Кіріспе
Портленд классының ауыр крейсерлері – 1930 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштері жобалаған және салған кемелер класы. Бұл кластағы екі кеме – Портленд және Индианаполис – Екінші дүниежүзілік соғыстағы Тынық мұхитындағы соғыста кеңінен қолданылды. Портленд класы бұрынғы крейсерлерге жасалған өзгеріс ретінде жобаланды және бұрынғылардан ауыррақ бронясы мен қару-жарағы болды. 8 дюймдік/55 калибрлі зеңбіректермен жабдықталған және флоттың флагманы ретінде жұмыс істеуге арналған Портленд класы, бұрынғы АҚШ крейсерлерінің әлсіздігі болған қару-жарақ және броня мәселелерін шешуге бағытталған. Бұл жобалар келесі кластың крейсерлеріне көшірілді, оған алты жоспарланған Портленд крейсері түрлендірілді, олардың үшеуі құрылыс кезінде болды. Портленд Коралл теңізіндегі шайқас, Мидуэй шайқасы және Гуадалканал операциясы сияқты көптеген шайқастарда қатысты, онда ол ауыр зақымдалды, бірақ қызметке орала алды. Кейіннен ол Лейте шығанағы және Окинава шайқасында шайқасты. Индианаполис соғыстың көп бөлігінде флот флагманы ретінде қызмет етті және Филиппин теңізіндегі шайқаста және Иво Джима шайқасында шайқасты. 1945 жылдың 30 шілдесінде, Little Boy және Fat Man ядролық қаруларының компоненттерін АҚШ-тан тасымалдағаннан кейін, ол жарылғыш торпедаға түсті. Қателіктер мен байланыс үзілуі салдарынан, оның жоғалуы бірнеше күн бойы анықталмады және оның 1195 экипажының 316-сы ғана аман қалды – АҚШ Әскери-теңіз күштері тарихында бір кемеден теңіздегі ең көп өлім саны.
The Portland class of heavy cruisers was a class of ships designed and constructed by the United States Navy in 1930. The two ships of the class, Portland and Indianapolis, saw extensive service during the Pacific War in World War II. Designed as a modification over the previous , the Portland class displaced just under and featured heavier armor and armament than previous cruisers. Featuring 8"/55 caliber guns and designed to function as fleet flagships, the Portland class were intended to fix problems with armament and armor that had been a weakness of preceding U. S. cruisers. These designs were carried over to the following , to which six intended Portland cruisers were converted, three of which were already mid construction. Portland served in many engagements including the Battle of Coral Sea, the Battle of Midway and the Guadalcanal Campaign, where she was severely damaged but nonetheless able to return to service. She later fought in the Battle of Leyte Gulf and the Battle of Okinawa. Indianapolis served as a fleet flagship for much of the war and fought in the Battle of Philippine Sea and the Battle of Iwo Jima. On 30 July 1945, after transporting components for the nuclear weapons Little Boy and Fat Man from the United States, she was torpedoed by the Due to a series of errors and miscommunications her loss was not discovered for several days, and only 316 of her 1,195 crew survived – the greatest single loss of life at sea, from a single ship, in the history of the U. S. Navy.
Өмірбаян
Портленд класы – 1922 жылғы Вашингтон теңіз келісімінен кейін АҚШ Әскери-теңіз күштері құрастырған ауыр крейсерлердің үшінші класы. Алғашқы "келісім крейсерлері" – 1926 жылы тапсырылған екі кеме, олар қорғаныс есебінен қарулану мен жылдамдыққа басымдық берді. Осы кемелерден кейін 1927 жылы Нортгемптон класының алты кемесі сәл жақсырақ бронямен тапсырылды және үш үштік мұнаралық конфигурацияны енгізді, ол АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ауыр крейсерлері үшін стандартқа айналды. Портленд класы – Пенсакола және Нортгемптон жобаларының модификациясы болды. Портленд – 1929 жылғы 13 ақпандағы АҚШ Конгресінің «Крейсерлік заңы» негізінде салынған алғашқы кеме. Жаңа Орлеанға осы топтағы алғашқы корпус нөмірі берілді, бірақ ол кейін орнатылды. 1930 қаржы жылында АҚШ Әскери-теңіз күштеріне тапсырыс берілген Портленд класы бастапқыда жеңіл крейсер ретінде белгіленді және CL корпустық жіктеме белгісі берілді, бірақ 1931 жылғы 1 шілдеде қарулануына байланысты Лондон теңіз келісіміне сәйкес CA символымен ауыр крейсер болып қайта жіктелді. Бастапқыда сегіз крейсер Нортгемптон класының кемелері ретінде қарастырылды, бірақ олардың екеуі Портленд класына айналды, ал қалған алтысы кейіннен келесі классқа өзгертілді. Алғашқы үш Нью-Орлеанс класының крейсерлері – Нью-Орлеанс, Астория және Миннеаполис бастапқыда Портленд класының кемелері ретінде тапсырылды, бірақ Тускалузаның дизайнына қайта тапсырыс берілді.
Дизайн
Портленд класының крейсерлерінің жалпы ұзындығы 186 метр (610 фут), су сызығы бойынша ұзындығы 180 метр (592 фут), ені 20 метр (64 фут), суға бату тереңдігі 6 метр (21 фут), ең басым тереңдігі 7 метр (24 фут) болатын. Олар стандарттық ауырлығы және толық жүк көтергіштігі жоспарланған. Алайда, аяқталған екі кеме де бұл салмаққа жетпеді, тиісінше ауырлығы мен болды. Кемелер екі ерекше қисайған түтікше, үш аяқты алдыңғы мачта, кішкентай мұнара және артқы мачтамен жабдықталған. 1943 жылы әрбір кемеде екінші түтікшенің алдына жеңіл үш аяқты тіреулер қосылды, ал артқы жағына әскери-теңіз директоры орнатылды. Кемелер төрт пернелік білік, төрт Parsons GT тісті турбина және сегіз Yarrow қазандықтарымен жабдықталған. Кемелердің электр станциясы қуатты өндірді, ал кемелердің жобалық жылдамдығы шамамен болды. Кемелердің қашықтығы 16 км/сағ (км/сағ) болды. Аяқталған екі кеме де білдектеріне келіп тіреулер орнатылғанша нашар теңдестірілді. Крейсерлер үш үштік орналасқан, алдыңғы екеуі және артқы біреуі 9 Mark 9 8"/55 калибрлі зеңбіректерден тұратын негізгі батареямен қаруланды. Ұшаққа қарсы қорғаныс үшін олар сегіз 5"/25 калибрлі зеңбірек және екі QF 3 фунттық Hotchkiss зеңбірегімен жабдықталған. 1945 жылға қарай екі кеменің де әуе шабуылына қарсы қорғанысы бірнеше рет күшейтілді, соның салдарынан әрқайсысы жиырма төрт 40 мм Bofors зеңбірегін алды. «Портлендте» олар төрт төрттік және төрт екілік орналасқан, ал «Индианаполисте» алты төрттік орналасқан. Екі кеме де он екі 20 мм Oerlikon зеңбірегімен жабдықталды. Кластағы екі кемеде де торпедалық түтікшелер болған жоқ. Кемелер Mk. 8 қашықтық өлшегіштерімен және Mk. 27 директорларымен, сондай-ақ қосымша Mk. VII қашықтық өлшегіштерімен жабдықталған. Портленд класы бастапқыда палуба қорғанысы және бортының қорғанысымен жоспарланған, бірақ құрылыс кезінде олар айтарлықтай күшейтілді. Кемелер журналдардың үстінде және басқа жерлерде қалыңдығы белгілі белдеулік бронямен аяқталды. Бронялық бөлімдер мен қақпалардың қаптамасы, барбеттер, зеңбірек ұялары және басқару мұнарасы болды. Сонымен қатар, Портленд класының крейсерлері флоттың флагманы ретінде жабдықталуы үшін, флагман офицері мен оның штабына жұмыс істеуге арналған орынмен жабдықталған. Класта ортада ұшақ катапульті де болды. Олар төрт ұшақты тасымалдай алатын. Ұжымның жалпы саны әр түрлі болды, жобалық құрамы 807 адамды, соғыс кезінде 952 адамды, ал крейсер флоттың флагманы ретінде жұмыс істегенде 1229 адамға дейін жететін.
Additionally, the Portland class cruisers were designed with space to be outfitted as fleet flagships, with space for a flag officer and his staff to operate. The class also featured an aircraft catapult amidships. They could carry four aircraft. The total crew complement varied, with a regular designed crew complement of 807, a wartime complement of 952, which could increase to 1,229 when the cruiser was operating as a fleet flagship.
Бұрынғы крейсерлік конструкциялармен салыстыру
Портленд класы Нортгемптон класынан шамамен 3 метрге ұзын болды және өзгертілген бау пішінімен ерекшеленді. Басқа жағынан, олар Нортгемптон класына ұқсас болды, теңіздегі тұрақтылықты жақсарту үшін кеңейтілген маңдайшасымен. Нортгемптон класына қарағанда олардың мачталары салмақты азайту үшін төмендетілді. Аяқталған кезде Пенсакола класы күтілгеннен аз су сыйымдылығын көрсетті, бұл күтілгеннен аз болды және олардың қорғанысында елеулі жетіспеушіліктер анықталды. Келесі Нортгемптон класы үшін броньдық қорғаныс негізгі белдеу бойымен броньмен арттырылды. Портленд класының крейсерлері бұрынғы кластарға қарағанда ауыр броньдалған болғанымен, бұл мәселе соншалықты маңызды болды, 1929 қаржы жылында жаңа крейсерлер класы – Нью-Орлеан класы үшін мүлдем жаңа дизайн жасалды. Кейін Портленд корпустарының бірнешеуі құрылыс кезінде Нью-Орлеан корпустарына түрлендірілді. Портленд класы да озық қару-жарақтарды ескере отырып жобаланды. Олардың бас қарулары ұзын ұшты, аэродинамикалық пішіндегі оқ-дәрілерді атқылауға арналған алғашқы қарулар болды, бұл бұрынғы крейсерлік қарулармен салыстырғанда олардың қашықтығын арттырды. Мұндай оқ-дәрілерді Жапон императорлық теңіз күштерінің кемелері қолданды, олар сол кезге дейін АҚШ крейсерлерін өрт қуатымен басып озып кеткен. Нью-Орлеан класы осы тәжірибелерден сабақ алып, қорғаныс, қару-жарақ және жылдамдық арасындағы жақсы тепе-теңдікті құру мақсатында жобаланды.
Құрылыс
1930 қаржы жылында үш құрылысшыға бес кемеге тапсырыс берілді. 1931 жылы Westinghouse машиналарымен тапсырыс берілген CA 32, CA 34 және CA 36 – барлығы «Нью-Орлеан» класына жатқызылды. «Портленд» кемесінің қадасы 1930 жылдың 17 ақпанында Bethlehem Steel компаниясының Куинси кеме жасау шебінде салынды, ал «Индианаполис» кемесінің қадасы 1930 жылдың 31 наурызында New York Shipbuilding Corporation компаниясымен салынды. Екі кеменің де корпусы мен машиналары тиісінше құрылысшыларымен қамтамасыз етілді. «Индианаполис» алғашқы болып 1931 жылдың 7 қарашасында суға түсіріліп, 1932 жылдың 15 қарашасында қолданысқа берілді. «Портленд» кемесі 1932 жылдың 21 мамырында суға түсіріліп, 1933 жылдың 23 ақпанында қолданысқа берілді.
Сыныптағы кемелер
+ Құрылыс деректері Кеме атауы Корпус нөмірі (Қорпус нөмірі) Құрылысшы: (Құрылысқа кіріскен күні) Суға түсірілген күні Қызметке кірген күні (Қызметтен шығарылған күні) Тағдыры Портленд CA 33 Bethlehem Shipbuilding Corporation, Fore River Shipyard, Quincy, Massachusetts 17 ақпан 1930 21 мамыр 1932 23 ақпан 1933 12 шілде 1946 1 наурыз 1959 ж. Жаратылыстан шығарылды; металлға сатуға берілді 6 қазан 1959 Индианаполис CA 35 New York Shipbuilding Corporation, Camden, New Jersey 31 наурыз 1930 7 қараша 1931 15 қараша 1932 Торпедамен батып, 30 шілде 1945 ж. құлдырады.
USS Портленд (CA-33)
Портленд 1933 жылы «Акрон» дирижаблі суға батқанда оқиға орнына бірінші болып жетіп, құтқару жұмыстарын үйлестірді. Ол Тынық мұхитында бірнеше флоттық маневрлер мен достық миссияларды жүргізді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Портленд Коралл теңізі шайқасына қатысып, батқан «Лексингтон» ұшақ тасушысынан 722 адамды құтқарып алды. Содан кейін ол Мидуэй шайқасында, Шығыс Соломон аралдары шайқасында және Санта-Крус аралдары шайқасында күш көрсетті, онда оған үш жарамсыз әуе торпедасы тиді. Ол Гуадалканал шайқасында АҚШ теңіз жаяу әскерлерінің десантына көмектесті. 1942 жылдың соңындағы теңіз шайқасында ол жапондық эсминецтен келген торпедадан зақымданып, ауыр түрде қирады. Бұл зақымды жөндеу үшін Австралияда алдымен уақытша жөндеу жасалып, содан кейін Mare Island Navy Yard-та толық жөндеу жұмыстары жүргізілді. Осы зақымға қарамастан, ол жапондық «Хейи» соғыс кемесіне залал келтіре алды. Соғысқа оралғаннан кейін, ол Алеут аралдары кампаниясының бөлігі ретінде Кисканы бомбалады, Гилберт және Маршалл аралдары кампаниясында көмекші рөл атқарды, Жаңа Гвинея кампаниясы кезіндегі десанттарды және Пелелиуді қамтамасыз етті. Содан кейін ол Лейте шығанағы шайқасына қатысып, Филиппиндегі десанттарды жапты және Окинава шайқасына қолдау көрсетті. Соғыс аяқталғаннан кейін ол қызметтен босатылды және 1959 жылға дейін АҚШ резервтік флотында қалды, содан кейін металл терісіне жібітілді.
USS Индианаполис (CA-35)
Индианаполис Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1-ші Скаутингтік күштің флагманы болды және Тынық мұхитындағы бірнеше шайқастарда қатысты. Ол Гилберт және Маршалл аралдарының кампанияларын, сондай-ақ Каролина аралдары маңындағы операцияларды қолдады. Соғыстың соңында ол Филиппин теңізіндегі шайқаста, содан кейін Иво Джима және Окинава шайқастарында күш көрсетті. 1945 жылдың ортасында ол АҚШ-тан Тиниан аралына "Кішкентай ұл" және "Семиз адам" ядролық қаруларының бөліктерін тасымалдап жүзіп кетті, бұл қарулар кейін Хиросима мен Нагасакиді бомбалау үшін қолданылды. Капитан Чарльз Б. Маквей III басқаруымен Лейтеге бет алған кеме 1945 жылдың 30 шілдесінде суға батып, бар болғаны 12 минутта көтерілмей қалды. Ыдыраудан кейін көптеген теңізшілер акулалардың шабуылынан қаза тапты. Оның 1197 экипажының шамамен 900-і алғашқы суға батқаннан аман қалды, бірақ оның SOS сигналы естілмеді және бірқатар қателіктер мен түсініспеушіліктердің салдарынан оның жоғалуы 2 тамызда барлау ұшағы экипажын байқағанда ғана анықталды. Суға батқаннан кейін 320 адам құтқарылды, олардың 316-сы аман қалды. Маквей аман қалды, әскери сотқа тартылып, сөгіс алды, бірақ 1949 жылы отставкаға шықты және 1968 жылы өзіне-өзі қол жұмсады. Кейбір аман қалғандар мен басқалардың оның атын тазалауға жасаған жылдық тырыстарынан кейін, Маквей 2000 жылдың 30 қазанында АҚШ Конгресінің 106-шы шақырылысы мен президент Билл Клинтон тарапынан қайтыс болғаннан кейін ақталды.