Кіріспе

АҚШ Жоғарғы сотының судьясы 1938-1957 жылдары Стенли Форман Рид (31 желтоқсан 1884 - 2 сәуір 1980) – американдық заңгер және юрист, 1938-1957 жылдары АҚШ Жоғарғы сотының судьясы болды. Сондай-ақ ол 1935-1938 жылдары АҚШ-тың бас прокуроры қызметін атқарды. Кентукки штатының Мейсон округінде дүниеге келген Рид Кентукки штатының Мейсвилл қаласында заңгерлік тәжірибе ашып, Кентукки штатының өкілдер палатасына сайланды. Ол заң факультетіне қабылданғанмен, бітірмеген, осылайша заң факультетін бітірмеген соңғы Жоғарғы Сот судьясы болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ армиясында қызметтен кейін Рид белгілі корпоративтік адвокат ретінде танылып, Федералдық шаруашылық кеңесі мен Жаңарту қаржы корпорациясында қызмет етті. 1935 жылы бас прокурор лауазымына тағайындалып, «Жаңа саясаттың» бірнеше шараларының конституциялық екенін қорғады. Жоғарғы Сот судьясы Джордж Сазерленд зейнетке шыққаннан кейін президент Франклин Д. Рузвельт Ридті Жоғарғы Сотқа сәтті ұсынды. Рид 1957 жылы зейнетке шыққанға дейін қызмет етті, оның орнын Чарльз Эванс Уиттакер басты. Рид «Смит против Оллрайт», «Горин против АҚШ» және «Адамсон против Калифорния» сияқты істер бойынша көпшілік пікірін жазды. Ол «Иллинойс (МакКоллум) против Білім беру кеңесі» сияқты істерде қарсы пікірлер жазды.

Ерте өмір және білім

Рид 1884 жылдың 31 желтоқсанында Кентукки штатының Мейсон округіне қарасты Минерва деген шағын қалашықта бай дәрігер Джон Рид пен Франсис (Форман) Ридтің ұлы болып дүниеге келді. Ридтер мен Формандар өздерінің тарихын Америкадағы ең ерте отарлау кезеңінен бастады, және бұл отбасылық дәстүрлер жас Стэнлиге ерте жаста сіңірілді. 10 жасында Рид отбасымен бірге Кентукки штатының Мейсвилл қаласына көшіп барды, онда оның әкесі медициналық практикамен айналысты. Отбасы қала орталығында Филипс Фолли деп аталатын әйгілі үйде тұрды. Рид Кентукки Веслиан колледжінде оқып, 1902 жылы бакалавр (B.A.) дәрежесін алды. Содан кейін ол Йель университетінде бакалавр ретінде оқыды және 1906 жылы екінші бакалавр (B.A.) дәрежесін алды. Вирджиния университетінде (онда ол Сент-Эльмо Холл мүшесі болды) және Колумбия университетінде заңды оқыды, бірақ заңгер дипломын алмады. 1929 жылдың қазан айының соңында қор нарығының құлдырауы Федералдық шаруашылық кеңесінің бас кеңесшісінің отставкаға кетуіне әкелді. Рид демократ болғанымен, корпоративтік шаруашылық заңгері ретіндегі беделі президент Гуверді 1929 жылдың 7 қарашасында оны Федералдық шаруашылық кеңесінің жаңа бас кеңесшісі етіп тағайындауға итермеледі. Рид 1932 жылдың желтоқсанына дейін бас кеңесші қызметін атқарды.

Қайта құруды қаржыландыру корпорациясы

1932 жылдың желтоқсанында Қайта құру қаржы корпорациясының (RFC) бас кеңесшісі отставкаға кетті, ал Рид агенттіктің жаңа бас кеңесшісі болып тағайындалды. 1930 жылдан бері Федералды резерв төрағасы Юджин Майер, Гуверді Ұлы депрессияны жеңілдетуге белсендірек көзқарас қабылдауға шақырды. Гувер ақыры мойынсұнып, заң жобасын ұсынды. "Қайта құру қаржы корпорациясы туралы" заң 1932 жылдың 22 қаңтарында қол қойылды, бірақ оның жұмысы бес ай бойы құпия сақталды. Гувер республикалықтар тарапынан саяси шабуылдардан қорқып, RFC көмегін алған корпорациялар туралы ақпарат жария етілсе, компанияларды қаржылық тұрғыдан тұрақтандыруға жасалған әрекеттерге кедергі келтіруі мүмкін деп ойлады. 1932 жылдың шілдесінде Конгресс RFC-ге қарыз алған компаниялар тізімін жариялауды міндеттеген заң қабылдағаннан кейін, саяси ұят жағдай RFC президентінің және оның ізбасарының, сондай-ақ агенттік қызметкерлерінің басқа да ауысуына әкелді. 1932 жылдың қарашасында Франклин Д. Рузвельт президент болып сайланғаннан кейін штат құрамында тағы өзгерістер болды. 1932 жылдың 1 желтоқсанында RFC-нің бас кеңесшісі отставкаға кетті, ал Гувер Ридті осы лауазымға тағайындады. Рузвельт Ридтің жұмысына жоғары баға берді және агенттікті, оның қызметкерлерін және оның жұмысын білетін адамды қажет етті, сондықтан Ридті қызметте қалдырды. Рид RFC-дегі бірқатар жас заңгерлердің мансабын дамытуға және қорғауға көмектесті, олардың көпшілігі Рузвельт әкімшілігінде ықпалды болды: Алгер Хисс, Роберт Х. Джексон, Томас Гардинер Коркоран, Чарльз Эдвард Визански-младший (кейіннен маңызды федералды округ сотының судьясы) және Дэвид Кушман Койл. RFC-де қызмет еткен кезеңінде Рид екі маңызды ұлттық саясатқа ықпал етті. Біріншіден, Рид Тауарлық несие корпорациясын құруда маңызды рөл атқарды. 1933 жылдың қазан айының басында президент Рузвельт RFC президенті Джесси Джонсқа мақта бағасын нығайту бағдарламасын құруды тапсырды. 1933 жылдың 16 қазанында Джонс Ридпен кездесіп, олар бірге Тауарлық несие корпорациясын (CCC) құрды. Президент Рузвельт келесі күні 6340-шы жарлыққа қол қойды, ол CCC-ді заңды түрде құрды. CCC-нің артықшылығы – үкімет артық мақтаны несиеге кепіл ретінде ұстап тұруы. Егер мақта бағасы несие сомасынан жоғары көтерілсе, фермерлер мақтаны қайтарып, қарызын өтеп, пайда таба алатын. Баға төмен болса, фермердің өмір сүруге және келесі жылы егін егуге жеткілікті ақшасы болар еді. Бұл жоспар өте тиімді болды және Жаңа келісімнің бүкіл ауыл шаруашылығы бағдарламасының негізіне айналды. Екіншіден, Рид елдің ақша-несие саясатын сақтап, әкімшіліктің алтын саясатын табысты қорғауға көмектесті. Дефляция АҚШ долларының құнын шамамен 60 пайызға төмендетті. Бірақ федералды заң әлі де американдықтар мен шетелдік азаматтарға қағаз ақша мен монеталарды Депрессияға дейінгі бағамен алтынға айырбастауға рұқсат берді, бұл АҚШ-тың алтын қорына үлкен талапты тудырды. АҚШ-ты алтын стандартынан алып тастау бұл талапты тоқтатуға көмектесер еді. Бұл доллардың құнын одан әрі төмендетіп, американдық тауарларды арзандатып, шетелдік сатып алушылар үшін тартымдырақ ететін еді. 1933 жылдың наурыз-сәуір айларында Рузвельт бірқатар қадамдар жасап, елді алтын стандартынан шығарды, бұл доллардың құнын төмендетті. Бірақ қосымша дефляция қажет болды. Мұны істеудің бір жолы алтын бағасын көтеру еді, бірақ федералды заң бойынша қазынашылық алтынды Депрессияға дейінгі ең жоғары бағамен сатып алуға міндетті болды. Президент Рузвельт Қайта құру қаржы корпорациясынан доллардың құнын одан әрі төмендету үшін нарықтық бағадан жоғары алтын сатып алуды сұрады. Қазынашылық министрі Генри Моргентау кіші үкіметтің алтын сатып алуға құқығы жоқ деп санаса да, Рид Қазынашылықтың бас кеңесшісі Герман Олифантпен бірге жоспарға маңызды құқықтық қолдау көрсетті. Қосымша дефляция банктерге шабуылдар жиі болатын күрделі кезеңде экономиканы тұрақтандыруға көмектесті. Ридтің Рузвельттің алтын саясатына көмектесуі осымен аяқталған жоқ. 1933 жылдың 5 маусымында Конгресс бірлескен қаулы қабылдады (48 Stat. 112), барлық мемлекеттік және жеке келісімшарттардағы алтынмен төлеуге рұқсат беретін шарттарды жойды. Жүздеген ашулы кредиторлар заңды күштен шығару үшін сотқа шағымданып, талас ашты. Ақыры, бұл іс АҚШ Жоғарғы Сотына дейін жетті. АҚШ-тың бас прокуроры Гомер Стилле Каммингс Ридтен үкіметтің сотқа арналған қысқаша баяндамасын жазуға және ауызша пікірталастар кезінде оған көмектесуді сұрады. Ридтің көмегі маңызды болды, өйткені Жоғарғы сот келісімшарттардың қасиеттілігіне қатысты консервативті ұстанымды ұстанды. 1935 жылдың 2 ақпанында Жоғарғы сот бұрын-соңды болмаған жағдайды жариялады – шешімін бір аптаға кейінге шегерді. Сот 1935 жылдың 9 ақпанында тағы да шешімді кейінге шегеру туралы хабарлады, бұл елді тағы да таң қалдырды. Ақыры, 1935 жылдың 18 ақпанында Жоғарғы сот "Норман против Балтимор және Огайо компаниясы" ісі бойынша шешім шығарды, үкіметтің жеке келісімшарттарды жоюға, бірақ мемлекеттік келісімшарттарды емес, құқығы бар екенін растады. Бірақ көпшілік мүшелері федералды үкіметпен келісімшарт жасаған мердігерлерге зиян келгенінің дәлелі болмағандықтан, ешқандай төлем жасалмайды деді. 1937 жыл Бас прокурор үшін табысты жыл болды. Рид "Батыс жағалауындағы қонақ үй компаниясы против Пэрриш" (ең төменгі жалақы заңдарын қолдайды), "Ұлттық еңбек қатынастары кеңесі против Джонс және Логлин болат корпорациясы" (Ұлттық еңбек қатынастары заңын қолдайды) және "Стюарт машинасы компаниясы против Дэвис" (Әлеуметтік қамтамасыздандыру заңының салық салу өкілеттігін қолдайды) сияқты маңызды істерді ұтып алды. 1937 жылдың соңына қарай Рид экономикалық істердің көп бөлігін жеңіп алды және 1870 жылы кеңсе құрылғаннан бергі кездегі ең күшті Бас прокурорлардың бірі ретінде танылды. Елдің астанасындағы көптеген адамдар тағайындау күресіне алаңдады. Соттың консервативті "Төрт аттысының" бірі Уиллис Ван Девантер өткен жазда отставкаға кеткен еді. Рузвельт сенатор Хьюго Блэк кандидатурасын ұсынды, және Блэктің тағайындалуы ұзақ (жеті күн) және ащы күреске айналды. Көптеген адамдардың қуанышына орай, Ридтің тағайындалуы жылдам болды және Сенатта аз пікірталас тудырды. Ол 1938 жылдың 25 қаңтарында бекітілді. Рид заң күдіретіне ие болмайынша Жоғарғы сот судьясы болып қызмет атқарған соңғы адам. Стэнли Рид 19 жыл Жоғарғы сотта қызмет етті. Екі жыл ішінде оған оның ұстазы Феликс Франкфуртер және шәкірті Роберт Х. Джексон қосылды. Рид пен Джексон ұлттық қауіпсіздік мәселелері бойынша ұқсас көзқарастарға ие болды және көбінесе бірге дауыс берді. Рид пен Франкфуртер де ұқсас көзқарастарға ие болды, және Франкфуртер көбінесе Ридпен келісті. Алайда, екеуінің жазу стилі әртүрлі болды, өйткені Франкфуртер заң туралы ұзақ, профессорлық пікірталастарды ұсынды, ал Рид істің фактілеріне сүйене отырып, қысқа пікірлер жазды. Рид орташа көзқарастың иесі саналды және көбінесе дауыс беруде маңызды бесінші дауыс берді. Ол 300-ден астам пікірлердің авторы болды, және Бас судья Уоррен Бургер "ол ашық және нығайып жазды" деді.

Қалқа

Алайда Ридтің атақ-даңқы мен жаман аты тек сот шешімдерімен ғана байланысты емес. 1949 жылы Рид Алжер Хисс ісіне тартылды. Хисс, Рид пен Франкфуртердің шәкірттерінің бірі, 1948 жылдың тамызында тыңшылық қылды деген айып тағылды. Хисс 1949 жылдың маусымында сотталды. Хисстің адвокаттары Ридті де, Франкфуртерді де куә ретінде шақыртты. Рид Жоғарғы Сот Төрешісінің сот процесінде куәлік беруі этикалық тұрғыдан дұрыс емес деп ойласа да, сотқа шақырылғаннан кейін келісім берді. Көптеген сарапшылар Ридті сотқа шақыруға бағынбағаны үшін қатты сынады.

Диссиденттер мен зейнеткерлікке шығу

1950 жылдардың ортасына қарай судья Рид сот шешімдеріне барған сайын жиі қарсылық білдірді. Оның толық қарсылығы алғаш рет 1939 жылы, соттағы қызметі басталғалы шамалы бір жыл өткен соң болды. Бастапқыда оның қарсылықтары «Хьюз, Брандейс, Стоун немесе Робертс сияқты, өте тәжірибелі заңгерлермен бірге болғанда ғана білдірілді. Ол Хьюго Блэк, Феликс Франкфуртер, Уильям О. Дуглас және Франк Мерфи судьялардың пікірлерінде Конституцияға жасалған түзетулерді көргенде келіспейтін. Рузвельт оларды Блэк пен Ридтің ізінен сотқа жіберген еді». Бірақ 1955 жылға қарай Рид одан да жиі келіспеушілік білдіре бастады. Рид соттың құқықтану орталығы одан тым алыстап кеткенін және ол тиімділігін жоғалтып жатқанын сезіне бастады. Чарльз Эванс Уиттакер оның орнын басты. Рид зейнетке шыққаннан кейін де белсенді өмір салған жоқ. 1957 жылдың қараша айында президент Дуайт Д. Эйзенхауэр Ридті жаңадан құрылған Азаматтық құқықтар жөніндегі АҚШ комиссиясын басқаруға шақырды. Эйзенхауэр кандидатураны 7 қарашада жариялады, бірақ Рид 3 желтоқсанда одан бас тартты. Рид бұрынғы судьяның мұндай саяси органда отыруының жөнсіз екенін айтты. Бірақ кейбір БАҚ-та Ридтің жеткілікті прогрессивті емес деп санайтын азаматтық құқықтар қозғалысының белсенділері оның тағайындалуына қарсылық білдіретіні хабарланды. Дегенмен Рид федералдық сот жүйесіне бірнеше жолмен қызмет ете берді. Бірнеше жыл бойы ол бірқатар төменгі федералдық соттарда, әсіресе Колумбия округінде уақытша судья болып жұмыс істеді. Ол сондай-ақ, мемлекеттер арасындағы шекаралық даулар сияқты сот тәжірибесі қажет болған арнайы жағдайларда да қызмет етті. 1958 жылы ол полковник Дэвид Форманнан тараған тегі бойынша Цинциннатидің Нью-Джерси қоғамының мұрагерлік мүшесі болып сайланды.

Өлім

Кейде нашарлап, жиі ауыратын Стэнли Рид және оның әйелі өмірінің соңғы жылдарын Нью-Йорк штатының Хантингтон қаласындағы Хиляир зейнеткерлер үйінде өткізді. Рид 1980 жылдың 2 сәуірінде сол жерде қайтыс болды. Одан әйелі мен ұлдары қалды. Ол Кентукки штатының Мейсвилл қаласына жерленді. Уильям О. Дугластан он сегіз жыл бұрын зейнетке шықса да, Рид одан екі айға артық өмір сүрді және Франклин Д. Рузвельт тағайындаған соңғы тірі судья, сондай-ақ Хьюз, Стоун және Винсон соттарында қызмет еткен соңғы тірі судья болды.

Мұра

Ридтің жеке және қызметтік қағаздарының кең жинағы, оның ішінде Жоғарғы Соттағы істерінің материалдары Кентукки университетінің Лексингтон қаласындағы мұражайында сақталады және зерттеу жұмыстары үшін қолжетімді.

Цитаталар

АҚШ конституциялық демократия. Оның негізгі заңдары барлық азаматтарға нәсіліне байланысты ешқандай шектеусіз сайланатын лауазымдарға үміткерлерді таңдауға қатысу құқығын береді. – Смит v. Оллрайт, 321 U.S. 649 (1944)

Дегенмен, белгілі бір абстрактілік принцип бар, оны Конгресс әрекет етпеген жағдайда, нақты бір штат заңнамасы штаттың құзырынан тыс екенін тексеру үшін бастапқы қағида ретінде қарастыруға болады. Егер штат заңнамасы, конституциялық мағынада біркелкілік қажет болған жағдайларда, рұқсат етілген мақсатқа жету үшін қажетті сауданы артық жүктесе, онда ол жарамсыз деп есептеледі. – Морган v. Вирджиния штаты, 328 U.S. 373 (1946)

Сөз бостандығына әділ және тәртіпті сот төрелігін жүзеге асырудың қажетті талаптарымен үйлесетін ең кең мүмкіндік беру керек. Соттың шешіміне әсер ету үшін, айыптаушы газеттің құрметін сақтап, қайта сайлануға жету мақсатымен, айыпталушыға қарсы әділетсіз шешім шығару мүмкіндігі, әділеттілікке нақты және жақын қауіп деп қарастыруға тым алыс жағдай. – Пеннекамп v. Флорида, 328 U.S. 331 (1946)

Құқықтық ережені сөз тіркесінен шығаруға болмайды. – Иллинойс штатының атынан Макколлум v. Білім беру жөніндегі кеңес, 333 U.S. 203 (1948) ( «дін мен мемлекеттің арасындағы қабырға» фразасын түсіндіру)

Философтар мен ақындар, барлық дәуірлер мен нәсілдердің жоғары және төмен дәрежедегі ойшылдары ізгіліктің мәнін түсіндіруге тырысты, бірақ әрқайсысы жақсы мінез-құлық стандарттарын қанағаттандыратын моральдық кемелдік туралы өз түсінігін үйретеді. Пюритандық немесе кавалерлік, қалалық немесе шаруалық, христиандық немесе христиан емес, егдеулердің немесе жастардың сынақтары қолданыла ма? Құқықтар туралы заң Иллинойс штатына нәсілдік немесе діни топтардың ізгілігі туралы ойларға тыйым салуға рұқсат береді ме, егер сот төрешісі немесе қазы оларды қорлауға немесе жамандауға ұшыратады деп ойласа, заңда қолданылған сөздердің мағынасы мүлдем белгісіз? Менің ойымша, жоқ. – Бохарнаис v. Иллинойс, 343 U.S. 250 (1952)

Заң кеңселері

Дэвид М. Беккер, ҚҚМ Бас кеңесшісі