиясының тарауы Лидияны Кирдің күтпеген қысқы науқанына ұшыратты, ол Крезден кейін дереу Сардисқа қайта оралды. Екі патша Сардис алдында Тимбра шайқасында қайта соғысты, ол Ұлы Кирдің шешуші жеңісімен аяқталды.
Despite the arrival of winter, Cyrus continued his march on Sardis. The dispersal of Croesus' army exposed Lydia to the unexpected winter campaign of Cyrus, who almost immediately followed Croesus back to Sardis. The rival kings fought again at the Battle of Thymbra, before Sardis, which ended in a decisive victory for Cyrus the Great.