Кіріспе
Чжэцзян провинциясындағы префектура деңгейіндегі қала Лишуй (Лишуй тілінде: li⁶ syu³ ) – Қытай Халық Республикасының Чжэцзян провинциясының оңтүстік-батысында орналасқан префектура деңгейіндегі қала. Солтүстік жағынан Кучжоу, Цзиньхуа және Тайчжоумен, оңтүстік-шығыс жағынан Вэньчжоумен, ал оңтүстік-батыс жағынан Фуцзянь провинциясымен шектеседі. Қала атауының тікелей мағынасы – "Керемет сулар".
Lishui (; Lishuinese: li⁶ syu³ ) is a prefecture level city in the southwest of Zhejiang province, People's Republic of China. It borders Quzhou, Jinhua and Taizhou to the north, Wenzhou to the southeast, and the province of Fujian to the southwest. The name of the city literally means "Beautiful Waters."
Тарих
Лишуйдің өте ұзақ тарихы бар, себебі 4000 жыл бұрын Лянчжу мәдениеті кезеңінде осы аймақта тайпалар мекендеген. 589 жылы Суй әулеті Куокан, Сонгян, Линхай, Йонгцзя, Ангу және Лечен округтерін бағындыратын Чучжоу префектурасын құрды. Үш жылдан кейін префектураның атауы Куочжоуға, ал 607 жылы Йонгцзя округіне өзгертілді. Тан әулеті тұсында 621 жылы атауы қайтадан Куочжоу болып өзгеріп, Тяньбао дәуірінің бірінші жылы (742) Цзиньюнь округіне, ал Цянюань дәуірінің бірінші жылы (758) Куочжоуға қайта өзгерді. 779 жылы Тан әулеті кезінде Лишуй округі деп аталды. 1276 жылы Юань әулеті тұсында аймақтың атауы Чучжоу Луға, ал Цзичжэннің 19-шы жылы (1359) Аннан "Фу" (префектура) деп өзгертілді. Бұл аймақтың атауы Мин және Цин әулеттеріне дейін Чучжоу Фу болып сақталды, содан кейін Лишуй болып өзгертілді. 1935 жылы аймаққа ресми түрде Лишуй әкімшілік бақылау ауданы деген атау берілді. 1949 жылы Лишуй арнайы ауданы құрылды, бірақ 1952 жылы таратылды. Кейін 1963 жылы қайта құрылып, аймақ Лишуй қаласы деп аталды. 1997 жылға қарай Лонгкуан, Цинтиан, Цзиньюнь, Юньхэ, Циньюань, Суйчан, Сонгян және Цзиньнин Лишуй қаласының құрамына кіріп, Лианду округі әкімшілік орталық ретінде жұмыс істеді.
Әкімшілік
Лишуй префектурасы бір ауданды, бір округтік қаланы, алты округті және бір автономды округті басқарады. Картаның No. Бөлімше Ханзи Пиньин 1 Лианду ауданы 莲都区 Лианду Qū 2 Лонгкван қаласы 龙泉市 Lóngquán Shì 3 Jinyun округі 缙云县 Jìnyún Xiàn 4 Qingtian округі 青田县 Qīngtián Xiàn 5 Yunhe округі 云和县 Yúnhé Xiàn 6 Suichang округі 遂昌县 Suìchāng Xiàn 7 Songyang округі 松阳县 Sōngyáng Xiàn 8 Qingyuan округі 庆元县 Qìngyuán Xiàn 9 Jingning Ше автономиялық округі 景宁畲族自治县 Jǐngníng Shēzú Zìzhìxiàn Бұл бөлімдер 64 қала, 128 ауылдық округ (оның ішінде 6 Ше ұлттық ауылдық округі) және 5 шағын ауданға бөлінеді.
These are further divided into 64 towns, 128 townships (including 6 She Minority Townships) and 5 subdistricts.
География және климат
Лишуй Чжэцзян провинциясының оңтүстік-батысында орналасқан, оның әкімшілік аймағы 27° 25' - 28° 57' солтүстік ендікте және 118° 41' - 120° 26' шығыс бойлықта жатыр. Ол оңтүстік-батыста Ниндэ және Нанпин (Фуцзянь провинциясы) қалаларымен, солтүстік-батыста Кючжоумен, солтүстікте Цзиньхуамен, солтүстік-шығыста Тайчжоумен және оңтүстік-шығыста Вэньчжоумен шектеседі. Аймақтың таулары Уй тауларының бір бөлігі. Қала әкімшілігінің биіктігі солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай артады, және биіктігі 5 метрден жоғары 3573 шың бар. Провинциядағы ең биік тау – Хуанмаоцзянь шыңы, ол Лишуйдің жанында орналасқан. Лишуй қаласының ауданы шамамен , оның 88,42% таулы жерлерді құрайды. Оу өзені Шығыс Қытай теңізіне құятын алдында қаладан өтеді. Лишуйде муссондық әсерге ие ылғалды субтропиктік климат (Кёппен Cfa) басым, қысқы маусымы қысқа және жұмсақ (кейде аяз болады), ал жазғы маусымы ұзақ, өте ыстық және ылғалды. Шілде айындағы орташа ең жоғары температура , ал орташа ең төменгі температура . Қаңтар айындағы орташа ең жоғары температура , ал орташа ең төменгі температура . Ең жоғары температура 2003 жылдың 31 шілдесінде тіркелді. Ең төменгі температура 1967 жылдың 16 қаңтарында және 1970 жылдың 16 қаңтарында тіркелді. Күз бен қысқы маусымның басында жылдың ең құрғақ кезеңдері болады, ал наурыздан маусымға дейін күндердің жартысынан астамына жаңбыр жауады. Жаздың ортасынан күзге дейін аймаққа тайфундардың соққысы тиеді.
Спорт
Лишуй қаласында 19 000 орындық Лишуй стадионы орналасқан. Орындықтардың бір бөлігі шатырмен жабылған. Стадион негізінен футбол ойындары үшін, сондай-ақ кейде жеңіл атлетика жарыстары үшін пайдаланылады.
Көлік және телекоммуникация
Лишуй ыңғайлы телекоммуникация және көлік желісімен жабдықталған. Лишуй оптикалық кабельдер мен SPCETSS (сақталатын бағдарламамен басқарылатын электрондық телефондық коммутациялық жүйесі) арқылы бүкіл префектураны телефон, факс, телеграмма, интернет және ұялы телефон сияқты байланыс қызметтерімен қамтамасыз етеді. Префектураның барлық кіші аудандарын байланыстыратын, асфальтталған жолдар мен тас жолдардың үлесінен жоғары. Бұл жолдар, сондай-ақ 330-шы ұлттық тас жолы және Цзиньхуа-Вэньчжоу темір жолы префектураның қоғамдық көлік жүйесін құрайды.
Экономика
Ағаш, су энергиясы, минералдық кен орындары және жабайы табиғат – Лишуй префектурасының төрт негізгі табиғи ресурстары, олар Чжэцзян провинциясында бірінші орында тұр. Префектураның 69 пайызы орманмен жабылған, сондықтан оны «Чжэцзянның жапырақты мұхиты» деп атайды. Префектураның су энергиясының потенциалы шамамен 2 гигаваттқа жетеді. Қазіргі уақытқа дейін префектура аумағында 57 минералды қоры бар екені анықталды және 460 кен пайдалануға дайын. Оның ең маңызды минералдарының ішінде алтын, күміс, қорғасын, мырыш, молибден, фторит, інжу-маржан, пирофиллит, долианит, каолин және минералды су бар, олардың қоры Чжэцзян провинциясында, тіпті Қытайда маңызды орын алады. Соңғы жылдары Лишуй префектурасында өнеркәсіп қарқынды дамып келеді. Таулы аймаққа тән ерекшеліктері бар өнеркәсіптік құрылым қалыптасуда. Оның негізгі салалары: ағаш және бамбук өндірісі, кен балқыту, тоқыма, киім тігу, құрылыс материалдары, фармацевтикалық химия, электрондық жабдықтар және тамақ өңдеу. Префектураның 180-нен астам танымал және жоғары сапалы өнімдері Қытай ішінде де, 100-ге жуық шетелде де сәтті сатылуда. Олардың ішінде ағаш ойыншықтар, миниатюралық электрондық жабдықтар, тігіс машинасының жиек тігу құрылғысы, қаздың қауырсынынан жасалған өнімдер, алтын қаламдар және сапалы сабындар ерекше сұранысқа ие. Префектураның үш дәстүрлі қолөнер бұйымы – Лонгкуан әсем ыңбасы, Лонгкуан қылыштары және Циньтяньдағы кескінделген тастар ел ішінде де, шетелде де кең танымал. Ауыл шаруашылығын жан-жақты дамыту бағдарламасы нәтижесін беруде. Префектура қазір жеуге жарамды саңырауқұлақтар үшін ірі сауда орталығына айналған, NASDAQ тізіміндегі Farmmi компаниясы – негізгі экспорттаушы, сондай-ақ құрғақ және жаңа жемістер, бамбук және бамбук түктері, шай, коммерциялық орман, майлы шай, жібек шаруашылығы, дәрілік шөптер, көкөністер және жаңғақтар да өндіріледі. Шиитаке саңырауқұлақтары, ағаш саңырауқұлақтары, Хуиминг шайы, ақ тоған лилиясы, күндізгі лилия, күнде кептірілген темекі, апельсин және майлы шай сияқты өнімдер көп көлемде өндіріліп, бүкіл Чжэцзян провинциясында танымал.
Энергия өндіру
Лишуй энергия ресурстарына бай. 600 гидроэлектр станциясы пайдаланылуда және тағы 500-і құрылыс кезеңінде, префектураның жалпы қуаты 547 мегаваттқа жетеді және жылдық өндірісі 1,5 миллиард киловатт-сағатты (5,4 ПДж) құрайды. Префектураның барлық қалалары Шығыс Қытай электр желісіне қосылған, ол 220 000 вольттық тік және 110 000 вольттық аймақтық электр беру жүйесін, сондай-ақ 550 000 КВА тұрақты қуатты трансформаторлық подстанцияларын қамтамасыз етеді.
Дәстүрлі тағамдар
Лишуйде Анрен балық басы, бамбук сабақтары мен жұмыртқасы, биік тау шаяндары, ысталған балық, орамдар мен Цзиньюнь кәмпиттері сияқты ерекше тағамдар бар, бәрі де Лишуйдің нағыз жергілікті тағамдары. 2007 жылы Лишуй туризм бюросы мен Лишуй қосымша тамақ индустриясы қауымдастығы «Дижоу асханасы» кітабын құрастырды, онда Лишуйдің атақты тағамдары жинақталған, оның ішінде 50-ден астам дәстүрлі тағамдар, мысалы, Гибискус лотос тұқымы, бамбук сабақтары мен жұмыртқасы, қуырылған екі түрлі доңғалақ, Цзиньюнь соққылы еттен жасалған сорпа, Анрен балық басы және биік тау шаяндары, 30-дан астам жаңа тағамдар, мысалы, ысталған балық, қуырылған дайын Цзи Цзи, кесілген балық басы, және 30-дан астам дәмді тағамдар, мысалы, Лишуй орамдары, Цинмин жемісі, сары жеміс және Цзиньюнь кәмпиттері кірген.
Туризм
Лишуй қаласы Шанхайда қол қойылған бірқатар келісімдер арқылы Янгцзы өзенінің дельта аймағында туризмді жаңғырту және интеграциялауды күшейтті. Лишуй қалалық мәдениет, радио және теледидар, туризм және спорт басқармасы мен Шанхай қалалық туристік картасы операторлары 2020 жылдың 24 тамызында қол қойған келісімге сәйкес, Шанхай-Лишуй жылдық туристік картасы іске қосылады, ол иелеріне екі қаланың да маңызды тарихи және мәдени орындарын жеңілдікпен аралауға мүмкіндік береді. Жоғары жылдамдықты теміржолмен Шанхайдан Лишуйге баруға шамамен екі сағат 20 минут уақыт кетеді. Қалада 4A және 5A деңгейіндегі екі ондаған тарихи-мәдени орын, 2725 ауыл және 4300-ден астам минсу (қытай стиліндегі қонақүйлер) бар. Лишуй Қытайда ұзақ тарихымен және әдемі ландшафтымен танымал. Ян Ю Лу (тұманды жаңбыр мұнарасы) Солтүстік Сун әулеті тұсында (960-1127 жж.) салынған. Көптеген белгілі ежелгі ақындар осы мұнараның сұлулығын жырлаған. Тағы да тамаша көрікті орындарға Фэняншан Байшандзу ұлттық табиғи курорты, Сянду ұлттық паркі және Шиши ғибадатханасы жатады. Шиши ғибадатханасы Сун және Юань династиялары кезінде (960-1368 жж.) салынған ағаштан жасалған құрылыс. Ең ерекше жергілікті тағамдар – Жад қой еті, Шан Фен шарлары, Арен балығы және Сянь Цай ыстық қазан.