Кіріспе

Англиялық биогеронтолог және автор (1963 жылы туған)

Обри Дэвид Николас Джаспер де Грей (/d//ə/'/g//r//eɪ/; 20 сәуір 1963 жылы туған) – ағылшын биомедициналық геронтологы. Ол «Қартаюдың митохондриялық бос радикалдық теориясы» (1999) және «Қартаюды тоқтату» (2007) кітаптарының авторы, сондай-ақ «Қартаюды тоқтату» кітабының бірлескен авторы. Де Грей қазіргі замандағы адамдардың жасқа байланысты себептерден өлуіне медициналық технологиялар тосқауыл қоюы мүмкін деген пікірімен танымал. Әуесқой математик ретінде геометриялық графтар теориясындағы Хадвигер-Нелсон мәселесін зерттеуге үлес қосты, бұл мәселе бойынша 60 жылдан астам уақыттан бері алғашқы прогресс болды. Де Грей – Мәскеу физика және технология институтының халықаралық адъюнкт-профессоры. 2021 жылдың тамызында, оған қатысты сексуалдық қысым көрсету туралы шағымдарды тергейтін тергеуге араласуға тырысқан деген айыптаудан кейін SENS Research Foundation бас ғылыми қызметкері лауазымынан алынды. 2021 жылдың қыркүйегінде тәуелсіз тергеу оның екі әйелге құлықты сөздер айтқанын растады.

Ерте өмір және білім

Де Грей 1963 жылғы 20 сәуірде Лондонда дүниеге келді және сол жерде өсті. The Observer газетіне берген сұхбатында ол әкесін ешқашан танымағанын, ал анасы Корделияның суретші екенін және оның өзі нашар болған ғылым мен математика салаларында оны қолдағанын айтты. Де Грей Сюссекс Хаус мектебі мен Харроу мектебінде білім алды. Ол Кембридж университетінің Тринити-Холл колледжінде оқып, 1985 жылы компьютер ғылымы бойынша бакалавр дәрежесін алды.

Мансап

1985 жылы бітіргеннен кейін де Грей жасанды интеллект (AI) зерттеушісі және бағдарламалық жасақтама инженері ретінде Sinclair Research компаниясына қосылды. 1986 жылы SRL әріптесі Аарон Тернермен бірге автоматтандырылған формалды бағдарламаны тексеруді дамыту мақсатымен Man Made Minions Ltd. компаниясын құрды. Кембридждегі бітірушілер кешінде де Грей жеміс шыбығының генетигі Аделаида Карпентермен танысты, ол 1991 жылы оған үйленді. Ол арқылы ол биология мен бағдарламалаудың тоғысқан жеріне енді, себебі оның басшысы компьютерлер мен биологияны білетін адамды жеміс шыбығы туралы деректер базасын басқару үшін іздеді. 1990 жылдардың басында де Грей "биологтардың көпшілігі қартаюмен күресуге аса қызығушылық танытпайды" деген тұжырымға келгеннен кейін ИЖ зерттеулерінен биомедициналық геронтологияға көшті. Ол биологияны журналдар мен оқулықтарды оқып, конференцияларға қатысып, профессор Карпентерден оқып үйренді. 1992 жылдан 2006 жылға дейін ол университеттің генетика бөлімінде FlyBase генетикалық деректер базасының бағдарламалық жасақтамасын дамытуға жауапты болды. Кембридж де Грейге 2000 жылдың 9 желтоқсанында биология ғылымдарының докторы (Ph.D.) дәрежесін берді. Дәреже 1999 жылы жарық көрген "Митохондриялық ДНҚ-ның зақымдануының қартаю теориясы" атты кітабына негізделген. Кітабында де Грей митохондриялық ДНҚ-ға келтірілетін зақымды болдырмау өмір сүру ұзақтығын едәуір арттыруы мүмкін екенін жазды, бірақ митохондрияның күммулятивті зақымдануы қартаюдың маңызды себебі, бірақ жалғыз басты себеп емес екенін айтты.

Стратегиялар

2005 жылы де Грей тиімді қартаюға қарсы медицинаны әзірлеу үшін қажетті негізгі білімнің көп бөлігі қазірдің өзінде бар екенін, ал ғылым қаржыландырудан алда озып кеткенін айтты. Ол өз жұмысын қартаюдың әртүрлі аспектілерін кері қайтаруға бағытталған нақты технологиялық тәсілдерді анықтау және ілгерілету ретінде сипаттады, немесе ол айтқандай, "әдетте бізді өлтіретін метаболизмнің жинақталған қосалқы әсерлерінің жиынтығы". 2005 жылдан бастап де Грейдің жұмысы «инженериялық тұрғыдан елеусіз қартаю стратегиялары» (SENS) деп аталатын егжей-тегжейлі жоспарға негізделді, ол жасқа байланысты физикалық және когнитивтік төмендеудің алдын алуға бағытталған. 2009 жылдың наурыз айында ол Калифорния штатында орналасқан коммерциялық емес ұйым – SENS Research Foundation (2013 жылдың басына дейін SENS Foundation деп аталды) құруға бірлесіп қатысты, онда ол 2021 жылға дейін бас ғылыми кеңесші болып қызмет етті. Бұл қор «қартаюдың мүгелігі мен ауруларына регенеративті медицина шешімдерін әзірлеу, ілгерілету және кеңінен қолжетімді ету үшін жұмыс істейді», негізгі назары «инженериялық тұрғыдан елеусіз қартаю стратегияларына» аударылған. 2009 жылдың наурызына дейін SENS зерттеу бағдарламасын негізінен де Грей бірлесіп құрған Метуселах қоры жүргізді. Метуселах қорының маңызды қызметі – Метуселах тышқан сыйлығы, бұл сыйлық тышқандардың өмір сүру ұзақтығын бұрын-соңды болмаған деңгейге дейін ұзартқан зерттеушілерге ақшалай сыйлықтар беру арқылы тиімді өмірді ұзарту зерттеулерін ынталандыруға арналған. Де Грей 2005 жылдың наурыз айында: «Егер біз болашақ ұрпақтар ғана емес, бүгін тірі жүргендерге де пайдасы тиетін нақты регенеративті терапияны құрғымыз келсе, ғалымдарды қартаю мәселесін зерттеуге ынталандыруымыз керек» деді. 2007 жылдың ақпан айында сыйлықтың сомасы 4,2 миллион АҚШ долларына жетті. 2007 жылы де Грей Майкл Рейдің көмегімен «Қартаюды тоқтату» атты кітап жазды. 2008 жылы франко-неміс телеарнасы Arte эфирінде де Грей 1000 жылға дейін өмір сүрген алғашқы адам қазірдің өзінде тірі болуы мүмкін, тіпті ол 50-60 жас аралығында болуы да мүмкін екенін мәлімдеді. 2012 жылы де Грей 16 миллион доллардан астам мұрагерлікке ие болды, оның 13 миллион долларын SENS Research Foundation-ға сыйлады. 2022 жылы де Грей «Ұзақ өмір ылдамдығы» қорын құрды.

Математика

2018 жылдың 8 сәуірінде де Грей arXiv-ке бірлік қашықтықтағы графикті жасап, оны жазықтықта бес түстен кем түспен бояу мүмкін емес екенін нақты көрсетті. Бұл бұрынғы белгілі ең төменгі шекті бірге арттырып, 60 жылдан астам уақыттан бері мәселе бойынша алғашқы қадам болды. Төрт санының бұрынғы ең төменгі шегі 1950 жылы Хьюго Хадвигер мен Эдвард Нельсон мәселені алғаш ұсынған кезде белгіленген. Де Грейдің графигі 1581 төбеден тұрады, бірақ кейін тәуелсіз зерттеушілер оны 510 төбеге дейін азайтты.

AgeX терапиялық препараттары

Де Грей бұрын AgeX Therapeutics компаниясының, Майкл Д. Уэст басқаратын ұзақ өмір сүру саласындағы стартаптың, жаңа технологияларды іздеу жөніндегі вице-президенті қызметін атқарды. Ол 2017 жылдың шілде айында осы лауазымға тағайындалды.

Ксенокатаболизм

Ксенокатаболизм – медициналық биоремедиациядағы бір түсінік. Ол патогенді лизосомалық, цитозольдық және жасушадан тыс жиынтықтарды ыдырататын микробтық ферменттерді денеге енгізуге негізделген. "Ксеногидролиз" деп аталатын бұл термин де Грей басқалардың жұмысына сүйене отырып жасаған. Де Грей адам қалдықтары көп болатын жерлерде, мысалы, зираттарда амилоид, холестерин және басқа да ұқсас заттармен қоректенетін микробтар бар деген пікірді келтірді. Бұл микробтық қатесіздік гипотезасына негізделген. Оның айтуынша, "биомедициналық тәсіл осы қабілеттің генетикалық негізін анықтау және бір-екі генді өзімізге енгізу болар еді, соның арқасында біздің ыдырату қабілетіміз артады және табиғи түрде ыдырата алмайтын нәрселерден құтылуға мүмкіндік аламыз". Осы тұжырымға сенімділік қосу үшін де Грей зираттан алынған топырақпен эксперимент жасап, одан бактерияларды алды. Ол "денеде сіңірілмейтін негізгі заттардың бірі" – липофусцинды пайдаланды, және кейбір бактериялар оны ыдыратты, бұл гипотезаны қолдайды. Де Грей бұл теорияны 2007 жылдың 29 мамырында Googleplex Google TechTalks-те таныстырды.

Қартаюға қарсы дәрі-дәрмектің болашағы

Де Грей медициналық технология қазіргі замандағы адамдардың жасқа байланысты аурулардан өлуіне тосқауыл қоюға мүмкіндік береді деп санайды. Ол "Метозелярлық" терминін енгізді, оны медициналық емдер адамдарды одан әрі жақсартылған жас қайта жаңарту биотехнологиясы пайда болғанша, салауатты өмір сүруге жеткілікті деңгейде жаңартатын сәт деп түсіндіреді, осылайша бұл процесс шексіз жалғаса береді. Де Грейдің сөзіне қарағанда, бұл ғылымның ұзақ өмір сүру жылдамдығына қол жеткізумен тең – адамдар кез келген жаста жасқа байланысты денсаулық проблемаларынан зардап шекпеуі үшін емдерді қаншалықты жылдам жақсарту қажеттігінің ең төменгі көрсеткіші. 2022 жылы ол осы үлкен жетістікке жетудің 50 пайыздық ықтималдығы бар екенін мәлімдеді. Алайда, Де Грей қоғамдағы қартаюға қатысты фаталистік көзқарас, оның пікірінше, қартаюға қарсы медицинаның жылдам дамуына кедергі келтіреді, ол мұны "қартаюға бейімділік гипнозы" деп атайды.

Технологияны талдау

2005 жылы MIT Technology Review журналы Метюсалах қорымен бірлесіп, SENS теориясының "ғылыми талқылауға лайық емес екенін" дәлелдей алатын кез келген молекулалық биологқа 20 000 АҚШ доллары сыйлық жариялады. Байқаудың төрешілері Родни Брукс, Анита Гоел, Викрам Шиль Кумар, Натан Майрвольд және Крейг Вентер болды. Жеті өтініш түсті, оның үшеуі байқау шарттарына сай келді. Де Грей әрбір өтінішке қарсы пікір жазды, ал сыншылар әрбір қарсы пікірге жауап берді. Төрешілер сыншылардың ешқайсысы SENS теориясын жоққа шығармағанын мәлімдеді, бірақ журнал Престон Эстептің жұмысын ерекше шебер және жақсы жазылған деп бағалап, оған 10 000 АҚШ доллары сыйлық берді. Сондай-ақ, төрешілер "SENS теориясын қолдаушылар оны жеткілікті дәлелдемеді" деп атап өтті және оның көптеген ұсыныстарын қазіргі ғылыми білім мен технология деңгейімен тексеру мүмкін емес екенін жазды, соңында "SENS көптеген білімді ғалымдардың келісімін талап етпейді; бірақ оның бұрыс екенін дәлелдеу де мүмкін емес" деген қорытындыға келді. Сыншылар үш ұсынылған терапияны сынға алды: соматикалық теломеразаны жою, соматикалық митохондриялық геномды инженерлік және трансгендік микробтық гидролазаны қолдану. Кейін 2005 жылы ол MIT Technology Review журналында жарияланған сындық мақаланың нысаны болды, онда оның теориясы қартаюға қарсы күресті ғылыми мақсат ретінде артық түрде жеңілдетіп көрсеткені айтылды және қартаюға қарсы зерттеулерге қатысты этикалық және моральдық мәселелерге назар аудару қажеттігі туралы алаңдаушылық білдірілді.

EMBO есептері

2005 жылы EMBO Reports журналының көзқарастар бөлімінде жарияланған 28 ғалымның SENS туралы мақаласында де Грейдің ешбір гипотезасының "ешқандай организмнің, тіпті адамның өмір сүру ұзақтығын ұзартқаны дәлелденбегені" айтылды. Де Грейдің құрыстас болған SENS Research Foundation мұны мойындап, "Егер сіз қартаюдың зиянын дереу жоюды қаласаңыз, өкінішке орай, жауабы – қазірдің өзінде мүмкін емес" деді. Сонымен қатар, де Грей бұл жағдайдың негізгі ғылым мен технология арасындағы, сондай-ақ қартаюды зерттейтін биологтар мен жаңару медицинасын зерттейтін ғалымдар арасындағы түсініксіздіктің айқын көрсеткіші екенін айтты. Де Грейдің SENS Research Foundation-ның 31 мүшеден тұратын Ғылыми кеңес кеңесі SENS тәсілінің мүмкіндігін қолдады. 2021 жылы АҚШ Ұлттық денсаулық сақтау институтының (NIH) бөлімшесі – Қартаю жөніндегі ұлттық институты (NIA) SENS зерттеу жобасын көрсетіп, зерттеуге грант берді.

Жұмыс болашағы

Де Грейдің пікірінше, болашақта көптеген жұмыс орындарын автоматтандыру басып алады. Ол сондай-ақ, әмбебап негізгі кіріс енгізу қажеттілігін атап өтеді, бұл "басқаша істемейтін нәрселер үшін еңбекақы алуға тәуелді емес, байлықты бөлудің жаңа жолын табуға" мүмкіндік береді. Интервьюда крионика туралы ойын сұрағанда, ол: "[ ] криониканың әлі де көпшілікке жеткіліксіз таныс екені және адамдардың көп бөлігі оның ешқашан жұмыс істемейтініне сенеді – бұл өте қасіретті жағдай" деп жауап берді, сондай-ақ "Егер адамдар оны жақсырақ түсінсе, жақсырақ криосақтау технологияларын дамыту үшін көбірек зерттеулер жүргізілер еді және көбірек адамның өмірі сақталған болар еді" деді.

Жыныстық асырау туралы айыптар және соңынан

2021 жылдың тамызында екі әйелдің жыныстық қысым көрсету туралы шағымдарынан кейін де Грей SENS Research Foundation (SRF) тамыздық демалысқа жіберілді. Екі әйел де оның жыныстық қатынас туралы тікелей әңгімелескен жағдайларын сипаттайды. Халиуаның сөзіне қарағанда, ол оған SENS донорларының қаржылық көмегін қамтамасыз ету үшін олармен жыныстық қатынасқа түсуі керек екенін айтқан. Деминг шағымы бойынша, ол 17 жасында де Грей оған өзінің "қиыншылыққа толы жеке өмірі" туралы сөйлегісі келетінін айтқан. Деминг жақында бұл жағдайдың жалғыз емес екенін білгенде, Обринің бірнеше әйелге, соның ішінде қауымдастықтағыларға орынсыз ұсыныс жасағанын, бірақ ешкім ештеңе жасамағанын түсінгенде ашуға буырқанды. SRF директорлар кеңесі де Грейді бас ғылыми қызметкер лауазымынан шеттетуге және тергеуге араласуға тырысқандығы туралы хабарламадан кейін онымен барлық байланысты үзуге шешім қабылдады. Тәуелсіз тергеуші де Грейдің Деминг пен Халиуаға орынсыз ескертулер жасағанын анықтады. Тергеуші сондай-ақ де Грейдің үшінші тарап арқылы Халиуамен байланысу әрекетінің тергеуге кедергі келтіру болып табылатынын шешті, бірақ де Грей бұл кезеңнің аяқталғанына сендірді. Тергеуші де Грейге тағылған басқа да айыптамалардың негізсіз екенін анықтады. 2022 жылдың наурызында SRF де Грейдің жұмысына қатысты мәлімдеме жасап, оның әрекеттері "нашар шешімдер мен шекараны бұзушылықтың фактілерін көрсеткенмен, доктор де Грей жыныстық зорлық-зомбылық жасаушы емес" екенін мәлімдеді. Де Грейді SRF-тен шеттету ұйымның бірнеше донорын ашуландырды. 2022 жылдың сәуірінде үш ірі донор SRF-ті алаяқтық жасады деп сотқа берді, олар 2021 жылдың шілдесінде донорлық жасаған кезде SRF басқармасы де Грейді шеттетуді жоспарлап, оны бүкіл әлемнен жасырғандарын айтты. Донорлар егер де Грей донорлық қаражатты бөлуге жауапты болмайтынын білгенде, олар донорлық жасамас еді. Сот процесі үш ай ішінде аяқталды және сотқа дейінгі сатыға өтпеді.