Кіріспе

Үнді жазушысы Р. К. Нараянның "Свами және достары" романы – Үндістанның ағылшын тілінде жазатын романист Р. К. Нараянның (1906–2001) романдар сериясының бірінші кітабы. Нараянның жазған алғашқы кітабы, осы роман Британдық Үндістандағы Малгуди деген қалада өтеді. Трилогияның екінші және үшінші кітаптары – "Өнер бакалавры" және "Ағылшын тілінің мұғалімі". Роман он жасар Сваминатан деген мектеп оқушысының, Ражам атты одан байрақ оқушының құрметіне ие болуға жасаған әрекеттерін баяндайды. "Малгуди мектеп күндері" – "Свами және достары" романының сәл қысқартылған нұсқасы, сонымен қатар "Малгуди күндері" мен "Баян ағашының астында" әңгімелерінен Свами туралы екі қосымша әңгіме кіреді.

Қорытынды

Сваминатан – жалқау мектеп оқушысы, ол Малгудиде әкесі, анасы және әжесімен бірге тұрады. Ол достары Сэмюэл, Санкар, Сому және Манимен бірге Альберт Миссиялық мектебінде оқиды. Бай полиция бастығының ұлы Ражамның келгені Свамидің танымалдығына қауіп төндіреді. Бастапқы қарсыластықтан кейін Свами мен Ражам татуласып, дос болады. Гандидің ынтымақсыздық қозғалысының бір бөлігі ретінде қала бойынша наразылықтар басталады. Сваминатан наразылыққа қатысып, мектеп директорының кабинетінің терезесін қиратады. Ражамның әкесі наразылықты қатыгездікпен басып тастайды. Ертесі күні, мектеп директоры наразылыққа қатысқан оқушыларды жазалауға уәде бергеннен кейін, қорқып кеткен Свами мектептен қашып кетеді. Осыдан кейін ол Альберт Миссиясынан қуылды және қатаң талаптарға ие Баджоғырғы мектепке түсуге мәжбүр болады. Ражам мен Сваминатан мектептен кейін достарын жинап, крикет клубы құрады, бірақ Свами Баджоғырғы мектептен кеш түсетіндіктен, жаттығуларға үнемі кешігеді. Матчқа уақыт белгіленгенде, Свами жаңа директорынан сабақтан ерте босатуды өтінеді, бірақ ол бас тартады. Еш үмітін үзмей, Свами дәрігерден қабілетсіздік қағазы жазып беруін сұрап, сабақтан қашып кеткені үшін ұсталып, директорымен жазаланады және мектептен қуылды. Екі мектептен қуылған және үйде әкесінің ашуынан қорқатын Свами қаладан қашып кетеді. Жолды танымай, аштан қиналып, Свами өз шешіміне өкінеді. Осы уақытта Свамидің әкесі жоғалған ұлын іздеуге тырысады. Свамиді арбамен жүретін адам табады және дереу оның ата-анасына хабарлайды. Свами үйге оралғандағы қуанышы, достарының крикет ойынында жеңілгенін естігенде, қайғыға айналады, ал Ражам олардың достығының аяқталғанын мәлімдейді. Бір түні Мани Свамиге Ражамның отбасымен басқа қалаға көшіп бара жатқанын айтады. Свами ертесі күні таңертең Ражаммен татуласып, оған Ханс Кристиан Андерсеннің ертегілерін сыйға беру үшін тұрады. Пойыз жылдамдықпен кетіп бара жатқанда, ол Ражамнан қайтып келе ме деп сұрайды, бірақ оның жауабы локомотивтің шуына көміліп кетеді. Свами Ражам оны еске ала ма деп ойлап жылайды.

Жарияланым

"Свами және достары" - сэр Р. К. Нараянның алғашқы романы. Ол Оксфордта оқып жүрген досы және көршісі "Китту" Пурнаның араласуы арқылы жарық көрді. Осылайша Грэхам Грин Нараянның шығармаларымен танысып, оған ерекше қызығушылық танытып, кітапты беделді ағылшын баспасы Хамиш Гамильтонға ұсынуды өз міндеті деп санады. Грэхам Грин кітапқа "Свами және достары" деген атты қойды, Нараянның "Свами, Тейт" деген атауын Рэдъярд Киплингтің "Сталки және компания" романымен сәйкестігі болуы үшін өзгертті.

Грин келісімшарттың барлық егжей-тегжейін реттеді және роман жарық көргенге дейін тығыз байланыста болды. Нараянның Гринге деген алғысы "Свами және достары" кітабының алдыңғы бетіне жазылған: "Егер сен болмағанда, Свами қазір Темзаның түбінде жатар еді". Ол кейде таяқ алып жүреді және жауларын қатты ұрып-соғумен қорқытады. Оқуға онша көңіл бөлмейді. М. Ражам: Свамидің Альберт Миссия мектебіндегі сыныптасы, Лоули кеңейтімде тұрады. Оның әкесі Малгуди қаласының полиция басқарушысы. Бұрын Мадрастағы ағылшын ұлдар мектебінде оқыған. Сондай-ақ Малгуди крикет клубының (МКК) капитаны. Сому: 1-А сыныбының сынып жетекшісі, Кабир көшесінде тұрады. 1-ші сыныптан сүре алмағандықтан "автоматты түрде топтан шығарылады". Санкар: Свамидің 1-А сыныбындағы сыныптасы. Оның әкесі семестр соңында қызметтен ауыстырылады. Сыныптағы ең дарынды оқушы. Сэмюэл ("Бұршақ"): Свамидің 1-А сыныбындағы сыныптасы. Ол бойының кішкентай болуына байланысты "Бұршақ" деп аталады.

Мәдени суреттер

"Свами және достары" романы актер-режиссер Шанкар Наг 1986 жылы "Малгуди күндері" телесериалына бейімделді. Сериалды Наг режиссерледі, ал Карнатикалық музыкант Л. Вайдьянатхан музыкасын жазды. Р. К. Нараянның інісі және белгілі карикатурист Р. К. Лаксман суреттерді салған.

Сыни қабылдау

2019 жылдың 5 қарашасында BBC News "Свами мен достары" романын ең әсерлі 100 романның тізіміне қосты.