Кіріспе

1943-1949 жылдар аралығында АҚШ Жоғарғы Сотының судьясы

Уайли Блунт Ратледж (Wiley Blount Rutledge Jr.) (20 шілде 1894 – 10 қыркүйек 1949) – 1943-1949 жылдар аралығында АҚШ Жоғарғы Сотының судьясы болған американдық заңгер. Президент Франклин Д. Рузвельт тағайындаған тоғызыншы және соңғы судья, ол азаматтық бостандықтарды ынтамен қорғауымен танымал. Ратледж Бірінші түзетудің, Тиісті процеске қатысты ереженің және Тең қорғаныс ереженің кең ауқымда түсіндірілуін жақтады және Құқықтар туралы заңның штаттарға толығымен қолданылатынын дәлелдеді. Ол жеке адамның бостандықтары мен үкіметтің соғыс уақытындағы өкілеттіктерінің қиылысуына қатысты бірнеше маңызды істерге қатысты. Ратледж 55 жасында қайтыс болғанға дейін сотта қызмет етті. Заңгерлер оның қызмет ету мерзімінің қысқа болуы тарихқа тигізген әсерін азайтса да, оны әділ судья деп жоғары бағалады. Кловерпорт (Кентукки штаты) қаласында туған Ратледж бірнеше колледждер мен университеттерде оқып, 1922 жылы заң бакалавры дәрежесін алды. Ол Колорадо штатының Боулдер қаласында қысқа мерзімге заңгер болып жұмыс істеді, содан кейін Вашингтон университетінің заң мектебінде (Сент-Луис, Миссури штаты) оқытушы болып жұмысқа орналасты, оның деканы болды; кейін Айова университетінің заң колледжінің деканы болды. Академик ретінде ол Жоғарғы Соттың Нью-Дилдің кейбір бөліктерін жою туралы шешімдеріне қарсы шығып, Президент Рузвельттің Сотты кеңейту әрекетін қолдады. Ратледжтің Рузвельт саясатын қолдауы оны Президенттің назарына түсірді: ол Жоғарғы Сотқа үміткер ретінде қарастырылды және Колумбия округінің Апелляциялық сотына тағайындалды, онда ол жеке бостандықтар мен Жаңа келісімді қолдаушы ретінде танылды. Джеймс Ф. Бирнс Жоғарғы Соттан кеткеннен кейін Рузвельт оның орнына Ратледжді тағайындады. Сенат Ратледжті дауыс беру арқылы мақұлдады және ол 1943 жылдың 15 ақпанында қызметке кірісті. Ратледжтің құқықтануы азаматтық бостандықтарды қорғауға баса назар аударды. Эверсон мен Білім беру кеңесіне қарсы істе (1947) ол шіркеу мен мемлекеттің бөлінуін қолдаған маңызды қарсы пікірдің авторы болды. Ол Батыс Вирджиния штатының Білім беру кеңесіне қарсы Барнетт ісінде (1943) және Мёрдок пен Пенсильванияға қарсы істе (1943) Бірінші түзетуді қолдануға тырысқан «Ехоба куәгерлерінің» жағында болды; Томасқа қарсы Коллинс ісіндегі (1945) көпшілік пікірі сөз бостандығы туралы баптың кең ауқымын бекітті. Соғыс уақытындағы «Ямашита ісі» бойынша танымал қарсылық білдірген Ратледж жапон генералы Томоюки Ямашитаның соғыс қылмыстары туралы үкімін жоюға дауыс берді, сот оның пікірінше, Конституцияда бекітілген әділдік пен теңдік принциптерін бұзды. Керісінше, ол екі істе көпшілікке қосылды – Хирабаяши АҚШ-қа қарсы (1943) және Корематсу АҚШ-қа қарсы (1944) – бұл Рузвельт әкімшілігінің Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ондаған мың жапон-американдықтарды ұстау шешімін қолдады. Басқа да істерде Ратледж қылмыстық істерде тиісті процеске қатысты кең құқықтарды ынтамен қолдады және әйелдерге, нәсілдік азшылықтарға және кедейлерге қарсы кемсітуге қарсы болды. Ратледж Жоғарғы Сотта қызмет еткен ең либералды судьялардың бірі болды. Ол жеке тұлғалардың құқықтарын басымдыққа қоятын заңға икемді және прагматикалық көзқараспен қарауды жақтады. Сотта оның көзқарастары көбінесе судья Франк Мерфидің көзқарастарымен сәйкес келді. Ратледж 1949 жылы, Жоғарғы Сотта алты жыл қызмет еткеннен кейін, ауыр инсульттан қайтыс болды. Президент Гарри С. Трумэн оның орнына әлдеқайда консервативті Шерман Минтонды тағайындады. Ратледж өмірінде жиі қарсылық білдірсе де, оның көптеген көзқарастары Уоррен Соты дәуірінде кеңінен қабылданды.

Ерте өмір және білім

Уайли Блунт Ратледж кіші 1894 жылғы 20 шілдеде Кентукки штатының Кловерпорт қаласының шетінде Мэри Лу (Виггинтон) және Уайли Блунт Ратледж отбасында дүниеге келді. Батыс Теннесси штатының тумасы Уайли аға, фундаменталистік баптист пасторы болды және Библияның сөзсіз дәлдігіне берік сенді. Ол Луисвиллде (Кентукки штаты) діни семинарияны бітірді, содан кейін әйелімен бірге Кловерпорттағы шіркеуге пастор болып келді. Мэривиллде Ратледж пікірсайыстарға белсенді қатысты; ол Вудро Вильсонды қолдап, Теодор Рузвельттің прогрессивизміне қарсы болды. Химияға қабілеті жоқ екенін түсінген Ратледж заңгер болу жоспарын қайтадан көтеріп, оқуға кірісті. Бір уақытта жұмыс істеу мен оқудың қиындығы оның денсаулығына ауыр соққы берді, 1915 жылға қарай ол өміріне қауіп төндіретін туберкулезге шалдықты. Сауыққаннан кейін ол әйелімен бірге Альбукеркиге (Нью-Мексико штаты) көшіп, орта мектепте бизнес сабақтарын оқыта бастады. Ол түрлі сабақтарды оқытты және әріптестері оның «өте табысты» болғанын айтты. Академиялық қызметінде Ратледж көбінесе ғалым ретінде емес, жұмыс істеді: мысалы, ол заң туралы журналдарда тек екі мақала жариялады. Ратледж қоғамдық маңызды мәселелерге жиі пікір білдіріп, Вашингтон университетінде академиялық бостандық пен сөз бостандығын қолдады және Жоғарғы Соттың балалар еңбегі заңдарына қатысты көзқарасына қарсылық білдірді. Вуд пен АҚШ арасындағы іс бойынша сотқа берген пікірінде, күдікті алдын ала сот отырысында өзін-өзі айыптау құқығынан хабардар етілмей кінәсін мойындағаннан кейін тонау үшін айыптауды жойды. Ғылымгер Генри Дж. Абрахамның айтуынша, Рузвельт бұрынғы тағайындауларының көптігіне байланысты «орнына лайықты мұрагер болған жоқ, төленуі тиіс саяси қарыз да болған жоқ». Феликс Франкфуртер және Харлан Ф. Стоун сияқты көрнекті тұлғалар Рузвельттің беделді заңгер Леарнд Хендті тағайындауын қадағалады. Алайда, Президент жетпіс бір жасар Хендтің жасына байланысты тағайындауға тартынды, өйткені Рузвельт Жоғарғы Сот судьяларының қарттығын сотты кеңейту жоспарын ақтау үшін келтіргендігіне байланысты екіжүзділікке ұшырау қаупін сезінді. Солтүстік Дакотадан Вильям Лангер, Батыс Вирджиниядан Чапман Реверкомб, Монтанадан Бертон К. Уилер және Мичиганнан Гомер С. Фергюсон сенаторлары Ратледждің Рузвельттің сотты кеңейту жоспарын қолдауына алаңдап, дауыс беруден бас тартты. Ол пікір жазуда қиындықтарға тап болды және оның жазу стилі қажетсіз көп сөзділік пен оқылуы қиын деп сынға түсті. Оның заңға қатысты көзқарасы азаматтық бостандықтарды сақтауға баса назар аударды, Ратледж әріптестерінен гөрі үкіметке қарсы сот процесін қозғаған азаматтардың пайдасына көбірек дауыс берді. Оның көзқарастары Мерфидің көзқарастарымен үлкен сәйкестік тапты, ол соттың бір ауыздан шешілмеген істерінің шамамен жетпіс бес пайызында келісті. Ратледжтің келуі келесі жылы бұл істің бұрынғы қарсыластарына көпшіліктің басымдығын берді; Мёрдок пен Пенсильваниядағы істе олар Джонстың шешімін жоққа шығарып, салықты конституцияға қайшы деп таныды. Бұл маңызды шешімде Сот өзінің бұрынғы шешімін Минерсвилл мектеп округі мен Гобитис ісі бойынша өзгертті, соның салдарынан Бірінші түзету мемлекеттік мектептерге оқушылардан адалдық ант беруді талап етуге тыйым салады деп шешті. Рутледжді қоса алған 6-3 көпшілік үшін жазған судья Джексон: «Егер конституциялық шоқжұлдызымыздағы белгілі бір жұлдыз болса, онда ол ешқандай лауазымды тұлға, жоғары немесе төмен, саясатта, ұлтшылдықта, дінде немесе басқа да пікірлерде не дұрыс екенін белгілей алмайды және азаматтарды сөзбен немесе іс-әрекетпен сенімдерін жариялауға мәжбүрлей алмайды» деді. Заңгер және ғалым Джон М. Ферреннің айтуынша, Ратледж Барнеттегі дауысымен «өзін діни бостандықтың қамқоршысы ретінде көрсетті». Көпшілік үшін жазған судья Блэк он төртінші түзетуде құрылтай ережесі енгізілгенін, яғни ол федералды үкімет сияқты штаттарға да қатысты деген қорытындыға келді. Ол жеке келісімде тиісті процестің кеңірек анықтамасын ұсынды және басқа да істерде «Құқықтар туралы заңда белгіленген жеке бостандықтың схемасынан» «таңдап кетуге» дайындығын айыптады. Ратледж келіспеді, Колумбия округінің соты құзыретті деп шешті, өйткені тұтқындарға қамқорлық жасайтын адам – Бас прокурор сол жерде орналасқан. Ол Адамсон мен Калифорния арасындағы істе де келіспеді, онда Сот 5-4 дауыспен Бесінші түзетудің өзін-өзі айыптаудан қорғау ережесі штаттарға қолданбайды деп шешті.

Ямашитаға қатысты

1946 жылы «Инере Ямашита» ісі бойынша Ратледж пікір білдірді, оны Феррен кейіннен «Соттың шын мәнінде ұлы және ықпалды қарсы пікірлерінің бірі» деп сипаттады. АҚШ-тың Жапониямен бейбітшілік шартына қол қоймағандықтан, ол Соғыс ережелері Конституцияның заңды процеске қатысты талаптарын сақтамай әскери соттарды жүргізуге рұқсат береді деп мәлімдеді. Рутледж жеке хатында бұл іс «Сот тарихында Дред Скотттан озып кетеді» деп ойлағанын жазды. Өзінің қарсылығында ол бесінші түзетудің қолданылмауын көпшіліктің шешімін жоққа шығарды, былай деп жазды: «Бұрын ешбір адамның оның жалпы қорғауынан тыс екені белгіленбеген. Бұл есікті ашу қауіпті. Мен оны ашуға қатыспаймын. Өйткені, тіпті жау жақтастары үшін де ол ашылса, басқалар үшін, мүмкін, соңында барлығы үшін де кеңейтілуі мүмкін». Соңында ол Томас Пэйннің сөздерін келтірді: «Өз еркіндігін қорғағысы келген адам жауларын да қанаудан сақтауы керек; өйткені егер ол осы міндетті бұзса, ол өзіне де жететін үрдіс орнатады». Жоғарғы Сот, Ратледжтің келісімімен, «Хирабаяши АҚШ-қа қарсы» және «Корематсу АҚШ-қа қарсы» істерінде осы шешімге өзінің бекітімін берді. Грин сондай-ақ, Сот шешімінің қазіргі заманғы айыпталуы, кейіннен байқау бойынша, пайдалы екенін айтады: Перл-Харборға шабуылдан кейін саботаж қаупі айқын болды және үкімет өзінің бағалауларының дұрыстығына күмән тудыратын ақпаратты жасырды. Ферреннің айтуынша, оның «Goesaert v. Cleary» ісі бойынша пікір білдірмеуі «алғашқы заманауи гендерлік дискриминация туралы пікірді» құрады. Тең қорғаныс ережесі «заң шығарушылардан осы істе сынға алынған заңда көрсетілгендей, жаман айырмашылықтар жасаудан бас тартуды талап етеді» деп жазып, Ратледж Мичиган заңының еріксіз және ақылға сыймайтын екенін мәлімдеді. «Bob Lo Excursion Co. v. Michigan» ісі бойынша Сотқа жазған пікірінде ол афроамерикандықтарға қызмет көрсетуден бас тартқандық үшін Мичиганның азаматтық құқықтар заңын бұзды деп айыпталған паром компаниясына қарсы шешім шығарды. Тар шешімде Ратледж Мичиган техникалық тұрғыдан шетелдік сауданы реттесе де, заң оған ешқандай ауыр жүк салмайды, өйткені арал іс жүзінде Детройттың бір бөлігі болды деп мәлімдеді. Оңтүстік баптист ретінде тәрбиеленген Ратледж кейін христиан гуманисті болды; оның діни көзқарастары унитаризмдікіне ұқсас болды. 27 тамызда Огункитте (Мэн штаты) болған кезде геморгиялық инсульт алды және жақын жердегі Йорк-Харбордағы ауруханаға жатқызылды. 55 жастағы судья санасынан айнып, 10 қыркүйекте қайтыс болды. Рутледждің жерлеу рәсімі 14 қыркүйекте All Souls' Unitarian Church-те өтті. Рутледждің есіне арналған ескерткіш тасы Колорадо штатының Боулдер қаласындағы Маунтин-Вью зиратына орнатылды, бірақ қабір бос: 2008 жылдан бастап оның дене қалдықтары Мэриленд штатының Сютленд қаласындағы Седар-Хилл зиратында сақталып, отбасының қосымша нұсқауларын күтуде. Рутледждің өлімі Мерфидің өлімімен бірге болды; Труманның Шерман Минтонды және Том Кларкты оларды алмастыру үшін тағайындауы айтарлықтай консервативті Сотқа әкелді. «Қысқа мерзімде қызмет етудің дәрежелерді төмендетуге бейім екенін» байқаған ғалым Уильям Г. Росс, Ратледж сияқты «ақылды және қабілетті адамдар» «егер олардың қызмет мерзімі қысқартылмаса, жоғары дәрежеге ие болар еді, тіпті «ұлылар» деп аталуы мүмкін еді» деген пікір білдірді. 2001 жылы Тимоти Л. Холл Рутледждің сот карьерасы «үлкен шедеврлер жасайтын композитордың аяқталмаған бірінші симфониясы сияқты болды, бірақ ол қаламнан шыға алмай қайтыс болды. Оның алты жыл бойы берген пікірлері оның не істей алатынының қысқаша көрінісін ғана көрсетті».