Кіріспе

бикуспидтік клапан (сол жақ атриовентрикулярлық клапан)

Бикуспидтік аорталық клапан (БАК) – жүрек ауруының бір түрі, онда аорталық клапанның екі жапырағы ана құрсағында даму кезінде бірігіп, нәтижесінде қалыпты үш жапырақты (трикуспидтік) клапанның орнына екі жапырақты (бикуспидтік) клапан пайда болады. БАК – туған кезде болатын жүрек ауруларының ең көп таралған себебі және шамамен ересектердің 1,3%-ына әсер етеді. Әдетте митральды клапан – жалғыз бикуспидтік клапан, ол жүректің сол жақ қабырғасы мен сол жақ қарыншасының арасында орналасқан. Жүрек клапандары қанның атриумнан қарыншаларға немесе қарыншадан аортаға немесе өкпе артериясына бір бағытта ағылуын қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарады. БАК көбінесе мұрагерлікпен беріледі.

Белгілері мен симптомдары

Көп жағдайда екі жапырақшалы аорта клапаны ешқандай мәселе тудырмайды. Екі жапырақшалы аорта клапаны бар адамдар қалыпты клапандық қызметі бар адамдарға қарағанда оңай шаршауы мүмкін және аорта қабырғасына түсетін стрестен туындаған жүрек жұмысының нашарлауынан кардио-интенсивті жаттығулар кезінде төзімділікті сақтауда қиындықтарға тап болуы мүмкін.

Қалыңдану

Буклеттер жабылуы нашарлаған жағдайда аорталық қайта ағым пайда болуы мүмкін. Аортаның жасушадан тыс матрицасы, екі жапырақшалы аорта клапаны (BAV) бар пациенттерде қалыпты үш жапырақшалы аорта клапанының матрицасынан айқын өзгешеліктерді көрсетеді, әсіресе Фибриллин 1 деңгейі төмендеген. Қазіргі кезде MMP2 (Матрикс металопротеиназасы 2) және TIMP1 (тін металопротеиназасы ингибиторлары) арақатынасының артуы клапан матрицасының бұзылуына және осылайша аорталық диссекция мен аневризмаға себеп болуы мүмкін деп саналады. Дегенмен, басқа зерттеулер TIMP экспрессиясында ешқандай өзгеріс болмаған кезде MMP9-дың да қатысуын көрсетті. Зерттеу барысында проксимальді аортаның мөлшеріне ерекше назар аудару керек. Аортаның бастапқы диаметрі тіркеліп алынуы тиіс, ал пациентке жыл сайын КТ немесе МРТ (иондаушы сәулеленуден сақтану үшін) тексерулері ұсынылуы керек; егер аорта диаметрінде өзгеріс байқалса, тексеру жиілігі артуы тиіс. Осы мониторинг нәтижелеріне сүйене отырып, аорта мөлшерінің өзгеруіне қарай пациентке қандай хирургиялық ем көрсету керектігі анықталады.

Аортаның тарылуы

Бикуспидтік аорта клапаны жүректің аорта клапанының тарылуына (аорта стенозына) әкелуі мүмкін. Аорта коарктациясы (артериялық канал аймағындағы туа біткен тарылу) да бикуспидтік аорта клапанымен байланысты.

Патофизиология

Аорта клапаны жапырақтарының бірігуі ең көп кездесетін жағдай (≈80%) – оң коронарлық және сол коронарлық жапырақтар (RL) арасында болады, бұл аорта клапанының алдыңғы жапырақтары. Дегенмен, барлық бірігу түрлері жоғары өрлейтін аорта тамырында, жоғары өрлейтін аортада немесе көлденең аорта доғасында кеңейген белгілі бір аймақтармен немесе аймақтармен байланысты.

Гемодинамика

Жолтақ жүрекшесінің систоласынан кейін аортадағы гемодинамикалық үлгілерді анықтау, екі жапырақшалы аорта клапанының тудыратын болашақ асқынуларын болжауға көмектеседі.

Емдеу

Жүректің құрылымдық мәселелерінен туындайтын асқынулар көбінесе хирургиялық ота арқылы емделеді, оған аорта клапанын ауыстыру немесе баллондық клапан пластикасы жатады.

Болжам

АВВ-ға шалдыққан адамдардың үштен бірінен астамы айқын асқынуларға ұшырайды. АВВ-ның ерекше асқынуларына аорта клапанының саңылауының тарылуы, аорта клапанында қанның кері ағыны, аортаның өрбуі және жүрек клапанының инфекциясы жатады. Бикуспидтік аорта клапаны – мұрагерлік жағдай, ол NOTCH1 геніндегі мутациялармен байланысты екені дәлелденген. Оның мұрагерлік деңгейі 89%-ға жетеді. Отбасылық жиналу және оқшауланған клапан ақаулары тіркелген. Жақындағы зерттеулер АВВ-ның толық емес экспрессиямен автосомалық-доминантты жағдай екенін көрсетеді. Басқа туа пайда болған жүрек ақаулары әртүрлі жиіліктерде бикуспидтік аорта клапанымен байланысты, соның ішінде аортаның коарктациясымен. Бикуспидтік аорта клапанының аномалиясы Тернер синдромында ең көп кездесетін жүрек ақауы болып табылады.