Кіріспе

Нарния әлеміндегі ойдан шығарылған кейіпкер. Юстас Кларенс Скрабб – К.С. Льюистің «Нарния жылнамалары» кітабындағы ойдан шығарылған кейіпкер. Ол «Таң атқанның сапары», «Күміс орындық» және «Соңғы шайқас» кітаптарында кездеседі. «Таң атқанның сапары» кітабында оны туыстары Эдмунд пен Люси Певенсилермен бірге болады. «Күміс орындық» және «Соңғы шайқас» кітаптарында оны мектептегі сыныптасы Джилл Поул ертіп жүреді.

Эустас Скраббтың тұлғасы

Евстафий бастапқыда мақтаншыл, ыңғайсыз және өзімшіл болып бейнеленеді. Льюис отбасын және мектепті сипаттағандағы оның әдеби стилінен, Евстафийдің мінез-құлқынан Льюис мұндай әрекеттерді абсурд деп санайтынын және оларды ұнатпайтынын көруге болады. Шындығында, "Таң атқанның саяхаты" кітабының басында Люси мен Эдмунд оның үйіне және ата-анасына баруды қаламайды, бірақ бұл көбінесе Евстафийдің мақтаншылдығы мен жағымсыз мінезіне байланысты, сондай-ақ ол ата-анасын есімдерімен шақырады. Дегенмен, кітап оның жақсаруымен айналысады (сияқты "Арстан, әйел және гардероб" Эдмундтың жағдайымен айналысқандай), ал кейінгі кітаптарда ол жақсы адамға айналады, досы Джилл Полмен бірге батыр болады, бірақ ол әлі де кейде бәрін білгіштікке бейім. "Күміс орындық" кітабында Евстафийдің биіктіктен қорқатыны айтылады, сондықтан Джилл жартастың жиегіне тым жақын келгенде ол қатты алаңдайды. Оны тоқтатуға тырылғанда ол құлайды. Басқа жағынан, Евстафий Нарния әлемінде кездесетін қиындықтарға қарсы тұруда үлкен батылдық пен ептілік көрсетеді.

Бұрынғы мақала

Льюистің Нарния уақыт жобасына сәйкес, Юстас 1933 жылы туған және ол "Таң атқанның саяхаты" кітабында 9 жаста, ал "Соңғы шайқаста" 16 жаста болады.

Таң атқанның сапары

Юстас "Таң атқанның сапары" кітабының басында "Юстас Кларенс Скрабб деген бала болған, ол оған лайық болған" деген сөзбен таныстырылады. Ол Льюис "өте заманауи және прогрессивті адамдардың" жалғыз баласы, олар оны прогрессивті аралас мектепке жібереді. Юстас ата-анасын есімдерімен (Гарольд және Альберта) атайды; оның ата-анасы вегетариандық, темекі тартпайды, ішімдік ішпейді, бейбітшіл және ерекше іш киімдерін киеді. "Таң атқанның сапары" повесінің көп бөлігі Юстастың жеке дамуына арналған, өйткені ол Люси мен Эдмундпен бірге Нарнияға және сол аттас кемеге тартылады, ал оқиғалар оны қаншалықты өзімшіл екенін түсінуге жетелейді. Оқиғаның бір бөлігі оның күнделігінен алынған үзінділермен айтылады, онда оның көзқарасының қаншалықты бұрмаланғанын көреміз. Ол кеме туралы: "Кеме жақсы, бірақ біздікі нашар" деп жазады. Люсиге Каспианның каютасын бергенде наразылық білдіреді және экипажға қыздарға ерекше қарау "оларды кемсітіп, әлсіретеді" дейді. Сонымен қатар, ол Нарния әлемінде екенін қабылдай алмайды: ол британдық консулдықта немесе британдық сотта "шағымдануға" (немесе "іс қозғауға") болатынын елестетеді; және ол мысықты цирк жануарындай ұстағаны үшін Рипичиптен жаза алады. Кеме жаңадан ашылмаған аралға тоқтағанда, Юстас жеке кетеді. Ол өлген аждаһардың қазынасының үстінде ұйықтап, жүрегіндегі "ашкөз, аждаһалық ойлардың" салдарынан аждаһарға айналады. Ол сондай-ақ Лорд Октезианнан бала кезінде киген, бірақ аждаһардың аяғына тым кішкентай келген білезігінен үнемі азаптанады. "Таң атқанға" оралғанда, экипаж оған шабуыл жасауға әрекеттенбейді, бірақ Люси оның Юстас екенін сұрайды, ол ынталы түрде басын шайқайды. Аждаһарға айналу Юстасты өзгертеді; әдеттегідей ренжуші болмай, ол саяхатшыларға тамақ, баспана табуға және жаңа мачта ретінде қызмет ететін ағаш табуға көмектеседі. Аралдан кету уақыты келгенде қиындық туындайды, өйткені кеме аждаһарды ұстап немесе сақтап қала алмайды. Рипичип Юстастың бұрынғы қатыгездігіне қарамастан, оның жағдайына көңіл жасайды және олар ақырында дос болады. Соңында Юстас Асланмен кездеседі, ол оның аждаһар терісін сыпырып алып, оны сергітетін ваннаға жіберіп, адам кейпіне қайтарады. Эдмунд өзінің құтқарылу оқиғасын Юстаспен бөлісіп, "сен тек ақымақ едің, ал мен сатқын болдым" дейді. Осыдан кейін Юстас жақсарады және экспедицияның құнды мүшесіне айналады. Кеме алып теңіз жыланының шабуылына ұшырағанда, Юстас тек қылышпен ғана оны шабуылдайды. Юстас оқиғалардан кейін үйге оралғанда, анасы оның шаршаған және қарапайым адамға айналғанын ойлайды, бұл өзгерісті "солар, Певенси балаларының" әсерінен деп айыптайды, бірақ басқалар оның бұрынғыдан гөрі жақсы адамға айналғанын айтады.

Күміс орындық

Евстасий өзінің прогрессивті мектебіне оралады, онда ол енді «Таң атқанның сапары» кезінде болған өзгерістерге байланысты жат адам ретінде танылады. Бұрын ол мектепте еркін билік жүргізетін бұзақылардың досы және олар туралы әңгіме тарататын адам болған, енді ол олардың мазақтауына ұшырайды, бірақ оларға қарсы тұруға батылдығы жетеді. Ол да Джилл Поулмен дос болады, және мектептен кетуге деген құштарлығы оларды Нарнияға алып келеді. Бұл күмәнді достық (Евстасий Нарнияға сапар шеккенге дейін Джиллді мазақтаған еді) оқиға барысында нығая түседі. Мектеп дәстүріне сәйкес, Евстасий мен Джилл бір-бірін тегімен атап шақырады: «Скрабб» және «Поул». Екеуі Нарнияның ең солтүстік бөлігіне және одан да төмендегі әлемге жол тартады, тақтың жоғалған мұрагерін табу үшін және Жасыл көйлекті әйелдің патшалықты құлату жоспарын жолынан тоқтату үшін. Ол әлі де кемшіліктері бар, көбінесе жалғандыққа бой ұсыну және асығыс шешімдер қабылдау, бірақ Евстасий бұрынғы жеккөрініштілігін көрсетпейді, ал ол және Джилл бір-біріне деген сезімдерін дамыта бастайды. Ол әйел ұсынған мәнсіз философияны толығымен қабылдамайды, Нарниядағы өмірді жақсы көреді. Ол принц Рилианға жер астынан қашып, Нарнияға оралуға көмектеседі, содан кейін Рилианның қартайған әкесімен кездесуге үлгереді. Каспиан енді қарт адам болған еді, өйткені Евстасий алғаш рет Нарнияға келгеннен бері 50 жыл өткен. Евстасий мен Джилл Аслан еліне оралады, онда Каспиан қайта тіріліп, Евстасийдің бұл әлемге келгендегідей жастық пен күш-қуатына ие болады. Оқиғаның соңында Каспиан Евстасийдің әлеміне қысқа ғана уақытқа көшіріледі, бұл Каспиан Евстасийдің туыстарымен 53 жыл бұрын кездескеннен бері армандаған нәрсе еді. Мұнда ол Асланмен бірге екі досына мектеп бұзақыларын қорқытып, мектептің жақсы басқарылатын білім орнына айналуына әкелетін оқиғалар тізбегін бастайды.

Соңғы шайқас

Юстас пен Джилл Нарнияның жойылуына аз ғана уақыт қалғанда, жас патша Тирианға Нарнияны құтқару үшін соңғы шайқасқа жақтастар жинауға көмектесу үшін Нарнияға жіберіледі. Достар зор батылдық пен даналық танытады, бірақ Нарния әскері соңында жеңіліске ұшырайды. Осы уақытта Англиядағы теміржол апаты салдарынан Юстас пен Джилл, Люси, Эдмунд, Питер, сондай-ақ Поли мен Дигори қаза табады. Олар Асланның еліне патшалық киіммен келіп жетеді. Барлығы Асланның Нарния әлемін аяқтауын бақылайды. Содан кейін олар бұрынғы әлемде танысқан көптеген кейіпкерлермен кездеседі, ал олар "әрі жоғары, әрі терең" көтеріліп, Нағыз Нарнияда мәңгілік бақытқа ие болады.

Тақырыптар

Жазушы Филип Хеншер Юстаций мен оның отбасының сипаттамасына қарсылық білдірді, оны интеллектуалдық және прогрессивтік көзқарастарға қарсы айғақ ретінде қарастырды. Льюис "Адамның жойылуы" атты эссесінде қазіргі заманғы білім беру "көкдесі жоқ адамдарды" жасайды дейді – өмірлері таза ақыл-ой мен таза сезім арасында бөлінген, сезім мен қиялдың ортасы жоқ адамдар. Дегенмен, сол эсседе Льюис ақыл-ойға шабуыл жасамайтынын айтады, ал "Ғажайатар" атты кітабында тіпті ақыл-ойдың бізді жоғары әлемге қатыстыратыны туралы схоластикалық сенімді қолдайды. Сол сияқты, ол объективті түрде негізделген әлеуметтік жақсарту мағынасындағы прогреске қарсы емес еді, бірақ тек қана сәнге құмар прогрессивизмге, әсіресе ол "уақытша мақтандылық" деп атаған, қазіргі заманғы құндылықтардың басымдығын автоматты түрде және зерттеусіз қабылдауға болатын көзқарасқа қарсы болды.

Портретті бейнелеу

BBC-дің түсірілімінде Юстас рөлін Дэвид Твейтес ойнады. 2014 жылы BBC аудиокітаптағы қойылымдарда оның рөлін Марко Уильямсон сомдады. Уилл Полтер Майкл Аптед режиссерлік еткен Уолден Медиа фильмінің адаптациясында Юстас рөлін ойнайды. Фильмдегі өзгерістердің бірі – Юстас айдаһарға айналғанда, Эдмундқа өзінің кім екенін дәлелдеу үшін, отты тынысымен жерге "Мен – Юстас" деп жазып, оны сол жерге ұшырып барады. Өзінің кім екенін анықтағаннан кейін, Юстас айдаһарға айналғанда киген тым кішкентай білезігі Люсидің көмегімен тез алынып тасталады (кітапта Люси емдік суымен ауырсынуын басаңдеткен, бірақ Юстас адам кейпіне келгенше білезік алынбаған еді). Содан кейін, әлі де айдаһар түрінде Юстас "Таң шапқан" кемесімен келесі аралдарға саяхатқа шығып, кеме тылсым күшпен тоқтатылғанда оны сүйреп, ал кейіннен Қара аралдағы теңіз жыланын жеңу үшін кеме экипажына көмектеседі, бірақ жарақаттанады. Осы жерде Аслан Юстасты бұрынғы қалпына келтіреді, бірақ айдаһардың терісін сызып тастау арқылы ғана. Юстастың соңғы құтқарылуы Асланның үстеліне жетінші сиқырлы қылышты қоюға асығуымен келеді, ол қылыштардың күшін босатып, Қара аралдың зұлымдығын жеңіп, достарын құтқарады. The Oh Hellos тобы, 2012 жылы шыққан "Through the Deep, Dark Valley" альбомына "The Lament of Eustace Scrubb" әнін жазды.