Кіріспе

Париждегі бұрынғы теміржол станциясы

Париждегі бұрынғы басты теміржол станциясы Gare d'Orsay – 1900 жылы Виктор Лалу, Люсьен Магн және Эмиль Бэнардың жобалары бойынша салынған Париждің бұрынғы теміржол станциясы және қонақ үйі; ол Париж – Орлеан темір жолы (Chemin de Fer de Paris à Orléans) үшін терминал станциясы болды. Бұл әлемдегі алғашқы электрлендірілген қалалық терминал станциясы, ол 1900 жылғы Универсалды көрмеге орай 1900 жылдың 28 мамырында ашылды. Станция қызметін тоқтатқаннан кейін, 1986 жылдың желтоқсанында ол Музей д'Орсе, өнер мұражайы ретінде қайта ашылды. Қазіргі таңда мұражайға сол аттас RER станциясы қызмет көрсетеді.

Орсей сарайы

XIX ғасырдың басында бұл жерде әскери казармалар мен бастапқыда Сыртқы істер министрлігі үшін салынған үкіметтік ғимарат орналасқан. Сарайды архитекторлар Жак Шарль Боннард және кейін Жак Лакорне 1810 жылдан 1838 жылға дейін, 28 жыл бойы салды. Құрылысы аяқталғаннан кейін ғимаратты Есеп палатасы (Cour des Comptes) және Мемлекеттік кеңес (Council of State) пайдаланды. 1870 жылы Француз Екінші империясы құлағаннан кейін Париж Коммунасы 1871 жылдың наурыз айынан мамыр айына дейін билікті қысқа мерзімге иеленді. Мұрағаттар, кітапхана және өнер туындылары Версаль сарайына көшірілді, ал ақырында Мемлекеттік кеңес пен Есеп палатасы Король сарайына (Palais Royal) орналастырылды. 1871 жылдың 23-24 мамыр түнінде Париж Коммунасының әскерлері негізінен бос болған Орсей сарайын, сондай-ақ Тюильри сарайын және Наполеон III-тің үкіметімен байланысты бірнеше басқа да қоғамдық ғимараттарды өртеп жіберді. Бұл оқиғаны Эмиль Зола 1892 жылы жарық көрген «Ла Дебакл» романында суреттеген. Өрттен кейін сарайдың қираған қабырғалары шамамен 30 жыл бойы қолданыссыз жатты.

Мұражай

1960 жылдары ескі ғимараттарды модернистік құрылымдармен алмастыруға деген құлшыныс күшейді, соның салдарынан Лес-Халль базары сияқты тарихи орындар бұзылды. Орсей вокзалын бұзып, оның орнына жаңа ғимарат салу жоспарлары жасалды, сондай-ақ әуежай, үкіметтік министрлік ғимараты және сәулет мектебінің құрылысы қарастырылды. Бұл жерге қонақ үй салуға рұқсат берілді, бірақ 1971 жылы президент Жорж Помпидудың мәдениет министрі Жак Духамель бұл мәселеге араласты. Вокзал ғимараты Сень өзенінің жағасында, Тюильри бағы мен Луврға қарама-қарсы орналасқандықтан, заманауи ғимарат айналағы сәулетке үйлеспейді деп қорқынышты. 1973 жылы Орсей вокзалы қорғалатын тарихи ескерткіш ретінде танылды. Ол кезде Францияның Мәдениет министрлігі көрме алаңының жетіспеушілігіне байланысты қиындықтарға тап болды, әсіресе Жей де Паум мұражайы мен Луврде. 1977 жылы Помпиду орталығының ашылуымен заманауи өнерді көрсетуге мүмкіндік болғанымен, XIX ғасыр өнерін көрсету үшін жағдай жетіспеді. Лувр мұражайының картиналар кураторы Мишель Лаклотт 19 ғасырдың постромантизм дәуірінен фавизмге дейінгі өнер туындыларын, әсіресе Жей де Паумнан алынған импрессионистердің үлкен коллекциясын көрсету үшін жаңа мұражай құруды ұсынды. 1978 жылы президент Валери Жискар д'Эстен пайдаланылмаған теміржол вокзалын мұражайға айналдыру жобасын жариялады. Айналдыру жұмыстарын жүзеге асыруға А.К.Т. архитектуралық фирмасы шақырылды. Галереяның ішкі дизайнын итальяндық сәулетші Гае Ауленти жасады. Ғимарат 1986 жылдың желтоқсанында Орсей мұражайы ретінде қайта ашылды. Бұрынғы пойыз депосы қазір мұражайдың негізгі залы болып табылады, онда Огюст Роден, Жан Жозеф Перро және Жан Батист Карпо сияқты мүсіншілердің ірі туындылары тұрақты түрде қойылған, ал олардың үстінде әсем әрі үлкен вокзал сағаты орналасқан. Бұрынғы теміржол қонақ үйінде Жорж Серат, Поль Сезанн, Клод Моне және Винсент ван Гог сияқты суретшілердің туындыларынан тұратын картиналар коллекциясы орналасқан.